T.C. ADANA BAM 6. HUKUK DAİRESİ Esas-Karar No: 2021/1070 - 2025/668
T.C.
ADANA
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
6. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO\t: 2021/1070
KARAR NO\t: 2025/668
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
BAŞKAN\t\t: ... (...)
ÜYE\t\t: ... (...)
ÜYE\t\t: ... (...)
KATİP\t\t: ... (...)
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ\t: MERSİN 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ\t\t: 25/03/2021
NUMARASI\t\t: 2019/...Esas- 2021/... Karar
DAVACI\t: ...
VEKİLİ\t: Av. ...
DAVALI\t: ...
VEKİLİ\t: Av. ...
DAVANIN KONUSU\t: Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan Alacak
İSTİNAF TALEP TARİHİ : 25/05/2021
İSTİNAF KARAR TARİHİ :15/05/2025
KARAR YAZIM TARİHİ :15/05/2025
Mersin 2. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 25/03/2021 tarihli, 2019/... Esas - 2021/... Karar sayılı kararı ile kurulan hüküm nedeniyle davalı vekilinin istinaf başvurusu ile ilgili olarak, istinaf incelemesinin duruşmalı yapılması talebi HMK'nin 353. maddesi uyarınca yerinde görülmediğinden reddine karar verilerek yapılan incelemede;
DAVACI VEKİLİ DAVA DİLEKÇESİNDE ÖZETLE: Davacı yüklenici müvekkili şirket ile davalı arasında 05.10.2016 tarihli \"eski mamul ambar yangın tesisatı\" sözleşmesi imzalandığını, müvekkili şirketin söz konusu işi idari şartnamede belirtilen norm ve standartlara uygun olarak yerine getirerek anahtar teslimi şeklinde davalı şirkete teslim ettiğini ancak hak edişlerin süresi içerisinde ödenmediğini, bunun üzerine Mersin 4. Noterliğinin 14.12.2018 tarih ve ... yevmiye nolu ihtarnamesi ile hakediş ücretlerinin belirtilen banka hesabına ödenmesi, aksi halde gerekli hukuki işlemlerin yapılacağının davalı şirkete ihtar edildiğini, ihtara rağmen davalı tarafça herhangi bir ödemenin yapılmadığını, sözleşme konusu işin teknik şartnamede belirtilen şekliyle yerine getirilmesinin mümkün olmadığından dolayı idari şartnamede belirtilen norm ve standartlara uygun olarak yerine getirildiğini, sözleşmede kararlaştırılan miktardan fazla malzeme, işçilik ve mesai yapıldığını, bu nedenle müvekkili şirketin sözleşmeden fazla hakediş elde etmiş olduğunu, arabuluculuk başvurusunda bulunulduğunu, yapılan görüşmelerde davalı şirketle bir anlaşmaya varılamadığını belirterek, neticede müvekkili şirkete ait hakedişlerin yapılacak keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda tam ve kesin olarak belirlenebileceğini ileri sürerek fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı 1.100,00-TL alacağın hakediş tarihinden itibaren işleyecek reeskont ve avans faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini istemiş, yargılamanın devamı esnasında talebini 78.500,00-TL'ye ıslah etmiştir.
DAVALI VEKİLİ CEVAP DİLEKÇESİNDE ÖZETLE: Davacının fiyat teklif listesinde 2 boru kullanılması gerekirken 1 1/2’ ebadındaki boru kullandığını, davacı şirketin sözleşmeden kaynaklı yükümlülüklerini yerine getirmediğini, sözleşmede iş bitim tarihinin 28.03.2017, kesin kabul başvuru tarihinin 06.03.2017, geçici kabul tarihinin 13.03.2017 olduğunu, davacı ile müvekkili şirket arasındaki ticari ilişkinin 05.07.2017 tarihinde sonlandığını, davacı tarafın Mayıs 2019 tarihinde arabulucuya başvurmasının ticari hayatın akışına uymadığını, müvekkili şirketçe yapılan sözleşme ve tanzim edilen hakediş raporu çerçevesinde tüm ödemelerin eksiksiz ve zamanında yapıldığını, hakedişlerin davalı tarafa siparişin ilk bağlandığı teklife göre yapılmış olması ve firmanın hiçbir itirazının olmadan kabul edilmesi, davalının ödemelere ilişkin hiç bir ihtirazı kaydının olmaması, kesin kabul ve hakediş raporlarının hiçbir itiraz olmaksızın her iki tarafça da imzalanmış olması ve tüm bu durumların ticari defter ve kayıtlar ile sabit olduğundan ve yine davacı tarafın iddia ettiği ek işçilik ile ilgili talebinin de, bu talebe yönelik belgesinin bulunmaması nedeni ile davacı tarafın haksız olduğunu ortaya koyduğunu, davanın haksız olarak açıldığını beyan ederek davanın reddini savunmuştur.
İLK DERECE MAHKEMESİNİN KARARI: Mahkemece, taraflar arasında imzalanan 05/10/2016 tarihli \"Mamül Ambar Yangın Sistemi Tesisatı Sözleşmesi\" uyarınca davacı şirketin davalı şirkete ait eski mamül ambar yangın tesisat işlerini üstlendiği, işin teknik şartname ve standartlara uygun olarak yapılacağının kararlaştırıldığı, sözleşmede fiyatların KDV hariç olarak belirlendiği, davacı şirket tarafından sözleşme konusu işin yapılarak davalıya teslim edildiği, ancak sözleşme konusu işin standartlara uygun yapılabilmesi amacı ile sözleşme dışı fazla imalatların yapıldığı, bu imalat bedellerinin ödenmediğinin iddia edildiği, mevcut sözleşme, yangın tesisat projesi, mahallinde yapılan keşif ve alınan bilirkişi raporları birlikte değerlendirildiğinde, davacı yüklenicinin sözleşme dışında fazladan imalatlar yaptığı ve yapmış olduğu fazla iş tutarının KDV hariç 78.744,18 TL olduğu, bu durumun alınan bilirkişi raporu ve ek rapor ile sabit bulunduğu, raporun denetime ve hüküm kurmaya elverişli olduğu, sözleşmeye göre yapılan iş bedeline KDV dahil olmadığı, dava ve ıslah dilekçesinde mevcut taleplerle bağlı kalındığı, davacı tarafından fazla iş bedeline hakediş tarihinden itibaren avans faizi işletilmesinin talep edildiği, dava tarihinden önce fazladan yapılan iş bedeline ilişkin davalının temerrüde düşürülmediği, iş bedelinin yargılamayı ve hesaplamayı gerektirdiği, nitekim bilirkişi ek raporu ile hesaplandığı anlaşılmakla hükmolunan alacağa dava tarihinden itibaren avans faizi işletilmesi gerektiği gerekçesiyle davanın kabulüne, 78.500,00-TL'nin dava tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine karar verilmiştir.
İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ: Davalı vekili 25/05/2021 tarihli istinaf dilekçesinde; eksik inceleme ile verilen kararın hukuka ve usule aykırı olduğunu, hukuki dinlenilme hakkının ihlal edildiğini, karar gerekçesinde yargılama aşamasında ileri sürdükleri itirazlarının, neden kabul görmediğine yönelik herhangi bir değerlendirme yapılmadığını, yalnızca aşamalarda alınan bilirkişi raporlarına değinildiğini, yargılama aşamasında makine mühendisi bilirkişisinden, sözleşmede belirtilenden fazla iş yapılıp yapılmadığına ilişkin, SMMM bilirkişisinden ise taraflar arasındaki cari hesabın sıfırlanıp sıfırlanmadığına ilişkin rapor tanzim edilmesinin istenildiğini, makine mühendisi tarafından yapılan hesaplamalar somut gerçekleri yansıtmadığından rapora itiraz edildiğini, ek rapor alındığını, ek rapora somut veriler ile itiraz edilmesine rağmen bu hususta yeniden rapor aldırılmadığını, SMMM bilirkişisi tarafından yapılan hesaplamalarda ise taraflar arasındaki cari hesabın sıfırlanarak kapatıldığının belirtildiğini, raporlardan birisinin denetime elverişli olmadığını, diğerinde ise müvekkili şirketin davacı şirkete karşı herhangi bir borcu olmadığı tespitinde bulunulduğunu, iş bitim tarihinin 28.03.2017, kesin kabul için yüklenici başvuru tarihinin 06.03.2017, geçici kabulün yapıldığı tarihin 13.03.2017, ticari ilişkinin sonlanma tarihinin 05.07.2017 olduğunu, yeni iddia ve alacak talepleriyle Mayıs 2019 tarihinde arabulucuya başvurmasının, ticari hayatın olağan akışına uymadığını, dürüstlük kuralıyla bağdaşmadığını, davacının basiretli bir tacir gibi davranmadığını, davacı tarafın akdedilen sözleşme kapsamı dışında yaptığı fazladan iş var ise, tüm hak edişlere ilişkin evrakların vs. davacı tarafça imzalanmaması, TTK 18/1 ve TTK 18/2 maddeleri uyarınca gerekli işlemlerin yapılması gerektiğini, davacının bunlardan hiçbirini yapmayarak dürüstlük kuralına ve basiretli tacir ilkesine aykırı davrandığını, davacı tarafça düzenlenen faturaların bedelinin müvekkili şirket tarafından eksiksiz olarak ödendiğini, sözleşmede kararlaştırılan miktardan fazla malzeme, işçilik vs. kullanıldığını iddia ederek haksız kazanç elde edilmeye çalışıldığını, yapıldığı iddia edilen işlemlere ilişkin olarak yeni bir keşif listesi, ek protokol veya tutanağın olmadığını, davacı tarafından düzenlenen hak edişler ve bu hakedişler karşılığı düzenlenen faturaların müvekkili şirketin kayıtlarına alındığını ve ödendiğini, ödenen faturalar haricinde müvekkili şirkete ibraz ve teslim edilmiş bir fatura bulunmadığını, bu nedenle müvekkili şirketin herhangi bir borç ve sorumluluğu olmadığını, faturanın teslim edildiği kabul edilse dahi bu yöndeki beyanların hukuka uygun olmadığını, bu hususta emsal kararlar bulunduğunu, davacı şirketin müvekkils şirketten herhangi bir alacak talep hakkı bulunmadığıırı tarafların ticari defter ve kayıtlarıyla sabit olduğunu, defter ve kayıtlar incelendiğinde tüm ödemelerin eksiksiz yapıldığının görüleceğini, 20.07.2020 tarihli bilirkişi raporuyla da bu hususun teyit edildiğini, dava konusu uyuşmazlık bakımından esas alınması gereken kayıtların müvekkili şirkete ait kayıtlar olduğunu, taraflar arasında mevcut 05.10.2016 tarihli \"Mamul Ambar Yangın Sistemi Tesisat Sözleşmesinin \"Delil Sözleşmesi\" başlıklı 19. maddesinde, sözleşmeden kaynaklanan uyuşmazlıklarda müvekkil şirketin ticari defter ve kayıtlarının münhasır delil olarak esas alınacağının kararlaştırıldığını, borcun olmadığının ticari kayıtlar ile sabit bulunduğunu, hükme esas alınan makine mühendisi bilirkişisi tarafından tanzim edilen 28.05.2020 tarihli kök bilirkişi raporu ve 03.11.2020 tarihli ek bilirkişi raporunun denetime elverişli olmadığını, ek bilirikişi raporuna yapılan itirazlarının değerlendirilmediğini, kök rapora yapılan itirazda \"dosyaya daha önce somut verileriyle sunmuş olduğumuz beyanlar doğrultusunda bilirkişi raporunda boru kalemlerinde 2\" yazılanların çoğunu 1 1/2\" olarak tespit etmiş, ancak 14 nolu kalemdekilerin tamamı 2\" miş gibi 2\" rijit kaplin yazılmış, bunun da çoğu 1 1/2\" şeklindedir\" şeklinde beyanda bulunulduğunu, buna rağmen bilirkişi raporunda bu durumun düzeltilmediğini, rijit kaplinler mevcut sahada 1 1/2 olmasına rağmen bilirkişi raporunda 2 olarak belirtildiğini, bilirkişinin kendi teknik bilgisi haricindeki konulara değinerek \"fazla iş tutarının TBK'nun 526 ve devamı maddeleri göre davalı şirketten talep edebileceği\" şeklinde değerlendirmede bulunmasının 100 Sayılı HMK'nun 266 ve devamı maddelerine aykırı olduğunu, raporun hükme esas alınamayacağını, davacı firmanın birçok kalemde teknik şartnameye, keşif özetine uygun olmayan malzemeler kullandığını, davacı şirketin sözleşmeden kaynaklı yükümlülüklerini yerine getirmediğini, \"Eski Mamul Ambar Yangın Sistemi Teknik Şartnamesi'nin \"5. Genel Şartlar\" başlıklı bölümünün (c) bendinde; \"Firma yapılan her türlü iş ile ilgili işin krokisi çizecek, işin miktarı, eni, boyu vb... Yerinde alınacak ölçülere göre yazılacak ve metrajları çıkarıp dosya halinde verecektir. Ataşmanları verilmeyen imalat ve işlerin hakediş bedeli ödenmeyecektir.\" kuralının bulunduğunu, davacı firmanın iş bu şartname hükmüne aykırı davrandığını, söz konusu ataşmanları müvekkili şirkete vermediğini, şartnameye aykırı davranılarak bedelin kendisine ödenmesinin talep edildiğini, şartname hükmü gereği davacı firmanın böyle bir talep hakkı bulunmadığını, anılan şartnamenin (d) bendinde; \"İşin yapımı sırasında Mekanik Bakım Onarım Şefliğinin bilgisi olmadan yapılan imalat ve montajların parasal bedeli ödenmeyecektir.\" ifadesinin geçtiğini, davacı firmanın müvekkili şirketin bilgisi dışında gerçekleştirdiği imalat ve montajlar için bedel talep ettiğini, ancak anılan şartname hükmüne göre alacak talep hakkı olmadığını, davacının 2\" ebatında boru kullanması gerekirken 1 1/2\" ebatındaki boru kullanmasının sözleşmeden kaynaklı yükümlülüklerini yerine getirmediğini ortaya koyduğunu, müvekkili şirketçe, yapılan sözleşme ve tanzim edilen hak ediş raporu çerçevesinde tüm ödemelerin eksiksiz ve zamanında yapıldığını, hak edişlerin davacı tarafa siparişin ilk bağlandığı teklife göre yapılmış olması ve firmanın hiçbir itirazının olmadan kabulü, davalının ödemelere ilişkin hiçbir ihtirazi kaydının olmaması, kesin kabul ve hak ediş raporlarının hiçbir itiraz olmaksızın her iki tarafça da imzalanmış olması ve tüm bu durumların ticari defter ve kayıtlar ile sabit olması, davacı tarafın iddia ettiği ek işçilik ile ilgili bir talebinin veya bu talebe yönelik belgesinin bulunmaması ve ticari ilişkinin sona ermesinden yaklaşık 2 yıl gibi uzun süre sonra alacak talebinde bulunulmasının davacının haksız ve kötüniyetli olduğunu açıkça ortaya koyduğunu, bu hususta emsal kararlar bulunduğunu ileri sürerek istinaf başvurusunda bulunmuştur.
Davacı vekili 09/06/2021 tarihli istinafa cevap dilekçesinde; davanın konusunu talep ve şartnamede belirtilenden fazla imalat yapıldığı, ancak bedelin ödenmediği iddiasıyla açıldığını, müvekkili şirket tarafından üstlenilen sözleşme konusu işin, teknik şartnamede belirlenen şekliyle yerine getirilmesinin mümkün olmadığını, müvekkili şirketçe işin idari şartnamede belirtilen NFPA, TYKY ve EN norm ve standartlarına uygun olarak yerine getirildiğini, sözleşmede kararlaştırılan miktardan fazla malzeme, işçilik ve mesaiye neden olunduğunu, sözleşmede kararlaştırılan miktardan fazla hak edişe hak kazanıldığını, işin yapım sürecinde davalı şirket yetkilisi tarafından e-posta ile şartname dışı üretim ve montajın yapılması hususunda talimat verildiğini, bu talimat uyarınca şartname dışı fazla imalatların müvekkili tarafından yerine getirildiğini, müvekkilinin maddi açıdan zor duruma düşmesi ve 2016-2017 yılı ticari defterlerini maddi yetersizlikten ötürü usulüne uygun şekilde tasdik ettirememesi nedeniyle kayıt yapılamadığını, mahallinde yapılan keşif ve makine mühendisi bilirkişi tarafından düzenlenen 28.05.2020 tarihli bilirkişi raporunda; yapılan toplam iş miktarının 823.800,72-TL olduğu, 741.582,80 TL ödeme yapıldığı, eksik ödenen miktarın 82.217,92-TL olduğunun bildirildiğini, söz konusu rapor uyarınca müvekkilin, davalı şirket talimatı uyarınca şartname dışı fazla imalatlarda bulunduğu, bu imalatlar nedeniyle malzeme, işçilik ve mesai harcadığı, davalı şirket nezdinde ödenmeyen hak edişlerinin bulunduğunun açık olduğunu, müvekkil şirkete öncelikle şartname bedeli üzerinden ödeme yapılmasına yönelik fatura kestirilmesi nedeniyle fazla imalatların ticari defter ve kayıtlarda yer almadığını, şartname bedeli üzerinden fatura kesildikten sonra bakiye alacak için kesilmesi gereken faturalar, ticari defterlerin usulüne uygun tasdik edilmemiş olması sebebiyle bilirkişi incelemesine esas alınmadığını, makine mühendisi bilirkişi tarafından düzenlenen raporda maddi gerçek ve somut durum ortaya konulduğunu, şartname dışı fazla imalatların davalı şirket yetkilisince verilen talimatlar uyarınca gerçekleştirildiğinin mail yazışmaları ile sabit bulunduğunu, işin yapımı sürecinde davalı şirket yetkilisi tarafından e-posta ile şartname dışı üretim ve montajın yapılması hususunda talimat verildiğini, bu talimat uyarınca şartname dışı fazla imalat yapıldığını, e-postanın delil sayılması gerektiğini, iş sahibinin talimatı olmadığı kabul edilse dahi, dava konusu fazla imalatların teknik şartnamede belirlenen işin niteliği gereği vekaletsiz iş görme kapsamında yerine getirildiğini, bu hususta emsal kararlar bulunduğunu, hükme esas alınan makine mühendisi bilirkişisi tarafından düzenlenen 28.05.2020 tarihli kök rapor ile 03.11.2020 tarihli ek bilirkişi raporunun denetime elverişli olduğunu, yargılama safhasında bilirkişi raporuna yönelik itirazların HMK'nun 281 maddesi uyarınca süresi içerisinde yapılması gerektiğini beyan ederek istinaf başvurusunun reddini talep etmiştir.
DELİLLER : İstinaf incelemesine esas;
Yerel mahkemenin dosyası içerisinde bulunan belge ve kayıtlar.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
05/10/2016 tarihli \"Mamul Ambar Yangın Sistemi Tesisatı\" Sözleşmesinde; davacının yüklenici, davalının iş sahibi olduğu, tarafların eski mamul ambar yangın tesisat işlerinin ekli şartname uyarınca yapılması konusunda anlaştıkları, 1.maddesinde işin anahtar teslim yapılacağı, 3.maddesinde; fiyatların ekli keşif özeti birim fiyatlar listesinde KDV hariç olarak belirtildiği, fiyatların sözleşme süresince sabit kalacağı, son hakedişten 12.460,20 TL götürü iskonto uygulanacağı, keşif özetinde belirtilmeyen imalat olması halinde ölçünün şirket kurallarına göre hesaplanacağı, 4. maddesinde ödemenin nasıl yapılacağının belirtildiği, 11. maddesinde işin yer teslim tutanağının imzalanmasından itibaren 90 takvim günü olduğunu, 19.maddesinde sözleşmeden kaynaklanan uyuşmazlıklarda iş sahibinin ticari defter ve kayıtlarının esas alınacağının kararlaştırıldığı, sözleşme ekinde teknik ve idari şartname bulunduğu, idari şarnamenin 1.1.maddesinde, işin anahtar teslim, götürü-teklif birim fiyatlı olarak yapılacağının belirtildiği,
05/09/2016 tarihli fiyat teklifinde; işin genel toplamının 628.460,20 TL olduğu,
17/02/2020 tarihinde makine mühendisi ve mali müşavir bilirkişi refakatinde mahallinde keşif yapıldığı,
Davacı ve davalı ticari defterlerinin temin edilerek incelenmesinin sağlandığı,
Makine mühendisi ... tarafından sunulan 28/05/2020 tarihli bilirkişi raporunda; dava konusu yangın tesisat yapım işine ait 2 adet onaysız proje olduğu, teklif projesi ile uygulama projesi olarak 2 proje olarak belirtildiği, sözleşme eki teklif keşif özetinin onaylı olarak belirtilen projeye göre 628.460,20TL olarak hazırlandığı, tarafların sözleşmeyi imzaladıkları, ancak bu sözleşmeye ek revize teklif tanzim edildiği, revize teklif 628.460.20-TL'den 12.460,20 TL indirim yapılarak nihai teklifin 616.000,00 TL olarak 21/09/2016 tarihinde imzalandığı, %18 KDV eklentisi ile davacının toplam alacağının 726.880,00 TL olacağı, cam sanayi yangın tesisatı yapım işi, eski mamul ambar spring tavan yangın sisteminin sözleşme eki teknik şartname ve uygulama projesine göre yapıldığı, çalışır durumda olduğu, yerinde yapılan iş ve fiyatlarının tespit edildiği, sözleşmesinde olup ancak yapılmayan imalatlar düşümü yapıldığı, uygulama projesine göre birebir sayım ve ölçüm tespitinde yapılan iş miktarı ve fazla iş miktarı teklife göre yapılan hesaplama; davacı tarafın uygulama projesine göre yaptığı toplam iş ile fazla iş miktarı ile birlikte 712.257,78- TL hesaplandığı, bundan revize teklif indirimi ile alacak miktarının 698.136,2 1-TL olacağı, buna %18 KDV eklendiğinde davacının 823.800,72-TL alacaklı olacağı, davacının keşif teklif projesi, davalı muhasebe ödeme kayıt belgesine göre zarar kesintileri ile birlikte yapılan ödeme miktarının KDV dahil 741.582,80 TL olduğu, davacının uygulama projesine göre fazla işlerle birlikte yapılan toplam iş miktarının KDV dahil 823.800,72-TL olacağı, buna göre davacı fazla işler alacak toplam miktarının 823.800,72 TL'den 741.582,80-TL'nin çıkartılmasıyla 82.217,92 TL alacağının bulunduğunun bildirildiği,
SMMM bağımsız denetçi ... tarafından sunulan 20/07/2020 tarihli bilirkişi raporunda; tarafların ticari defterlerinin incelendiği, davacının 2017 yılı yevmiye defterinin kapanış tasdiki yapılmadığı, diğer kayıtların usulüne uygun olduğu, davacı kayıtlarına göre davacının davalıdan 31/12/2017 tarihi itibari ile 697.285,60 TL alacaklı bulunduğu, davalı defterlerinin usulüne uygun tutulduğu, buna göre davacıya toplam 697.285,60 TL ödendiği, davalı kayıtları uyarınca bu miktarın ödenmiş sayılacağı, makine mühendisi bilirkişi raporunda bulunan hesabın taktirinin Mahkemede olduğunun bildirildiği,
Davacı vekilinin 30/06/2020, davalı vekilinin 23/06/2020 tarihli dilekçeleri ile bilirkişi raporuna itiraz ettikleri,
Davacı vekilinin 07/12/2020 tarihli dilekçesi ekinde e-posta yazışmalarını sunduğu, incelenmesinden, yazışmalarda dava konusu uyuşmazlığa ilişkin açık beyan bulunmadığı,
Makine mühendisi ... tarafından sunulan 03/11/2020 tarihli ek bilirkişi raporunda; sözleşme ve eklerinde Yapım İşleri Genel Şartnamesi ile ilgili hüküm bulunmadığı, davalı itirazlarının değerlendirildiği, 25 kalem halinde yapılması gereken ve yapılan imalatların bedellerinin belirtildiği, sonuç olarak dava konusu spring yangın tesisat yapım işinde sözleşme teklif bedelinin KDV hariç 616.00,00 TL, davacının uygulama projesine göre yapmış olduğu iş tutarının KDV hariç 694,744,18 TL, davacın yapmış olduğu fazla iş tutarının KDV hariç 78.744,18 TL olduğunun bildirildiği anlaşılmıştır.
\"...Eser sözleşmesi taraflara karşılıklı haklar ve borçlar yükleyen bir iş görme aktidir. Yüklenici yapımını üstlendiği eseri sözleşmeye, teknik ve sanatsal ilkelere ve amaca uygun olarak imâl edip iş sahibine teslim etmekle, iş sahibi de kararlaştırılan bedeli ödemekle mükelleftirler (Yargıtay 15. Hukuk Dairesinin 16/06/2014 tarih ve 2013/6078 Esas-2014/4131 K.sayılı kararı).\"
\"...Eser sözleşmesine dayanan işlerde, yapılan işin fen ve sanat kurallarına uygun olarak imal edildiğinin ispat yükümlülüğü yükleniciye, iş bedelinin ödendiğini ispat yükümlülüğü ise iş sahibine aittir ( Yargıtay 15. Hukuk Dairesinin 24.06.2013 tarih ve 2012/4820 E.-2013/4133 K.sayılı kararı).\"
\"...6098 sayılı TBK'nın 480. maddesi hükmünce bedelin götürü olarak kararlaştırıldığı hallerde yüklenici eseri o bedelle meydana getirmekte yükümlü olup, eser öngörülenden fazla emek ve masrafı gerektirmiş olsa bile bedelinin arttırılmasını, maddenin devamında öngörülen uyarlama koşullarının bulunmaması hali dışında isteyemeyecektir. Buna göre götürü bedelli eser sözleşmesinde iş sahibinin fazla ödemesi olup olmadığı ya da yüklenicinin hakettiği iş bedeli ile ödenmemiş alacağının tespiti için gerçekleştirilen imalâtın eksik ve kusurlar dikkate alınıp düşülmek suretiyle işin tamamına göre fiziki oranının tespit ve bu oranın götürü bedele uygulandıktan sonra hakedilen imalat bedeli belirlenerek kanıtlanan ödemelerle karşılaştırılmak suretiyle saptanması gerekir (Yargıtay 15. Hukuk Dairesinin 13/02/2019 tarih ve 2017/726 E.-2019/591 K.sayılı kararı).\"
\"....Götürü bedelli işlerde hak edilen bedel veya fazla ödeme olup olmadığının saptanması için; sözleşme kapsamında gerçekleştirilen imalâtların, eksik ve kusurlar dikkate alınmak ve düşülmek suretiyle işin tamamına göre fiziki oranı tespit ve bu oran götürü bedele uygulanmak suretiyle hak edilen bedelin bulunması ve bulunacak bu bedelin iş sahibince yapılan ödemeler ile karşılaştırması gerekmektedir (Yargıtay 15. Hukuk Dairesinin 28.05.2018 tarih ve 2018/2009 E.-2187 K.sayılı kararı).\"
\"Davalı yüklenici şirket davacı iş sahibi ...'e ait 100 m2 alanında prefabrik konut yapımını üstlenmiş, yanlar arasında 02.03.2008 tarihli sözleşme düzenlenmiş, bu sözleşmede 20.000,00 TL peşin ödeme yapıldığı hüküm altına alınmış, geri kalan iş bedeli için her birinin bedeli 4.416,00 TL olan 30.04.2008, 30.05.2008, 30.06.2008, 30.07.2008, 30.08.2008 ve 30.09.2008 vade tarihli 6 adet senet verilmiştir.
28.05.2008 tarihli iş teslim taahhütnamesi ile yüklenici işe 30.05.2008 tarihinde başlanacağını 30.06.2008 tarihinde bitirileceğini taahhüt etmiştir.
Davalı yüklenici, anılan sözleşme uyarınca işe başlamış edimini kısmen ifa etmiştir.
...
Sözleşme ve düzenlenen 6 adet bono birlikte dikkate alındığında eserin toplam bedelinin 46.496,00 TL olduğu bedelin götürü usulde kararlaştırıldığı belirlenmiştir.
Davacı iş sahibi, eserin bedeli ile ilgili olarak ödediği parayı ve verdiği senetlerle ilgili menfi tespit ve istirdat talebinde bulunduğuna göre sözleşmeden döndüğü tek taraflı olarak feshin gerçekleştiği anlaşılmaktadır.
Taraflar arasındaki uyuşmazlık eserin hangi oranda yapıldığı, davalı yüklenicinin kaç TL bedele hak kazandığı davacının nakit ve senetle olmak üzere kaç TL fazla ödemede bulunduğu, gecikme nedeniyle kira gideriminin doğup doğmayacağı noktasında toplanmaktadır.
Yapılan yargılama sürecinde Sapanca Sulh Hukuk Mahkemesi'nin 2008/... D. iş sayılı tespit dosyası, Kartal 2. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2008/... Esas, 2008/... Karar sayılı dosyası, sözleşme, iş teslim taahhütnamesi, bono fotokopileri, getirilmiş, tarafların göstermiş oldukları diğer kanıtlarda toplandıktan sonra yerinde tatbiki keşif de yapılmaksızın Sapanca Sulh Hukuk Mahkemesi'nin 2008/... D. iş sayılı tespit dosyasındaki veriler ve dosya kapsamı diğer belgeler değerlendirilerek sonuca gidilmiştir. Tespit davacı yanın istemi üzerine davalının yokluğunda yapılmıştır. Düzenlenen raporda işin % 40 oranında ikmâl edildiği Bayındırlık Birim Fiyatları piyasa ve rayiç değerlere göre keşif tarihi itibariyle işin 53.000,00 TL'ye tamamlanabileceği ifade edilmiştir. Bu rapor içeriği ve hesap şekli itibariyle usul ve yasaya uygun olmayıp Yargıtay denetimine elverişli değildir. Şöyle ki, yanlar arasında düzenlenen sözleşme ve 6 adet bono birlikte bir bütün halinde değerlendirildiğinde iş bedelinin götürü usulde 46.496,00 TL olarak belirlendiği açıklık kazanmaktadır. Buna göre yöntemine uygun herhangi bir inceleme araştırma ve hesaplama yapılmaması isabetli olmamıştır. Dava ve sözleşme tarihinde yürürlükte bulunan 818 sayılı Borçlar Yasası'nın 365/1. maddesi uyarınca ücret önceden kesin olarak tayin edilmişse yüklenici eseri bu meblağa tamamlamak yükümlüğündedir. Üstelik önceden öngörülenden fazla çalışma veya daha büyük giderler yapmış olsa bile, herhangi bir artırma isteyemez. Mahkemece anılan bu yasal düzenleme kapsamında işlem yapılmaması doğru olmamıştır. O halde yapılması gereken iş, yerinde tatbiki keşif icra edilip konunun uzmanı teknik bilirkişiden rapor alınarak davalı yüklenicinin işten el çektiği gündeki yapılan işin durumuna göre tüm işin fiziksel olarak kaçta kaçının yapıldığı belirlenmeli bu yöntemle bulunacak oran götürü ücrete uygulanmalı ve kurulacak orantı sonucu yapılan işe düşen tutar tespit edilmeli, bu miktar yapılan işin karşılığı olarak kabul edilerek davalı yüklenicinin hakettiği alacak miktarı saptanmalı, davacı işsahibinin yapmış olduğu ödemelerle ilgili bedelin tahsili, verilen senetlerden 30.07.2008 vade tarihli 4.416,00 TL bedeli, 30.08.2008 vade tarihli 4.416,00 TL bedelli bonolar ile ilgili menfi tespit istemi ve 30.09.2008 vade tarihli 4.416,00 TL bedelli senet icra takibi sonucunda 7.124,73 TL olarak ödenmiş olup bu senetle ilgili menfi tespit talebi istirdada dönüşmüş bulunduğundan uyuşmazlık bu kapsamda yapılacak değerlendirme ve elde edilecek sonuç dairesinde çözümlenmelidir.\"(Yargıtay 15. Hukuk Dairesinin 06/04/2015 tarih ve 2015/492 E.-2015/1765 K.sayılı kararı)
Dava, eser sözleşmesine dayalı alacak istemine ilişkindir.
Davacı, yüklenici olduğunu, davalı ile arasında 05/10/2016 tarihli sözleşme bulunduğunu, sözleşmede belirtilenden fazla iş yapıldığını, ancak bedelinin ödenmediğini ileri sürerek 78.500,00-TL'nin hakediş tarihinden itibaren işleyecek reeskont ve avans faizi ile birlikte davalıdan tahsilini istemiştir.
Davalı, davacının sözleşmeye aykırı imalat yaptığını, fazla yapılan işe ilişkin fatura düzenlenmediğini, teslim edilmediğini, düzenlenen faturaların ödendiğini, iş kabulünden çok sonra dava açıldığını, ödemelerin yapıldığını, kesin kabul ve hakedişin ihtirazi kayıtsız imzalandığını beyan ederek davanın reddini savunmuştur.
Mahkemece, davacının sözleşme dışı fazla imalat yaptığının bilirkişi raporu ile belirlendiği gerekçesi ile davanın kabulüne, 78.500,00 TL'nin dava tarihinden işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmiştir.
Karara karşı davalı vekilince istinaf başvurusunda bulunulmuştur.
Dosya içerisindeki bilgi ve belgelerden; davacının yüklenici, davalının iş sahibi olduğu, davacının yapılacak iş için 616.000,00 TL (KDV dahil 726,880,00 TL) fiyat verdiği, taraflar arasında 05/10/2016 tarihli sözleşme imzalandığı, iş süresinin 90 gün olduğu, Ocak 2017 tarihinde işe başlandığı, işin 28/03/2017 tarihinde bittiği, taraflar arasında kabul tutanağı bulunduğu, davalının davacıya 30/11/2016-05/07/2017 tarihleri arasında toplam 697.298,60 TL ödediği, mahallinde keşif yapıldığı, bilirkişi raporu alındığı, karara esas alınan bilirkişi raporunda fiyat teklifi ve uygulama projesi üzerinden inceleme yapılarak, yapılması gereken iş miktarının 628.460,20 TL olduğu, pazarlıkla 12.460,20 TL'nin düşürüldüğü, yapılacak iş konusunda tarafların 616.000,00 TL üzerinden anlaştıkları, ancak davalının yaptığı iş miktarının 994.744,18 TL olduğu, davacının fazladan yaptığı iş miktarının 78.744,18 TL olduğunun bildirildiği, anılan bilirkişi raporu esas alınarak davanın kabulüne karar verildiği anlaşılmaktadır.
Somut olayda; davacı yüklenici ile davalı arasında anahtar teslim götürü bedelli iş yapıldığı mevcut sözleşme ve idari şartname hükümleri ile sabit olduğundan, yüklenici davacı öngörülenden fazla çalışma veya daha büyük giderler yapmış olsa bile, herhangi bir artırma istemesi mümkün değildir. Öte yandan fazla yapıldığı iddia edilen işlerin taraflar arasında bulunan yangın sistemi içeriğine dahil olduğu, sistemin ise faal bulunduğu sabittir.
Açıklanan nedenle ilk derece mahkemesinin sözleşme dışı fazla imalat yapıldığı gerekçesi ile davanın kabulüne karar verilmesi hatalı olmuştur.
Mevcut durumda, davalının yalnızca anlaşılan bedeli ödemesi gerekmektedir.
Yapılan iş bedelinin 616.000,00 TL (KDV dahil 726.880,00 TL), yapılan ödemenin ise 697.298,60 TL olduğu, yapılan iş gereği davacının davalıdan 29.581,40 TL bakiye alacağı bulunduğu gözetilerek, bu miktar yönünden davanın kısmen kabulü gerekirken, fazla iş yapıldığı gerekçesi ile 78.500,00 TL'nin tahsiline karar verilmesi isabetsizdir.
Sonuç olarak; davalı vekili istinaf talebinin yukarıda belirtilen sebeplerle kısmen kabulü ile ilk derece Mahkemesi kararının HMK nın 353/1-b.2 maddesi gereğince kaldırılarak, yeniden yargılama yapılmasına gerek bulunmadığından düzeltilmek suretiyle yeniden hüküm kurulmasına karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
H Ü K Ü M : Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere,
I)6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 352/1-b.2 maddesi uyarınca davalı vekili İstinaf Başvurusunun Kısmen Kabulüne, Mersin 2. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 25/03/2021 tarih ve 2019/... Esas - 2021/... Karar sayılı kararının KALDIRILARAK YENİDEN YARGILAMA YAPILMASINA İHTİYAÇ BULUNMADIĞINDAN DÜZELTİLEREK YENİDEN HÜKÜM KURULMASINA,
1-Davanın Kısmen Kabulüne,
2-29.581,40 TL'nin dava tarihi olan 15/10/2019 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya VERİLMESİNE, fazlaya ilişkin talebin REDDİNE,
3-Karar tarihi itibarı ile alınması gereken 2.020,70 TL harçtan peşin alınan 1.410,60 TL'nin mahsubu ile bakiye 610,10 TL harcın davalıdan alınarak HAZİNEYE İRAT KAYDINA,
4-Davacı kendisini bir vekil ile temsil ettirdiğinden AAÜT gereğince 29.581,40 TL avukatlık ücretinin davalıdan alınarak davacıya ÖDENMESİNE,
5-Davalı kendisini bir vekil ile temsil ettirdiğinden AAÜT gereğince 30.000,00 TL avukatlık ücretinin davacıdan alınarak davalıya ÖDENMESİNE,
6-Davacı tarafından yapılan 1.410,60 TL harç ve 2.055,90 TL yargılama gideri toplamı 3.466,50 TL'nin kabul ve ret oranınca hesaplanan 1.317,27 TL'nin davalıdan alınarak davacıya ÖDENMESİNE, bakiyesinin davacı üzerinde BIRAKILMASINA,
7-Artan gider avansı bulunması halinde, karar kesinleştiğinde talep halinde ilgilisine İADESİNE,
II-İstinaf incelenmesi yönünden;
1-Davalı tarafından yatırılan 1.340,58 TL nisbi istinaf karar harcının talep halinde ilk derece Mahkemesince davalıya İADESİNE,
2-Davalı tarafından yatırılan 162,10 TL istinaf kanunu yoluna başvurma harcının HAZİNEYE İRAD KAYDINA,
3-Davalı tarafından istinaf aşamasında yapılan 162,10 TL harç ile 54,50- TL posta giderinin davacıdan alınarak davalıya VERİLMESİNE,
4-İstinaf yargılaması sırasında duruşma açılmadığından, vekalet ücreti takdirine YER OLMADIĞINA,
5-İstinaf aşamasında kullanılmayan gider avansının ilk derece mahkemesince istinaf talebinde bulunan davalıya İADESİNE,
6-6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 359/4.maddesi uyarınca, kararın ilk derece mahkemesi tarafından TARAFLARA TEBLİĞİNE,
Dair, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 353/1-b.2 ve 362/1-a bendi gereğince dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda, KESİN olmak üzere oy birliği ile karar verildi.16/05/2025
...
Başkan
...
*e-imzalıdır*
...
Üye
...
*e-imzalıdır*
...
Üye
...
*e-imzalıdır*
...
Katip
...
*e-imzalıdır*
**Bu Belge 5070 Sayılı Elektronik İmza Kanununa Göre Elektronik Olarak İmzalanmıştır.**