T.C.
İZMİR
2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ\t
ESAS NO\t: 2024/1062 Esas
KARAR NO\t: 2025/430
DAVA\t: Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız))
DAVA TARİHİ\t: 04/12/2024
KARAR TARİHİ\t: 29/04/2025
Davacı vekili tarafından Mahkememizde açılan Zayi Çek iptali davasının mahkememizde yapılan açık yargılaması sonunda:
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA: Davacı vekili, dava dilekçesinde; Dava konusu ... Edirne Şubesine ait, keşidecisi... olan, -31.12.2024 vade tarihli, 80.000,00 TL bedelli, ... seri numaralı, -31.01.2025 vade tarihli 80.000,00 TL bedelli ... seri numaralı, -28.02.2025 vade tarihli 80.000,00 TL bedelli ... seri numaralı, -31.03.2025 vade tarihli 80.000,00 TL bedelli... seri numaralı çeklerin kaybolduğunu, bu nedenle dava konusu çekin iptalini ve ödeme yasağı kararı verilmesini iddia ve talep etmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
1-Dava, zayi nedeniyle açılmış hasımsız çek iptali davasıdır.
2-Çek iptali davası poliçe hakkında düzenlenen hükümlere tabi olup, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 757 ve devamı maddelerinde düzenlenmiştir.
\"MADDE 757- (1) İradesi dışında poliçe elinden çıkan kişi, ödeme veya hamilin yerleşim yerindeki asliye ticaret mahkemesinden, muhatabın poliçeyi ödemekten menedilmesini isteyebilir.
(2) Mahkeme, ödemeyi meneden kararında muhataba, vadenin gelmesi üzerine poliçe bedelini tevdi etmeye izin verir ve tevdi yerini gösterir.\"
\"MADDE 758- (1) Poliçeyi eline geçiren kişi bilindiği takdirde, mahkeme, dilekçe sahibine iade davası açması için uygun bir süre verir.
(2) Dilekçe sahibi verilen süre içinde davayı açmazsa, mahkeme, muhatap hakkındaki ödeme yasağını kaldırır.\"
\"MADDE 759- (1) Poliçeyi eline geçiren kişi bilinmiyorsa, poliçenin iptaline karar verilmesi istenebilir.
(2) İptal isteminde bulunan kişi, poliçe elinde iken zıyaa uğradığını inandırıcı bir şekilde gösteren delilleri mahkemeye sağlamak ve senedin bir suretini ibraz etmek veya senedin esas içeriği hakkında bilgi vermekle yükümlüdür.\"
\"MADDE 760- (1) Mahkeme, dilekçe sahibinin, poliçe elinde iken zıyaa uğradığına dair verdiği açıklamaları inandırıcı bulursa, verilecek ilanla, poliçeyi eline geçireni, poliçeyi belirli bir süre içinde getirmeye davet ve aksi takdirde poliçenin iptaline karar vereceğini ihtar eder.
MADDE 762- (1) Poliçenin getirilmesine ilişkin ilan, 35 inci maddede yazılı gazete ile üç defa yapılır.
(2) Özellik gösteren olaylarda, mahkeme, uygun göreceği daha başka ilan önlemlerine de başvurabilir\"
3-Somut olayda davacı tarafça dava konusu çeklerin kargo taşıması sırasında kaybolduğundan bahisle çek iptali davası açılmış ise de yargılama sırasında dava konusu çeklerin dava dışı ...Anonim Şirketi tarafından ibraz edildiğinin anlaşılması üzerine çek istirdadı davası açılması için verilen süreler içinde sunulan 15/04/2025 tarihli beyan dilekçesinde dava konusu çeklerin davacı zilyedine geçmediği, davacı şirketin hamil sıfatının bulunmadığı açıklanarak dava dışı ...e çek istirdadı davası açmak üzere süre verilmesi talep edilmiştir.
4-Çek iptali davası hasımsız dava niteliğinde olup, 3. kişiler açısından kesin hüküm doğurmadığından, mahkemece iptal kararı verilse dahi yasal çerçevede çeki elinde bulunduran kişi henüz ödeme yapmamış keşideci, lehtar veya kendisinden önceki cirantalara müracaat edebilir. Alınan iptal kararı da meşru hamilin senetten kaynaklanan haklarını sona erdirmez. Senedi kaybeden hamilin mahkemeden alacağı iptal kararı, seneti elinde bulunduran kişi meşru hamil ise sorumluluktan kurtarmaz. Ayrıca iptal kararı verilmemiş olması da, davacının ileride gerçekleşmesi muhtemel haksız takipte menfi tespit davası açmasına engel olmaz. Yasa koyucunun iptal davasına gerek duymasının nedeni; iptal kararı sonrası hakkın hamil tarafından senetsiz tahsilini veya yeni bir senet düzenlenmesini sağlamak (TTK'nun 652)iyi niyetle, iptal kararı getiren hamile ödeme yapan borçluyu, seneti ele geçiren üçüncü kişilere karşı senetten kaynaklanan borç nedeniyle sorumluluktan kurtarmaktır.
5-Yargıtay...Hukuk Dairesi'nin 06/06/2012 tarih... Karar sayılı ilamında \"Somut olayda, iptali talep edilen ve davacı temsilcisi tarafından arkası kaşelenip imzalanmak suretiyle ciro edilen çekin henüz dava dışı alıcıya teslim edilmeksizin kargoda kaybolduğu anlaşılmaktadır. Bu durumda, davacı lehdar halen çekin yetkili hamili konumundadır. Teslim söz konusu olmadığından dava dışı alıcının yetkili hamil kabul edilmesi mümkün değildir. Bu itibarla, davacının TTK 669 vd. maddelerinde öngörülen işbu davayı açmasında yasal bir engel bulunmadığı anlaşılmakla mahkemece yanılgılı değerlendirme ile davanın reddine karar verilmesi doğru olmamış, hükmün bu nedenle bozulması gerekmiştir.\" şeklinde yapılan değerlendirmeye göre çek üzerinde yetkili hamil sıfatını haiz olabilmek için çekin fiilen teslim alınmış olması gerekmektedir.
6-Somut olayda her ne kadar davacı tarafça çek iptali davası açılmış ve yargılama sırasında dava dışı hamile çek istirdadı davası açmak üzere süre verilmesi talep edilmiş ise de, çeklerin keşideci tarafından kargoya teslimi sonrasında henüz davacıya teslim edilmeden önce kaybolduğu ileri sürülmekte olup, davacı şirketin yetkili hamil sıfatını kazanmadığı anlaşıldığı gibi davacı tarafça da bu husus ikrar edilmiş, davacı tarafa verilen istirdat davası açma süresinde, çek istirdadı davası açılmayacağı beyan edilmiştir. Bu durumda yalnızca hamile tanınmış olan iptal davası açma hakkından, hamil olmayan davacının faydalanamayacağı ve dava dışı keşidecinin görülmekte olan davada taraf sıfatı bulunmadığından kendisine çek istirdadı davası açılması için süre verilemeyeceği değerlendirildiğinden davanın reddine karar verilmiştir.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davanın REDDİNE,
2-Ödeme yasağı kararlarının kaldırılmasına,
3-Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 615,40-TL harçtan peşin olarak alınan 427,60-TL harcın mahsubu ile bakiye 187,80-TL karar ve ilam harcının davacıdan tahsili ile hazineye gelir kaydına,
4-Davacı tarafından sarf edilen yargılama giderinin kendi üzerinde bırakılmasına,
5-Fazla yatırılan gider avansının karar kesinleştiğinde ve istek halinde yatırana iadesine,
6-Dosyada mevcut teminatın ödeme yasağı kararının kaldırılmasından itibaren 1 ay içerisinde tedbir nedeniyle tazminat davası açılmaması halinde davacı tarafa iadesine,
Dair davacı vekilinin yüzüne karşı, diğer tarafların yokluğunda gerekçeli kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde mahkememize bir dilekçe verilmesi veya tutanağa geçirilmek kaydıyla mahkememiz zabıt katibine beyanda bulunmak ve bu beyanın mahkememiz Hakimi tarafından onaylanması sureti ile istinaf kanun yoluna gidilebileceği, yasal süre içinde istinaf kanun yoluna başvurulmadığı taktirde kararımızın kesinleşeceği, yasal sürede istinaf kanun yoluna gidilmesi halinde dosyanın ilgili İzmir Bölge Adliye Mahkemesi Hukuk Dairesi'ne istinaf konusunda karar verilmek üzere gönderileceği açıklanmak sureti ile açık yargılama sonunda verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.
\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t29/04/2025
Katip ...
¸e-imzalıdır
Hakim ...
¸e-imzalıdır