T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
44. HUKUK DAİRESİ
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F M A H K E M E S İ K A R A R I
DOSYA NO:2022/1696
KARAR NO:2025/613
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ:İSTANBUL 12. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ:30/05/2022
NUMARASI:2020/574 E. - 2022/624 K.
DAVANIN KONUSU:Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan)
İSTİNAF KARAR TARİHİ:17/04/2025
Yukarıda yazılı ilk derece mahkemesi kararına karşı, istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine yapılan inceleme sonucunda;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:Tarafların İddia ve Savunmaları:Davacı vekili dava dilekçesinde özetle: müvekkilinin ... A.Ş şirketinin ortağı ve yetkilisi olduğunu, ... Şirketi ile davalının basının adına kayıtlı olan ... Tekstil-... isimli şirketin uzun yıllardır kumaş alım işi yaptıklarını, ... Tekstil'in ülkede yaşanan ekonomik kriz nedeniyle ekonomik sıkıntı yaşadığı nedenle İstanbul 2. Asliye Ticaret Mahkemesi 2018/659 Esas sayılı dosyası ile Konkordato kararı verildiğini, ... Tekstilin ... şirketinden 3.134.500,00-TL (Üç Milyon Yüz Otuz Dörtbin Beşyüz Türk Lirası) alacağı bulunduğu ve alacağın tahsili için alacak masasına alacak kaydını yaptırdığını, ancak davalının kendisinin alacağının 4.150.000,00-TL olduğunu iddia ettiğini, müvekkilinden icra takibine konu etmiş olduğu 2015 yılından kalma ... Bankası A.Ş Sultançifliği Şubesine ait ... hesap, ... nolu boş çeki imzalatıp zorla aldığını, boş olarak almış olduğu çeki tamamlayıp bedeli, keşide tarihini doldurup bankaya ibraz ederek, çeki karşılıksız olarak yazdırdığını, aynı gün Gaziosmanpaşa ... İcra Müdürlüğü ... Esas sayılı dosyası ile icra takibinde bulunduğunu, müvekkilinin davalıya her hangi bir şahsi borcu bulunmadığını, sadece ... Tekstil'in ... Tekstile borcu bulunduğunu ve ... Tekstilde konkordato alacak masasına kaydını yaptırdığını, davalı hakkında Gaziosmanpaşa Cumhuriyet Savcılığı 2019/28065 Haz. Dosyası ile suç duyurusunda bulunulduğunu, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak üzere; İcra takibinin dava sonuna kadar tedbiren durdurulmasına; Gaziosmanpaşa ... İcra Müdürlüğü ... Esas sayılı dosyasına konu çek zorla boş olarak alınmış olduğundan davacının borçlu olmadığının tespitine ve takibin iptaline; İcra takibinin kötü niyetle yapılmış olduğundan en az %20 kötü niyet tazminatın ödenmesini talep ve dava etmiştir. Davalı cevap dilekçesinde özetle; davacınında dava dilekçesinde beyan ettiği gibi davalı müvekkilinin babasının adına kayıtlı olan ... Tekstil ile uzun yıllar kumaş alım işi yaptıklarını, davalı müvekkilinin babasının yaşının ileri olmasından dolayı babasının işleriyle ilgilendiğini, ancak davalının babasının akıl sağlığı yerinde olduğu için halen işlerinin başında olduğunu, açılmış olan davayı kabul anlamana gelmemek kaydıyla; Davalı müvekkilinin alacağı ile konkordato masasından ... Tekstil olarak alacağı ayrı ve borç sebeplerin de farklı olduğunu, müvekkilinin konkordato masasından alacağı şirket alacakları olup, iş bu alacakların hepsinin kıymetli evraka bağlandığını, şirketin üzerine kayıtlı otel gayrimenkulü olduğunu ve işbu otelin yanmasından dolayı sigorta şirketinin zararı karşılamamasından dolayı zarara uğradığı ve maddi birikimlerini bir an önce oteli açmak için otel tamiratına harcadığını, davacının sahibi olduğu şirket ile sigorta şirketinin aralarında derdest bir davanın devam etmekte olduğunu, kendisinin müvekkiline buradan gelen alacak ile eninde sonunda şahsi borcunu ödeyeceğini beyan ettiğini, ancak dosya bilgilerini bilmediklerini, davacı tarafın iş bu çekle ilgili daha öncede Gaziosmanpaşa Cumhuriyet Başsavcılığının 2019/28065 Soruşturma Numarası ile şikayette bulunduğunu ancak kovuşturmaya yer olmadığı kararı verildiğini, davacı tarafın tacir olduğu, daha önce ''çek zayi davası açmadığını, davacı taraflar uzun yıllardır ticaret yapmanın yanında aralarında da uzun yıllara dayanan dostluk oluştuğunu ve zaman içerisinde davacı tarafın şahsi borçlarını kesinlikle ödeyeceğine güvenerek müvekkilinin elden borçlar verdiğini, davacı tarafın davalı müvekkile şahsi borcu bulunduğunu, davacı tarafın kötü niyetli olduğunu, zaman içerisinde almış olduğu şahsi borçları inkar ettiğini, Konkordato dosyasında da görüleceği üzere ... Tekstil için verilen kıymetli evraklar varken müvekkiline verilen çekin şahsi çek olduğunu, müvekkilinin davacıya yardımcı olmaya çalıştığını, davacı tarafın parça parça talepte bulunması üzerine şahsi borçlar verdiğini, davacı tarafın en son davalı müvekkilinin elindeki (şahsi kıymetli evrakları alarak) toplam borcu üzerinden müvekkiline şahsi çekini verdiğini, borcunu ödememek için iş bu huzurdaki davayı açtığını, Gaziosmanpaşa 1. İcra Ceza Mahkemesi'nin 2019/658 ESAS sayı dosyası ile de davacı taraftan şikayetçi olduklarını ve iş bu dava derdest olduğunu belirterek, fazlaya ilişkin hakları saklı tutarak huzurda açılan davanın haksız ve hukuksuz olduğundan öncelikle reddini, davacın taraf kötüniyetli olduğundan en az %20 kötü niyet tazminatın ödenmesini, talep etmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararı Mahkemece; \"1-Davanın reddine,\" karar verilmiştir.
İleri Sürülen İstinaf Sebepleri: Davacı vekili tarafından süresinde istinaf yoluna başvurulmuş olup, davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; müvekkili ... , ... İnşaat A.Ş şirketinin ortağı ve yetkilisi olduğunu, ... şirketi ile davalının babasının adına kayıtlı olan ... Tekstil- ... şirket uzun yıllardır kumaş alım işi yaptığını, şirketin yaşanan ekonomik kiriz nedeniyle sıkıntı yaşadığı ve şirket hakkında İstanbul 2. Asliye Ticaret Mahkemesi 2018/659 Esas sayılı dosyası ile Konkordato kararı verildiğini, ... Tekstil ... şirketinde 3.134.500,00 TL alacağı bulunduğunu, davalının iddiası kendisinin alacağının 4.150.000,00-TL olduğunu iddia ettiğini, davalı, müvekkiline gönderdiği imzalı yazılarda alacağının ... Tekstil olarak 4.150.000,00-TL olduğunu iddia ettiğini, davalı ... Tekstil'in konkordato kararından sonra alacağının ödenmesi konusunda müvekkiline sözlü baskılardan bulunmaya başladığı ve müvekkilinin yetkilisi olduğu ... Tekstilin konkordatoda ödeme projesinin %30 indirim teklif edeceğini bildiği için şirketin merkezi olan adrese gelerek baskı kurmaya başladığını, müvekkilinden zorla icra takibine konu ettiği 2015 yılından kalma ... Bankası A. Ş şubesine ait TR... hesap, ... nolu boş çeki imzalatıp müvekkilden zorla aldığını, davalı boş olarak almış olduğu çeki tamamlayıp bedeli, keşide tarihini doldurup bankaya ibraz ve çeki karşılıksız yazdırdığını, davalının aynı gün Gaziosmanpaşa ... İcra Müdürlüğü'nün ... E. sayılı dosyası ile icra takibinde bulunduğunu, davalı hakkında Gaziosmanpaşa Cumhuriyet Savcılığı 2019/28065 Haz. Dosyası ile suç duyurusunda bulunulduğunu, davalının yetkilisi olduğu ... Tekstil'in ... Tekstilden 3.134.500,00-TL alacağı bulunduğunu, davalının çeki kendi iddia etmiş olduğu ve yazıları ile sabit olan 4.200.000,00-TL bedeli boş çek üzerine yazmak suretiyle ikinci bir alacak doğurduğunu, davalı konkordato %30 indirimi kabul etmemesi ve alacağının 4.150.000,00-TL olduğunu iddia etmesi sonucu dava konusu çekide bu iddiaları çerçevesinde doldurup haksız kazanç temin etmek istediğini, müvekkilinin davalıya şahsi olarak her hangi bir borcu bulunmadığını, icra takibine konu çekin zorla elde edilmiş ve bedelsiz olduğunu, yapılan bilirkişi incelemesine sonucunda davalının, davacıdan herhangi bir alacağı olmadığına dair tespit yapıldığını, davalı alacaklı tarafından kendi el yazı ve imza ile sabit olan 12/07/2018 tarihli ve 21/06/2018 tarihli yazılı belgelerde tüm borçların dökümünü yapmakta ve 4.150,000,00-TL yapılması durumunda borcun biteceğini belirtildiğini, toplam borçtan müvekkilin yetkisi olduğu, ... A.Ş'nin borcu olduğunu bu borcunda konkordato kararı doğrultusunda ödeme yapıldığı ve borcun bittiğini, mahkemenin dosyayı bilirkişiye tevdi ettiğini ve sunulan raporda “parasal/finansal” süreçten kaynaklı davalının icra takibine konu ettiği 4.200.000.-TL'a Alacak rakamını belirleyebileceğim herhangi bir belge ve tutara ulaşılamadığını, mevcut dava dosyasında ki belgeler ışığında ve taraflarca paylaşılan belgelere istinaden davalının, davacıdan herhangi bir alacağı olmadığı,\" şeklinde görüş ve kanaatine varıldığını, raporda belirtildiği üzere davalının müvekkiline gönderdiğine paraya ilişkin her hangi bir banka dekontu, borç para alındığına dair yazılı belge sunulmadığını beyan ederek İstanbul 12. Asliye Ticaret Mahkemesi 2020/574 Esas, 2022/624 Karar sayılı ilam hakkındaki istinaf taleplerinin kabulü ile mahkeme kararının kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir. Davalı vekili istinafa cevap dilekçesinde özetle; dava konusu çek, müvekkilin davacıya parça parça ve uzun süreli arkadaşlık ilişkilerine de dayanarak vermiş olduğu borç paraların karşılığı olarak davacı şahıs tarafından düzenlenerek müvekkiline verildiğini, davacı ile müvekkili arasında uzun yıllardır iş ilişkisi ve ilişkinin getirdiği bir dostluk ilişkisi bulunduğunu, davacının dava dışı ... Tekstil şirketi ile müvekkilin babasının adına kayıtlı olan ve müvekkilin vekaleten işlerini takip ettiğini, ... Tekstil ile uzun yıllar kumaş alım işi yaptığını, müvekkilin babası da aynı zamanla müvekkili ile birlikte ... Tekstil'e ait işleri yürütmekte olup müvekkili de işleri takip etmesi ve yaşının ilerlemesi sebebiyle tam yetkili vekaletname verdiğini, müvekkili de davacının şirketi ile müvekkilin vekaleten işleri takip ettiği zamandan beri iş ilişkisi olduğu ... ile yıllar öncesine dayanan dostluk ilişkisi de kurduğunu dostluk ilişkisi gereği davacının şirketinin üzerine kayıtlı otelin 2015 yılında yanmasından ve işbu hasarın sigorta şirketinden karşılanamadığından davacı ... müvekkilden şahsi olarak borç istediğini, davacı sigorta şirketinin zararı karşılamamasından dolayı zarara uğramış ve şahsi maddi birikimlerini bir an önce oteli açmak için otel tamiratına harcamış ve müvekkilinden de şahsi olarak borç istediği ve davacının sahibi olduğu şirket ile sigorta şirketinin aralarında derdest bir davanın devam etmekte olduğunu, davacının dava dışı şirketinin çalışanı Zahide Hoşgören üzerine ... adında başka bir şirket kurduğunu ve bu şirket üzerinden işlemler yapıldığı ve davacının dava dışı şirketinin ve davacının tüm malvarlıklarına da yeni kurulan ... Tekstil üzerinden haciz işlendiğini, İşbu haciz davacı vekili tarafından müvekkiline teklif edilen Kartal'da bulunan taşınmaz üzerine İst. ... İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosya üzerinden 19.07.2018 tarihinde haciz işlenmediğini, müvekkili de işbu borç verilen tutarların bir kısmını dava dışı başka kimselerden borç alarak temin ettiğini, verilen bu borçların ardından da davacı müvekkiline dava konusu ... Bankası Sultançiftliği Şubesine ait ... numaralı 4.200.00,00 TL tutarlı 22.07.2019 tarihli çeki imzalayıp müvekkile verdiğini, davacının da müvekkilin de tutarı ödeme gücü bulunmadığın, davacının işbu kötüniyetli dava konusu çek bedelini müvekkiline ödememesi sebebiyle müvekkili büyük zararlara uğradığını beyan ederek Mahkemenin 30.05.2022 tarih 2020/574 Esas, 2022/624 Karar sayılı kararının usul ve yasaya uygun olduğunu, davacının davasının kötüniyetli ve müvekkilin alacağına ulaşmasını engellemek kastıyla ikame edildiğini ve ispat edilemediğini beyan ederek davacının haksız istinaf taleplerinin reddine karar verilmesini talep etmiştir.
GEREKÇE HMK'nın 355. Maddesi gereği, kamu düzenine aykırılık teşkil eden hususlar hariç tutularak, istinaf neden ve gerekçeleri ile sınırlı olmak üzere yapılan incelemede; Dava İİK'nın 72/1. maddesi uyarınca icra takibinden sonra açılan menfi tespit istemine ilişkindir. Davacı vekili, müvekkilinin ... A.Ş şirketinin ortağı ve yetkilisi olduğunu, şirket hakkında İstanbul 2. Asliye Ticaret Mahkemesi 2018/659 Esas sayılı dosyasıyla konkordato kararı aldığını, şirketin ... Tekstil-... isimli şirket ile ticari ilişkisi bulunduğunu, bu şirketin 3.134.500,00 TL alacağını konkordato masasına alacak kaydı yaptırdığını, davalının, müvekkilinden 2015 yılından kalma ... Bankası A.Ş Sultançifliği Şubesine ait ... nolu boş çeki çeki zorla imzalatarak aldığını, bu çeki sonradan 4.150.000,00 TL olarak doldurarak Gaziosmanpaşa ... İcra Müdürlüğü ... Esas sayılı dosyasıyla icra takibine koyduğunu, müvekkilinin davalıya şahsi bir borcu olmadığını, borcun yalnızca ... Tekstil'e ait olduğunu ve bu borcun konkordato sürecine dahil edildiğini belirterek menfi tespit talep etmiştir. Davalı vekili, ... Tekstil’inmüvekkilinin babasına ait olduğunu, alacağının, konkordato alacağından ayrı ve farklı borç sebeplerine dayandığını, konkordato masasından alacaklarının, şirket alacakları olduğunu, davacının çekle ilgili daha önce Gaziosmanpaşa Cumhuriyet Başsavcılığı’na 2019/28065 Soruşturma Numarası ile şikayette bulunduğunu ancak kovuşturmaya yer olmadığına karar verildiğini, davacının müvekkilinden elden şahsi borçlar aldığını, müvekkilinin ona yardımcı olmaya çalıştığını ve en son tüm borçları için müvekkiline şahsi çek verdiğini beyanla davanın reddini talep etmiştir.24/03/2022 tarihli bilirkişi raporunda özetle; \"Dava dışı şirketlerin ticari defterlerinin kanunlara ve muhasebe usulüne uygun tutulduğu, dava dışı firmalar lehine delil olma kuvvetine sahip olduğu, T.C. İstanbul 2. Asliye Ticaret Mahkemesi 06.11.2020 tarihli 2018/659 Esas — 2020/504 Karar ile dava dışı “... A.Ş.” ve yine dava dışı “... Tekstil — ...” arasındaki ticari ilişkiye konu Borç Alacak ilişkisinin, konkordato kapsamında mahkeme kararına uygun tarak ... tekstil tarafından karar kapsamında ödeme ve kayıt ile sonuçlandırıldığı,Bu dava özelinde ... ile ... arasında ticari ilişki haricinde “parasal/finansal” bir sürecin varlığı kuvvetle muhtemel olup,Taraflar arasındaki “parasal/finansal” sürecin varlığının tamamlanabilmesi açısından dava dosyasında yer alan belgeler ile 213 sayılı Vergi Usul Kanununun Mükerrer 257 nci maddesinin birinci fıkrası hükmü gereğince davacı “...” e (dava dışı firmalara yapılan ödemeler ile verilen çek/senet haricinde) davaya konu 4.200.000.- TL değerindeki Alacağını oluşturan ...'nın | şahsi olarak yaptığı ödemelere ait banka dekontlarını mahkemeye sunması durumunda ek inceleme yapılabileceği, Mevcut dava dosyasında sunulan evraklar ve paylaşılan belgeler ışığında taraflar arasında “parasal/finansal” süreçten kaynaklı Davalının icra takibine konu ettiği 4.200.000.- TL'a Alacak rakamını belirleyebilecek bir belge ve tutara ulaşılamadığı t dava dosyasında ki belgeler ışığında ve taraflarca paylaşılan belgelere istinaden davalının, davacıdan herhangi bir alacağı olmadığı,\" belirtilmiştir.... sayılı dosyasında , davalının alacaklı, davacının borçlu olduğu, kambiyo senetlerine özgü takibin dayanağının ... Bankası A.Ş ... Şubesine ait ... nolu 4.200.000,00 TL bedelli, 22.07.2019 tarihli, keşidecisi davacı, olan hamiline düzenlenen arka kısmında davalının cirosu bulunan çek olduğu görülmektedir.Gaziosmanpaşa CBS'nin 2019/28065 soruşturma nolu dosyasında yağma suçundan takipsizlik kararı verildiği itiraz üzerine 14.02.2020 tarihinde kesinleştiği görülmektedir.Gaziosmanpaşa CBS'nin 2021/39068 soruşturma nolu dosyasında ise davalı tarafından davacı hakkında iftira suçundan suç duyurusunda bulunulduğu anlaşılmıştır. Menfi tespit davasında borçlu borcun varlığını inkar ediyorsa, kural olarak, hukukî ilişkinin varlığını ispat yükü davalı/alacaklıdadır ve alacaklı hukukî ilişkinin ( borcun ) varlığını kanıtlamak durumundadır.Kambiyo senetleri temel hukukî ilişkiden bağımsız bir nitelik taşır ve soyut bir borç ikrarı içerir. Bu kapsamda kambiyo senedi olan çek; para borçlarını ödeme amacına özgülenmiş, yazılı ve soyut bir havaledir. Aksi belirtilmediği durumlarda, kambiyo senedinin mevcut asıl borç ilişkisinden doğan alacağın ifasını teminen, bu alacağın ifasının gerçekleştirilmesi uğruna düzenlendiği kabul edilir.Tüm hukuki işlemlerde olduğu gibi kambiyo ilişkisinin hukuken geçerli olarak doğduğunu kabul etmek için tarafların karşılıklı iradeleri ile meydana gelmiş olması şarttır. Senedin düzenlenmesinde iradenin oluşumu ve beyanı aşamasında,iradenin özgür bir biçimde oluşmadığı veya gerçek iradeye uygun şekilde açıklanmadığı yolundaki “borçlanma iradesinin bulunmaması, senedin sahte olması” iddiası senedin hükümsüzlüğüne yönelik olup, her hamile (iyiniyetli olsa dahi) karşı ileri sürülebilen mutlak def’i olarak kabul edilmektedir.Somut olayda, davacı davalının şirketine borcu olduğunu, bunun konkordato masasına kaydedildiğini, şirkete olan borcu dışında davalıya şahsen borcu bulunmadığını, takip konusu çeki davalının zorlaması ile imzalayıp boş olarak verdiğini ileri sürmüş , davalı ise dava konusu çekin şirket alacağı dışında şahsi alacak olduğunu savunmuştur.Öncelikle çekin TTK 680.maddesi uyarınca açığa imza atılarak düzenlenmesi ve işleme konulmadan önce zorunlu unsurlarının tamamlanabilmesi mümkündür.Davalı takip alacaklısı çek hamili ödeme vasıtası olmasının yanı sıra ispat aracı olma özelliğini de taşıyan sebepten mücerret olan çeke dayanmakta olup, dava konusu imzası inkar edilmeyen çekin anlaşmaya aykırı şekilde doldurulduğuna çekin bedelsiz olduğuna dair iddiasının davacı tarafından yazılı delil ile ispatı gerekmekte olup, çekin incelenen ticari kayıtlarda yer almaması doğrudan bedelsiz olduğu sonucunu doğurmayacağından , davacının iddiasının ispatına yarar yazılı delil sunulmamıştır.Öte yandan davacıdan çekin zorla alındığına dair ceza soruşturması takipsizlikle sonuçlanmış olup bu iddia da ispatlanamamıştır. Tüm bu nedenlerle mahkemece ispatlanamayan davanın reddi kararının dosya kapsamına ve hukuka uygun olduğu, istinaf talebinin reddi gerektiği sonucuna varılmıştır.Davacı vekilinin İstinaf başvurusunun HMK 353/1-b-1 maddesi gereğince esastan reddine karar verilmesi gerektiği kanaat ve sonucuna varılarak aşağıdaki hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM:Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;1-Usûl ve yasaya uygun İstanbul 12. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 30/05/2022 tarih ve 2020/574 E. 2022/624 K. sayılı kararına karşı davacı vekili tarafından yapılan istinaf talebinin 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-b/1. maddesi gereğince ESASTAN REDDİNE, 2-492 Sayılı Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 615,40 -TL maktu istinaf karar ve ilam harcından peşin yatırılan 80,70-TL harcın mahsubu ile bakiye 534,70-TL harcın davacıdan tahsiliyle Hazineye gelir kaydedilmesine,3-Davacı tarafça istinaf aşamasında yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,4-İncelemenin duruşmasız olarak yapılması sebebiyle taraflar yararına vekalet ücreti tayinine yer olmadığına,5-Taraflarca yatırılan gider avansından harcanmayan kısmın karar kesinleştiğinde iadesine,Dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda, 20/07/2017 tarih ve 7035 Sayılı Kanunun 31. maddesiyle değişik 6100 Sayılı HMK'nın 361/1. maddesi gereğince, kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde Yargıtay'a temyiz başvurusunda bulunma yolu açık olmak üzere, oy birliğiyle karar verildi. 17/04/2025