T.C. SAKARYA BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 7. HUKUK DAİRESİ
T.C.
SAKARYA
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
7. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO\t: 2023/2235
KARAR NO\t: 2025/715
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
BAŞKAN:...\t(...)
ÜYE\t:...\t(...)
ÜYE\t:...\t(...)
KATİP\t:...\t(...)
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ\t:KOCAELİ 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ\t :07/03/2023
NUMARASI\t:2020/547 Esas - 2023/134 Karar
DAVACI\t:...
VEKİLİ\t: Av. ...
DAVALILAR \t:1-...
\t:2-...
\t:3-...
VEKİLİ\t:Av. ...
DAVA\t:Menfi Tespit - İstirdat
DAVA TARİHİ\t:20/11/2020
KARAR TARİHİ\t:21/04/2025
KR. YAZIM TARİHİ\t:21/05/2025
İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla HMK'nın 353. ve 356. maddeleri gereğince; dosya içeriğine ve kararın niteliğine göre sonuca etkili olmadığından duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalıların, davacı kooperatifin müteveffa başkanı ...'nin mirasçıları olduğunu, davacı aleyhine Kocaeli 8. İcra Dairesinin 2019/126048 esas sayılı dosyası kapsamında '' ...'ye borçlu olunan paranın talebidir.'' açıklaması ile ilamsız icra takibi başlatılmış olduğunu, yasal süresinde icra takibine itiraz edilmediğini, icra dairesi tarafından gönderilen ödeme emrinin kooperatife ait olmayan bir adrese gönderildiğini, davalılardan ...'nin ödeme emrini tebliğ aldığının tespit edildiğini, kooperatif üyelerinin ödeme emrine itiraz imkanı olmadığını, Kocaeli 8. İcra Dairesinin 2019/126048 Esas sayılı dosyası kapsamında davacının davalılara borcu olmadığının tespitine, kötü niyetli davalılar aleyhine harca esas değer üzerinden %20'den aşağı olmamak kaydıyla kötü niyet tazminatına hükmedilmesini, fazlaya ilişkin dava ve talep hakları saklı kalmak kaydıyla dava tarihi itibariyle ödenen 43.759,13-TL'nin hak edildiği tarihten itibaren işlemiş ve işleyecek avans faizi ile birlikte iadesine kararı verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalılar vekili cevap dilekçesinde özetle; alacağın varlığının kooperatif bilançosu ile sabit olduğu, yapılan haciz ve tahsilat işlemlerinin usulüne uygun olduğu, bilançonun resmi belge niteliği haiz olduğu, müteveffanın ... ile profesyonel iş ilişkisi dışında bir bağlantı veya anlaşması bulunmadığı, kat maliklerinin aidat yatırmakla yükümlü oldukları, davacının iddia ve taleplerinin tümünün gerçek dışı olup dürüstlük kuralına aykırı olduğu beyanı ile davanın reddini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI ÖZETİ:
İlk derece mahkemesince; \"... Davanın KISMEN KABULÜ ile Davacının Kocaeli 8. İcra Müdürlüğü 2019/126048 Esas sayılı icra dosyasında davalıya 7.998,42 TL asıl alacak ve takip öncesi işlemiş faiz yönünden borçlu olmadığının tespitine, Davacının istirdat talebinin REDDİNE, Davacı vekilinin kötü niyet tazminatı talebinin REDDİNE ...\" şeklinde hüküm kurulmuştur.
İlk derece mahkemesince verilen karara karşı davacı vekili tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur.
İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ:
Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; yerel mahkemece ticari defterlerin 6100 sayılı kanunun 222/4 maddesi gereğince davacı aleyhine delil teşkil ettiği; ticari defterlere göre davalıların murisi Necdet Menekşenin davacı kooperatiften 125.854,79-TL alacaklı olduğu; bilirkişi raporunda tevsik edilmeyen 64.873,35-TL ile ticari defter kayıtlarına mükerrer işlendiği tespit edilen 8.883,65-TL'nin 125.854,79-TL'den mahsup edilmesine rağmen bilirkişinin bu mahsup işlemine mahkemece iştirak edilmediği, çünkü davacı şirketin davalıların kusuru nedeni ile davacının uğradığı zarara ilişkin Kocaeli 2. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2020/427 Esas sayılı dosyasında kooperatif yöneticisinin sorumluluğundan doğan tazminat davasında değerlendirilmesi gerektiğinden bahisle alacakların mahsubu yapılmaksızın ticari defterlerde davalıların murisinin alacaklı olduğu 125.854,79-TL üzerinden alacak borç ilişkisi tespiti yapmış olup mahkemenin işbu tespitleri hatalı ve hukuka aykırı bulunduğunu; zira, kabul manasına gelmemekle birlikte davalıların icra takibine konu ettiği imzasız ve kaşesiz mizanda davacının 125.854,79-TL borçlu olduğu iddia edilmekteyse de mahkeme dosya kapsamına tanzim edilen 16/05/2022 tarihli bilirkişi raporu ile asılsız alacak miktarından tutanak ve belgeye dayanmayan alacak kalemleri mahsup edilirken geri kalan alacak kalemlerine ilişkin tutanak ve belge de ibraz edilmemesine ve davalı taraf alacak iddialarını ispatlayamamasına rağmen işbu kalemlerinde alacak olarak tespiti hatalı olup yerel mahkeme işbu hususlarda herhangi bir değerlendirme yapmadığını, yine bilirkişilerce 16/05/2022 tarihli bilirkişi raporunda mükerrer alacak kalemleri tespit edilmesine ve mahsup edilmesi gerekmesine rağmen mahkemenin tüm bu hususları değerlendirme dışı tuttuğunu, bilirkişilerce takas ve mahsup define istinaden müteveffanın davacı kooperatife verdiği zararın ve aidat borcuna istinaden zarar miktarı hesaplandığı fakat mahkemece işbu tespitlerin hiçbirine değinilmediğini, müteveffa ... 2009 senesinden vefatına kadar davacı kooperatifin başkanlığını yapmış olup mahkemenin ticari defterlerin usule uygun tutulmadığından bahisle davacı kooperatif aleyhine delil teşkil ettiğine dair kanaati hakkaniyete aykırı bulunduğunu, Türk Ticaret Hukukunda kooperatif üyesinin kooperatife borçlanması ve kooperatifin hissedara borçlandırılması TTK'nın 358. maddesi hükmünce yasaklanmış olup işbu hüküm emredici mahiyette bulunduğunu, davalıların alacak iddialarını kanunun işbu maddelerine istinaden irdelemediğini, her ne kadar bilirkişi davalıların murisinin uğradığı zarara ilişkin mahsup işlemine iştirak etmese de davalıların iddialarını kabul manasına gelmemekle birlikte yerel mahkemece Kocaeli 1. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2020/478 Esas ve Kocaeli 2. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2020/427 Esas sayılı dosyalarının akıbetlerinin huzurdaki dosya nezdinde bekletici mesele yapılması gerektiğini beyan ederek, istinaf taleplerinin kabulüne, yerel mahkeme kararının kaldırılmasına karar verilmesi talebiyle istinaf yoluna başvurmuştur.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; kooperatif bilançosu usulüne uygun olarak devlet komiseri tarafından kooperatif defterleri incelendikten sonra imzalandığı, resmi belge niteliğine haiz bulunduğunu, 6100 sayılı HMK'nın maddesi 222/4 uyarınca \"Açılış veya kapanış onayları bulunmayan ve içerdiği kayıtlar birbirini doğrulamayan ticari defter kayıtları, sahibi aleyhine delil olur.\" maddesi uyarınca usulüne uygun tutulmayan ticari defterler davacı kooperatif aleyhine delil niteliğinde olup bu çerçevede yerel mahkemece davacıya ait ticari kayıtlarında yer alan mükerrer veya tevsiki olmayan alacakların mahsubu yapılmaksızın, ticari defterlerde davalılar murisinin alacaklı olduğu 125.854,79-TL üzerinden tarafların alacak borç ilişkisi tespit edilip ve 19/12/2022 tarihli bilirkişi raporunda yer verilen hususlarca usul ve yasaya uygun karar verildiğini, yine, davacı tarafça iş bu dava kötü niyetli olarak açılmış olup reddi gerekmekle, davalı tarafından başlatılan ve kesinleşen takip usul ve yasaya uygun bulunduğunu beyan ederek, davacı yanın istinaf taleplerinin reddine karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLER:Kocaeli 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 07/03/2023 tarih, 2020/547 Esas - 2023/134 Karar sayılı kararı ve tüm dosya kapsamı.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Dava; davacı kooperatifin eski yöneticisi ve davalıların murisinin alacaklarına ilişkin olarak davalıların yapmış olduğu icra takibi nedeni ile davacının davalıya borçlu olmadığına ilişkin menfi tespit ve bu icra takibi kapsamında yapılan ödemelerin istirdatı istemine ilişkindir.
İlk derece mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiş karara karşı davacı vekili tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur.
İnceleme; 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca, istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.
Dosyanın incelenmesinde; davacı kooperatif tarafından davalıların davacı kooperatifin müteveffa başkanı ...'nin mirasçıları olduğunu, davacı aleyhine Kocaeli 8. İcra Dairesinin 2019/126048 esas sayılı dosyası kapsamında ilamsız icra takibi başlatılmış olduğunu, yasal süresinde icra takibine itiraz edilmediğini, Kocaeli 8. İcra Dairesinin 2019/126048 Esas sayılı dosyası kapsamında müvekkilinin davalılara borcu olmadığının tespitini, kötü niyetli davalılar aleyhine harca esas değer üzerinden %20'den aşağı olmamak kaydıyla kötü niyet tazminatına hükmedilmesini, fazlaya ilişkin dava ve talep hakları saklı kalmak kaydıyla dava tarihi itibariyle ödenen 43.759,13-TL'nin hak edildiği tarihten itibaren işlemiş ve işleyecek avans faizi ile birlikte iadesini talep ettiğini, davalılar, alacağın varlığının kooperatif bilançosu ile sabit olduğu, bilançonun resmi belge niteliği haiz olduğunu, davanın reddini talep ettiğini, Mahkemece; davanın kısmen kabulüne karar verilmiş, işbu karara karşı davacı vekili tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur.
Davanın açıldığı tarihte ve yargılama sırasında yürürlükte bulunan HMK’nın “Ticari defterlerin ibrazı ve delil olması” başlıklı 222. maddesi;
“(1) Mahkeme, ticari davalarda tarafların ticari defterlerinin ibrazına kendiliğinden veya taraflardan birinin talebi üzerine karar verebilir.
(2) Ticari defterlerin, ticari davalarda delil olarak kabul edilebilmesi için, kanuna göre eksiksiz ve usulüne uygun olarak tutulmuş, açılış ve kapanış onayları yaptırılmış ve defter kayıtlarının birbirini doğrulamış olması şarttır.
(3) İkinci fıkrada belirtilen şartlara uygun olarak tutulan ticari defter kayıtlarının sahibi ve halefleri lehine delil olarak kabul edilebilmesi için, diğer tarafın aynı şartlara uygun olarak tutulmuş ticari defterlerindeki kayıtların bunlara aykırı olmaması veya ilgili hususta hiç bir kayıt içermemesi yahut defter kayıtlarının aksinin senet veya diğer kesin delillerle ispatlanmamış olması gerekir. Bu şartlara uygun olarak tutulan defterlerdeki sahibi lehine ve aleyhine olan kayıtlar birbirinden ayrılamaz.
(4) Açılış veya kapanış onayları bulunmayan ve içerdiği kayıtlar birbirini doğrulamayan ticari defter kayıtları, sahibi aleyhine delil olur.
(5) Taraflardan biri tacir olmasa dahi, tacir olan diğer tarafın ticari defterlerindeki kayıtları kabul edeceğini belirtir; ancak, karşı taraf defterlerini ibrazdan kaçınırsa, ibrazı talep eden taraf iddiasını ispat etmiş sayılır”.şeklindedir\t
7251 sayılı Kanunu’nun 23. maddesi ile yapılan değişiklik ile 6100 sayılı Kanun’un 222. maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan “ilgili hususta hiç bir kayıt içermemesi” ibaresi “diğer tarafın ticari defterlerini ibraz etmemesi” şeklinde değiştirilmiş ve fıkraya birinci cümleden sonra gelmek üzere aşağıdaki cümle eklenmiştir; “Diğer tarafın ikinci fıkrada yazılan şartlara uygun olarak tutulan ticari defterlerinin, ilgili hususta hiçbir kayıt içermemesi hâlinde ticari defterler, sahibi lehine delil olarak kullanılamaz”.
16/05/2022 tarihli bilirkişi raporunda; davacı Berkay Konut Yapı Kooperatifinin 2013-2019 yıllarına ait ticari defterlerinin incelendiği, 2009-2012 yıllarına ait defterler sunulmadığından incelenemediği, incelenen defterlerin muhasebe usul ve esaslarına uygun olmadığı ve takdiri delil niteliğinde olduğu, davalıların murisi ...’nin cari hesabının takip edildiği 336.01 no.lu Diğer Çeşitli Borçlar muavin hesabının takip tarihi (24.09.2019) itibariyle 125.854,79-TL alacak bakiyesi verdiği ve diğer bir ifadeyle davacı kooperatifin davalılar murisi ...’ye 125.854,79-TL borçlu gözüktüğü, davacı kooperatifin 2013-2019 yılları ticari defterlerindeki kayıtlar ve bu kayıtlara esas alınan belgeler incelenerek davalılar murisi lehine belgesiz kaydedilmiş kalemler hesap bakiyesinden düşüldüğünde davacı kooperatifin davalılar murisine bakiye borcunun 125.854,79-TL – 64.873,35-TL = 60.981,44-TL olarak hesaplandığı, davacı kooperatifin Halkbank İzmit Şubesi nezdindeki mevduat hesabının incelendiği, 2013-2019 yılları arasında banka hesabından tahsil edilen tutarların davacı kooperatifin ticari defter kayıtlarına (net) 8.883,30-TL eksik yansıtıldığı, eksik yansıtılan tutar da düşüldüğünde davacı kooperatifin davalılar murisine borcunun 60.981,44-TL – 8.883,30-TL = 52.098,14-TL olarak hesaplandığı, şu halde takip tutarı (133.854,79-TL) esas alındığında davacı kooperatifin takip tutarının 81.756,65-TL’lik kısmı yönünden borcunun bulunmadığı, buna ilaveten dava dilekçesinde kooperatif yöneticisinin verdiği zararın ve aidat borcunun ayrıca talep edildiği derdest davaların bulunduğunun beyan edildiği, bu nedenle işbu dava ile ilgili olup olmadığı Mahkemenin takdirinde olmakla birlikte muhasebe kayıtları ile dayanak belgeleri üzerinde yapılan mevcut incelemeler sırasında gerçekte var olmayan/mükerrer ödeme kayıtlarına bağlı olarak davacı kooperatifin en azından 29.769,71-TL zarara uğratıldığının tespit edildiği mütalaa edilmiştir.
16/05/2022 tarihli bilirkişi raporu ile davacı kooperatifin incelenen defterlerin muhasebe usul ve esaslarına uygun olmadığı tespit edildiğinden Mahkemece HMK 222/4 maddesi uyarınca davacı aleyhine delil olarak değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırılık yoktur.
Davacı tarafça dava dilekçesinde takas mahsup hakkını saklı tuttuğu ve davalıların murisinin kusuru nedeni ile davacının uğradığı zarara ilişkin Kocaeli 2. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2020/427 E. Sayılı dosyasında (Kooperatif yöneticisinin sorumluluğuna ilişkin tazminat davası) dava açtığı bu nedenle ilk derece mahkemesince bilirkişinin raporunda hesaplamaya ilişkin yapmış olduğu mahsup işlemine iştirak edilmemesinde, davalıların murisinin davacı kooperatifin yöneticisi olarak yer aldığı dönemde tevsik içermeyen ve/veya mükerrer kayıtları nedeni ile kendisini alacaklı göstermesi iş bu davanın değil Kocaeli 2. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2020/427 E. sayılı dosyasında kooperatif yöneticinin sorumluluğundan doğan tazminat davasında değerlendirilmesi gereken bir husus olarak görmesinde usul ve yasaya aykırılık bulunmamaktadır.
Davacı tarafça dava dilekçesinde takas mahsup hakkını saklı tuttuğu Kocaeli 2. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2020/427 E. sayılı dosyası ve Kocaeli 1. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2020/478 E. sayılı dosyalarının bekletici mesele yapılmamasına ilişkin istinaf itirazı ise takas mahsup hakkı saklı tutulmuş ve yargılama sürecinde de talep edilmemiş olup ortada henüz bir takas mahsup talebi bulunmadığından Kocaeli 2. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2020/427 E. sayılı dosyası ve Kocaeli 1. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2020/478 E. sayılı dosyalarının bekletici mesele yapılmamasında da usul ve yasaya aykırılık bulunmamaktadır.
Ancak 1163 sayılı Kooperatifler Kanununun 98. maddesinde, bu kanunda aksine açıklama olmayan hallerde TTK.'daki anonim şirketlere ilişkin hükümlerin uygulanacağı belirtilmiş, 6102 sayılı TTK.'nın 395/1. maddesinde yönetim kurulu üyesinin genel kuruldan izin almadan şirketle kendisi veya başkası adına herhangi bir işlem yapamayacağı aksi halde şirketin yapılan işlemin batıl olduğunu ileri sürebileceğini hüküm altına alınmıştır.
TTK.'nın 395/1. maddesi değerlendirildikten sonra yine davalıların murisinin alacaklı olduğu kanaatine varılırsa davalı taraf bu alacağını dayanak belgeleriyle ispat etmesi gerekir. (Benzer şekilde Yargıtay 11. HD'nin 01.04.1996 tarih, 1996/1865 Esas ve 1996/2215 Karar sayılı ilamı)
16/05/2022 tarihli bilirkişi raporu ile davacı kooperatifin davalılar murisi ...’ye 125.854,79-TL borçlu gözüktüğü tespit edilmiş ise de bu borcun doğduğu tarihin davalılar murisi ...’nin davacı kooperatifin başkanlığını yaptığı döneme tekabül edip etmediği, dayanak belgeleri olup olmadığı belli değildir.
Bu açıklamalara göre Mahkemece yapılacak işlem; bu borcun davalılar murisi ...’nin davacı kooperatifin başkanlığını yaptığı döneme tekabül edip etmediği tespit edilerek sonucuna göre TTK'nın 395/1. maddesi de değerlendirilerek ve yine davalıların murisinin alacaklı olduğu kanaatine varılırsa ispat bakımından da bu alacağının dayanak belgeleri olup olmadığı araştırılmak suretiyle sonucuna göre bir karar vermelidir.
Açıklanan tüm bu gerekçelerle; davacı vekilinin istinaf başvurusunun yukarıda açıklanan nedenlerle kısmen kabulüne, kararın açıklanan gerekçeler doğrultusunda kaldırılmasına ve davanın yeniden görülmesi için 6100 sayılı HMK'nın 353/1-a.6 maddesi gereğince; dosyanın mahkemesine gönderilmesine karar vermek gerekmiştir.
H Ü K Ü M: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davacının ilk derece mahkemesinin kararına ilişkin istinaf başvurularının 6100 sayılı HMK'nın 353/1-a.6 maddesi gereğince; yukarıda açılanan hususlara ilişkin olmak üzere ESASTAN KABULÜNE,
2-Kocaeli 1. Asliye Ticaret Mahkemesinin 07/03/2023 tarih, 2020/547 Esas ve 2023/134 Karar sayılı kararının KALDIRILMASINA,
3-Dosyanın açıklanan eksikliklerin giderilmesi için mahkemesine GÖNDERİLMESİNE,
4-İstinaf eden tarafından yatırılan istinaf karar harcının talebi halinde ve ilk derece mahkemesi tarafından istinaf edene iadesine,
5-İstinaf eden tarafından istinaf başvurusu için yapılan giderlerin, esas hükümle birlikte ilk derece mahkemesi tarafından yargılama giderleri içinde değerlendirilmesine,
6-Kararın 6100 sayılı HMK'nın 359/4 maddesi uyarınca; ilk derece mahkemesi tarafından taraflara tebliğine,
7-İstinaf incelemesi duruşmasız yapıldığından vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,
İlişkin; 6100 sayılı HMK'nın 362/1-g maddesi gereğince dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda oybirliği ile KESİN olarak karar verildi.21/04/2025
\t\t\t\t
...
Başkan ...
¸e-imzalıdır
...
Üye ...
¸e-imzalıdır
...
Üye ...
¸e-imzalıdır
...
Katip ...
¸e-imzalıdır
* Bu belge, 5070 sayılı Kanun hükümlerine uygun olarak elektronik imza ile imzalanmıştır.*