T.C. ANKARA BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
26. HUKUK DAİRESİ Esas-Karar No: 2023/486 - 2025/508
T.C.
ANKARA
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
26. HUKUK DAİRESİ
ESAS NO\t: 2023/486
KARAR NO\t: 2025/508
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
K A R A R
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ\t: ANKARA BATI ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ\t\t: 14.02.2023
NUMARASI\t\t: 2021/758 Esas 2023/191 Karar
DAVANIN KONUSU\t: Trafik Kazası Nedeniyle Maddi Tazminat
KARAR TARİHİ\t: 17.04.2025
GEREKÇELİ KARAR
YAZILMA TARİHİ\t: 05.05.2025
\tİlk Derece Mahkemesince verilen karara karşı davalı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulmuş olup, başvuru şartlarının yerine getirildiği dosya üzerinde yapılan ön inceleme ile anlaşılmakla yapılan istinaf incelemesi sonunda;
\tTARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARI
\tDavacı vekili dava dilekçesinde özetle; 03.08.2019 tarihinde, davacının eşi ...'nın, ... idaresindeki, davalı şirkete zorunlu mali sorumluluk sigorta poliçesi ile sigortalı ... plakalı kamyonun kasasında seyir halinde iken alt geçitten geçildiği esnada kafasını geçide çarparak hayatını kaybettiğini belirterek fazlaya ilişkin hakkı saklı kalmak kaydıyla şimdilik 100,00 TL destekten yoksun kalma tazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiş; ıslah dilekçesi ile talebini 390.000,00-TL’ye yükseltmiştir.
\tDavalı vekili cevap dilekçesinde özetle; dava konusu kaza nedeniyle davacı tarafa 08.06.2020 tarihinde 138.861,11 TL ödeme yapıldığını, poliçedeki taahhütlerini tamamen yerine getirdiğini, davacı tarafça davalı şirketin ibra edildiğini, bu sebeple söz konusu ödeme ile davalının başkaca bir sorumluluğu kalmadığından davanın reddi gerektiğini belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
\tİLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
\tMahkemece yapılan yargılama sonunda; dosyadaki bilgi ve belgelere, alınan bilirkişi raporuna göre, kazanın meydana gelmesinde desteğin %25 oranında, davalıya sigortalı araç sürücüsünün %75 oranında kusurlu olduğunun anlaşıldığı, davacının destekten yoksun kalma zararının hesaplanması yönünden aktüer bilirkişiden rapor alındığı, raporun hüküm kurmaya elverişli olduğu, Ankara Valiliği İl Göç idaresi Müdürlüğü cevabi yazısında, davacının alacağın devri sözleşmesinin düzenlendiği tarihte Türkiye'de bulunmadığı, nitekim dosya arasında bulunan noterlikçe düzenlenen Alacağın Devri sözleşmesinde davacının her ne kadar devreden olarak gözükse de, sözleşmedeki kimlik numarasının davacıya ait olmadığı, bu nedenle 12.05.2020 tarihli arabuluculuk anlaşma tutanağına itibar edilmediği, sigorta poliçesinin kaza tarihini kapsadığı ve ölüm halinde şahıs başına azami teminat limitinin 390.000,00-TL'si olduğu, arabuculuk görüşmesi neticesinde müteveffanın dava dışı hak sahibi çocukları ile anne ve babasına toplam 150.494,18-TL. tazminat ödemesinde bulunulduğu, bu ödemenin tenzil edilmesi ile bakiye poliçe limitinin 239.505,82-TL olduğunun anlaşıldığı gerekçesi ile davanın kısmen kabulüne, 239.505,82 TL'nin 29.03.2021 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine, fazlaya dair istemin reddine, karar verilmiş, hükme karşı davalı sigorta şirketi vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.
\tİLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ
\tDavalı sigorta şirketi vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle; davacının da aralarında bulunduğu müteveffanın destek alacaklısı olan mirasçıları ile davacının alacağının kendisine temlik edildiğine dair noterlikçe düzenlenen temlikname ileri süren ... adındaki şahısın, avukatları kanalı ile arabuluculuk başvurusunda bulunarak, destekten yoksun kalma tazminatının taraflarına ödenmesini talep ettiklerini, bu talep neticesinde arabulucu huzurunda bir anlaşma yapılarak, davacı ... adına hesaplanan 138.861,11-TL destekten yoksun kalma tazminatının, ibraz edilen alacağın devri sözleşmesi doğrultusunda dava dışı ...'e, 27.500,00-TL müteveffanın annesi ...'ye, 21.644,69-TL baba ...'ya, 35.332,62-TL oğlu ...'ya, 35.457,22-TL kızı ...'ya, 30.559,00-TL ise diğer kız ...'ya ödendiğini, yapılan bu anlaşmanın mahkeme ilamı niteliğindeki \"arabuluculuk tutanağı\" ile imza altına alındığını, düzenlenen iş bu arabuluculuk tutanağında, davacı ...'nin TC Kimlik numarası \"...\" olarak belirtildiğini, davacı vekili tarafından arabuluculuk aşamasında sunulan alacağın devri sözleşmesinin geçersiz olduğu ya da sözleşme içeriğindeki davacıya ait Suriye kimlik numarasının (devir sözleşmesinde davacının Suriye Kimlik Numarası ... olarak yazılmıştır.) yanlış yazıldığından kesinlikle bahsedilmediğini, davacıya ait dosyada mevcut nüfus kaydının incelenmesi halinde davacı ile alacağın devri sözleşmesini imzalayan kişinin aynı kişi olduğunun anlaşılacağını, alacağın devri sözleşmesinin noterde yapıldığını, resmi belge olduğunu, yapılan ödeme ile davalı sigorta şirketinin sorumluluğunun kalmadığını ileri sürerek ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
\tDELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ ve GEREKÇE
\t6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 355. maddesi gereğince istinaf sebepleri ile sınırlı olarak ve kamu düzenine ilişkin hususlar resen gözetilerek inceleme yapılmıştır.
Dava, trafik kazasından kaynaklanan ölüm nedeniyle destekten yoksun kalma tazminatı istemine ilişkindir.
\t1-5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun'un (MÖHUK) 48. maddesinin birinci fıkrası uyarınca, Türk mahkemesinde dava açan, davaya katılan veya icra takibinde bulunan yabancı gerçek ve tüzel kişiler, yargılama ve takip giderleriyle karşı tarafın zarar ve ziyanını karşılamak üzere mahkemenin belirleyeceği teminatı göstermek zorundadır.\t
\tMÖHUK’un 48/2 maddesinde ise; “Mahkeme, dava açanı, davaya katılanı veya icra takibi yapanı karşılıklılık esasına göre teminattan muaf tutar.” hükmü yer almaktadır.
\tHukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK)’nın 114/1-ğ maddesi uyarınca, teminat gösterilmesine ilişkin kararın gereğinin yerine getirilmesi dava şartlarındandır. Bu itibarla mahkemece verilen kesin süre içinde teminat yatırılmaz ise anılan hüküm uyarınca dava şartı eksikliğinden dava reddedilir.
\tBuna göre hâkim, yabancı davacının, vatandaşı olduğu ülke ile Türkiye arasında karşılıklılık var ise bu kişiyi teminattan muaf tutacaktır. Karşılıklılık, iki devlet arasında imzalanan (iki taraflı) anlaşma veya iki devletin de taraf olduğu uluslararası (çok taraflı) anlaşma ile sağlanabileceği gibi, kanuni veya fiili karşılıklılık şeklinde de sağlanabilir.\t
\tSomut olayda, davacının, Suriye vatandaşı olduğu anlaşılmakla, mahkemece, davacının teminat muafiyetinin bulunup bulunmadığı hususunda bir araştırma yapılmadığı anlaşılmaktadır. Mahkemece, davacının statüsü belirlenerek teminattan muaf olup olmadığı hususu Adalet Bakanlığı Dış İlişkiler ve Avrupa Birliği Genel Müdürlüğünden sorulmalı, davacının teminat göstermesi gerektiği sonucuna varılırsa, teminatın yatırılması için davacıya kesin süre verilmesi, anılan sürede belirtilen teminatın yatırılmaması halinde istemin usulden reddine, yatırılması halinde ise, dava şartı eksikliği süresinde giderilmiş olacağından işin esasına girilerek sonucuna göre karar verilmesi gerekirken bu yönde araştırma yapılmadan karar verilmiş olması doğru görülmemiştir.
\t2-Kabul şekline göre; davalı tarafça, dava açılmadan önce, davacının, Mersin 5. Noterliğinin 31.12.2019 tarihli 45796 yevmiye numaralı Alacağın Devri sözleşmesi ile dava dışı ... isimli şahsa, dava konusu kazadan kaynaklanan tazminat alacağını devrettiği, ... vekilinin arabuluculuk başvurusunda bulunduğu, davalı şirket tarafından ...’e, davacı için hesaplanan 138.861,11 TL destekten yoksun kalma tazminatının ödendiği, arabuluculuk tutanağının imza altına alındığı belirtilerek davanın reddine karar verilmesi talep edilmiş olup mahkemece, Ankara Valiliği İl Göç idaresi Müdürlüğü cevabi yazısı ile davacının, alacağın devri sözleşmesinin düzenlendiği tarihte Türkiye'de bulunmadığının anlaşıldığı, alacağın devri sözleşmesindeki davacının kimlik numarasının davacıya ait olmadığının görüldüğü belirtilerek davacı yönünden 12.05.2020 tarihli arabuluculuk anlaşma tutanağına itibar edilmediği, davalı sigorta şirketinin sorumluluğu cihetine gidildiği anlaşılmıştır.
\t6100 sayılı HMK’nın 204/1 inci maddesi gereğince ilâmlar ile düzenleme şeklindeki noter senetleri, sahteliği ispat olunmadıkça kesin delil sayılır. Buna göre düzenleme şeklindeki noter senedinin aksi ispat edilemez fakat bunların sahte olduğu ileri sürülebilir. Resmî senetlerin sahteliğinden kasıt, senedi düzenleyenin tamamen sahte bir senet düzenlemiş (veya onaylamış) olması ya da senedin düzenlenmesi sırasında gerçeğe uygun olmayan kayıtların senede eklenmiş olması demektir.
\tSomut olayda, davacı ile dava dışı ... arasındaki 31.12.2019 tarihli alacağın devri sözleşmesinin, Mersin 5. Noterliğinin, 45896 yevmiye numarası ile düzenleme şeklinde tanzim edildiği, tercüman kullanıldığı, davacı tarafından bizzat imzalandığı, davalı şirket tarafından tanzim edilen poliçe numarası ve hasar dosyası numarası belirtilerek bu hasar dosyasından kaynaklanan 250.000,00 TL alacağı davacının ...’e temlik ettiğini beyan ettiği görülmüştür.
\tBu durumda mahkemece, Mersin 5. Noterliğinin 31.12.2019 tarih m45896 yevmiye numaralı alacağın devri sözleşmesinin aslının veya onaylı suretinin ilgili noterlikten istenerek bahse konu alacağın temliki sözleşmesinin sahteliği hususunda davacı tarafça bir şikayette bulunulup bulunulmadığı, sahteliği hususunda verilmiş bir mahkeme kararı olup olmadığı hususu araştırılarak sonucuna göre karar verilmesi gerekirken salt Göç İdaresinden gelen yazı cevabına göre, alacağın temliki sözleşmesinin tanzim edildiği tarihte Türkiye’de olmadığının anlaşıldığından bahisle alacağın temliki sözleşmesinin geçersiz kabul edilerek yazılı şekilde hüküm kurulması isabetli olmamıştır.
\tMahkemece, davacı tarafça alacağın temliki sözleşmesinin sahteliğinin ispat edilememesi halinde davacının dava konusu kazadan kaynaklanan alacağını dava dışı ...’e devrettiği, ... vekili ile davalı şirket arasında arabuluculuk faaliyeti yürütüldüğü, 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanununun 18/5 maddesi uyarınca, arabuluculuk faaliyeti sonunda anlaşmaya varılması hâlinde, üzerinde anlaşılan hususlar hakkında taraflarca dava açılamaz düzenlemesi de gözetilerek sonucuna göre karar verilmesi gerekir.
\tAçıklanan nedenlerle, davalı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile HMK'nın 353/1-a-6 maddesi uyarınca ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına ve davanın yeniden görülüp sonucuna göre karar verilmesi için dosyanın ilk derece mahkemesine gönderilmesine, kararın kaldırılma sebebine göre davalı vekilinin sair istinaf sebeplerinin bu aşamada incelenmesine yer olmadığına karar verilmesi gerekmiştir.
\tHÜKÜM \t: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
\t1-Davalı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-a-6 maddesi gereğince kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının KALDIRILMASINA,
\tDavanın yeniden görülüp sonucuna göre bir karar verilmesi için dosyanın kararı veren mahkemeye GÖNDERİLMESİNE,
\t2-Davalı tarafından yatırılan istinaf karar harcının talep halinde ilgilisine iadesine,
\t3-İstinaf yoluna başvuran davalı tarafından yapılan yargılama giderlerinin ilk derece mahkemesi tarafından yeniden yapılacak yargılamada dikkate alınmasına,
\t4-Karar tebliği, harç ve gider avansı iade işlemlerinin İlk Derece Mahkemesince yerine getirilmesine,
\t5-Ankara Batı İcra Müdürlüğünün 2023/8727 esasına yatırılan 430.000,00 TL teminat mektubunun yatıran tarafa iadesine,
\tDosya üzerinde yapılan inceleme sonunda, HMK'nın 353/1-a maddesi uyarınca KESİN olmak üzere 17.04.2025 tarihinde oy birliği ile karar verildi.
\t\t\t\t
Başkan
Üye
Üye
Katip
* Bu belge, 5070 sayılı Kanun hükümleri gereğince elektronik imza ile imzalanmıştır.