T.C. ANKARA BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 23. HUKUK DAİRESİ
\t T.C.
A N K A R A
B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ\t
23. H U K U K D A İ R E S İ \t\t\t \t\t\t (E S A S I İ N C E L E M E D E N
\t\t\t K A R A R I N K A L D I R I L M A S I)
\t \t\t
ESAS NO\t: 2021/901
KARAR NO\t: 2025/404
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I
BAŞKAN \t: ... ...
ÜYE \t: ... ...
ÜYE \t: Doç. Dr. ... ...
KATİP \t: ... ...
İNCELENEN KARARIN:
MAHKEMESİ\t\t: Eskişehir Asliye Ticaret Mahkemesi
TARİHİ\t\t\t: 11/02/2021
ESAS-KARAR NUMARASI\t: 2017/1100E., 2021/180K.
\t \t
\tDavacı vekili tarafından, yukarıda belirtilen karara karşı istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK m.) 352. maddesi uyarınca, yapılan ön inceleme sonucu, eksiklik bulunmadığı anlaşıldığından inceleme aşamasına geçildi. İncelemenin dosya üzerinde yapılmasına karar verildikten sonra, dosya incelendi.
\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ\t:
İDDİA VE SAVUNMALARIN ÖZETİ\t:
\tDavacı vekili; müvekkilinin davalı kooperatif üyesi iken kooperatife toplam 32.350,00 TL aidat ödemesi yaptığını, bu miktarın 200,00 TL'sinin kendisine iade edildiğini, müvekkilinin 2014 yılında üyelikten istifa ettiğini, ancak bugüne kadar ödemiş olduğu 32.150,00 TL'lik aidatın kendisine iade edilmediğini, ödenmiş aidatların iadesi için davalı kooperatif aleyhine Eskişehir 8. İcra Müdürlüğünün 2016/13504 esas sayılı dosyası ile icra takibi başlattıklarını, davalının süresi içinde itirazı üzerine takibin durduğunu belirterek, itirazın iptali ile takibin devamına, davalı kooperatifin %20'den aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatı ödemesine, karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili; öncelikle davacının gerek icra takibinde gerek dava dilekçesinde üye olduğu tarihi belirtmediğini, üyelik tarihinin 20/12/2005 olduğunu, istifanın ise 05/09/2012 tarihinde yapıldığını ve yönetim kurulunca 11/02/2013 tarihinde kabul edilerek kesinleştiğini, davacının takip talebinde istifa tarihi olan 05/09/2012 ve kesinleşme tarihi olan 11/02/2013 tarihinden sonra üye olmadığı ve ödememiş olduğu aidatları talep ettiğini, davalı müvekkilinin iddia edildiği gibi mevcut bir borcunun bulunmadığını, ayrıca davacı tarafından alacak muaccel olmadan takip başlatıldığını, bunun hukuka aykırı olduğunu, davacı tarafın istifasının kesinleşme tarihi itibariyle ve kesinleşen bilanço tarihi itibariyle ortak giderlerden payına düşen masrafları ödemediğini, ödemediği ve gecikmeli olarak ödemiş olduğu aidat, arsa payı ve ödememiş olduğu ortak giderlerde gecikme cezasını da ödemesinin gerektiğini, savunarak, davanın reddini istemiştir.
İLK DERECE MAH. KARARI ÖZETİ\t:
\tİlk derece mahkemesince, \"Taraflar arasındaki uyuşmazlığın; davacının davalı kooperatifte hangi tarihler arasında üye olduğu, davacının hangi tarihte istifa ettiği, üyeliği süresinde ödediği aidat bedellerinin ne olduğu, bu kapsamda eskişehir 8. İcra Müdürlüğünün 2016/13504 sayılı dosyası nedeniyle davacının davalıdan alacaklı olup olmadığı, alacaklı ise icra takip tarihi itibariyle asıl alacak ve ferilerinin ne miktarda noktalarında toplandığı anlaşılmıştır.
Eskişehir 8. İcra Müdürlüğünün 2016/13504 esas sayılı dosyasındaki ödeme emrinin yapılan incelemesinde; alacaklı ..., borçlu S.S. ... Konut Yapı Kooperatifi, takip tarihi 04/11/2016, 32.150,00 TL diğer asıl alacağı, 5.184,18 TL işlemiş faiz olmak üzere toplam 37.334,18 TL, borçlunun süresi içinde borca itiraz ederek takibi durdurduğu, davacı vekili tarafından süresinde itirazın iptali davası açıldığı görülmüştür.
Dosyadaki tüm delillerin değerlendirilmesi amacıyla mali müşavir ... tarafından hazırlanan 04/02/2019 tarihli asıl rapor ve 25/07/2019 tarihli ek raporda; \"Dava dosyası ve incelenen defter kayıt ve belgeler üzerinden yapılan inceleme sonucunda, davalı üyenin ayrıldığı 2013 yılı bilançosuna göre genel giderler payı 76.139,48 TL olduğu, davalının çıkış tarihine kadar toplanda 32.150,00 TL üye aidatı ödediği, davalı üyenin davacı kooperatife 43.989,48 TL borçlu olduğu\" bildirilmiştir. Yine aynı bilirkişi tarafından düzenlenen 04/09/2020 tarihli raporda da kök ve ek rapordan ayrılacak bir tespitin olmadığı bildirilmiştir.
Dosyanın tümü üzerinde yapılan inceleme sonucunda; davacının, kooperatiften istifa etmesi nedeniyle ödemiş olduğu aidatlara istinaden icra takibine giriştiği, davalı tarafça bu takibe itiraz edilmesi üzerine işbu itirazın iptali davasının açıldığı, tarafların sunmuş olduğu deliller ve iddialarının incelemesi için dosyanın bilirkişiye tevdi edildiği, düzenlenen bilirkişi raporları gereğince davacının davalıdan alacaklı olmadığı hatta davalı kooperatife borçlu olduğunun tespit edildiği, tarafların iddialarının 1163 sayılı Kooperatifler Kanununun 17/1 ve Kooperatif ana sözleşmesi \"kooperatiften ayrılan bir ortak ödemiş olduğu aidatın tamamını değil ayrıldığı yıl bilançosunda yer alan genel giderlerden davacıya isabet eden masraf hissesi düşüldükten sonra bakiyesinin iadesini talep hakkına haiz olup ayrıldığı yılın bilançosunun genel kurulca kabulü suretiyle kesinleşmesinden itibaren 1 ayın sonunda ihtara gerek kalmaksızın temerrüde düşer. Genel kurul tarafından üyeliği sona erenlere yapılacak ödemelerin ertelenmesi yönünde alınmış kararlar dahil bu karar sadece ödemenin yapılacağı tarihi geciktirici etkiye sahip olup, erteleme süreci içerisinde faiz işlemesini engellemez.\" hükümleri gereğince incelenmesinin gerektiği, bilirkişi tarafından düzenlenen 04/02/2019 tarihli raporda yukarıda belirtilen mevzuat ve ana sözleşmeye göre incelemelerin yapıldığı, davacının davalıya 43.989,48 TL borçlu olduğunun tespit edildiği, raporun davacının yapmış olduğu ödemeler, kooperatif defterleri, kooperatif yönetim kurulu ve genel kurul kararları, davalı kooperatifin 2013 yılı bilanço kalemlerinin ayrıntılı bir şekilde incelenerek düzenlendiği, davacı tarafça ve davalı tarafça rapora itiraz edildiği, yine aynı bilirkişi tarafından düzenlenen ek raporda da davacının davalıya 43.989,48 TL borçlu olduğunun tespit edildiği ve taraf itirazlarının da ayrıntılı bir şekilde incelendiği, ek rapora davacı vekili tarafından itiraz edildiği, aynı bilirkişi tarafından düzenlenen 04/09/2020 tarihli raporda kök ve ek rapordan ayrılacak bir tespitin olmadığı kanaatine varıldığı, bu raporun da davacı itirazlarını ayrıntılı bir şekilde giderir ve gerekçeli olarak düzenlendiği, davalı vekilinin bu rapora herhangi bir itirazının bulunmadığı, davacı vekilinin ise davasını sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre ıslah ettiği görülmekle birlikte bilirkişi raporlarının Ankara BAM 23. HD'nin 2017/747 esas 2017/1095 karar, yine aynı dairenin 2017/1836 esas 2019/1150 karar, Yargıtay 23. HD'nin 2015/3377 esas 2015/4619 karar sayılı ilamlarında belirtilen hususlar dikkate alınarak ve tarafların iddialarının ayrıntılı bir şekilde incelenerek düzenlendiği, bu nedenle bu raporların hükme esas alınabileceği, davacı talebini ıslah etmiş ise de HMK hükümleri gereğince ıslahla bilirkişi raporlarının ortadan kaldırılamayacağı, bu nedenle bilirkişi raporlarının davamızda dikkate alınacağı, ayrıca davacının davasını tamamen ıslah ederek dayandığı sebepsiz zenginleşme de mal varlığındaki eksilmenin giderilmesi söz konusu olduğu, sebepsiz zenginleşmenin alacaklıya tali nitelikte bir dava hakkı sağlayacağı, taraflar arasındaki sözleşme ilişkisi söz konusu ise sebepsiz zenginleşemeye dayalı olarak talepte bulunulmasının da mümkün olmayacağı, ayrıca bilirkişi raporlarına göre taraflar arasındaki sözleşmeye göre de davacının davasını ispat edemediği görülmekle ve yukarıdaki gerekçelerle davacının davasının reddine...\" şeklinde karar verilmiştir.
İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ\t:
\tİstinaf yasa yoluna başvuran-davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; davalı kooperatifin davacının ödemelerini iade etmeyerek sebepsiz zenginleştiğini, davacının istifasından sonra yerine yeni üye alındığı için müvekkillerinin kooperatife ödemiş olduğu tüm gider taksitlerinin Kooperatifler Kanununa göre derhal iade edilmesi gerektiğini, bilirkişi raporunun eksik olduğunu, usul ve yasaya aykırı olduğunu bildirerek, yerel mahkeme kararının kaldırılmasını istemiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ,
HUKUKİ SEBEP VE GEREKÇE\t\t:
Dava, çıkma payı alacağının tahsili için başlatılan icra takibine itirazın iptali istemine ilişkindir.
1163 Sayılı Kooperatifler Kanunu'nun 17. Maddesi ve tip anasözleşmenin 15. Maddesi gereğince kooperatiften çıkan ortak, alacağını çıktığı yıl bilançosunun genel kurulca onaylanmasından sonra açacağı bir dava ile isteyebilir. Ayrılan ortak, ödemiş olduğu aidatın tamamını değil, yıl sonu blançosuna göre payına düşen miktarı alır.
Mahkemece, hükme esas alınan bilirkişi raporunda davacının ayrıldığı yıl olan 2013 yılında kooperatifin genel giderler toplamı belirlenmiş ise de hesaplamaya dahil edilmemesi gereken kalemler de dahil edilmiştir. Davacıya iadesi gereken meblağ, ödediği aidatların toplamı kadar olmayıp, yapılan toplam ödemeden ayrıldığı yıl sonu bilançosunda yer alan genel giderlerden davacıya isabet eden kısmın düşülmesinden sonra bakiyesidir.
\tSomut olayda, hükme esas alınan bilirkişi raporunda, davacının ihracının kesinleştiği yıla ilişkin bilançoda o yıl için yapılan genel giderlerin davacıya isabet eden kısmının indirilmesi gerekirken o yılın genel giderleri dışında tüm bilanço kalemleri dahil edilerek çıkma payı hesaplanmıştır. Bilirkişi raporu hüküm kurmaya elverişli değildir. Mahkemece, kooperatifin bilanço, gelir-gider cetvelleri celp edildikten sonra, davalı kooperatifin defter, kayıt ve belgeleri de incetilerek bilirkişiden davacının çıkma payı alacağı ile ilgili, gerekçeli, denetime elverişli ek rapor alınması ve sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken, eksik incelemeye dayalı olarak yazılı şekilde hüküm kurulması doğru değildir.(Yargıtay 23. H.D.'nin 24.06.2015 tarih, 2015/3419 E. 2015/4836 K. Sayılı emsal ilamında da belirtildiği gibi)
Bu durumda Dairemizce davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne, HMK'nın 353/(1)-a.6. maddesi uyarınca, esası incelemeden İlk derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren mahkemeye gönderilmesine karar verilmesi gerekmiştir.
HÜKÜM \t\t\t:
Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere:
1-Davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile:
\tHMK m. 353/1,a.6. gereğince, Eskişehir Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2017/1100E., 2021/180K. sayılı dava dosyasında verdiği 11/02/2021 tarihli kararın, ESASI İNCELENMEDEN KALDIRILMASINA ve davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren mahkemeye GÖNDERİLMESİNE.
\t2-Peşin alınan istinaf karar harcının iadesine.
\t3-Davacı tarafından istinaf aşamasında yapılan yargılama giderlerinin İlk Derece Mahkemesi tarafından hükümle birlikte değerlendirilmesine.
\t4-HMK m. 359/4 gereğince kararın tebliği, harç tahsil müzekkeresi yazılması ve gider avansı iadesi işlemleri ile m. 302/5 gereğince kesinleşme kaydı ve kesinleşme kaydı yapılan kararların yerine getirilmesi için gerekli bildirimlerin İlk Derece Mahkemesi tarafından yapılmasına.
\t30/04/2025 tarihinde, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda,\tHMK m. 353/1,a ve 362/1,g gereğince KESİN olmak üzere, OYBİRLİĞİYLE karar verildi.
GEREKÇELİ KARAR YAZIM TARİHİ \t: 02/05/2025
\tBaşkan ... Üye ... Üye ... Katip ...
e-imzalıdır\t\t\t\t e-imzalıdır \t\t\t e-imzalıdır \t\t\t\t \t e-imzalıdır