T.C. ADANA BAM 3. HUKUK DAİRESİ ESAS-KARAR NO: 2025/950 - 2025/1256
T.C.
ADANA
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
3. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO\t: 2025/950
KARAR NO\t: 2025/1256
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I
BAŞKAN\t: ...
ÜYE\t: ...
ÜYE\t: ...
KATİP\t: ...
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ\t: ADANA 3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ\t: 28/01/2025
NUMARASI\t: 2024/365 Esas, 2025/92 Karar
DAVACI \t: ...
VEKİLİ\t: Av. ...
DAVALI \t: 1- ...
VEKİLİ\t: Av. ...
DAVALI \t: 2- ...
DAVA\t: İtirazın İptali (Haksız Eylemden Kaynaklanan Zarar Nedeniyle)
KARAR TARİHİ\t: 20/05/2025
GEREKÇELİ KARARIN
YAZILDIĞI TARİH\t: 20/05/2025
Adana 3. Asliye Ticaret Mahkemesinin 28/01/2025 tarih ve 2024/365 Esas, 2025/92 Karar sayılı kararı aleyhine, istinaf başvurusunda bulunulmuş ve mahkemece dosya Dairemize gönderilmiş olmakla; HMK'nın 352. maddesi uyarınca dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Tarafların iddia ve savunmalarının özeti:
DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; 20/11/2023 tarihinde ... plakalı araç sürücüsünün müvekkiline ait ... plakalı araca çarparak aracın maddi hasara uğramasına ve neticeten aracın perte ayrılmasına sebep olduğunu, kaza tespit tutanağına göre davalı ...'ın %100 kusurlu olduğunu, müvekkiline ait araçta yaklaşık 300.000,00 TL zararın meydana geldiğini, bu sebeple aracın perte ayrılmasına karar verildiğini, müvekkilinin yaklaşık 4 aylık bir süre boyunca araçsız kalarak mağduriyet yaşadığını, müvekkiline taşıma işlemlerinin ilk aşamada gecikmesi sebebiyle ... A.Ş. Tarafından Kasım ve Aralık ayı için 22.428,60-TL ve 4.528,28-TL olmak üzere iki defa ceza uygulandığını, ayrıca müvekkilinin kargoları zamanında teslim edebilmek için kaza sebebiyle araç kiralamak zorunda kaldığını, bu işlem için de 12.000,00-TL ve 5.880,00-TL ödemek zorunda kaldığını beyan ederek davanın kabulü ile davalıların Adana 2. Genel İcra Dairesinin 2024/21123 E. sayılı dosyasına yönelik yaptığı itirazın iptaline ve takibin devamına, davalılar aleyhine %20'den az olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalılara yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP: Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkili şirket tarafından araç birim fiyat çerçeve sözleşmesi ile ... Anonim Şirketine kiralandığını, ... plakalı araç 01.04.2021 tarihli araç teslim tutanağı ile ... Anonim Şirketine teslim edildiğini, ... Anonim Şirketine yazı yazılarak aracın işin ifasında kullanılıp kullanılmadığının resmi olarak da tespitini talep ettiklerini, sözleşmenin ifasına yönelik olarak ve tüm hakları sorumlulukları ... Anonim Şirketine ait olmak üzere araç kiralanmış ve dolayısıyla yasa gereği aracın işleteni müvekkili şirket değil ... Anonim Şirketi olduğunu beyan ederek davanın husumet yokluğu nedeniyle reddine,
davanın ... Anonim Şirketine ihbarına, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacıya yüklenmesine karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; Meydana gelen kazada kendisine verilen %100 kusura itiraz ettiğini, kusur durumunun belirlenmesi için yeniden rapor aldırılması gerektiğini, davanın talepleri kaza yapan aracın çalışmadığını iddia ederek işini yapmak için araç kiralama bedeli ve çalıştığı kargo şirketinin iş sebebi ile kendisine kestiğini iddia ettiği cezalar dan ibaret olduğunu beyan ederek itirazları doğrultusunda davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ: Mahkemece davanın ... yönünden pasif husumet yokluğu nedeni ile reddine, davalı ... yönünden dosyanın tefriki ile ayrı bir esasa kaydının yapılmasına karar verilmiştir.
İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF NEDENLERİ: Karara karşı davacı vekili; Davalı ... ... nin husumet itirazlarının önceki aşamalarda ileri sürmemesinin kötü niyet göstergesi olduğunu, dava dışı 3. kişi ile davalı ... arasında imzalanan kira sözleşmesinin bilinmesinin mümkün olmadığını, aleyhlerine vekalet ücretine hükmedilmemesi gerektiğini belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Dava, trafik kazası nedeniyle uğranan maddi zarardan dolayı başlatılan icra takibine yapılan itirazın iptali istemine ilişkindir.
İlk derece mahkemesince davanın ... yönünden tefrikine diğer davalı yönünden pasif husumet yokluğu nedeniyle reddine karar verilmiştir.
Kararı, davacı vekili istinaf etmiştir.
Davacı vekilinin istinaf başvurusunun incelenmesinde;
Davacı vekili icra dosyasına yapılan itirazlarda ve arabuluculuk aşamasında husumet itirazında bulunulmadığını, bu nedenle aracın kayıtlara göre malikinin davalı ... olduğundan bu kayıtlar esas alınarak davalı şirkete husumet yöneltilmiş olduğunu, davacı aleyhine vekalet ücretine hükmedilmesinin hatalı olduğunu ileri sürmüştür.
2918 Sayılı KTK'nun 85 /1 maddesinde; \" Bir motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına yahut bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa, motorlu aracın bir teşebbüsün unvanı veya işletme adıaltında veya bu teşebbüs tarafından kesilen biletle işletilmesi halinde, motorlu aracın işleteni ve bağlı olduğu teşebbüsün sahibi, doğan zarardan müştereken ve müteselsilen sorumlu olurlar.\"
Aynı kanunun 3 ncü maddesinde işleten, araç sahibi olan veya mülkiyeti muhafaza kaydıyla satışta alıcı sıfatıyla sicilde kayıtlı görülen veya uzun süreli kiralama, ariyet, veya rehni gibi hallerde kiracı, ariyet veya rehin alan kişidir. Ancak, ilgili tarafından başka bir kişinin aracı kendi hesabına ve tehlikesi kendisine ait olmak üzere işlettiği ve araç üzerinde fiili tasarrufu bulunduğu ispat edilirse, bu kimse işleten sayılır, şeklinde tanımlanmıştır. Doktrinde; işleten, motorlu bir aracı, kendi menfaat ve hesabına işleten, tehlike ve masraflarını üstlenen, araç ile aracın işletilmesi için gerekli personel üzerinde fiilen ve doğrudan doğruya emir ve tasarruf yetkisine (gücüne) sahip olan kimse olarak tanımlanmıştır. (Bkz.Prof.Dr. Fikret Eren, Borçlar Hukuku-Genel Hükümler, Genişletilmiş 2.Bası, Ankara, 1988, Cilt-2, Sh.243).
Aynı maddenin 5. fıkrasında ise; \"İşleten ve araç işleticisi teşebbüsün sahibi, aracın sürücüsünün veya aracın kullanılmasına katılan yardımcı kişilerin kusurundan kendi kusuru gibi sorumludur.\" hükmü yer almaktadır. Buna göre aracın işleteni, araç sürücüsünün kusuru oranında meydana gelen zarardan müteselsil olarak sorumludur.
Bu yasal düzenlemeler karşısında, kazaya karışan araçların meydana getirdikleri zararlardan araç sahiplerinin hukuken sorumlu olacağı ilkesi benimsenmiş ise de, araç malikleri tarafından herhangi bir sebeple yararlanılması için bir başka kimseye devir edilmesi halinde artık üzerindeki fiili hâkimiyetin kalmaması ve bu sebeple ekonomik yönden de bir yararlanma olanağının kalktığı durumlarda, o araca kaza sırasında fiili hâkimiyeti altında bulunduran ve ondan iktisaden yararlanan kimsenin işleten sıfatıyla meydana gelen zarardan sorumlu tutulması gerekir. Bunun sonucu olarak da, araç maliki sorumlu tutulmamalıdır. Gerek doktrinde, gerekse Yargıtay'ın uygulamalarında, kiracının işleten sıfatının belirlenmesinde, kira sözleşmesinin uzun süreli olması, araç üzerinde fiili hâkimiyet ve ekonomik yararlanma unsurlarının birlikte bulunması gerekmektedir.
Kazaya karışan ... plakalı araç sürücüsü davalı ... duruşmada alınan beyanında, ... çalışanı olduğunu, kazalanan aracın ... Ltd. Şti'ye ait olduğunu, ...'un bu şirketten araç kiraladığını ve aracı ...'un işini yaparken kullandığı esnada kazanın yaşandığını belirtmiş, dosyaya ... A.Ş. tarafından sunulan 11/01/2021 Tarih ve 55 sayılı Garantör Araç Birim Fiyat Çerçeve Sözleşmesi'ne ek protokol 2 no'lu belge incelendiğinde, aracın 01/04/2022 - 31/12/2024 tarihleri arasında davalı şirketten ... A.Ş'ye kiralanmış olduğu, 13/01/2025 tarihinde aracın ... .. Ltd. Şti'ye tutanakla iade edilmiş olup dava konusu trafik kazasının 20/11/2023 tarihinde yaşanmış olduğu görülmüştür. Davalı şirketin maliki olduğu ... plakalı aracın uzun süreli olarak dava dışı ... A.Ş'ye kiralanmış olduğundan ... A.Ş'nin araç işleten sıfatını haiz ve zarardan sorumlu olduğu, ... Ltd. Şti'nin ise malik olarak bir sorumluluğunun bulunmadığı anlaşılmakla mahkemece bu yönlü kurulan hükmün yerinde olduğu anlaşılmıştır.
Buna göre, her ne kadar davalı lehine vekalet ücretine hükmedilmiş ise de, resmi kayıtlarda aracın 20/11/2023 tarihi itibariyle davalı ... Ltd. Şti. üzerine kayıtlı göründüğü, aracın tescil kaydında aracın 3.kişilere kiralanmış olduğuna ilişkin olarak herhangi bir kayıt bulunmadığı, buna göre aracın davalı şirket tarafından uzun süreli olarak başkasına kiralanmış olduğunu davacının bilmesinin kendisinden beklenemeyeceği ve bu durumun kabul edilebilir bir yanılgı kapsamında olup davanın açılmasına davacının sebep olmadığı kanaatine varılmakla mahkemesince ... Ltd. Şti. lehine vekalet ücretine hükmedilmesinin hatalı olduğu anlaşılmış, davacı vekilinin bu yönlü istinaf başvurusu yerinde görülmüştür.
HMK'nın 355. Maddesi gereği, kamu düzenine aykırılık teşkil eden hususlar hariç tutularak, istinaf neden ve gerekçeleri ile sınırlı olmak üzere yapılan incelemede;
Yukarıda açıklanan ve benimsenen nedenlerle dosya içeriğine, toplanan delillere, hükmün dayandığı yasal ve hukuksal gerekçeye göre, ilk derece mahkemesince yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olduğundan, davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile, HMK 353/1-b-2. maddeleri gereği ilk derece mahkemesi kararının yeniden hüküm kurulmak üzere ortadan kaldırılmasına karar verilmesi gerekmiş olup aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davacı vekilinin istinaf başvurusunun KABULÜ ile,
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 353/1-b/2. maddesi uyarınca yeniden karar verilmek üzere Adana 3. Asliye Ticaret Mahkemesinin 28/01/2025 tarih ve 2024/365 Esas, 2025/92 Karar sayılı kararının hüküm fıkrasının 4. BENDİNİN KALDIRILMASINA,
b- Hüküm fıkrasının 4. Bendinin,
\"4-Davalı ... Limited Şirketi lehine vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,\" olarak düzeltilmesine,
c-İlk derece mahkemesi kararındaki diğer hükümlerin aynen muhafazasına,
İstinaf giderleri açısından;
2-Davacı tarafça yatırılan istinaf karar harcının karar kesinleştiğinde ve talep halinde iadesine,
3-İstinaf aşamasında duruşma yapılmadığı için istinaf incelemesi için vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,
4-Davacı tarafından yapılan 465,00 TL istinafa dosya gönderme ücretinin davalılardan alınarak davacıya verilmesine,
5-Kesin olan işbu kararın taraflara tebliği, avans iade ve harç tahsil işlemlerinin HMK'nın 359/3. maddesi gereğince İlk Derece Mahkemesince yerine getirilmesine,
Dair, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 362. maddesi gereğince; miktar veya değeri beş yüz kırk dört bin (544.000,00) Türk Lirasını geçmeyen davalara ilişkin kararlar hakkında temyiz yoluna başvurulamayacağından miktar itibari ile KESİN olmak üzere dosya üzerinden yapılan inceleme sonunda oy birliği ile karar verildi.20/05/2025
Başkan Üye \t Üye 4\t Katip
İş bu karar 5070 Sayılı Yasa hükümlerine uygun olarak elektronik imza ile imzalanmıştır.