T.C. BURSA BAM 5. HUKUK DAİRESİ
T.C.
BURSA
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
5. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO\t: 2...
KARAR NO\t: 2...
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
BAŞKAN\t\t: ... (...)
ÜYE\t\t: ... (...)
ÜYE\t\t: ... (...)
KATİP\t\t: ... (...)
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ\t: BURSA 3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ\t\t: 12/11/2020
NUMARASI\t\t: 2...
DAVACI\t: ... - [...] \t
VEKİLİ\t: Av. ... -
DAVALI\t: ... -
VEKİLİ\t: Av. ... -
DAVANIN KONUSU\t: İtirazın İptali
DAVA TARİHİ\t: 11/09/2019
KARAR TARİHİ\t: 02/11/2023
KARAR YAZIM TARİHİ\t: 03/11/2023
Bursa 3. Asliye Ticaret Mahkemesinin 12/11/2020 tarih, ... sayılı kararının istinaf incelemesi neticesinde;
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Takip konusu alacağın taraflar arasında erken ödeme bedeli ve diğer ad adı altında (Kobi tarifeleri, kullanılmayan ticari kredi teklif ücreti) haksız olarak tahsil edilen alacağa ilişkin olduğunu, yetki itirazının alacağın davalı Bankanın Vişne Cad. Bursa Şubesinin yaptığı işlemden kaynaklı olması nedeni ile yerinde olmadığını, müvekkili şirketin davalı banka ile akdedilen muhtelif sözleşmelere istinaden krediler kullandığını, müvekkili tarafından kredi borcunun tamamen ödenerek, borcun güvencesi olarak tesis edilmiş bulunan ipoteğin fekkinin talep edildiğini, ancak davalı banka tarafından kredi borcunun erken ödeme suretiyle kapatılmış olması nedeniyle erken ödeme komisyon bedeli ve diğer ad altında ( kobi tarifeleri, kullanılmayan ticari kredi teklif ücreti) haksız tahsilatta bulunulduğunu, akdedilen sözleşmede erken ödeme konusunda hüküm mevcut ise de uygulanacak komisyon ücreti konusunda hüküm bulunmadığını, davalı banka tarafından %8,5 oranında erken kapama komisyonu alındığını, söz konusu oranın diğer banka uygulamalarına ve hakkaniyete aykırı olduğunu, aynı zamanda sözleşmenin TBK'nın yürürlüğe girmesinden sonra imzalanması nedeni ile genel işlem koşullarına ilişkin hükümlere tabi olduğunu belirterek, itirazın iptali ile takibin devamına ve iptaline karar verilen tutarın %20'sinden aşağı olmamak üzere tazminata hükmedilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Mahkemenin yetkisiz olduğunu, talep edilen alacağın varlığını kabul etmemekle birlikte sözleşmeden kaynaklanan alacağın zamanaşımına uğradığını, davacıdan tahsil edilmiş olan erken ödeme ücretinin hukuka uygun, yasal dayanakları bulunan bir ücret olduğunu, tacir olan müvekkili bankanın sözleşme gereği erken ödeme komisyonu talep etme hakkının bulunduğunu, diğer bankalar tarafından alınan erken ödeme komisyonları ile karşılaştırıldığında hakkaniyet ilkesine uygun olup, taraflar arasında imzalanan genel kredi taahhütnamesinde, müvekkili bankaya erken ödeme komisyonu bakımından serbestçe belirleme hakkı tanındığı halde, bunun davacı lehine iyiniyetli olarak kullanıldığını, maruz kalınan kar mahrumiyeti ve zararı dolayısıyla daha yüksek oranda komisyon talep edilebileceğini, makul bir oranın davacıya bildirildiğini, müvekkili bankanın verdiği hizmet karşılığı ücret isteme hakkı bulunduğunu, davacının itirazı kayıt koymadan ödeme yaptığını, tacirler tarafından imzalanan sözleşmelerin genel işlem koşulları kapsamında değerlendirilmesinin mümkün olmadığını belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ:
Mahkemece yapılan yargılama neticesinde; davalı bankanın Tuzpazarı/Bursa Şubesi ile davacı şirket arasında 03/08/2012 tarihinde 575.000,00 TL, 10/01/2013 tarihinde 5.000.000,00 TL tutarlı genel kredi sözleşmesi imzalandığı ve davacı firmaya işlek krediler, taksitli krediler, artıpara kredisi ve kredi kartı kredileri kullandırıldığı, söz konusu kredilerin 20/05/2019 tarihi itibariyle bakiyelerinin talebi üzerine davacıya mail yoluyla bildirildiği, davacı tarafından 12/06/2019 tarihinde kredi borçlarını vadeden önce kapatıldığı ve dava konusu alacağın erken kapama nedeniyle yapılan kesintiler olduğu, taraflar arasında akdedilen genel kredi sözleşmesinin 2.8 maddesindeki erken ödeme bölümünde erken ödeme komisyon oranına ilişkin herhangi bir hükmün yer almadığı, somut olayda davalı banka tarafından davacıdan tahsil edilen erken kapama komisyon oranının ortalama %8,93 olduğu, mahkemece dava dışı bankaların uyguladıkları komisyon oranlarının tespiti için bankalara müzekkereler yazıldığı, ayrıca erken kapama komisyonu ücreti alındığı tarih itibariyle emsal erken ödeme komisyon oranlarının, davalı bankanın 5411 sayılı Bankacılık Kanunu'nun 144. maddesi kapsamında, Bakanlar Kurulu'nun 16/10/2006 tarih ve 2006/11188 sayılı kararına istinaden Merkez Bankasının 2006/1 sayılı Tebliği'nin 4. maddesi uyarınca, bankaların faiz dışında sağlayacakları diğer menfaatleri, masrafların nitelikleri ve sınırlarını serbestçe belirleyeceklerine ilişkin düzenlemelerin de dikkate alınıp, davalı bankanın Merkez Bankasına yapacağı kesinti oran ve miktarlarını bildirip bildirmediğinin tespiti içim T.C. Merkez Bankası'na müzekkere yazıldığı, dava dışı bankalardan ve T.C. Merkez Bankasından alınan erken kapama komisyon ücret miktar ve oranları dikkate alınarak hesaplanacak sektör ortalaması dikkate alınarak kıyaslama yapıldığında sektör ortalamasının %3,70 olduğu, somut olayda erken kapatılan kredi borcu 2.510,778,44 TL olup sektör ortalama oranına göre tahsil edilebilecek erken kapama komisyonunun 92.898,80 TL olması gerektiği, tahsil edilen tutarın ise 224.288,98 TL erken kapama komisyonu ve 11.209,45 TL BSMV olmak üzere toplam 235.498,43 TL olup 142.599,63 TL farkın iade edilmesi gerektiğinin tespit edildiği, ayrıca 6102 sayılı TTK'nın 20. maddesi ile Bankacılık Kanununun 144. maddesi gereğince TCMB tarafından kendisine verilen yetkiye istinaden 2006/1 numaralı tebliğin 4. madde düzenlemesi dikkate alındığında, davalı bankanın 11/06/2019 tarihli Kredi İşlemlerinde Uygulanacak Faiz ve Kar payı Dışında Sağlanacak Ücret Komisyon ve Masraflar ile Bankacılık Hizmetleri Bildirim Formunun 1-Kredi İşlemleri Bölümünün, 11-Ticari Kredi Teklif Ücreti Kısmında (BSMV hariç) minimum 500,00 TL; maksimum 3.000,00 TL maktu ücret alınacağının belirtildiğinden davalı banka tarafından 3.000,00 TL Kredi Tahsis Ücretinin yasa ve sözleşme hükümlerine uygun olduğu, yine davacı tarafından 24/09/2018 tarihinde imzalanan Tarife Üyeliği Formunda tanımlanan \"TB 1500 Eft, 1500 Havale, 750 Swift (İTH. DTH.) \" tarife formunun 126. sırasında yer alan söz konusu hizmet için saptanan ücret tutarının 40.000,00 TL olduğundan kobi ücret tarifesi olarak yapılan 40.000,00 TL kesintinin yasal ticari ücret tarifesine ve davacı tarafından imzalanan tarife üyeliği talep formuna uygun olduğu tespit edildiği gerekçesiyle \"Davanın kısmen kabulü ile; davalının Bursa 6. İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı icra takibine itirazının kısmen iptaline, icra takibinin; 142.599,63 TL asıl alacak, 2.471,73 TL işlemiş avans faizi olmak üzere toplam 145.071,36 TL üzerinden, takip tarihinden itibaren asıl alacağa işletilecek %19,50 oranında temerrüt faizi ve faizin %5 BSMV'si ile icra masrafları, vekalet ücreti ile birlikte devamına, fazlaya ilişkin istemin reddine, alacak likit ve yasal şartlar oluşmakla asıl alacağın %20'si tutarında hesap edilen 28.519,92 TL icra inkar tazminatının davalıdan alınıp davacıya verilmesine,\" karar verilmiştir.
Karara karşı, davacı ve davalı vekili tarafından ayrı ayrı istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.
İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ:
İstinaf talebinde bulunan davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; Taraflar arasında düzenlenen sözleşmede erken ödeme komisyon oranına ilişkin düzenlemenin bulunmadığını, bilirkişi tarafından muhtelif Bankalara yazılan müzekkere cevaplarının ortalamasına göre %3,70 oranı tespit edilmiş ise de, belirlemenin hatalı yapıldığını, müzekkerelere 2 banka tarafından net yanıt verilerek %2, %4 komisyon aldıklarının bildirildiğini, bu iki bankanın yanıtının matematiksel ortalamasının %3 olduğu, hesaplamada bu oranın esas alınması gerektiğini, şayet Merkez Bankasınca Mahkemeye yazılan cevabi yazı esas alınmak suretiyle sektör ortalaması esas alınacak ise, Akbank'ın davalı sıfatında olması nedeniyle davalı banka tarafından bildirilen oranın hesaplamaya dahil edilmemesi gerektiğini, bilirkişi tarafından belirlenen %3,70 oranının hakkaniyete ve hukuka aykırı olduğunu, 2020/4 sayılı Bankalarca Ticari Müşterilerden alınabilecek Ücretlere İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Tebliğ'de bankaların kredi teklif ücreti adı altında bir ücret tahsil edebilecekleri konusunda bir düzenleme bulunmadığını, söz konusu tebliğde Ticari Müşterilerden alınabilecek ücretlerin tahdidi olarak belirtildiğini, KOBİ tarife ücreti adı altında yapılan kesintinin de yasal ve haklı bir dayanağı bulunmadığını, müvekkili şirketin 24/09/2018 tarihinde imzalandığı belirtilen Tarife Üyeliği Talep Formunda Bankaya böyle bir kesinti yapabilme imkanı vermediğini belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.
Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; Tacir olan müvekkili bankanın sözleşme gereği erken ödeme komisyonu talep etme hakkı bulunduğunu, hükme esas alınan bilirkişi raporunun hatalı olduğunu, kullandırılan kredilerin ticari nitelikte olup basiretli davranması gereken davacının kredi sözleşmesi şartlarını inceleyerek, masraf ücretlerini bilerek kredi kullandığını, Türk Hukukunda akit serbestisi olup, tacir olan taraflar arasında sözleşme serbestisine göre sözleşmenin imzalandığını, ortalaması alınan bankalar içinde kar amacı gütmeyen kamu bankalarının da yer aldığını, bu bankalara ait düşük erken ödeme komisyon oranlarının ortalamayı düşürdüğünü, taraflar arasında imzalanan genel kredi taahhütnamesinde, müvekkili bankaya erken ödeme komisyonu bakımından serbestçe belirleme hakkı tanındığını, davacının talep ve rızası ile kredi ilişkisini vadesinden önce sona erdirdiğini, bankanın davaya konu kredinin erken kapatılması neticesinde kar mahrumiyeti doğduğunu, yine tahsil edilen diğer komisyonların da sözleşmeden kaynaklandığını belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ, HUKUKİ SEBEPLER VE GEREKÇE:
Dava; Davacı tarafından davalıdan kullanılan ticari kredilerin erken kapatılması ve bankacılık işlem sözleşmeleri uyarınca alınan masrafların iadesi için yapılan icra takibine itiraz nedeni ile itirazın iptaline ilişkindir.
HMK'nın 355. maddesi uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebepler ve kamu düzeni ile sınırlı olarak yapılan istinaf incelemesinde;
Davacı tarafça davalı bankadan ticari krediler kullandığını, kredilerin teminatı olarak gösterilen taşınmaz üzerindeki ipoteğin kaldırılması için kredi borcunu erken kapattığını, erken kapama ücreti, Kobi tarifeleri ve ticari kredi teklif ücreti adı altında ücretlerin tahsil edildiğini, söz konusu alınan masrafların iadesi için yapılan icra takibine davalı banka tarafından itiraz edildiğini belirterek itirazın iptali talep edilmiştir.
5411 sayılı Bankacılık Kanunu'nun 4. maddesinde; nakdî, gayrinakdî her cins ve surette kredi verme işlemleri bankaların faaliyet konuları arasında sayılmıştır. Bankalar müşterilerine verdikleri kredilerden faiz gelirleri elde etmekte ve kredinin geri ödenme süresinin uzun olması bankanın faiz gelirini artırmaktadır. Bu itibarla kredi borcunun vaktinden evvel ifa edilmesi alacaklı bankanın aleyhine sonuçlar doğurduğu ve işin mahiyetine aykırı olduğu için bankanın, borçlunun erken ifa talebini reddetme hakkı bulunmaktadır. Başka bir deyişle kredi borcunun erken kapatılması bankanın muvafakati ile mümkün olmaktadır.
Öte yandan Merkez Bankası tarafından yayımlanan 2006/1 sayılı Mevduat ve Kredi Faiz Oranları ve Katılma Hesapları Kâr ve Zarara Katılma Oranları ile Kredi İşlemlerinde Faiz Dışında Sağlanacak Diğer Menfaatler Hakkında Tebliğ’in 4/1. maddesi gereğince; bankalarca, reeskont kaynaklı krediler dışındaki kredilere uygulanacak faiz oranları ile üye işyeri komisyonu hariç faiz dışında sağlanacak diğer menfaatlerin ve tahsil olunacak masrafların nitelikleri ve sınırları serbestçe belirlenebilecektir. Anılan maddeye göre, bankaların, kredilerin erken kapatılması hâlinde erken kapama ücretini serbestçe belirleyebilecekleri belirtilmiştir.(Yargıtay HGK 2020/11-656 E. 2022/1350 K.)
Somut olayda; davacı ile davalı bankanın Tuzpazarı Bursa Şubesi arasında 03/08/2012 tarihinde 575.000 TL, 10/01/2013 tarihinde 5.000.000 TL bedelli genel kredi sözleşmeleri imzalanmış, imzalanan söz konusu sözleşmeler kapsamında davacıya işlek krediler, Artıpara Kredisi, kredi kartı kredileri kullandırılmıştır. Davacı tarafça söz konusu krediler vaktinden önce 12/06/2019 tarihinde ödeme yapılmak suretiyle kapatılmıştır. Taraflar arasında düzenlenen sözleşmenin 2.8 maddesinde erken ödeme düzenlenmiş, erken ödeme komisyon oranına ilişkin ise herhangi bir belirlemenin yapılmadığı anlaşılmıştır.
15/11/2014 tarihli Resmi Gazete’de Merkez Bankası tarafından yayınlanan Mevduat ve Kredi Faiz Oranları ve Katılma Hesapları Kâr ve Zarara Katılma Oranları İle Kredi İşlemlerinde Faiz Dışında Sağlanacak Diğer Menfaatler Hakkında Tebliğ (Sayı: 2006/1)’de Değişiklik Yapılmasına Dair 2014/6 sayılı Tebliğ’in 4. maddesine göre 2006/1 sayılı Tebliğ’in 6. maddesi “Bankalar, Türkiye Cumhuriyeti Merkez Bankasına bildirdikleri azami oranları aşmamak kaydıyla, mevduat ve kredi işlemlerinde uygulayacakları faiz oranlarını ve katılma hesaplarında uygulayacakları kâr ve zarara katılma oranlarını vadelerine göre tüm şubelerinde halkın görebileceği şekilde ilan eder ve bu oranları internet sitelerinde yayımlar” şeklinde değiştirilmiştir. Bu durumda ticari kredilerde bankalar tarafından alınacak olan masrafların hukukilik denetimi yapılırken anılan yasal düzenleme gereğince ilan ve yayım yapılmışsa, bankaların bu oranlar üzerinden masraf vb. alabileceğinin kabulü ile hüküm kurulması, yapılmamışsa emsal banka uygulamalarının araştırılması, alınan masrafların emsal banka uygulamalarına göre orantılı olup olmadığı değerlendirilerek ve genel kredi sözleşmelerinin tarihleri nazara alınıp yasal mevzuat hükümleri tartışılarak sonucuna göre bir karar verilmesi gerektiği yargıtay uygulamalarında kabul edilmiştir (Yargıtay 11. H.D.nin \t 2016/12666 E. 2018/6233 K.)
Benzer nitelikte Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 2020/11-656 E., 2022/1350 Karar sayılı ilamında da, her iki tarafın menfaatleri de dikkate alınıp, TMK’nın 2. maddesi çerçevesinde erken kapama ücretinin belirlenmesi, davacıdan tahsil edilen erken kapama ücretinin dürüstlük kuralına ve hakkın kötüye kullanılması yasağına uygun olarak tespit edilmesi için diğer bankaların aynı veya yakın miktar, aynı tür ve aynı vadeli kredilerin erken kapatılması hâlinde uyguladıkları erken kapama oranları da gözetilerek ve tarafların kredinin erken kapatılması ile elde ettikleri menfaatler de dikkate alınarak davalı bankanın aldığı erken kapama ücretinin bankacılık uygulamalarına ve özellikle TMK’nın 2. maddesine uygun olup olmadığının değerlendirilmesi suretiyle karar verilmesi gerektiği belirtilmiştir.
Mahkemece bankaların Merkez Bankasına bildirdikleri erken kapama komisyon oranları araştırılmış, hükme esas alınan bilirkişi raporunda da 2019 yılı T.C. Merkez Bankasına bildirilen oranlar dikkate alınarak hesaplanan sektör ortalamasına göre erken kapama komisyon oranı %3,70 olarak belirlenmiştir. Her ne kadar davacı tarafça davalının bildirdiği oranın %10 olması ve davalının taraf sıfatı nazara alınarak davalının bildirdiği oran hesaplamaya dahil edilmeksizin oranın belirtilmesi gerektiği belirtilmiş ise de, yukarıda belirtilen içtihatlar dikkate alınarak emsal banka uygulamalarının araştırılarak değerlendirme yapılması gerektiği, bilirkişi raporunda Merkez Bankasının cevabi yazısında muhtelif bankalar ve anılan banka tarafından değişik tarihlerde gönderilen ve talep edilen dönemi içeren erken kapama komisyon ücret miktar ve oranlarını gösterir liste uyarınca hesaplama yapılması, bu itibarla sektör uygulamasının belirlenmesinde usul ve yasaya aykırılık görülmediğinden davacı tarafın ve davalı tarafın hesaplamaya ilişkin istinaf itirazları yerinde görülmemiştir.
Dosya içerisinde bulunan, davacı tarafından imzalanan 24/09/2018 tarihli belgede tanımlanan tarifeye göre; TB 1500 EFT, 1500 Havale, 750 Swift (İth+DTH) ücretinin 40.000 TL olarak belirtildiği, 11/06/2019 tarihli kredi işlemlerinde Faiz ve Kar Payı Dışında Sağlanacak Ücret, Komisyonu ve Masraflar ile Bankacılık Hizmet Komisyonu bildirim formu uyarınca bankaca tahsil edilen teklif ücretinde usul ve yasaya aykırılık bulunmadığı anlaşıldığından davacı vekilinin istinaf itirazları yerinde görülmemiştir.
Açıklanan nedenlerle; dava dosyası içerisindeki bilgi ve belgelere göre, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp, değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmadığı gibi kamu düzenine aykırılık da görülmediğinden, taraf vekillerinin istinaf başvurusunun HMK 353/1-b/1 maddesi gereğince ayrı ayrı esastan reddine karar verilmiştir.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan gerekçe ile;
1-Davacı vekilinin ve davalı vekilinin istinaf başvurusunun 6100 sayılı HMK 353/1-b/1 maddesi gereğince AYRI AYRI ESASTAN REDDİNE,
2-Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 269,85 TL istinaf karar harcından peşin alınan 59,30 TL'nin mahsubu ile bakiye 210,55 TL harcın davacıdan alınarak hazineye gelir kaydına,
3-Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 9.909,83 TL istinaf karar harcından peşin alınan 5.256,76 TL'nin mahsubu ile bakiye 4.653,07 TL harcın davalıdan alınarak hazineye gelir kaydına,
4-Davacı ve davalı tarafından yapılan istinaf giderlerinin tarafların üzerinde bırakılmasına,
5-Taraflar tarafından yatırılan gider avansından kullanılmayan kısmın yatıran tarafa iadesine,
6-Duruşma açılmadığından istinaf vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,
Dair dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda davanın kabul ve reddine karar verilen miktarlar dikkate alınarak taraflar yönünden HMK'nın 362/1-a maddesi uyarınca kesin olarak oybirliği ile karar verildi.
...
Başkan
...
e-imza
...
Üye
...
e-imza
...
Üye
...
e-imza
...
Katip
...
e-imza