T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
44. HUKUK DAİRESİ
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F M A H K E M E S İ K A R A R I
DOSYA NO: 2024/710 Esas
KARAR NO: 2025/739
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: İstanbul 3. Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi
TARİHİ: 09/11/2023
NUMARASI: 2021/106 E. - 2023/183 K.
DAVANIN KONUSU: Faydalı Model Belgesi (Faydalı Model BelgesininHükümsüzlüğünden Kaynaklanan)
İSTİNAF KARAR TARİHİ: 15/05/2025
Yukarıda yazılı ilk derece mahkemesi kararına karşı, istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine yapılan inceleme sonucunda;
G E R E Ğ İ D Ü Ş Ü N Ü L D Ü:
DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde; Davalının \"...\" başlıklı ... numaralı faydalı model belgesinin tescil ile koruma altına alındığını, 551 sayılı KHK uyarınca sadece \"yenlilik\" unsuru ihtiva eden buluşların faydalı model belgesi verilerek koruma altına alınabileceğini, davalının söz konusu buluşunun uzun yıllardan beri kullanılan, yurtdışında ve yurtiçinde tescilli bir ürün olduğunu, Türkiye'de daha önce ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ... sayılı faydalı modeller ile koruma kapsamına alındığını, faydalı model belgesinin başvuru tarihinden önce Türkiye'de veya Dünya'nın herhangi bir yerinde patent/faydalı model belgesi başvuru tarihinden önce yayınlanmış ise konu başvurunun yeniliğini ortadan kaldırdığını, (md.156/3)( Mülga Patent KHK) Mülga Patent KHK gereğince “yeni, tekniğin bilinen durumunu aşan ve sanayiye uygun olan buluşların\" korunmakta olduğunu, dolayısıyla yenilik vasfı taşımayan buluşların patent verilerek korunmasının mümkün olmadığını, 165. madde( Mülga Patent KHK) ile SMK'nın 83. maddesi uyarınca hükümsüzlüklerine karar verildiğini, davalının faydalı model belgesinde yer alan istemlerin hiçbirinin açık ve net olmadığını, KHK ve Patent Haklarının Korunması Hakkında Yönetmeliğin aradığı şartları barındırmadığını, Patent Haklarının Korunması Hakında KHK'nın(Mülga) madde 9 ile SMK kapsamının uygulama şeklini gösterir yönetmelik kapsamında uygun yazılmadığı ve koruma kapsamı - belirleme - yeterliliğinde olmadığını, hükümsüzlüğüne karar verilmesi gerektiğini, her istemin açık ve öz olarak yazılması ve tarifnamede tanımlanan buluşun kapsamını aşmaması gerektiğini, davalının faydalı model belgesinde istemlerin açık olarak sektöre getirdiği yenilikten yoksun olduğunu, ayrıca yenilik unsuru sayılan tüm unsurların sektör tarafından yüzyıllardır kullanılan genel malzeme ve unsuru olduğunu, 551 sayılı KHK'nın (Mülga)165/c ve Patent Hakları Korunması Hakkında Yönetmeliğin 9. maddesi gereğince ve ayrıca buluş konusunun ilgili olduğu teknik alandaki bir uzmanın onu uygulamaya koyabilmesini mümkün kılacak yeterlilikte, açık ve tam olarak açıklanmamış olduğu için 551 sayılı KHK'nın 165/b maddesi gereğince hükümsüzlüğüne karar verilmesi gerektiğini, bu sebeplerle ... numaralı faydalı model belgesinin, dava sonuçlanıncaya kadar SMK ile HMK'nın 389. maddesi gereğince 3. kişilere devrinin ihtiyati tedbir kararı verilerek engellenmesini, SMK'nın ilgili maddesi ile 551 sayılı KHK 158/2 hükmü gereğince davalının faydalı model belgesinden doğan hakların 3. kişilere karşı ileri sürülmesinin durdurulmasını, davalıya ait ... numaralı faydalı modelin; SMK'nın ilgili maddeleri ile 551 sayılı KHK'nın 165(a) hükmü gereğince hükümsüzlüğüne karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP: Davalı vekili cevap dilekçesinde; Davaya konu faydalı model belgesi hakkında Türk Patent ve Marka Kurumundan araştırma raporu düzenlenmesinin talep edildiğini, araştırma raporu düzenlenmesi talebinin amacının dava konusu ... numaralı faydalı modelin yeni ve sanayiye uygulanabilir olup olmadığının araştırılması olduğundan davanın hukuki yarar yokluğundan reddi gerektiğini, dava konusu faydalı model ile ilgili araştırma raporu düzenlenmesi hakkında mülga 551 sayılı KHK'nın 160. maddesi, patentler için enstitü tarafından düzenlenmesi öngörülen, tekniğin bilinen durumu ile ilgili araştırma raporunun faydalı model belgeleri için düzenlenmediğini, ancak faydalı model belgesi başvuru sahibi veya faydalı model belgesi sahibi tarafından, tekniğin bilinen durumu ile ilgili araştırma raporu düzenlenmesinin Enstitü'den özel olarak talep edilmesi halinde tekniğin bilinen durumu ile ilgili araştırma raporunun, faydalı model belgesi için de düzenlendiği şeklinde hükmün mevcut olduğunu, bir faydalı modelin tescil işlemleri aşamasında araştırma raporunun düzenlenmesinin zorunlu unsur olmadığını, müvekkili şirkete ait davaya konu faydalı model belgesinin de araştırma raporu düzenlenmeksizin tescile bağlanmış olduğunu, müvekkilinin de bu yasal hakkına dayanarak TPMK'dan faydalı modelinin yeni ve sanayiye uygulanabilir olup olmadığına ilişkin araştırma raporu düzenlenmesini talep ettiğini, araştırma raporunun müvekkiline ait faydalı modelin yeni ve sanayiye uygulanabilir olup olmadığı konusunda bilgi vereceğini, huzurda ikame edilen davanın konusunun müvekkili şirkete ait ... numaralı faydalı modelin yenilik vasfı olmadığı iddiasından bahisle hükümsüzlüğü talebi olduğunu, taraflarınca bu konuda TPMK'dan araştırma raporu düzenlenilmesinin talep edildiğinden davanın hukuki yararının bulunmadığını, mevsimsiz açılan davanın hukuki yarar yokluğundan reddini, müvekkili şirkete ait ... numaralı \"AYAK GİYSİSİ\" isimli faydalı modelin sanayiye uygulanabilir ve yenilik vasfını haiz olduğunu, faydalı modelde yer alan istemlerin tamamıyla açık, anlaşılır ve net olduğunu, faydalı modelin tarifnamesi ve istemleri incelendiğinde tüm hususların en ince ayrıntısına kadar belirtildiğini, Türkçe kelimeler kullanıldığını, tüm imla kurallarına uyulduğunu, anlaşılmamaya mahal verecek hiçbir durumun olmadığını, bağımlı istemlerin bağımsız istemi açıklama niteliğinde olduğu ve bağımlı istemlerin amacına uygun bir şekilde düzenlendiğini, ayrıca müvekkiline ait faydalı modelin başvuru aşamasında şekli olarak TPMK tarafından davacının haksız iddiaları açısından incelendiği ve uygun bulunarak belgeye bağlanmış olduğunu, davanın hukuki yarar yokluğu ve aktif husumet ehliyeti yokluğu nedeniyle usulden reddini, aksi halde araştırma raporu sonucunun ve buna bağlı sürecin bekletici mesele yapılmasını, nihayetinde müvekkili şirkete ait ... numaralı faydalı modelin yenilik vasfına haiz olması nedeniyle esastan reddini talep etmiştir.
MAHKEME KARARI; İstanbul 3. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi'nin 09/11/2023 tarihli 2021/106 E- 2023/183 K sayılı kararıyla; \"Mahkemece itibar edilen 25/04/2022 tarihli kök ve 21/07/2023 tarihli ek bilirkişi raporunda belirtildiği üzere: ... numaralı faydalı model belgesinin 1 numaralı bağımsız isteminin ve 2, 3, 5, 6, 7, 8 ve 10 numaralı bağımlı istemlerinin yenilik kriterine sahip olmadığı, 4 ve 9 numaralı bağımlı istemlerinin yenilik kriterine sahip olduğu, ... numaralı faydalı model belgesinin açıklık kriterine ve kapsam aşmama kriterine sahip olduğu, yani FM başvurusunun kapsamının aşılmadığı, bu nedenlerle TR ... numaralı faydalı model belgesi için kısmi hükümsüzlük koşullarının oluştuğu kanaatine varıldığı\" gerekçesiyle; davanın kısmen kabulüne, TPMK nezdinde davalı ... SAN. DIŞ TİC. LTD.ŞTİ adına tescilli ... numaralı faydalı model belgesinin; bağımsız 1 numaralı ve bağımlı 2-3-5-6-7-8-10 numaralı istemlerinin hükümsüzlüğüne ve sicilden terkinine, kararın kesinleşmesine müteakip kesinleşmiş karar örneğinin ilgili sicile işlenmek üzere TPMK'ya gönderilmesine karar verilmiştir.
İSTİNAF BAŞVURULARI; Davacı vekili süresinde ibraz ettiği istinaf dilekçesinde; kararı kısmen reddedilen hükme yönelik istinaf ettiklerini, bağımsız bir istemin yenilikten yoksun kılındığı bir tescilde, bağımlı istemin yeniliğinden söz edilemeyeceğini, mahkemece yapılan yargılamada ... nolu FM belgesinin 1 nolu bağımsız istemi ile 2,3,5,6,7,8 ve 10 nolu bağımlı istemlerinin yenilik kriterine sahip olmadığı tespit edilmesine rağmen 4 ve 9 nolu bağımlı istemlerinin de hükümsüz olacağı gözetilmeksizin karar verildiğini, belgenin açıklık kriterine de sahip olmadığını FM başvurusunun kapsamının aşıldığını, davaya konu buluşun Yurtiçi ve Yurtdışında kullanılmış harcı alem bir ürün olduğunu, mülga patent KHK gereğince hükümsüz kılınması gerektiğini, istem 4 de \"...\" ve/veya tough ve/veya deri esaslı alt tabanın \" yüzyıllardır kullanılan bir ürün olduğunu, yeni olmadığını, istem 9 da diğerleri gibi tüylü yapıda üst kısım ( 3) ve alt taban ( 4) her ayak giysisi ile çorapta kullanılan genel malzeme olup yeni olmadığını, Bakırköy 1. FSHHM'nin ... araf olduğu, ... E.sayılı dosyada dava konusu faydalı modelin tüm istemleri ile yenilik unsuruna sahip olmadığının tespit edildiğini, bilirkişi raporunun dosyaya sunulduğunu beyanla, mahkeme kararının kaldırılarak davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir. Davalı vekili süresinde ibraz ettiği istinaf dilekçesinde; 08/11/2023 tarihli talep dilekçelerinde davaya cevap 2.cevap ve diğer dilekçelerini, ıslah edeceklerini bildirerek süre talep etmelerine rağmen süre verilmemesinin Anayasa ile güvence altına alınan adil yargılanma hakkının ihlali niteliğinde olduğunu, daha önce de 16/09/2021 tarihli ıslah talepli dilekçe sunduklarını. -Dosya kapsamında alınan 25/04/2022 tarihli bilirkişi raporunda müvekkilinin FM belgesinin yeni olduğu sonuç ve kanaatine varıldığını, daha sonra alınan raporlarda da D1 belgesi dışındaki belgelerin yenilik özelliğini ortadan kaldırmadığının tespit edildiğini, son alınan kök ve ek raporda 4 ve 9 nolu istemlerin yeni olduğunun tespit edildiğini, müvekkiline ait FM belgesi ile ... ( D1) nolu faydalı modelin karşılaştırıldığını, müvekkiline ait faydalı modelin \"...\" ve/veya tough tech ve/veya deri esaslı alt taban içerdiğini, ancak D1 belgesinde ürün malzemesi için spesifik bir açıklama bulunmadığı bu nedene 4 nolu istemin yeni olduğu, yine 9 nolu istemde geçen tüm unsurlar D1 belgesinde bulunmadığından 9 nolu istemin yeni olduğu yönünde görüş beyan edildiğini, bilirkişilerin D1 belgesinin istemlerini detaylı incelemediğini ve genişleterek yorumladığını. -Hükümsüzlüğü istenen belgede istem 1 de \" antibakteriyel tabakanın alt taban ve/veya üst kısım üzerinde olması\"nı içerdiğini, halbuki D1 dokumanında \"burada gövde (2) tercihe göre anti bakteriyel ve/veya UV ışığına karşı koruyucu şekilde üretilebilir. \" ifadesi ile antibakteriyel özelliğin sadece gövde için açıklandığını, alt kısmı karşılayan bir özellik olmadığından müvekkilinin FM belgesindeki istemin yeni olduğunu, -Bilirkişilerce \" büzülebilir ayak girişi, bilekliğin çorap şeklinde olması\" hususlarının faydalı model istemlerinde yer almadığını iddia etse de hepsinin müvekkilinin FM istemlerinde yer aldığını, ... sayılı FM belgesinin müvekkilinin belgesinden farklı olarak bilekliğinin çorap şeklinde olmaması, büzülebilir bir ayak girişi olmaması, taban malzemesinin PVC pamuk karışımı olarak önerilmemesi, tabanda topuk olmaması, üst gövdede ısı bariyerinin olmaması, koruyucu elaman olmaması, tüylü yapıda olmaması nedenleriyle farklı olduğunu, müvekkiline ait faydalı modelde bu özelliklerin bulunduğunu ve yeni olduğunu, mahkemece hatalı 21/07/2023 tarihli bilirkişi ek raporu ile İstanbul 3. FSHHM'nin 201/106 E. ve 2023/183 K. Sayılı hükmüne esas alınmasının usule uygun olmadığını. -Bilirkişilerce müvekkilinin FM belgesinin isteminde açıkça ayağın hareketine uyum sağlayan esnek tabakalar (8) belirtilmesine rağmen dikkate alınmadığını, dosyaya sundukları uzman görüşlerinde müvekkilinin belgesinin yeni olduğunun tespit edildiğini.-D1 belgesinde ürünün gövde malzemesinin sadece sentetik olarak tanımlandığını, taban malzemesinin \" PVC-pamuk karışımı taban \" olarak tanımlanmış iken müvekkilinin ürününde tabanın \"...\" ve/veya tough tech ve/veya deri esaslı alt taban içerdiğini, müvekkilinin faydalı modelin D1 belgesinden daha gelişmiş şekilde tasarlandığını ve yeni olduğunu ileri sürerek mahkeme kararının kaldırılarak davanın tümden reddine karar verilmesini talep etmiştir. Davacı vekili istinaf dilekçesine cevabında; İstinaf dilekçesindeki beyanlarını tekrarla ve ... AŞ ye ait olan ...sayılı faydalı model belgesinin İstanbul 1. FSHHM'nin 2015/224 E. 2017/176 K.sayılı dosyası ile hükümsüz kılındığını beyanla davalı başvurusunun reddini talep etmiştir. Davalı vekili istinaf dilekçesine cevabında; İstinaf dilekçesindeki beyanlarını tekrarla davacı vekilinin istinaf başvurusunun reddine karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLER; TPMK tescil kaydından, davalıya ait “...” buluş başlıklı, ... numaralı faydalı model (FM) belgesinin başvuru tarihinin 08.12.2015 olduğu, 10 yıllık koruma süresinin 08.12.2025 dolacağı, FM belgesinin dayandığı daha eski tarihli bir rüçhan belgesinin bulunmadığı, FM belgesinin 1 bağımsız, 9 bağımlı istemden oluştuğu, 1 numaralı bağımsız istemin; \"Buluş, üst kısım (3), bileklik kısmı (2) ve alt taban (4) kısımlarından oluşan ayak giysileri (1) ile ilgili olup, özelliği; denizde, kumda, havuzda, evde giyilebilen, sıcaktan etkilenmeyen, ıslak zeminlerde kaymayan ayak giysilerini (1) oluşturmak üzere, alt taban (4) ve/veya üst kısım (3) üzerinde ayağın hava almasını sağlayan hava geçişleri (5) güneş ışınlarından ayağı koruyan UV tabakaları (6), dış ortamdaki zararlı bakterilerin önlenmesini sağlamak üzere anti bakteriyel tabakalar (7), ayağın hareketine uyum sağlayan esnek tabakalar (8), ıslak zeminlerde yürünebilmesini sağlayan kaymaz tabakalar (9), sıcak ortamlarda ayağın sıcaktan etkilenmesini önleyen ısı yalıtım tabakalarından (10) en az birini içeren ayak giysisi (1) ile karakterize edilir.\" şeklinde olduğu anlaşılmıştır. Mahkemece alınan 22/03/2019 tarihli bilirkişi kurulu raporunda özetle: Bilirkişi ...'in değerlendirmesi sonucunda; ... nolu \"Ayak giysisi\" buluş başlıklı faydalı model belgesinin istemlerinin, ...nolu \"Havuz ve deniz ayakkabısı\" buluş başlıklı faydalı model tarifnamesi ile karşılaştırılması sonucunda ... nolu \"Ayak giysisi\" buluş başlıklı faydalı model belgesinin istemlerinin başvuru tarihi itibariyle yenilik unsuru taşımadığı, bilirkişi Prof. Dr. ...'in değerlendirmesi sonucunda; Davaya konu faydalı modelin yenilik vasfına haiz olduğu ve davacının sunduğu faydalı model başvurularının, davalı şirket adına belgeye bağlanmış faydalı model karşısında yenilik özelliğini kaybettirecek vasfının bulunmadığı sonuç ve kanaatine varıldığı bildirilmiştir. Mahkemece alınan 12/01/2021 tarihli bilirkişi kurulu raporunda özetle: Davalıya ait 08/12/2015 başvuru tarihli ... nolu Faydalı model belgesinin 1 ana ve 9 bağlı istemden oluştuğu, başvuru tarihinden (en az 12 ay ) önce buluşun koruma kapsamını belirleyen (1) nolu bağımsız istemdeki 7 unsurdan en az A1 ve diğer 6 unsurdan (A2, A3, A4, A5, A6 veya A7) birinin başvuru tarihinden önce tek bir dokümanda bulunması durumunda söz konusu faydalı model belgesi için “yenilik\" kriterinin karşılanmadığı sonucuna varılacağı, 07/03/2014 tarihinde başvurusu yapılmış olan ... nolu “Havuz ve deniz ayakkabısı\" buluş başlıklı faydalı modelin 2 nolu isteminin, davalıya ait Faydalı Modelin (1) nolu isteminde yer alan Al(alt taban) , A6 (ıslak zeminlerde yürünebilmesini sağlayan kaymaz tabakalar (9) ve A7 sıcak ortamlarda ayağın sıcaktan etkilenmesini önleyen ısı yalıtım tabakaları olmak üzere 3 unsuru birden içerdiği, 551 Sayılı KHK'nın 144/5-ve 6. maddelerine göre istemler ve içeriklerinin incelendiği, sonuç olarak; ... nolu “Ayak giysisi\" buluş başlıklı faydalı modelin 1 nolu bağımsız isteminin ve 1 nolu bağımsız isteme bağımlı olan 9 adet istemin yeniliğini ortadan kaldırdığını ve hükümsüzlük koşullarının mevcut olduğu kanaatine varıldığı bildirilmiştir. Mahkemece alınan 14/06/2021 tarihli bilirkişi kurul ek raporunda özetle: Davalıya ait 08/12/2015 başvuru tarihli ... nolu Faydalı model belgesinin 1 ana ve 9 bağlı istemden oluştuğu, başvuru tarihinden (en az 12 ay ) önce buluşun koruma kapsamını belirleyen (1) nolu bağımsız ve (9) adet bağlı istemdeki unsurların başvuru tarihinden önce tek bir dokümanda bulunması durumunda söz konusu faydalı model belgesi için “yenilik\" kriterinin karşılanmadığı sonucuna varılacağı, 07/03/2014 tarihinde başvurusu yapılmış olan ... nolu “Havuz ve deniz ayakkabısı\" buluş başlıklı faydalı modelin 2 nolu isteminin , davalıya ait Faydalı Modelin (1) nolu isteminde yer alan Al(alt taban), A6 (ıslak zeminlerde yürünebilmesini sağlayan kaymaz tabakalar (9) ve A7 sıcak ortamlarda ayağın sıcaktan etkilenmesini önleyen ısı yalıtım tabakaları olmak üzere 3 unsuru birden içerdiği, 551 Sayılı KHK'nın 144/5-ve 6. maddelerine göre istemler ve içeriklerinin incelendiği, sonuç olarak; ... nolu “Ayak giysisi\" buluş başlıklı faydalı modelin 1 nolu bağımsız isteminin ve 1 nolu bağımsız isteme bağımlı olan 9 adet istemin yeniliğini ortadan kaldırdığını ve hükümsüzlük koşullarının mevcut olduğu kanaatine varıldığı bildirilmiştir. Mahkemece alınan 25/04/2022 tarihli bilirkişi kurulu raporunda özetle: ... nolu faydalı model belgesinin 1 nolu bağımsız isteminin ve bağımlı 2,3, 5, 6, 7,8 ve 10 nolu bağımlı istemlerin D1 delili karşısında yenilik kriterine sahip olmadığı, ... nolu faydalı model belgesinin 4 ve 9 nolu bağımlı istemlerinin sunulan deliller karşısında yenilik kriterine sahip olduğu, ... nolu faydalı model belgesinin açıklık kriterine sahip olduğu, ... nolu faydalı model belgesinin kapsam aşmama kriterine sahip olduğu, yani FM başvurusunun kapsamının aşılmadığı ve bu nedenlerle ... nolu faydalı model belgesi için kısmi hükümsüzlük koşullarının oluştuğu kanaatine varıldığı bildirilmiştir. Mahkemece alınan 21/07/2023 tarihli bilirkişi kurulu ek raporunda özetle: Kök rapordaki değerlendirmelerinin teyit edilerek, açıklanan gerekçeler nedeniyle, ... nolu faydalı model belgesinin 1 nolu bağımsız isteminin ve bağımlı 2, 3, 5, 6, 7, 8 ve 10 nolu bağımlı istemlerin D1 delili karşısında yenilik kriterine sahip olmadığı, ... nolu faydalı model belgesinin 4 ve 9 nolu bağımlı istemlerinin sunulan deliller karşısında yenilik kriterine sahip olduğu, ... nolu faydalı model belgesinin açıklık kriterine sahip olduğu, ... nolu faydalı model belgesinin kapsam aşmama kriterine sahip olduğu, yani FM başvurusunun kapsamının aşılmadığı, ve bu nedenlerle ... nolu faydalı model belgesi için kısmi hükümsüzlük koşullarının oluştuğu kanaatine varıldığı bildirilmiştir.
GEREKÇE; Davacı vekili dava dilekçesinde; davalı adına tescilli ... nolu faydalı model belgesinin istemlerin hiçbirinin açık ve net olmadığını, yönetmelik kapsamında uygun yazılmadığı ve koruma kapsamı - belirleme - yeterliliğinde olmadığını, faydalı model belgesinde istemlerin açık olarak sektöre getirdiği yenilikten yoksun olduğunu, ayrıca buluş konusunun ilgili olduğu teknik alandaki bir uzmanın onu uygulamaya koyabilmesini mümkün kılacak yeterlilikte, açık ve tam olarak açıklanmamış olduğunu ileri sürerek hükümsüzlük talebinde bulunduğu, ilk derece mahkemesince; faydalı model belgesinin 1 numaralı bağımsız isteminin ve 2, 3, 5, 6, 7, 8 ve 10 numaralı bağımlı istemlerinin yenilik kriterine sahip olmadığı, 4 ve 9 numaralı bağımlı istemlerinin yenilik kriterine sahip olduğu, ... numaralı faydalı model belgesinin açıklık kriterine ve kapsam aşmama kriterine sahip olduğu\" gerekçesiyle kısmi hükümsüzlük kararı verildiği anlaşılmıştır. Davacı vekili, bağımsız istemin yeni olmadığı tespit ve kabul edilmekle, bağımlı istemlerin de yeni olmadığı sonucuna varılarak, davanın tümüyle kabulü ve davalı FM belgesinin tümüyle hükümsüzlüğüne karar verilmesi gerektiğini ileri sürmüştür. Davalı vekili ise; 16/09/2021 tarihli ve 08/11/2023 tarihli dilekçeleri ile, mahkemeden davaya cevap dilekçelerini ıslah etmek için HMK 181. Madde gereğince mahkemeden süre talep ettiklerini, ancak mahkemenin taraflarına süre vermeden, taleplerini reddederek sözlü yargılamaya geçmesinin adil yargılanma hakkına aykırı olduğunu, dosyaya alınan kök ve ek bilirkişi raporu ile 4 ve 9 numaralı bağımlı istemlerinin yenilik kriterine haiz olduğunun tespit edildiğini, müvekkilinin faydalı model belgesinin, yenilik kırıcı delil olarak incelenen D1 dökümanı karşısında yeni olduğunu, bilirkişilerin hatalı değerlendirme yaptığını, mahkemenin hatalı sonuca ulaştığını ileri sürdüğü anlaşılmıştır. Davaya konu patentin başvuru tarihinin 10/01/2017 tarihinde yürürlüğe giren 6769 sayılı SMK' nın, 551, 554, 555 ve 556 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamelerin hükümlerinin uygulanması başlığını taşıyan geçici 1. maddesinin 2. Fıkrasında düzenlenen; \"Bu Kanunun yayımı tarihinden önce yapılmış ulusal patent başvuruları ve faydalı model başvuruları, başvuru tarihinde yürürlükte olan mevzuat hükümlerine göre sonuçlandırılır... patent ve faydalı modellerin hükümsüz kılınmasında, başvuru tarihinde yürürlükte olan mevzuat hükümleri uygulanır.\" hükmü gereğince, hükümsüzlük değerlendirilmesinin mülga 551 sayılı KHK ve 551 sayılı KHK Uygulama Şeklini Gösterir Yönetmelik doğrultusunda yapılması usul ve yasaya uygundur.Hükme esas alınan bilirkişi kök ve ek raporunda yenilik giderici delil olarak; feri müdahil ... Sanayi Ve Ticaret A.Ş. Adına tescilli, \"Havuz ve Deniz Ayakkabısı\" buluş başlıklı, ... Nolu Faydalı Model'in esas alındığı; ... başvuru numaralı faydalı model başvurusunun 07.03.2014 tarihinde yapıldığı, faydalı modelin başvuru tarihinin hükümsüzlüğü talep edilen ... nolu “Ayak giysisi” buluş başlıklı faydalı modelin başvuru tarihinden önceki bir tarihe ait olduğu için yeniliği ortadan kaldırabilme özelliğine sahip olduğu ve hükümsüzlük açısından dayanak olabileceği tespit edilmiştir. TR ... başvuru numaralı faydalı modelin buluş başlığının; \"Bu buluş, havuz ve denizde yüzerken kullanılabilen ve bu yerlerin kenarlarında, ve bunların yakınlarında olmak üzere, açık ve kapalı her türlü mekanda (ev, bahçe, tekne gibi) kullanılabilen, ayakların dış etkenler (taş, kum, yosun, böcek gibi) ile temasını önleyen, ıslak zeminde kayma riskini azaltan, ayrıca kumun sıcaklığının yüksek olduğu durumlarda ısı geçişini engelleyen, kullanımı kolay havuz ve deniz ayakkabısı ile ilgilidir.\" şeklinde olduğu görülmüştür. 551 sayılı Patent KHK’nın 154 vd. Maddesinde; \"Bu KHK'nın 156. Maddesi hükmüne göre yeni olan ve 10'uncu madde anlamında sanayiye uygulanabilen buluşlar faydalı model belgesi ile korunur.\" hükmü ile 156. Madde de, yenilik unsuru tarif edilirken \"..Türkiye içinde ve dünyada herkesin ulaşabileceği şekilde yazılı olarak veya başka yolla açıklanmamış veya yöresel veya ülke çapında kullanılmamış olmak\" koşulu düzenlenmiştir. KHK’nın165/1-b maddesinde yer alan “ Faydalı model belgesi konusu buluşun, buluş konusunun ilgili olduğu teknik alandaki bir uzmanın onu uygulamaya koyabilmesini mümkün kılacak yeterlikte, açık ve tam olarak tanımlanmadığı ispat edilmişse,” şeklindeki düzenleme gereğince; faydalı model başvuru belgesinde, başvuru belgesini inceleyen uzmanın ileri sürülen teknik soruna başvuruya konu küçük buluş ile getirilen çözümün makul olduğuna ikna olmasını sağlayacak açıklıkta olması gerektiği anlaşılmaktadır. Yenilik incelemesi yapılırken, patentlere özgü buluş incelemesi yapılamayacağı, Faydalı model belgesi ile sağlanan korumalar için, patentler için zorunlu olan, tekniğin bilinen durumunu aşma yani buluş basamağı koşulunun öngörülmediği, şayet küçük buluş ile, herhangi bir üründe hayatı kolaylaştıran hız veya ucuzluk sağlayan her hangi bir teknik ilerleme bulunmakta ve daha önce o ürünle ilgili daha önce böyle bir kullanım şekli bulunmamakta ise, o üründe sağlanan teknik ilerlemenin faydalı model belgesi verilerek korunabileceği, yenilik incelemesinde, yenilik kırıcı belgede bağımsız istemde korunan unsurların tamamının suçlanan belgede bulunup bulunmadığının, suçlanan FM belgesi ile korunan ürünün tekniğin bilinen durumuna dahil olup olmadığının incelenmesi gerektiği anlaşılmaktadır. Davacı vekilinin istinaf başvurusunun incelenmesinde; davalı FM belgesinin teknik alandaki bir uzmanın onu uygulamaya koyabilmesini mümkün kılacak yeterlikte ve açıklıkta olduğu anlaşılmakla, bu hükümsüzlük sebebinin yerinde görülmemesi davanın kısmen reddine sebep olmadığı gibi, bağımlı istemlerin 4 ve 9 numaralı olanlarının yeni olduğuna yönelik bilirkişi raporundaki tespite dayanarak, mahkemece FM belgesinin kısmen hükümsüzlüğüne karar verilmesi de yerinde olmamıştır. Zira mahkemece sonuç olarak hükümsüzlük talebi kabul edildiğinden, hükümsüzlük sebebi olarak ileri sürülen nedenlerden birinin haklı görülmemesi davanın kısmen reddini gerektirmemektedir. Bunun dışında mahkemece gerekçeli kararda 1 numaralı bağımsız istemin yeni olmadığı tespit edilmiştir. Belgenin birden fazla bağımsız unsur içermesi halinde kısmi hükümsüzlük mümkünse de; bağımsız unsurun yeni olmadığının tespitinden sonra, bağımsız unsura bağımlı olarak yazılan bağımlı unsurun yeni olduğundan bahsedilemeyeceğinden, bu isteme bağımlı olarak yazılan ve bağımsız istemdeki unsurların açıklanmasını sağlayan bir kısım bağımlı unsurların hükümsüzlük talebinin reddine karar verilmesinin usul ve yasaya aykırı olduğu, davacı vekilinin istinaf başvurusunun yerinde olduğu kanaatine varılmıştır. Davalı vekilinin istinaf sebeplerinin incelenmesinde; ıslah için süre verilmemesinin adil yargılanma ilkesine aykırı olduğunu, yenilik kırıcı delil olarak incelenen FM belgesinde, müvekkilinin FM belgesindeki unsurların bulunmadığını ileri sürdüğü anlaşılmıştır. Mahkemece dosya kapsamında üç ayrı bilirkişi heyetinden rapor ve ek rapor alınarak itirazların karşılandığı, tahkikat aşamasının sona erdiği, mahkemenin 09/11/2023 tarihli duruşmada; \" HMK 186. madde gereğince gelecek oturum esas hakkında beyanda bulunmak ve son diyeceklerini bildirmek üzere taraf vekillerine gelecek oturuma kadar mehil verilmesine, gelecek oturum hazır olmadıkları takdirde yokluklarında hüküm verileceğinin taraflara ihtarına(ihtar edildi) \" şeklinde ara karar oluşturduğu, davalı vekilinin son oturum tarihi olan 09/11/2023 tarihli duruşmadan bir gün önce ıslah dilekçesi vermek istediklerini beyanla süre istediği anlaşılmıştır. \"Islahın zamanı ve şekli\" başlıklı HMK 177/1 maddesinde; \"Islah, tahkikatın sona ermesine kadar yapılabilir.\" hükmü düzenlenmiştir. Davalı vekilinin yargılamada 16/09/2021 tarihli dilekçesi ile de beyan ve savunmalarını ıslah edeceğini bildirdiği, ancak ıslah etmediği, dosyada tahkikat aşaması bittikten ve sözlü yargılama aşamasına geçtikten sonra ıslah yapılacağı bildirildiğinden mahkemece süre verilmemesinin usul ve yasaya uygun olduğu anlaşılmakla, davalı vekilinin aksi yöndeki istinaf sebebi yerinde görülmemiştir. 551 Sayılı KHK'nin 47. maddesi ve Patent KHK'nin Uygulanma Şeklini Gösterir Yönetmelik hükümleri ile birlikte aynı KHK'nin 83. maddesine göre değerlendirme yapılarak buluşun koruma kapsamının belirlenmesi gerekmektedir. FM belgesinin tarifnamesinde; \"Buluş özellikle, denizde, kumda, havuzda, evde giyilebilecek kaymayan, ısı bariyeri ile sıcaklığı iletmeyen, suya dayanıklı, hafif esnek yapıda ayağı saran, hava alarak ayak sağlığına katkı sağlayan, kısa sürede kuruyabilen bir ayak giysisi ile ilgili olduğu\" açıklanmıştır. Hükümsüzlüğü istenen TR ... nolu FM belgesinin tarifnamesi 6. Sayfa25. Paragrafta \" Ayak giysisi (1) tekne, sörf tahtası ve banyo gibi yüzeylerde de ayağın kaymamasını sağlayarak düşmeleri önlemeye yardımcı olur. ... ve/veya tough tech ve/veya deri esaslı alt taban (4) oluşturulabilir. Neopran kauçuk ile kaplanmış %100 Polyester esaslı alt taban (4) oluşturulmuştur.\" FM belgesinin tarifnamesi 6. Sayfa 30. Paragrafta \" Ayak giysisi (1)içi ve/veya dışı tüylü yapıda oluşturulabilir. Çorap şeklinde veya farklı görünüşlerde oluşturulabilir. İçi ve/veya dışı tüylü yapıda, çorap şeklinde üst kısım (3) oluşturulabilir. İçi ve/veya dışı tüylü yapıda üst kısım (3), alt taban (4) oluşturulabilir. Çorap şeklinde veya farklı şekillerde bileklik kısmı (2), üst kısım (3) içerir.\" şeklinde yine seçenekli şekilde düzenlenmiştir. Hükümsüzlüğü istenen FM belgesi 10 numaralı bağımlı isteminde; \" sıcak ortamlarda ayağın sıcaktan etkilenmesini önleyen ısı yalıtım tabakalarından (10) en az birini içeren ayak giysisi (1) ile karakterize edilir.\" şeklinde istem setinde düzenleme yapılmıştır. Seçenekli olarak koruma kapsamı belirlendiğinden, seçenekli olarak tanımlanan unsurların tamamı yada bir kısmını içeren ürünün FM belgesinin koruma kapsamına dahil olacağı anlaşılmıştır. Mahkemece alınan birinci raporda patent vekili bilirkişinin, davalı FM belgesinin yenilik unsuru içermediğini, ikinci ve üçüncü bilirkişi heyetinin de kök ve ek raporlarında, davalı FM belgesinin yenilik unsuru içermediğini beyan ettikleri anlaşılmıştır. Mahkemece rapor alınan 2. Heyette yer alan bilirkişilerce tekniğin bilinen durumuna dahil olan ve yenilik kırıcı D1 belgesi olarak incelenen TR ... olu “Havuz ve deniz ayakkabısı” buluş başlıklı faydalı modelin 2 nolu isteminin davalıya ait Faydalı Modelin (1) nolu isteminde yer alan Alt taban , A6 (ıslak zeminlerde yürünebilmesini sağlayan kaymaz tabakalar (9) ve A7 (sıcak ortamlarda ayağın sıcaktan etkilenmesini önleyen ısı yalıtım tabakalarını ) olmak üzere 3 unsuru içerdiği tespit edilmiştir. Yine aynı bilirkişilerce; Tekstil sektöründe, tüm ayak giysilerinde, ayağı sarıp kavrayan, esnek, büzülebilir yapıda kumaş ile oluşturulmuş üst kısım üzerinde ayağı sıkıca saran bileklik kısmı içermesi yenilik unsuru içermemektedir. Bağımsız istemde bu unsurlar yenilik getirmemektedir.07.03.2014 tarihinde başvurusu yapılmış olan TR ...nolu “Havuz ve deniz ayakkabısı” buluş başlıklı faydalı modelin ıslak zeminlerde yürünebilmesini sağlayan kaymaz tabakalar ve sıcak ortamlarda ayağın sıcaktan etkilenmesini önleyen ısı yalıtım tabakası, davalıya ait Faydalı Modelin ise alt taban, ıslak zeminlerde yürünebilmesini sağlayan kaymaz tabakalar sıcak ortamlarda ayağın sıcaktan etkilenmesini önleyen ısı yalıtım tabakası içerdiği karşılaştırmalarda görüldüğü, ...kodlu faydalı modelde ise sadece gövdenin sentetik olması söz konusu olduğunu, ... kodlu faydalı modelde ürün PVC pamuk karışımı taban içerdiğini, ... kodlu faydalı modelde tabanın neoprene ve/veya tough tech ve/veya deri esaslı olduğu belirtildiği, ... kodlu faydalı modelin içerdiği, “...”, özellik olarak suya dayanıklı (su geçirmez) olduğu, bunun da ıslak ve soğuk ortamlara karşı yalıtmak için tasarlanmış dalgıç giysisi ve diğer ekipmanlar için ideal bir malzeme olduğunun bilindiği, ...'in kullanıcı ile elemanlar arasında sağlam bir bariyer oluşturduğu, bu özelliğin nefes alabilirliği tamamen ortadan kaldırırken, diğer yandan rahatsız edici veya zarar, oluşturabilecek çevresel koşullardan izolasyon sağlayacağı, ... kodlu faydalı modelde ise sadece gövdenin sentetik olduğu, Sentetik kumaşın özellik olarak Yapay yolla elde edilen, doğal olmayan bir kumaş türü olduğu, Örneğin; polyester, akrilik, polyamid ve Poliüretan tabanlar üretilirken katı haldeki ham madde ve katkı elemanlarının sıvı köpük haline getirilerek alıp içine fışkırtıldığı, Poliüretan tabanlarının iç yapılarının gözenekli süngerimsi bir yapıda olduğu, bu yüzden özgül ağırlıklarının oldukça düşük olduğu, poliüretan tabanların hafif olmalarının yanı sıra yüksek kayma dirençlerinden dolayı ayakkabıcılıkta çokça kullanıldığı, ... kodlu faydalı modelde ürün PVC pamuk karışımı taban içeriği ; PVC tabanların sert ve kırılgan oluşlarından dolayı ve de düşük kayma direnci özelliğinden dolayı kışlık ayakkabılarda tercih edildiği, düşük maliyetleri nedeniyle yazlık olarak kullanılan ucuz ayakkabı yapımında çokça tercih edildiği, dolayısıyla, davalıya ait faydalı model istemleri içindeki unsurların aslında farklı olmadığı, eşdeğer olduğu, aynı özellikleri tekrar ettiği , kullanım amaç ve yapı olarak aynı işlev ve şekilde olması, kullanılan malzemelerin aynı amaç ve özelliğe hitap etmesi üzerinde, esnek ve sıkı kavramayı sağlayan esneklik özelliğinin, yenilik unsuru içermediği, ürünün kendine has özelliği olduğu, model üst lastik sarma ve kavrama gibi - özelliklerin tanım olarak hali hazırda mevcut her ayak giysisinde olan genel özelikler olduğunun bilindiğinin ve tekniğin bilinen durumuna dahil olduğunun beyan edildiği anlaşılmıştır.Davalı vekilince istinaf dilekçesinde, davalı FM belgesinin yenilik unsuru içerdiğini ileri sürerek, yenilik özellikleri olarak bir kısım unsurlara dayanmışsa da; mahkemece alınan ikinci heyet raporunda ayrıntılı olarak itirazların karşılandığı ve ayrıntılı olarak yeni olarak ileri sürülen hususların gerek ... kodlu faydalı modelde koruma altına alınan unsurlar, gerekse tekniğin bilinen durumuna dahil olan unsurların değerlendirildiği itirazların yerinde olmadığının tespit edildiği, tekniğin bilinen durumuna dahil olan unsurların yenilik incelemesinde değerlendirmeye alınamayacağı, hükümsüzlüğü istenen davalı FM belgesinin 1 numaralı bağımsız isteminin yenilik özelliğinin bulunmadığı, davalı FM belgesinin tekniğin bu alanda bilinen son durumuna göre tekniği daha ileri taşıyan, günlük hayatı kolaylaştıran, bir işi hızlandırma veya ucuzlatma gibi yenilik unsurunun bulunmadığının anlaşıldığı (bkz Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin 11/03/2020 tarihli 2019/3057 Esas, 2020/2457 Karar sayılı kararı) bu durumda mahkemece davalı FM belgesinin tümüyle hükümsüzlüğüne karar verilmesi gerekirken, davanın kısmen kabulüne karar verilmesinin yerinde olmadığından, davalı vekilinin istinaf başvurusunun 6100 Sayılı HMK 353/1-b-1 maddesi gereğince reddi ile, davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne, mahkeme kararının 6100 Sayılı HMK 353/1-b-2 maddesi gereğince kaldırılmasına, davanın kabulüne, davalı TR ... nolu faydalı model belgesinin hükümsüzlüğüne karar verilmesi gerektiği kanaat ve sonucuna varılarak aşağıdaki hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere; 1-Davalı vekili tarafından yapılan istinaf talebinin 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-b/1. maddesi gereğince ESASTAN REDDİNE, 2- Davacı vekilinin istinaf isteminin KABULÜ ile, 3- İstanbul 3. Fikrî Ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesinin 09/11/2023 tarih, ...., 2023/183 K. Sayılı kararının 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-b-2. maddesi gereğince KALDIRILMASINA, ancak belirtilen hususlar yeniden yargılamayı gerektirmediğinden yeniden esas hakkında hüküm kurulmasına, 4-Davanın kabulü ile, davalı TR ... nolu faydalı model belgesinin hükümsüzlüğüne, 5- İlk derece mahkemesinde yapılan yargılama giderleri ve harca ilişkin; 5/a-492 Sayılı Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 615,40 TL karar harcından peşin alınan 31,40 TL'nin mahsubu ile 584,00 TL harcın davalıdan tahsiliyle Hazineye gelir kaydedilmesine, 5/b-Davacı tarafından ilk derece mahkemesinde yapılan: 31,40 TL başvurma harcı, 31,40 peşin harç, 4,60 TL vekalet harcı, 4.000,00 TL bilirkişi ücreti, 200,80 TL tebligat, müzekkere ve posta gideri olmak üzere toplam 4.268,20 TL'nin, davalıdan tahsiliyle davacıya verilmesine,5/c-Davalı tarafından ilk derece mahkemesinde yapılan, yargılama giderinin kendi üzerinde bırakılmasına,5/ç-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre 40.000,00 TL vekalet ücretinin davalıdan tahsiliyle davacıya verilmesine, 6- İstinaf aşamasında yapılan yargılama giderleri ve harca ilişkin;6/a-İstinaf talebi kabul edildiğinden davacı tarafça yatırılan istinaf harcının karar kesinleştiğinde ve talep halinde iadesine, 6/b-İstinaf yargılaması için davacı tarafından yapılan 1.169,40 TL istinaf yoluna başvurma harcı, 582,00 TL tebligat, müzekkere ve posta gideri olmak üzere toplam 1.751,40 TL'nin davalıdan tahsiliyle davacıya verilmesine,6/c- 492 Sayılı Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 615,40 TL nispi istinaf karar ve ilam harcından peşin yatırılan 855,20 TL harcın mahsubu ile fazla alınan 239,80 TL'nin talep halinde ve karar kesinleştiğinde davalı ve feri müdahile iadesine, 6/ç-İstinaf yargılaması için davalı ve feri müdahil tarafından yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerilerinde bırakılmasına, 6/d-İstinaf incelemesi duruşmasız yapıldığından vekalet ücreti tayinine yer olmadığına,7- 6100 Sayılı HMK'nın 333. maddesi gereğince var ise bakiye gider avansının karar kesinleştiğinde taraflara iadesine, Dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda, 20/07/2017 tarih ve 7035 Sayılı Kanunun 31. maddesiyle değişik 6100 Sayılı HMK'nın 361/1. maddesi gereğince, kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde Yargıtay'a temyiz başvurusunda bulunma yolu açık olmak üzere, oy birliğiyle karar verildi. 15/05/2025