T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
17. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO: 2021/1839 Esas
KARAR NO: 2025/634
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
İNCELENEN KARARIN\t
MAHKEMESİ: İSTANBUL 12. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 01/03/2021
NUMARASI: 2019/470 Esas, 2021/164 Karar
DAVA: İtirazın İptali (Otoyol Geçiş Ücretinden Kaynaklanan)
KARAR TARİHİ: 30/04/2025
6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353. maddesi uyarınca dosya incelendi.
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin işlettiği köprü ve otoyollardan davalının ..., ..., ..., ..., ..., ..., ... plakalı araçlarının 01/09/2016 - 11/11/2017 tarihleri arasında ücret ödemeksizin geçtiğini, buna ilişkin geçiş kayıtları görüntülerinin bulunduğunu, bedeli ödenmeyen geçiş ücretlerinin cezaları ile birlikte toplam 47.413,45 TL olduğunu, alacağın tahsili amacı ile davalı aleyhine İstanbul ... İcra müdürlüğünün ... esas sayılı dosyası ile icra takibi başlattıklarını, davalının geçişlerin kaçak olmadığını, banka kaynaklı bir arıza sebebi ile sorunun yaşandığını, 1.000,00 TL geçiş borcu olduğunu bildirerek takibe itiraz ederek takibi durdurduğunu belirterek haksız itirazın iptali ile takibin devamına ve davalı aleyhine %20 icra inkar tazminatına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAPDavalı tarafından cevap dilekçesi sunulmamıştır.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI Mahkemece; alacağın davalıya bildirildiği ancak davalı tarafından davacı şirkete ödemede bulunulmadığı, bunun üzerine davalı hakkında takip yapıldığı, itiraz üzerine takibin durduğu, davanın İ.İ.K nun 67. Maddesi gereğince bir yıllık hak düşürücü süre içerisinde açıldığı, yapılan bilirkişi incelemesinde davalının borçlu olduğunun belirlendiği, raporun uygulama ve mevzuata göre hükme esas alınmaya elverişli olduğu ve talep edilen alacağın likit olması sebebiyle %20 oranında icra inkar tazminatına hükmedilmesi gerektiği gerekçesiyle davanın kısmen kabulü ile İstanbul ... İcra Müdürlüğünün ... Esas Sayılı takip dosyasına davalı tarafından yapılan itirazın kısmen iptali ile takibin 49.144,66 TL üzerinden devamına, belirlenen 49.144,66 TL alacağın %20 si olan 9.828,94 TL icra inkar tazminatının davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar verilmiştir.
İSTİNAF NEDENLERİ Karar yasal süresinde davalı vekili tarafından istinaf edilmiştir. Davalı vekili istinaf nedenleri olarak; müvekkili yönünden takibe konu borç miktarının basitçe hesaplanabilir yani likidite bir alacak olmadığını, takibe itirazda hukuki yararın bulunduğunu, itirazın iptali davasının kaybedilmesinin tek başına haksız ve kötü niyetli olarak takibe itiraz edildiği sonucunu doğurmayacağını, dolayısıyla müvekkili aleyhine hükmedilen icra inkar tazminatının koşullarının oluşmadığını, davacı şirketin kurduğu HGS ve tahsilat sisteminin çalışmadığını, mahkemenin eksik delillerle karar verdiğini, ...den gelen hesap hareketlerinde her zaman hesapta bakiye olduğunun görüldüğünü, ısrarla beyan dilekçelerinde ihlalli geçiş tarihlerinde araçların HGS hesaplarında yeterli miktarın olup olmadığının sorulmasını istemelerine rağmen ...'den bu yönde bir cevap gelmediğini, eksik delillerle ilk derece mahkemesinin karar verdiğini belirterek mahkeme kararının kaldırılmasını talep ve istinaf etmiştir.
DELİLLERİN TARTIŞILMASI VE GEREKÇE: HMK'nın 355. ve 357. maddeleri gereğince istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle bağlı olarak ve kamu düzenine aykırılık hususlarını da gözetilerek yapılan inceleme neticesinde; Dava, ihlalli geçiş bedelinin, para cezasının, işlemiş faiz ile KDV alacağının tahsili için yapılan takibe itirazın iptaline ilişkindir. Dosya kapsamından davacı şirketin geçiş ücreti, para cezası, işlemiş faiz ile KDV alacağının tahsili için davalı aleyhinde İstanbul ... İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyası ile toplam 111.004,45 TL bedel üzerinden icra takibi başlattığı, davalının takibe süresinde kısmen itiraz ettiği, itiraz dilekçesinin davacıya tebliğine ilişkin herhangi bir belge bulunmadığından eldeki itirazın iptali davasının yasal bir yıllık hak düşürücü süre içerisinde açıldığı anlaşılmıştır. 05/10/2020 tarihli bilirkişi raporunda; davalıya ait dava konusu ihlalli geçişlere esas ..., ..., ..., ..., ..., ... ve ... plakalı araçların geçişlerine esas dökümün liste halinde dosya kapsamına sunulduğu, genel itibariyle; “Ürün Bakiyesi Yetersiz, Ürün Kara Listede, Ogs de Tanımlı Olmayan Plaka\" kaynaklı nedenlerle ihlalli geçişlere sebebiyet verildiğinin (Provizyon Alınamadığı) anlaşıldığı, Yavuz Sultan Selim Köprüsü Ve Kuzey Çevre Otoyolunda davalının geçişlerine esas Mecidiye - Işıklar - Hüseyinli - Alemdağ - Paşaköy - Reşadiye gişelerinin bariyerli gişe oldukları, gişelerde bariyer ve gişe görevlilerinin bulunduğu, bariyerin açılmaması nedeniyle araç sürücülerinin gişe görevlileri ile iletişim halinde kalacakları, ödemenin alınamadığı hususunda araç sürücüsü bilgilendirilmeden İhlalli Geçiş Bildirim Formu araç sürücüsüne tebliğ edilemeden bariyerin açılmayacağı, açıklanan gerekçelerle gişedeki görevlinin varlığı gözetilerek davalı şirket araç sürücülerinin geçişlerden haberdar edildiği, olay günü itibariyle araç sürücülerine ihlalli geçişlerin bildiriminin yapıldığı, ihlalli geçiş bildirimlerinden davalı şirket yönetiminin şoförlerce haberdar edilmesi gerekeceği, Fenertepe - İkitelli - Başakşehir - Güney - ... - Çamlık geçişlerinin ise bariyersiz sistem ile HGS/OGS hesapları üzerinden tahsilatların yapılmakta olduğu, geçişler esnasında HGS/OGS cihaz ve etiketlerinin takılı ve hesaplarda yeter bakiye bulunması gerekeceği, davalı tarafça bu hususta (yeter bakiye üzerinden ödemenin yapıldığı) belge sunulmadığı, HGS-OGS bakiye bilgilerinin hesabın açıldığı ... A.Ş. veya ilgili bankanın internet sitesi ve mobil uygulamaları üzerinden takip edilebildiği, araç sürücüsü veya davalı tarafça internet ortamından İHLALLİ GEÇİŞ SORGULAMALARI yapılabildiği, ihlal tarihinden 15 gün içerisinde ödeme yapılabildiği, davacı kayıtlarında yer alan ödeme kayıtları haricinde Ek-1 de yer alan ihlalli geçişleri takip eden 15 gün içerisinde davalı tarafça ödeme yapıldığına ilişkin sunulmuş belge görülemediği, geçişler esnasında HGS/OGS hesaplarında yeter bakiye bulunmuş olsa davalının ihlalli geçişleri arasında yer alan Mecidiye - Işıklar - Hüseyinli - Alemdağ - Paşaköy - Reşadiye gişelerindeki bariyerlerin açılacağı, böylece geçişlerde cezalı duruma düşülmeyeceği, davalının ihlal yapıldığı iddia edilen tarihlerde araçlarının ihlalli geçiş bildiriminde yer alan gişelerde olmadıklarına ilişkin bir itirazının bulunmadığını, davacı tarafça sunulan fotoğraflarla geçişlerin belgelendiği, ekte yer alan çizelgelerde görüleceği üzere davalı tarafça yapılan ödemelerin davacı talebinden düşüldüğü, Ek 1 ve 2 de yer alan çizelgelerde red nedeni boş bırakılan geçişler için davacının ceza bedeli talep edemeyeceği, zira bu durumda davacı şirketin davalıya ait HGS/OGS sistemlerinde bakiye sorgulaması yapmadığı sonucunun doğduğu, ayrıca davalı tarafça yapılan ödemeli işler için davacı tarafça davalıdan ceza bedelinin talep edilmediği, davacı ile Ulaştırma Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığı arasında \"Kuzey Marmara (3. Boğaz Köprüsü Dahil) Otoyolu Projesi Odayeri Paşaköy (3. Boğaz Köprüsü Dahil) Kesiminin Yap-İşlet-Devret Modeli İle Yapılması, İşletimesi Ve Devri İşine Ait İşletme Protokolü\" nedeniyle davalının ihlalli geçiş tarihlerini izleyen 15 (onbeş) gün içinde geçiş ücretlerini cezasız ödeyebileceği, sürelerin sonunun (15. gün) temerrüt tarihi olarak baz alındığı, 9.726,65 TL (davalı tarafça yapılan ödemeler düşülmüş geçiş bedeli) ve 36.290.60 TL (gecikme cezası) olmak üzere 46.026.25 TL tutarlı asıl alacak (geçiş bedeli ve ceza) bedeline, temerrüt tarihi olan 15 günlük geçiş ücretini cezasız ödeyebileceği süre ile takip tarihi (27.11.2017) aralığında yıllık % 9,75 faiz oranı dahilinde 2.642,72 TL faiz tutarı hesaplandığı, KDV Kanunu hükümleri gereğince 2.642,72 TL X 0,18 KDV 475,69 TL KDV bedelinin hesap edildiği, yapılan tespitler doğrultusunda ekte sunulan geçiş kayıtları gözetilerek takibin 46.026,25 TL (geçiş bedeli - ödenen tutar + ceza bedeli), 2.642,72 TL (işlemiş ticari faiz) ve 475,69 TL (Faiz KDV si) olmak üzere toplam 49.144 66 TL üzerinden (takip tarihi itibariyle) davalı adına devam edebileceği yönünde görüş ve kanaat bildirilmiştir. Davalı vekili tarafından, bilirkişi raporunun kendisine tebliğine rağmen süresi içerisinde bilirkişi raporuna karşı itiraz beyan dilekçesinin sunulmadığı anlaşılmıştır. HMK. 357. maddesi uyarınca bölge adliye mahkemesince resen göz önünde tutulacaklar dışında, ilk derece mahkemesinde ileri sürülmeyen iddia ve savunmalar dinlenemez, yeni delillere dayanılamaz. Davalı vekili tarafından ilk derece mahkemesinde ileri sürülmeyen ancak istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü itirazlarının istinaf aşamasında dinlenmesi mümkün değildir.Davanın dayanağını oluşturan 6001 sayılı Karayolları Genel Müdürlüğünün Hizmetleri Hakkında Kanunun 30/5. maddesinde “...(5) 4046, 3465 ve 3996 sayılı kanunlar çerçevesinde işletme hakkı verilen veya devredilen otoyollar veya erişme kontrolünün uygulandığı karayollarından geçiş ücretlerini ödemeden geçiş yapan araç sahiplerinden, işletici şirket tarafından geçiş ücreti ödemeden giriş çıkış yaptığı mesafeye ait geçiş ücreti ile birlikte, bu ücretin on katı tutarında ceza genel hükümlere göre tahsil edilir. ...” hükmü düzenlenmişken 25/05/2018 tarih ve 30431 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 16/5/2018 tarih ve 7144 sayılı Kanunun 18. maddesi ile birinci ve beşinci fıkralarında yer alan “on” ibareleri “dört” şeklinde değiştirilmiştir. Aynı Kanunun 19. maddesi ile 6001 sayılı Kanuna geçici 3. madde ilave edilmiştir. 6001 sayılı Kanuna eklenen Geçici 3. madde de ise “Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce otoyollar ile erişme kontrolünün uygulandığı karayolları için belirlenen geçiş ücretlerini ödemeden yapılmış olan geçişlerde araç sahiplerine bu Kanunun 30. maddesinin beşinci fıkrası uyarınca tahakkuk ettirilen ancak bu maddenin yürürlük tarihi itibarıyla tahsilatı yapılmamış olan para cezaları hakkında bu Kanunun 30. maddesinde yer alan oranlar uygulanır.” düzenlemesi yapılmıştır. Kanunun 30. maddesinin, 27.03.2015 tarihli ve 6639 sayılı Kanunun 33. maddesi ile değişiklik yapılan (7) numaralı fıkrasında, geçiş ücreti ödenmeden geçiş yapılması hâlinde ödemesiz geçiş tarihini izleyen on beş gün içinde geçiş ücretini usulüne uygun olarak ödeyenlere bu maddenin (1) numaralı ve (5) numaralı fıkralarında belirtilen cezaların uygulanmayacağı öngörülmektedir. 6001 sayılı Kanunun 30/7 maddesinin Anayasa aykırılığı iddiası ile açılan davada, Anayasa Mahkemesi 18.01.2018 tarih, 2017/166 E. 2018/8 Karar sayılı kararında \"... İşletme hakkı verilen veya devredilen otoyollar veya erişme kontrolünün uygulandığı karayollarından geçiş ücreti ödenmeden geçiş yapılması hâlinde yaptırım uygulanmasına sebebiyet veren eylem ücret ödemeden geçiş yapılması anında tamamlanmış olacaktır. Bu durumda, kuralda belirtilen ödemesiz geçiş tarihinden itibaren on beş gün içinde geçiş ücretinin ödenmesi hâlinde cezanın uygulanmayacağına ilişkin düzenleme oluşan neticeyi ortadan kaldırılmakta olup ihlalli geçiş eylemini gerçekleştirenler lehine getirilmiş bir düzenlemedir.... kuralda, cezasızlık hâlinin kapsamı, eylemin sonucu olarak öngörülen yaptırımın hangi hâlde uygulanmayacağı, ödemenin hangi süre içinde yapılması gerektiği açık, anlaşılır, uygulanabilir ve nesnel olarak belirlenmiştir. Geçiş ücretinin ödenmesi şekil ve yöntemlerinin tümünün önceden öngörülmesi ve kanun koyucu tarafından tek tek belirlenerek kanun metninde ifade edilmesi oldukça güçtür. Geçiş ücretinin tahsili yöntemlerinin zaman içinde değişip gelişebileceği ve otoyollar veya erişme kontrolünün uygulandığı karayollarından geçiş ücretlerinin tahsili yöntemlerinin benzerlik arz ettiği hususları dikkate alındığında kuralda belirlilik ilkesine aykırılık bulunmamaktadır...\" yönünde karar vermiştir. Bu durumda ihlal sebebiyle davacının, davalıya ayrıca bir bildirim yapmasına gerek bulunmadığı anlaşılmaktadır. Somut olayda, davalıya ait olduğu tespit edilen araçların davacı şirketin işlettiği köprü ve otoyollardan ihlalli geçiş gerçekleştirdiği, davacının ihlal sebebi ile davalıya ayrıca bir bildirim yapmasına gerek bulunmadığı, HGS hesabı bulunan araçlar yönünden geçiş anında ve geçişi takip eden 15 gün içinde geçiş için yeterli bakiyenin bulunmadığı, geçiş esnasında ödeme olmadığında ve OGS/HGS kartlarından para çekilmemesi halinde davalının geçiş ücretini ödemek zorunda olduğu, ayrıca ihlali izleyen on beş gün içinde geçiş ücretinin usulüne uygun olarak ödenmemesi halinde ceza tutarının da ödenmesi gerektiği, buna göre ihlalli geçiş ücreti ve ceza tutarının ödenmediği anlaşılmakla mahkemece denetime elverişli teknik bilirkişi raporuna göre davanın kısmen kabulüne karar verilmesi yerinde olmuştur. Dosya kapsamında alınan hükme elverişli bilirkişi raporundan ihlalli geçiş ücreti, ceza tutarı, işlemiş faiz ile KDV bedelinin ödenmediği anlaşılmakla ihlalli geçiş yaptığı sabit olan davalının otoyol geçiş ücretlerine ilişkin borcu, likid ve belirlenebilir nitelikte olduğundan ilk derece mahkemesince karar altına alınan asıl alacak üzerinden icra inkar tazminatına hükmedilmesi yerinde olduğundan davalı vekilinin bu yöndeki istinaf sebebi de yerinde görülmemiştir.Açıklanan nedenler ile ilk derece mahkemesi kararında hukuka aykırılık görülmediğinden davalı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1.b.1 bendi gereğince esastan reddine karar verilmesine dair aşağıdaki hüküm kurulmuştur.
H Ü K Ü M: Gerekçesi yukarıda izah edildiği üzere; 1-İstanbul 12. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2019/470 Esas, 2021/164 Karar sayılı ve 01/03/2021 tarihli kararı usul ve yasaya uygun bulunduğundan davalı vekilinin istinaf başvurusunun 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 353/1-b.1 bendi gereğince esastan REDDİNE, 2-Hüküm tarihinde yürürlükte bulunan 492 sayılı Harçlar Kanununu gereğince alınması gereken 615,40 TL istinaf maktu karar harcından davalı tarafça peşin maktu ve nispi olarak yatırılan toplam 898,57 TL harcın mahsubu ile bakiye 283,17 TL harcın hüküm kesinleştiğinde ve talep halinde davalıya İADESİNE, 3-Davalı tarafından yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına, Dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu 353/1-b.1 bendi ile aynı kanunun 362/1a Maddesi gereğince kesin olarak oybirliği ile karar verildi. 30/04/2025