T.C.
DENİZLİ
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
4. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO\t: ...
KARAR NO\t: ...
KARAR TARİHİ\t: 10/04/2025
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I
BAŞKAN\t\t: ... (...)
ÜYE\t\t: ... (...)
ÜYE\t\t: ... (...)
KATİP\t\t: ... (...)
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ\t:...
TARİHİ\t\t: ...
NUMARASI\t\t: ...
DAVACI\t: ... -...
VEKİLİ\t: Av. ...-\t
DAVALI\t: ... -...-\t ...
VEKİLİ\t: Av. ...-
DAVANIN KONUSU\t: Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan
G.KARAR YAZIM TARİHİ\t: 10/04/2025
İlk derece mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına yönelik davacı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 353. maddesi uyarınca dosya incelendi.
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ:
Davacı vekili dava dilekçesinde; İcra Müdürlüğünün .. E sayılı dosyasında müvekkili aleyhine bonoya dayalı icra takibi başlatıldığını, davalı ...'ün icra dosyasındaki alacağını ...'dan temlik aldığını, icra dosyasında 23/06/2008 tarihinden 29/06/2012 tarihleri arasında dosyada hiçbir takip işlemi yapılmamış olması ve takip dayanağının bono olması sebebi ile müvekkili borçlu yönünden İİK 33.maddesi gereği icranın geri bırakılmasına karar verilmesi istemi için ...İcra Hukuk Mahkemesinin . E .... K sayılı ilamı ile kesin olarak icranın geri bırakılmasına karar verdiğini, bu ilamın davalı alacaklıya tebliğ edildiğini, davalı vekili tarafından icra dosyasına sunduğu yazılı beyanı ile; alacağın zamanaşımına uğramadığına dair dava açmayacağını, zaman aşımına uğramış bir borcun ödendiğini, ödenen paranın geri istenmeyeceğini, icra dosyasına geri ödeme yapmayacağını beyan ettiğini, beyan üzerine ödenen bedelin dosyaya geri istenmesi için davalı tarafa müzekkere yazılması için talep edildiğini, icra müdürlüğünce paranın davalıdan iadesi için dava açılması gerektiğine ilişkin karar verdiğini, bu nedenle İİK 72 maddesi gereği haciz nedeni ile dosyaya ödenen bedelin davalıdan alınmasını talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Davacı tarafın dilekçesinde belirtmiş olduğu iddiaları kabul etmediklerini, müvekkilinin davacı hakkında yapmış olduğu takipte dosya borcu hacizli gayrimenkulün satışından gelen para ile ödendiğini ve dosyanın infaz olduğunu, icra müdürlüğünün dosyaya yatan parayı müvekkiline ödediğinde icra müdürlüğü dosyasında ödemeye engel hiçbir durumun bulunmadığını, icra müdürlüğünün yapmış olduğu ödemede hiçbir hukuki aykırılık bulunmadığını her ne kadar davacı tarafından icranın geri bırakılması kararı alınmış ise de bu kararın dosya borcunun ödenmesinden sonra olduğunu, ayrıca davacı tarafından 08/07/2024 tarihli icra müdürlüğüne sunduğu dilekçesinde \"ben borçlarımın tamamını ödedim, haczin kaldırılmasını talep ederim\" şeklinde beyanda bulunduğunu bunun da açıkça borcun varlığını ve ödendiğinin kabulü olduğunu, davacının talebinin bir dayanağının bulunmadığını, davanın reddini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI:
İlk derece mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; \"6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun 146-161. maddelerinde düzenlenmiş bulunan zamanaşımı, alacak hakkının, belli bir süre kullanılmaması yüzünden “dava edilebilme” niteliğinden yoksun kalmasını ifade etmektedir. Borcun zamanaşımına uğramasıyla, borç (alacak) sona ermez, sadece alacaklının dava yoluyla alacağını elde etme olanağı, \"alacağın dava edilebilme niteliği\" ortadan kalkar. Zamanaşımına uğramış bir borç, ifa edilebilen, fakat dava edilemeyen eksik bir borçtur. Türk Borçlar Kanununun 78/2 maddesi uyarınca zamanaşımına uğramış borç ifa edilirse, ifa geçerlidir, bir bağışlama veya alacaklı yönünden bir \"sebepsiz zenginleşme\" söz konusu değildir. Borçlu, borcun zamanaşımına uğradığını bilmediğini, bu nedenle hataen (yanılarak) ödemede bulunduğunu ileri sürerek verdiğini geri isteyemez. Somut olayda, davacının itirazının yaptığı ödemelerin haksız olduğuna ilişkin olmadığı, ilgili alacak için icra dosyasında 4 yıl süreyle işlem yapılmaması nedeni ile alacağın zamanaşımına uğradığına ilişkin olduğu, bu itibarla davacının zamanaşımına uğramış alacağı ödemesinden sonra bunun iadesini talep edemeyeceği, zira zamanaşımının alacağın dava edilebilirliğini ortadan kaldırdığı, iş bu borcun ifa edilebilen ancak dava edilemeyen eksik borç olduğu, dolayısıyla ifa edilmesi halinde alacaklı yönünden sebepsiz zenginleşme teşkil etmeyeceği\" gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
İSTİNAF SEBEPLERİ:
Davacı vekili istinaf başvuru dilekçesinde; Davanın İİK 33.maddesi gereği istirdat davası olduğunu, ... İcra Müdürlüğü ... Esas sayılı dosyasında müvekkili aleyhine bonoya dayalı icra takibi başlatıldığını, davalı ... icra dosyasındaki alacağı ...n’dan temlik aldığını, icra dosyasında 23.06.2008 tarihinden -29.06.2012 tarihleri arasında dosyada hiçbir takip işlemi yapılmamış olması ve takip dayanağının bono olması sebebi ile müvekkili borçlu yönünden icra iflas kanunun 33.maddesi gereği icranın geri bırakılmasına karar verilmesi istemi ile dava ikame edildiğini ve ... Hukuk Mahkemesi... esas- .... karar sayılı 31.05.2024 tarihli ilamı ile kesin olarak İİK 33. maddesi gereği icranın geri bırakılmasına karar verildiğini, bu ilamın icra dosyasından davalı- alacaklıya tebliğ edildiğini, davalı vekili 17.07.2024 tarihli icra dosyasına sunduğu yazılı beyanında alacağın zamanaşımına uğramadığına dair dava açmayacağını, zamanaşımına uğramış bir borcun ödendiğini, ödenen paranın geri istenmeyeceğini, icra dosyasına geri ödeme yapmayacağını beyan ettiğini, bu beyan üzerine ödenen bedelin dosyaya geri istenmesi için davalı-alacaklı tarafa müzekkere yazılması talep edilmiş ise de icra müdürlüğünün paranın davalıdan iadesi için taraflarınca genel mahkemeye dava açılması gerektiğine karar verdiğini, müvekkili davacının hak kaybı yaşamaması için İİK 33.maddesinde yer alan icranın geri bırakılması kararı sonrasında, İİK 72 maddesi gereği haciz nedeni ile dosyaya ödenen bedelin davalıdan alınması istemli dava ikame etmek zorunlu olduğunu, müvekkilinin paydaş olarak maliki olduğu taşınmaz, ortaklığın giderilmesi davasında satıldığını, dava konusu icra dosyasından tapu kaydında bulunan haciz sebebi ile müvekkiline ödenmesi gereken 104.325 TL,... Sulh Hukuk Mahkemesi .... Satış sayılı dosyasından icra müdürlüğüne gönderildiğini, icra takibinin zamanaşımı uğramasına rağmen bu bedelin icra Müdürlüğü tarafından davalıya ödendiğini, müvekkili davacı tarafından rızaen bir ödemenin sözkonusu olmadığını, cebri icra ile haksız olarak tahsil edildiğini, davanın zamanaşımına uğramış bir borcun geri istenmesi olmadığını, İİK 33.maddesinde düzenlenen özel hüküm gereği İİK 72 Maddesi gereği istirdat talebi olduğunu, müvekkilinin borcu rızaen ödemediği gibi,dosya da bulunan hacizlerin kaldırılmasını talep etmesi de son derece normal bir talep olup borcun rızaen ödendiği manasına gelmediğini, bu nedenlerle istinaf taleplerinin kabulü ile ilk derece mahkemesi ilamının kaldırılmasını, öncelikle davanın kabulü ile, İİK 33 maddesi gereği zamanaşımı nedeni ile icranın geri bırakılması kesin kararı gereği aynı madde gereği, müvekkilinden cebri icra ile tahsil edilen 104.325 TL'nin, icra dosyasına ödeme tarihi olan 04.06.2024 tarihinden bu tarafa işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya ödenmesine,yargılama gideri ve vekalet ücretinin davalıdan alınmasına karar verilmesini, bu aşamada karar verilmeyecek olması halinde dosyanın ilk derece mahkemesine geri gönderilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı vekili istinafa cevap dilekçesi ile; Davacının istinaf talebini kabul etmediklerini, hukuki dayanaktan yoksun istinaf talebinin reddine karar verilmesini talep ettiklerini, İlk derece mahkemesince davacının davasının reddine karar verilmiş olup kararda gerekçesi ile kanuni dayanak ve gerekçeleriyle hukuka uygun bir karar verildiğini, dolayısıyla davacının istinaf sebeplerinin geçerli bir hukuki dayanağı bulunmadığından istinaf talebinin reddine karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLERİN TARTIŞILMASI VE GEREKÇE:
Dairemizce HMK'nın 355. maddesi kapsamında istinaf dilekçesinde belirtilen hususlarla sınırlı olmak üzere ve kamu düzenine ilişkin hususlar resen dikkate alınarak yapılan inceleme neticesinde;
Dava; İcra ve İflas Kanunu'nun 33/4. maddesi yollamasıyla 72. maddesine dayalı istirdat istemine ilişkindir.
İlk derece mahkemesince davanın reddine ilişkin verilen karara karşı davacı vekili istinaf kanun yoluna başvurmuştur.
İcra ve İflas Kanunu'nun 33/4. maddesi “Borçlu olmadığı parayı ödemek mecburiyetinde kalan borçlunun 72 nci madde mucibince istirdat davası açarak paranın geriye verilmesini istemek hakkı saklıdır. ” hükmünü içermektedir.
İİK'nın madde 72/7. maddesinde ise “Takibe itiraz etmemiş veya itirazının kaldırılmış olması yüzünden borçlu olmadığı bir parayı tamamen ödemek mecburiyetinde kalan şahıs, ödediği tarihten itibaren bir sene içinde, umumi hükümler dairesinde mahkemeye başvurarak paranın geriye alınmasını isteyebilir.” şeklindeki düzenlemeye yer verilmiştir.
İİK 71/son maddesi hükmü ise \"Borçlu, takibin kesinleşmesinden sonraki devrede borcun zamanaşımına uğradığını ileri sürecek olursa, 33a. maddesi hükmü kıyasen uygulanır.\" İİK 33/a \"Alacaklı, icranın geri bırakılması kararının kesinleştiğinin kendisine tebliğinden sonra, zamanaşımının vaki olmadığını ispat sadedinde ve 7 gün içinde umumi mahkemelerde dava açabilir. Aksi takdirde icrası istenen ilamın zamanaşımına uğradığı hususu kesin hüküm teşkil eder.\" Şeklindedir.
Somut uyuşmazlıkta ... İcra Hukuk Mahkemesi'nin ... esas,... karar sayılı 31/05/2024 tarihli ilamı ile icranın geri bırakılmasına karar verildiği, İİK 71/ son maddesine göre alacaklı tarafından zamanaşımın gerçekleşmediği iddiası ile dava açılmadığı taktirde zamanaşımı nedeniyle icranın geri bırakılması kararının kesin hüküm teşkil edeceği, somut olayda da, icranın geri bırakılması kararının borcun zamanaşımına uğraması nedeniyle verildiği, davalı alacaklı tarafından yasal sürede zamanaşımının vaki olmadığına dair dava açılmadığı, söz konusu kararın kesin hüküm haline geldiği anlaşılmıştır.
Zamanaşımı aslında var olan bir borcunu özel bir nedenle yerine getirmekten kaçınmasına olanak veren bir haktır. Bu itibarla zamanaşımının sonucu; alacak hakkına son verme değil, onu eksik borç hâline getirme şeklinde ortaya çıkmaktadır.
Öte yandan, 6098 sayılı TBK'nın 78/2 maddesinde, \"Zamanaşımına uğramış bir borcun ifasından veya ahlaki bir ödevin yerine getirilmiş olmasından kaynaklanan zenginleşmeler geri istenemez.\" hükmüne yer verilmiştir.
Yerel Mahkemece zamanaşımına uğrayan bir borcun eda edilmesinde yasal bir engel olmadığı, eksik borç haline gelen zamanaşımına uğrayan borcun ifa edilmesi halinde sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre istenemeyeceği yönündeki gerekçe ile davanın reddi kararı isabetli olup, İcra Mahkemesince verilen icranın geri bırakılması kararının alacaklının tahsilatından sonra kesin hüküm haline geldiği de gözetildiğinde kararda usul ve yasaya aykırılık bulunmadığından davacı vekilinin istinaf başvurusunun istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-b.1. maddesi uyarınca esastan reddine karar vermek gerekmiş, aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-....Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 12/12/2024 tarih,.... Esas ... Karar sayılı kararına karşı davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-b.1. maddesi gereğince ESASTAN REDDİNE,
2-Alınması gerekli istinaf karar harcı peşin alındığından yeniden harç alınmasına yer olmadığına,
3-Davacı tarafından yapılan istinaf yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,
4-İstinaf yargılaması sırasında duruşma açılmadığından vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,
5-İstinaf karar tebliği, harç ve avans iadesi işlemlerinin ilk derece mahkemesince yerine getirilmesine,
Dair, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda oy birliğiyle KESİN olarak karar verildi.10/04/2025
\t\t\t\t
...
Başkan
...
...
Üye
...
...
Üye
...
...
Katip
...
Bu belge güvenli elektronik imza ile imzalanmıştır.