T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
43. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO:2021/1712
KARAR NO:2025/504
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ:İSTANBUL ANADOLU 8. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ:22/06/2021
NUMARASI:2018/1406 Esas - 2021/452 Karar
DAVA:Alacak (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan Sebepsiz İktisab Nedeniyle)
İSTİNAF KARAR TARİHİ:17/04/2025
Taraflar arasında görülen dava neticesinde ilk derece mahkemesince verilen hükmün davacı vekilince istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ:DAVA:Davacı vekili dava dilekçesinde özetle;davacı şirketin davalı taraf ile 15/02/2016 tarihinden ...model lastikli ekskavatör, bir adet 2006 model 2. El ...marka ...ekskavatör, bir adet ... toprak eleme makinası, bir adet... makine adlı iş makinalarını satın almak üzere anlaştıklarını, iş makinaları için 335.400,00 TL bedel üzerinden mutabık kaldıklarını, davalı şirket bu bedeli 15/08/2016 tarihinde faturalandırdığını, müvekkili şirket bu anlaşma çerçevesinde davalı şirkete ödemeyi 15/02/2016 - 15/11/2016 tarihleri arasında her ay bedeli 30.000,00 TL olmak üzere 10 adet çek, 35.400,00 TL nakit para vererek gerçekleştirdiğini ve bu çeklerin tamamını ödediğini, davacı şirketin üstüne düşen tüm yükümlülüklerini tam ve zamanında yerine getirdiğini, davalı tarafın üstüne düşen yükümlülüklerini yerine getirmediğini belirterek; yukarıda açıklanan nedenlerle davacı tarafın iş makinaları için ödediği 335.400,00 TL'nin ödeme tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte sebepsiz zenginleşme hükümleri doğrultusunda davalıdan alınarak müvekkiline ödenmesine, yargılama giderleri ve vekalet üçerini davalı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP:Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacı şirket ile davalı şirket arasında ticari bir ilişki bulunduğunu, taraflar iş makinası alım satımı üzerine anlaştığını, 15/08/2016 tarihli 35.400,00 TL bedelli ve 15/08/2016 tarihli 300.000,00 TL bedelli iki adet fatura düzenlendiği, 1 ekskavatör ve 1 elek davacıya fatura ile birlikte teslim edildiği, taraflar teslim edilmeyen ekskavatör için anlaştıklarını ve davacıya bu iş makinasının bedeli olarak 100.000,00 TL bedeli para iade yapıldığı, 35.400,00 TL'nin müvekkili lehine olan bakiye alacağından mahsup işlemine karar verildiği, müvekkilinin bu alım satıma ilişkin 200.000,00 TL ödeme aldığı, karşılığında 1 ekskavatör ve bir toprak eleme ekipmanı teslim ettiğini, 15/07/2017 keşide tarihli 50.000,00 TL bedelli ve 30.09.2017 keşide tarihli 50.000,00 TL bedelli çek ile davacı şirkete iade ödeme yapıldığını, davacının sosyal medya platformunda davalıdan satın ve teslim aldığı eşyaları 05/05/2018 tarihinde 185.000,00 TL bedelle satışa sunulduğunun tespit edildiğini belirterek; yukarıda açıklanan nedenlerle; ispat edilemeyen davacının davasının reddine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı üzerine bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI:İstinaf incelemesine konu kararı veren ilk derece Mahkemesince eldeki dava hakkında yapılan yargılama sonunda,\"Mahkememizce yapılan yargılama, toplanan deliller ve alınan bilirkişi raporları, tüm dosya kapsamına göre; davacının mahkememizde açtığı alacak davasında, davalı ile aralarında 15/02/2016 tarihinde yapılan anlaşma uyarınca davalıdan 1 adet ... marka ekskavatör, 1 adet Hundai marka ekskavatör, 1 adet toprak eleme makinesi ve 1 adet broket makine satın aldığını, iş makinaları için 335.400,00 TL.bedel üzerinden anlaşıldığını, davalının bu bedeli 15/08/2016 tarihinde faturalandırdığını, davalı şirkete her biri 30.000'er TL bedelli 10 adet çek ve 35.400,00 TL nakit para vermek suretiyle ödemeyi yaptığını, çeklerin de ödendiğini, buna rağmen iş makinalarının kendisine teslim edilmediğini, söz konusu bedelin iade de edilmediğini, bu yüzden davalının sebepsiz yere zenginleştiğini belirterek 335.400,00 TL nin ödeme tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava ettiğini, davalının süresinden sonra sunduğu cevap dilekçesiyle, taraflar arasındaki ticari ilişkiyi kabul ederek 2 adet ekskavatör ve 1 adet toprak eleme makinasını davacıya 335.400 TL na sattığını, bu hususta 2 ayrı fatura düzenlediğini, 320 L modeli ekskavatör ile eleğin davacıya teslim edildiğini, davacının faturalara itiraz etmediğini, defterlerine işlediğini, teslim edilmeyen ekskavatör için davacıya 100.000 TL.para iadesi yapıldığını, 35.400 TL nin de bakiye alacaktan mahsup edildiğini, bu şekilde davacının kendisine 200.000 TL ödeme yaptığını, 100.000 TL nin 2 adet her biri ellişerbin TL bedelli çek ile davacıya ödendiğini, davacının satın ve teslim aldığı ürünleri internette satışa çıkardığını, bu nedenle teslim almadığı iddiasının doğru olmadığını belirterek davanın reddini savunduğu, bankaya yazılan müzekkere cevabında davalının davacıya verdiği iki adet çekin davacıya ödendiğinin bildirildiği, davalının ticari defterlerini incelemeye sunmadığı, davacının defterlerinin incelenmesi ve dosyaya sunulan delillerin değerlendirilmesi ile sonuca gidildiği, bilirkişi raporu ile davacının kendi defterlerine göre dava tarihi itibariyle davalıya 29.350,00 TL borçlu olduğu, şirkete ait Amortisman listesinde davacının teslim almadığını beyan ettiği davaya konu olan 2 adet Ekskavatörün 277.777,78 TL Maliyetle ve toprak eleme makinesinin 30.000,00 TL maliyetle kayıtlara alındığı ve 2016-2017 ve 2018 yıllarında amortisman ayrıldığının tespit edildiği, davacı tarafın bilirkişi raporuna karşı herhangi bir itirazda bulunmadığı, bilirkişi raporunun denetlenebilir ve hüküm kurmaya elverişli olduğundan hükme esas alındığı, davacının defterlerine göre dava tarihi itibariyle davacının davalıya 29.350,00 TL borçlu olduğu, davalının teslim edilmediği kabulünde olan 1 adet ... marka ekskavatör dışındaki diğer faturalara konu makinaları davacıya teslim ettiğini ispat etmiş olduğu, davacının alacak iddiasını ispat edemediği anlaşıldığından davanın reddine, ...\" karar verilmiştir.
İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ:Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; Dava sırasında alınan bilirkişi raporunun 3. Bölümünde mülkiyet yönünden inceleme yapıldığını, yapılan incelemede 2918 sayılı Trafik Kanununun 22. Maddesinin c/2 bendi aynen yazılarak mülkiyet yönünden tespit yapılması için Sanayi Odasına yazı yazılması gerektiğinin bildirildiğini ancak rapordaki bu bölüme rağmen sanayi odalarına yazı yazılarak mülkiyet tespiti yapılmadığını,Trafik Kanunununda açıkça mülkiyetin devrinin nasıl yapılacağını düzenlemiş ve nasıl bir şekilde yapılabileceğini kanunlaştırdığını, ancak mahkemece beyanda bulunmalarına rağmen bu hususta hiçbir inceleme yapmadığını, dava tahkikat aşamasına geçilebilecek durumda değilken, celbini talep edilen Sanayi Odası müzekkeresi talep edilmeden karar verildiğini, faturaya ilişkin olarak davacı tarafından yapılmış bir itirazın bulunmamasının sebebinin makinelerin mülkiyetinin kendisi tarafından istenmesi olup davacının mülkiyeti talep noktasında bir itirazı olmadığını, zira fatura kabul edilerek ödemelerini gerçekleştirdiğini, burada teslimi elle yapılabilecek bir ürün olmadığını, davacının makinelerin teslimi için tescil gerektirdiğini tüm ödemelerini gerçekleştirdikten sonra öğrendiğini, zira makineler kiralanmak üzere zaten davalının elinde kaldığını, defterlerde davalının alacaklı gözükmemesinin sebebi faturaları kabul ederek deftere işlemesi olup davacının defterinden iş makinelerinin teslim edilmediğinden sebeple iş makinelerine ait bedele ilişkin borç kaydını defterlerine yansıtsa idi zaten bilirkişi tarafından yapılan hesaplama baz alınarak bakıldığında 335.400,00 TL alacaklı duruma geçerek toplam 306.050,00 TL alacaklı duruma geçmiş olacağını, zira iş makinelerine ilişkin olarak defterlere hiçbir alacak kaydı atılmadığını, bu suretle bilirkişinin defterlerde davalıyı alacaklı gösteriyor olmasının hukuki bir manası olmadığını, davacı hesaplarında iş makinelerinin faturalarının işlenmiş olması mülkiyetin kazanıldığı anlamı taşımamakta olup mahkemece makine bedellerinin müvekkile ödenmesi kararı verilmesi ile davacının otomatik olarak alacaklı pozisyona geçeceğini, ayrıca taraflarınca defterlerin incelenmesini istememizin sebebi defterlerde alacaklı gözüküp gözükmediği değil makine bedellerinin ödendiğinin ispat edilmesi hususu olup zira açılan dava bir cari alacak ya da fatura alacağı vs. davası olmadığını, dava bedeli ödenen ancak teslimi yapılmayan makinelere ilişkin olarak mülkiyetin teslimi ya da bedelin iadesi istemli bir dava olduğunu, ödemelerin iade ödemesi olmadığını yapılan bu ödemelerin başka işlere ait olduğu mahkemeye bildirildiğini, bu suretle yapılan çek ödemelerinin neye ilişkin olduğunu saptamak bilirkişinin görevi olup bilirkişi bu tespiti yapmadıysa da bu tespitin yapılmasını istemek bu kere mahkemenin görevi olduğunu ortada itiraz edilebilecek bir tespit hükmü olmadığını, sadece beyan edildiğine ilişkin bir tespit olduğunu, beyan edildiğine ilişkin yapılan tespit ile karar verilemeyeceğini, ayrıca İlk derece mahkemesince dosyadan alınması gereken harçların tamamlatılmasına ilişkin hiçbir karar verilmediğini, bu husus da mahkemece incelenmeden usule aykırı karar verilmiş ve karşı vekalet ücreti takdir edildiğini, mahkemece yeterli inceleme yapılmadan, sadece beyanları tespit eden bir rapor baz alınarak ve usulune uygun şekilde delilleri toplanmadan karar verilmesinin hukuka uygun olmadığını, sanayi odalarından iş makinelerinin mülkiyetine ilişkin tespit yapılmadan, somut duruma ilişkin mülkiyet ve ödeme tespitleri yapmak yerine tarafların ne beyan ettiklerini tespit eden bilirkişi raporu ile bu yönde karar vermesi sebebiyle kararın kaldırılması gerektiğini beyanla, ilk derece Mahkemesince verilen kararın kaldırılmasını ve davanın kabulüne karar verilmesini talep ve istinaf etmiştir.
GEREKÇE:Dava, sebepsiz zenginleşme nedeniyle, ödenen bedelin iadesi istemli alacak davasıdır. İstinafa gelen uyuşmazlık temelde, davalının edimini ifa edip etmediği ve bedel iadesinde bulunup bulunmadığı noktasındadır.Davalı ... tarafından davacıya 15/08/2016 tarih,... nolu ve 300.000,00 TL bedelli fatura ile yine 15/08/2016 tarih, ... nolu ve 35.400,00 TL bedelli faturayı düzenlemiştir. Davacı tarafından da davalıya 15/02/2017-15/11/2017 keşide tarihli 10 adet toplam 300.000,00 TL tutarında çek keşide edilmiştir.Davacı tarafça, davalıya bedelinin ödenmesine rağmen faturalara konu iş makinesi ve ekipmanların teslim edilmediği iddiasıyla ödenen bedelini iadesine karar verilmesi istemiyle eldeki dava açılmıştır.15/08/2016 tarih, ... nolu faturaya konu ... marka ... model lastikli ekskavatör ve 2006 model 2. El ... marka ... ekskavatör; 15/08/2016 tarih, ... nolu faturaya ise bir adet ... toprak eleme makinası, bir adet ... makine konu edilmiştir. Davalı vekilince, 1 ekskavatör (320 L modeli) ve 1 elek davacıya fatura ile birlikte teslim edildiğini, tarafların teslim edilmeyen ekskavatör için anlaştıklarını ve davacıya bu iş makinasının bedeli olarak15/07/2017 keşide tarihli 50.000,00 TL bedelli ve 30.09.2017 keşide tarihli 50.000,00 TL bedelli çek ile davacı şirkete iade ödeme yapıldığını, yapılan bu ödemelerin müvekkilinin lehine olan bakiye alacağından mahsup edilmesine karar verilmesini savunmuştur.6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu(TBK)'nun 207/1. Maddesine göre, satış sözleşmesi, satıcının, satılanın zilyetlik ve mülkiyetini alıcıya devretme, alıcının ise buna karşılık bir bedel ödeme borcunu üstlendiği sözleşmedir. Araç satışına ilişkin Karayolları Trafik Kanunu(KTK)'nda özel düzenlemeler bulunmaktadır. KTK'nın 19/1. maddesine göre, araç sahipleri araçlarını yönetmelikte belirtilen esaslara göre yetkili kuruluşa tescil ettirmek ve tescil belgesi almak zorundadırlar.İş makinesi türünden araçların tescilleri özel veya tüzelkişilere ait olanlardan; tarım kesiminde kullanılanlar ziraat odalarınca, tarım kesiminde kullanılanların dışında kalan ve sanayi, bayındırlık ve diğer kesimlerde kullanılanların tescilleri, üyesi oldukları ticaret, sanayi veya ticaret ve sanayi odalarınca, yerine getirilir(KTK m. 22/1-c). Tescil edilmiş araçların her çeşit satış ve devirleri, satış ve devri yapılacak araçtan dolayı motorlu taşıtlar vergisi, gecikme faizi, gecikme zammı, vergi cezası ve trafik idari para cezası borcu bulunmadığının tespit edilmesi ve taşıt üzerinde satış ve/veya devri kısıtlayıcı herhangi bir tedbir veya kayıt bulunmaması halinde, araç sahibi adına düzenlenmiş tescil belgesi veya trafik tescil kayıtları esas alınarak noterler tarafından yapılır. Noterler tarafından yapılmayan her çeşit satış ve devirler geçersizdir(KTK m. 20/1-d).Dairemizce İstanbul Ticaret Müdürlüğüne yazılan müzekkere cevabında, 15/08/2016 tarih, ... nolu faturaya konu ... Şasi ve ... Motor No.lu ... Marka, 2006 Model,... Tipli Ekskavatörün 29.01.2014 tarih, ... tescil sıra No. ve \"...\" plaka No. ile ...ŞİRKETİ adına tescil edilmiş iken, Kartal ... Noterliğinin 27.04.2017 tarih, ... YN'lu mülkiyetin saklı tutulması kaydıyla iş makinesi satış sözleşmesi ile ...'a satıldığı, ancak bu kişinin tescil için Odaya başvurmadığı;... Şasi ve... Motor No.lu ... Marka, 2007 Model, ... Tipli Ekskavatörün ise T.C. Kartal ... Noterliğinin 07.09.2016 tarih, ... yevmiye No.lu İş Makinası Satış Sözleşmesi'ne istinaden, 21.02.2024 tarih, ... tescil sıra No. ve \"...\" plaka No. ile ... adına tescil edilmiş olduğu; 15/08/2016 tarih, ... nolu faturaya konu bir adet ... toprak eleme makinesi ve bir adet B. Elek bruket makinesinin tescil kaydı bulunmadığı bildirilmiştir. Davacı ticari defterlerinde yapılan bilirkişi incelemesi sonucunda davalının 15/08/2016 tarih, ... nolu ve 300.000,00 TL bedelli faturası ile yine 15/08/2016 tarih, ... nolu ve 35.400,00 TL bedelli faturasının davacının defterlerinde kayıtlı olduğu, toplam 300.000,00 TL bedelli çeklerin karşılığının ödendiği, davalının iddia ettiği 2 adet 100.000,00 TL bedelli çekin de davacı şirket tarafından tahsil edildiği tespit edilmiştir. Her ne kadar 35.400,00 TL ödeme iddiasına ilişkin bir belge bulunmasa da bu ödeme davalının kabulündedir.Davalının faturaları davacının ticari defterlerinde kayıtlı olup, kural olarak bu durum teslime karine teşkil eder. Bu kapsamda, 15/08/2016 tarih, ... nolu faturaya konu bir adet ... toprak eleme makinesi ve bir adet B. ...makinesinin davacıya teslim edildiğinin kabulü gerekir. Ancak, 15/08/2016 tarih, ... nolu ve 300.000,00 TL bedelli faturaya konu ekskavatörler tescile tabi olup, mülkiyet teslimle değil tescil ile geçmektedir. Eldeki davada bu araçlar yönünden, resmi şekilde bir devir sözleşmesi yapılmadığı gibi araçların davacı adına tescili yapılmadığından davalının satış bedelini talep edebilmesi mümkün değildir.TBK'nın 77/1. maddesine göre, haklı bir sebep olmaksızın, bir başkasının malvarlığından veya emeğinden zenginleşen, bu zenginleşmeyi geri vermekle yükümlüdür. Anılan maddenin 2. fıkrasına göre ise, bu yükümlülük, özellikle zenginleşmenin geçerli olmayan veya gerçekleşmemiş ya da sona ermiş bir sebebe dayanması durumunda doğmuş olur.Sebepsiz zenginleşen, zenginleşmenin geri istenmesi sırasında elinden çıkmış olduğunu ispat ettiği kısmın dışında kalanı geri vermekle yükümlüdür(TBK'nın m. 79/1).Anılan Kanun hükümlerine göre, 15/08/2016 tarih, ... nolu ve 300.000,00 TL bedelli faturaya konu ekskavatörler yönünden geçersiz bir sözleşme nedeniyle taraflar, daha önce ifa ettikleri edimleri geri isteyebilirler. Taraflar arasındaki araç satış sözleşmesi geçersiz olduğundan davacının bu araçlara istinaden yaptığı 300.000,00 TL ödemenin iadesi gerekir. Ancak davalı tarafından da davacıya 100.000,00 TL tutarlı çek verilmiş ve bu çekler davacı tarafından tahsil edilmiş olup, bu tutarın iadesi gerekin miktardan düşülmesi gerekir. Davacı tarafça 100.000,00 TL'lik çekle yapılan ödemenin iade ödemesine ilişkin olmadığı ileri sürülmüş ise de, çek güncel bir borcun ödendiğine karine teşkil edeceğinden davacının bu iddiasına itibar edilmemiştir. Bu durumda, davacıya 200.000,00 TL'nin son ödemenin yapıldığı tarih olan 15/11/2017 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte iadesi gerekir. HMK'nın 355. maddesi uyarınca kamu düzenine aykırılık ve istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılan istinaf incelemesi sonunda; ilk derece mahkemesince davacının alacağını ispat edemediğinden bahisle davanın reddine karar verilmesi isabetli görülmemiş ve bu nedenle davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile Dairemizce tescil kayıtlarının celbedilmesiyle oluşan durum karşısında ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına, yeniden yargılama yapılmasına gerek bulunmadığından Dairemizce ilk derece mahkemesi kararı düzeltilerek yeniden esas hakkında aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.
KARAR:Yukarıda ayrıntısı ile açıklanan nedenlerle;Davacı vekilinin istinaf başvurusunun KABULÜ İLE; istinaf incelemesine konu İlk Derece Mahkemesi kararının HMK'nın 353(1)b-3 maddesi uyarınca KALDIRILMASINA, 1-Davanın kısmen KABULÜ ile; 200.000,00 TL'nin 15/11/2017 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile davalıdan alınarak davacıya verilmesine, fazlaya dair istemin REDDİNE,2-Başlangıçta peşin olarak alınan 35,90 TL harcın alınması gerekli olan 13.662,00 TL harçtan mahsubu ile bakiye 13.626,10 TL karar ve ilam harcının davalıdan alınarak hazineye irat kaydına,3- Davacı tarafın yargılama sırasında yapmış olduğu başvuru harcı 35,90 TL, posta ve tebligat gideri 300,00 TL, bilirkişi ücreti 3.000,00 TL, olmak üzere toplam 3.335,90 TL yargılama masrafının, davacı yan davasında kısmen haklı çıktığından dava konusunun toplam değerinin kabulle sonuçlanan kısma oranı sonucu bulunan 1.989,21 TL yargılama masrafına, peşin harç 35,90 TL, eklenerek sonuç olarak 2.025,11 TL'nin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, dava konusunun toplam değerinin redle sonuçlanan kısma oranı sonucu bulunan 1.346,69 TL yargılama masrafının davacı üzerinde bırakılmasına, 4-Davacı taraf yargılama sırasında kendini vekille temsil ettirdiğinden hüküm tarihinde yürürlükte bulunan A.A.Ü.T uyarınca 32.000,00 TL avukatlık ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,5-Davalı taraf yargılama sırasında kendini vekille temsil ettirdiğinden hüküm tarihinde yürürlükte bulunan A.A.Ü.T uyarınca 30.000,00 TL avukatlık ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine, 6-Karar kesinleştiğinde, HMK Gider Avansı Tarifesinin 5. maddesi uyarınca artan gider avansının davacıya iadesine,7-İstinaf Yargılamasına İlişkin Olarak;a-Davacı vekilince yatırılan istinaf karar harcının istemi halinde kendisine iadesine,b-Davacı tarafça istinaf aşamasında yapılan istinaf başvuru harcı 162,10 TL, posta ve tebligat gideri 42,5 TL olmak üzere toplam 204,60 TL yargılama masrafının davalıdan alınarak davacıya verilmesine,Dair, dosya üzerinden yapılan inceleme sonunda, HMK'nın 362(1)a. maddesi uyarınca kesin olarak oy birliğiyle karar verildi. 17/04/2025