T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
44. HUKUK DAİRESİ
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F M A H K E M E S İ K A R A R I
DOSYA NO: 2023/72
KARAR NO: 2025/687
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: İstanbul 1. Fikrî Ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi
TARİHİ: 06/04/2022
NUMARASI: 2018/208 E. - 2022/65 K.
DAVANIN KONUSU: İtirazın İptali (Fikir Ve Sanat Eseri Sözleşmesinden Kaynaklanan)
İSTİNAF KARAR TARİHİ: 30/04/2025
Yukarıda yazılı ilk derece mahkemesi kararına karşı, istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine yapılan inceleme sonucunda;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: Tarafların İddia ve Savunmaları: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle: şirket ile davalı/takip borçlusu ... Kozmetik arasında; taraflar arasında imzalanacak Lisans Sözleşmesi'nin genel hükümlerini düzenleyen “Standart Şartlar ve Koşullar Sözleşmesi” (“Standart Sözleşme”) ile bu standart koşullara tabi olmak üzere farklı ürünler için ... numaralı 3 ayrı Tüketici Ürünleri Lisans Sözleşmesi (“Lisans Sözteşmesi”) imzalandığını,taraflar arasında akdedilen işbu sözleşmeler ile lisans hakkı müvekkili şirkete ait olan “..., ... ve ... & ...” markalı muhtelif ürünlerin, lisans ücretleri ödenmek suretiyle davalı/takip borçlusu tarafından piyasaya satışının düzenlendiğini, Lisans Sözleşmesinin 5. maddesi uyarınca, her bir Lisans Sözleşmesi'nde satılacak ürün bazında, net faturalandırılan fiyat üzerinden ayrı ayrı Lisans Ücreti oranları (“...”) düzenlendiğini, yine 6. Maddesinde lisans Ücretleri için birbirinden bağımsız olarak minimum bir “garanti bedeli” düzenlendiğini, yapılan satışlar bazında lisans ücretinin hesaplanmakta ve garanti bedelinin aşılması halinde, garanti bedelinin üzerindeki bedel tutarında “... (”Lisans Ücreti'') faturalarının kesilmekte olduğunu, lisans ücreti ödemelerine ilişkin davalı/takip borçlusu tarafından hazırlanması gereken beyannameler ile ödeme zamanlarının Standart Sözleşme'nin 4.1.6 maddesinde düzenlendiğini, yine taraflar arasında akdedilen Standart Sözleşme'nin 8. maddesi uyarınca, müvekkili şirketin, davalı/takip borçlusu tarafından gerçekleştirilen satışları denetleme yetkisinin mevcut olduğunu, bu denetimler neticesinde, sözleşmelere aykırılık tespit edilmesi halinde, denetim sonucunda oluşan zarar tutarında meblağı davalı/takip borçlusundan tahsil etmekte ve bu kapsamda “...” (“Denetim Bulguları”) faturaları düzenlemekte olduğunu, taraflar arasında yerleşmiş sözleşmesel uygulamanın bu şekilde olduğunu, davalı/takip borçlusunun, müvekkiline gönderdiği satış raporlarının incelenmesi neticesinde, davalı/takip borçlusunun lisans Sözleşmeleri kapsamında kendisine satış yetkisi verilen bölge (Türkiye) dışına satışlar yaptığının tespit edildiğini ve bu “İzinsiz Satışlar” nedeniyle, standart Sözleşmede bulunan en yüksek lisans ücreti'nin iki katı üzerinden fatura kesilerek davalı/takip borçlusuna gönderildiğini, davalı/takip borçlusunun, taraflar arasındaki sözleşmeler'e uygun hiçimde tanzim edilen “Lisans Ücreti” ve “Denetim Bulgusu” faturalarından bakiye 383.474,79 TL'lik borcunu tüm talep ve ihtarlara rağmen ödememesi sebebiyle, davalı/takip borçlusu hakkında İstanbul ...İcra Müdürlüğü'nün ... E. numaralı dosyasıyla icra takibine başlanıldığını, davalı/ takip borçlusunun itiraz ettiğini, başlatılan icra takibinden sonra, davalı/takip borçlusu tarafından 26.04.2018 tarihli, ... numaralı ve 224.084,12 TL. bedelli “... Hesaplama Farkı” açıklaması ile fatura düzenlendiğini, iş bu faturanın haksız ve hukuka aykırı olduğundan müvekkili tarafından iade edildiğini, İstanbul ... İcra Müdürlüğü'nün ... E. Sayılı dosyasından başlatılan takibe yaptığı itirazın iptaline takibin devamına, takip konusu alacağın %20 sinden aşağı olmayacak biçimde icra inkar tazminatına mahkum edilmesine, davacı vekili 2.4.2019 tarihli ıslah dilekçesi ile davanın alacak davası olarak devamına ve 383.474.79 TL nin dava tarihi itibarıyla işleyecek avans faiziyle birlikte davalıdan tahsiline yönelik olarak karar verilmesini talep ve dava etmiştir. Davalı vekili cevap dilekçesini özetle; dava konusu alacak kalemlerinden ..., kontratına istinaden kesilmiş faturaların tamamını kabul etmeyip itiraz ettiklerini, davalı firma ile müvekkili firma arasında gerçekleşmiş satışlarına ait tüm '... tutarlarının Mg \"minimum garanti\" ödemelerinin müvekkili firma tarafından zaten ödenmiş durumda olduğunu, ... raporlarındaki tutarların, davacı tarafın iddia ettiği miktarlarda olmadığını, bu hususun yapılacak inceleme neticesinde ortaya çıkacağını, \"...' diye adlandırdıkları cezanın, ... kısmının, davacı tarafından ispat edilmesi gerektiğini, hayali ve hiçbir yasal dayanağı bulunmayan ücretlerin müvekkilinden talep edildiğini, kesilen cezaların tamamen gerçek dışı olup, hiçbir dayanağının bulunmadığını, müvekkili aleyhine olan tüm sözleşme hükümlerinin ise genel işlem şartlarına tabi olduğundan bir geçerliliğinin bulunmadığını, haksız davanın reddine karar verilmesini talep ettikleri anlaşılmıştır. İlk Derece Mahkemesi'nin 06/04/2022 tarihli 2018/208 E. 2022/65 K. sayılı kararı ile; Mahkemece; \"1-Taraflar arasındaki lisans sözleşmesinden kaynaklanan 286.225.38 TL alacağın dava tarihinden itibaren işleyecek ticari avans faiziyle davalıdan tahsiline, fazlaya ilişkin istemin reddine,\" karar verilmiştir.
İleri Sürülen İstinaf Sebepleri: Davacı vekili tarafından süresinde istinaf yoluna başvurulmuş olup, davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; davalı kendi satış listeleri kapsamında sözleşmelere aykırı hareket Türkiye dışındaki bölgelere satış yapmış olduğunu, bu nedenle müvekkili tarafından ... olarak kesilen faturaların yerinde olduğunu, davalının ticari defter ve kayıtları uyarınca müvekkiline 276.424,42 TL ... (lisans) bedeli borcu olduğu alınan bilirkişi raporlarındaki lisans bedeline ilişkin olarak yapılan terditli hesaplamalardan tarafların ticari defter ve kayıtlarına göre yapılan hesaplama yerine davalının kendi elinden satış listeleri alınarak yapılan hesaplamaya göre hüküm kurulduğunu, davalının lisans bedelinden kaynaklanan borcu 194.085,05, TL, ... faturalarından kaynaklanan borcu 107.140,33-TL olmak üzere; toplam borcu 301.225,38 TL olarak hesaplanmış olduğunu, davalı tarafından sunulan banka dekontundaki 15.000 TL ödeme mahsup edildiği takdirde toplam borcunun 286.225,38-TL olabileceği belirtildiğini, müvekkili tarafından kesilen dava konusu ... bedeli faturalarının tamamı davalının ticari defter ve kayıtlarında mevcut olup, bizzat davalının ticari defter ve kayıtları uyarınca davalının müvekkile uyuşmazlık konusu lisans faturaları nedeniyle borçlu durumda olduğu ispatlandığını, tacir olan tarafların usulüne uygun biçimde tutulmuş ve birbirini doğrulayan ticari defter ve kayıtları müvekkili şirket lehine delil niteliği olduğunu, davalının bizzat kendi ticari defter ve kayıtları uyarınca müvekkili şirkete borçlu olduğunun ispat edildiğini, mahkemesi’nce hükmedilen lisans bedeli, davalının kendi elinden sadır tek taraflı satış listelerine dayanmakta olup, davalının bizzat kendi ticari defter ve kayıtları uyarınca müvekkiline 276.424,42 TL lisans bedeli borcu bulunduğu yok sayıldığını, ticari defter kayıtlarının sahibi lehine delil olarak kabul edilebilmesi için, diğer tarafın aynı şartlara uygun olarak tutulmuş ticari defterlerindeki kayıtların bunlara aykırı olmaması veya ilgili hususta hiçbir kayıt içermemesi gerektiğini, davalının kendi ticari defterinde dahi bu hususta herhangi bir kayıt bulunmamasına ve aynı şekilde davalının kayıtlarını teyit eden müvekkilin ticari defterlerinde de bu hususta bir kayıt olmamasına rağmen, iddia olunan huzurdaki uyuşmazlıkla hiçbir ilgisi olmayan ödemenin, alacaktan mahsup edilerek hüküm kurulması hukuka aykırı olduğunu, bilirkişi raporlarında davalının ticari defter ve kayıtları doğrultusunda yapılan tespitlerin hükme esas alınması gerektiğini, müvekkilin davalıdan toplam 383.564,75 TL (276.424,42 TL ... bedeli, 107.140,33-TL ... olmak üzere) alacaklı olduğunu, bizzat davalının ticari defter ve kayıtları esas alınarak yapılan bu tespit uyarınca davalının ... bedeli olarak 276.424,42 TL borçlu olduğu sabit olup, bu meblağ üzerinden davanın kabulüne karar verilmesi gerektiğini, müvekkilin lisans bedelinden kaynaklanan alacağı, bizzat davalının ticari defter ve kayıtlarıyla teyit edildiğinden itiraza uğramaksızın ticari defter ve kayıtlara işlenen faturalar uyarınca ... bedeline ilişkin alacağı HMK m.222 uyarınca ispat edildiğini, davanın kabulüne karar verilmesi gerekmesine rağmen, kısmen reddine karar verilmesi usule, yasaya aykırı olduğunu ve kaldırılması gerekliğini taleplerinin kabulüne İstanbul 1. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi’nin 06.04.2022 tarih, 2018/208 E. 2022/65 K. sayılı kısmen kabul kararının kaldırılmasına; haklı davanın tümüyle kabulüne; karar verilmesini talep etmiştir. Davalı vekili istinafa cevap dilekçesinde özetle; davacı yanın huzurdaki uyuşmazlıkla hiçbir ilgisi bulunmadığını beyan ettiği 3.652,12€ (dava tarihi itibariyle 15.000,00-TL) ödeme dekontu mahkeme tarafından hakkaniyete uygun bir biçimde dikkate alınarak hükme esas teşkil ettiğini, bu yönden de davacı tarafın istinaf başvurusunun tümüyle reddi gerektiğini, davacı tarafın kötü niyetli iddialarla dolu istinaf taleplerinin reddinin gerektiğini beyan ederek, kötü niyetle istinafa başvuran karşı tarafın istinaf başvurusunun usulden ve esastan reddine karar verilmesini, kötüniyetle istinafa başvuran karşı tarafın HMK 329. madde gereğince giderlere mahkum edilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
GEREKÇE HMK'nın 355. Maddesi gereği, kamu düzenine aykırılık teşkil eden hususlar hariç tutularak, istinaf neden ve gerekçeleri ile sınırlı olmak üzere yapılan incelemede; Dava ıslah edilmiş hali ile lisans sözleşmesine dayalı faturaya bağlı alacak istemine ilişkindir. Davacı vekili, müvekkili şirket ile davalı ... Kozmetik arasında, lisans sözleşmelerinin genel hükümlerini içeren \"Standart Şartlar ve Koşullar Sözleşmesi\" ile bu sözleşmeye tabi olmak üzere ..., ... ve ... numaralı üç ayrı Tüketici Ürünleri Lisans Sözleşmesi'nin imzalandığını, davalının, yetkisi olmadığı halde Türkiye dışındaki bölgelere de satış yaptığı tespit edildiğinden sözleşme hükümlerine göre en yüksek lisans ücretinin iki katı üzerinden fatura düzenlenerek davalıya gönderildiğini, \"Lisans Ücreti\" ve \"Denetim Bulguları\" faturalarına ilişkin toplam 383.474,79 TL borcun ödenmediğini, İstanbul ... İcra Müdürlüğü’nün ... E. numaralı dosyası ile icra takibi başlatıldığını, takibin başlatılmasının ardından davalının, düzenlediği 26.04.2018 tarihli, ... numaralı ve 224.084,12 TL bedelli \"... Hesaplama Farkı\" açıklamalı bir faturanın iade edildiğini beyanla , davalının yaptığı itirazın iptali ile icra takibinin devamına, takip konusu alacağın %20’sinden az olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesine, karar verilmesini talep etmiştir. Islah; davacı vekili 2.4.2019 tarihli ıslah dilekçesi ile davanın alacak davası olarak devamına ve 383.474,79 TL'nin dava tarihinden itibaren işleyecek avans faiziyle birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir. - 24/02/2020 tarihli bilirkişi heyet raporunda ; \"Davalının tutulması zorunlu ticari defterlerinin, TTK hükümlerine göre usulüne uygun olarak tutulduğunu, sahipleri lehine takdiri delil niteliğine haiz olduğunu, davalıya kesilmiş olan ... faturalarının tamamının; davalı yanın defter kayıt ve beyannamelerinde mevcut olduğu, ancak ... olarak kesilen toplam tutarı 107.140,33-TL olan 3 adet faturanın davalı defter kayıtlarına alınmadığı, bu faturalarla ilgili itiraza dair mail yazışmalarının olduğu, ayrıca davalının “... Hesaplama Farkı” açıklaması ile davacıya 224.084,12-TL. Kdv dahil fatura düzenlediği ve kayıtlarına işlediği, davalı tarafça bilirkişi talebine istinaden incelemeye sunulan satış listeleri doğrultusunda kesilmesi gereken toplam - ... bedelinin 314.557,54 EURO olduğu, kesilen toplam ... bedelinin ise ; 339.582,14 EURO olduğu, 25.024,60-EURO tutarında fazla ... bedeli kesildiği, davalının sözleşmelere aykırı hareketle Türkiye dışındaki bölgelere satış yaptığı, bu nedenle davacılar tarafından ... olarak kesilen faturaların yerinde olduğu, davacının, takip tarihi itibariyle ;... olarak 29.004,06 EURO karşılığı 107.140,33-TL. ... bedeli olarak 87.066440 EURO dan 25.024,60 Euro düşülürse 62.041,80 EURO karşılığı 209.279,40-TL. talep edebileceği\" belirtilmiştir. -03/02/2021 tarihli ek bilirkişi raporunda; \"Davalıya kesilmiş olan ... faturalarının tamamının; davalının defter kayıt ve beyannamelerinde mevcut olduğu, ancak ... olarak kesilen toplam tutarı 107.140,33-TL. olan 3 adet faturanın davalının defter kayıtlarına alınmadığı, davalının sözleşmelere aykırı hareketle Türkiye dışındaki bölgelere satış yaptığı, bu nedenle davacı tarafından ... olarak kesilen faturaların yerinde olduğu, Davalının icra takip tarihi itibariyle 276.42442-TL borçlu olduğu, ... faturalarının geçerliliğinin kabul edilmesi halinde davalının toplam 383.564,75-TL borçlu olabileceği, icra takip tarihinden sonra davalı tarafından “... Hesaplama Farkı” açıklaması ile davacıya 224.084,12-TL Kdv dahil fatura düzenlediği ve kayıtlarına işlediği, 11.07.2017 tarihinde davalının 15.000,00-TL. banka aracılığıyla ödeme yaptığı ancak kayıtlarına İşlemediği, davalı tarafça bilirkişi talebine istinaden incelemeye sunulan satış listeleri doğrultusunda kesilmesi gereken toplam ... bedelinin 314.557,54 EURO olduğu, kesilen toplam ... bedelinin ise ; 339.582,14 EURO olduğu, 25.024,60 EURO tutarında fazla ... bedeli kesildiği, Davacının, takip tarihi itibariyle ; ... olarak 29,004,06 EURO karşılığı 107.140,33-TL, ... bedeli olarak 87.066,40 EURO dan 25.024,560 EURO +KDVtutarı dahil 29,529,03 EURO fark düşülürse 57.537,37 EURO karşılığı 194.085,05-TL olabileceği,Dekont sunulan 15.090,00-TL nin mahkemece kabul edilmesi halinde toplam borçdan düşülebileceği, tüm veriler değerlendirildiğinde ve dekont düşüldüğünde; davalının toplam borç tutarının 286.225,38-TL olabileceği\" belirtilmiştir. - 20/09/2021 tarihli 2. ek bilirkişi raporunda; \" kök ve ve 1.ek raporda ulaşılan ; Davalının sözleşmelere aykırı hareketle Türkiye dışındaki bölgelere satış yaptığı, bu nedenle davacı tarafından ... olarak kesilen faturaların yerinde olduğu, davalının icra takip tarihi itibariyle 276.424,42-TL. borçlu olduğu, ... faturalarının geçerliliğinin kabul edilmesi halinde davalının toplam 383.564,75-TL. borçlu olabileceği, davacının, takip tarihi itibariyle ; ... olarak 29.004,06 EURO karşılığı 107.140,33-TL, ... bedeli olarak 87.066,40 EURO dan 29.529,03 Euro( KDV Dahil ) düşülürse 57.537,37 EURO karşılığı - 194.085,05-TL olabileceği, dekont sunulan 15.000,00-TL nin mahkemece kabul edilmesi halinde toplam borçtan düşülebileceği, tüm veriler değerlendirildiğinde ve dekont düşüldüğünde; davalının toplam borç tutarının 286.225,38-TL olabileceği\" belirtilmiştir. Dosya kapsamına göre, taraflar arasında 13.04.2015 tarihli “Standart Şartlar ve Koşullar Sözleşmesi” (“Standart Sözleşme”) ile bu starıdart koşullara tabi olmak üzere farklı ürünler için ... numaralı ... markalı ürünler, ... numaralı ... markalı ürünler, ... numaralı ... ve ... markalı muhtelif ürünler için 3 ayrı Tüketici Ürünleri Lisans Sözleşmesi (“Lisans Sözleşmesi”) düzenlendiği, davalıya söz konusu ürünleri Türkiye 'de satış yetkisi verildiği, lisans veren davacı şirketin yaptığı denetleme sonucu davalının kendisine satış yetkisi verilen Türkiye dışına satışlar yaptığının tespit edilmesi üzerine en yüksek lisans ücreti'nin iki katı üzerinden 3 adet “...” ( “Denetim Bulguları”) fatura düzenlediği, davalının bilirkişi incelemesi için sunduğu kendi satış listelerinden Bosna Hersek ve İsrail’e satış gerçekleştirdiği bu nedenle sözleşmede kendisine tanınan yetkiyi aşarak Türkiye dışına satış yapmakla sözleşmeyi ihlal ettiği dikkate alındığında davacı tarafından düzenlenen “...”faturalarının sözleşme ile uyumlu olduğu, davacının (...) denetim bulgusu sonucu olarak düzenlenen 3 adet fatura bedeli 29.004,06 EURO karşılığı 107.140,33-TL alacağının bulunduğu bunun dışında lisans ücretinin satışı gerçekleşen ürün miktarına göre belirleneceği bu kapsamda bilirkişi raporu ile sunulan satış listelerine göre tespit edildiği üzere, ... (lisans ) bedeli olarak takip tarihi itibariyle muaccel olan 87.066,40 EURO dan fazla hesap edilen KDV dahil 29.529,03 Euro düşülürse 57.537,37 EURO karşılığı 194.085,05-TL alacaklı olduğu, her ne kadar davalıya kesilmiş olan ... faturalarının tamamının; davalı yanın defter kayıt ve beyannamelerinde mevcut olduğu, tespit edilmiş ise de, davalının dava tarihinden önce “... Hesaplama Farkı” açıklaması ile davacıya 26.04.2018 tarihli 224.084,12-TL. KDV dahil iade faturası düzenlediği ve kayıtlarına işlediği, dolayısıyla düzenlenen tüm fatura bedellerinin benimsenmiş olmadığı, davacının düzenlediği fatura bedeli kadar alacaklı olduğunu ispat külfeti altında olduğu, faturaların kayıtlara alınmış olmasının tek başına ispata yeterli olmadığı, davalının satış miktarını gösteren kayıtları ve iade faturası düzenlemiş olması karşısında aksine delil sunulmadığından bu ispatın davacı tarafça yerine getirilemediği , bu nedenlerle lisans ücretinin satışı yapılan ürün miktarı üzerinden hesaplanmasının sözleşme gereği olduğu ve davacıyı bağladığı, buna göre davalı kayıtları ile satışı gerçekleşen ürün miktarı üzerinden hesaplama yapılmasında bir isabetsizlik olmadığı, davalı tarafından 11.07.2017 tarihinde davacı şirket hesabına banka yolu ile 15.000,00-TL ödendiği ilgili dekontun açıklama içermemesi nedeniyle öncelikle mevcut muaccel borç için ödendiğinin kabulü gerektiğinden (TBK m.102) mahsubu ile davacının talep edebileceği alacak miktarının toplam 286.225,38-TL olduğu anlaşıldığından mahkemece bu miktar üzerinden davanın kısmen kabulüne dair verilen kararın dosya kapsamına ve hukuka uygun olduğu, istinaf talebinin reddi gerektiği anlaşılmıştır. Davacı vekilinin İstinaf başvurusunun HMK 353/1-b-1 maddesi gereğince esastan reddine karar verilmesi gerektiği kanaat ve sonucuna varılarak aşağıdaki hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere; 1-Usûl ve yasaya uygun İstanbul 1. Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi'nin 06/04/2022 tarih ve 2018/208 E. 2022/65 K. sayılı kararına karşı davacı vekili tarafından yapılan istinaf talebinin 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-b/1. maddesi gereğince ESASTAN REDDİNE, 2-492 Sayılı Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 615,40-TL maktu istinaf karar ve ilam harcından peşin yatırılan 80,70-TL harcın mahsubu ile bakiye 534,70-TL harcın davacıdan tahsiliyle Hazineye gelir kaydedilmesine, 3-Davacı tarafça istinaf aşamasında yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,4-İncelemenin duruşmasız olarak yapılması sebebiyle taraflar yararına vekalet ücreti tayinine yer olmadığına,5-Taraflarca yatırılan gider avansından harcanmayan kısmın karar kesinleştiğinde iadesine, 6-Karar tebliği, harç tahsil müzekkeresi düzenlenmesi, harç ve avans iadesi işlemlerinin İlk derece Mahkemesince yerine getirilmesine, 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-b/1. maddesi gereğince, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda ve 6100 Sayılı HMK'nın 362/1-a maddesi gereğince, miktar itibariyle kesin olmak üzere oy birliğiyle karar verildi. 30/04/2025