T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
17. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO: 2025/556 Esas
KARAR NO: 2025/671
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: BAKIRKÖY 3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ARA KARAR TARİHİ: 08/04/2025
NUMARASI: 2024/1072 Esas
DAVANIN KONUSU: KONKORDATO
KARAR TARİHİ: 08/05/2025
6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353. maddesi uyarınca dosya incelendi.
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: Borçlular vekilnin sunduğu 17/03/2025 tarihli dilekçesinde özetle; 30.12.2024 tarihli tensip zaptı ile 30.12.2024 tarihinden itibaren müvekkillerİ hakkında 3 aylık süre ile geçici mühlet verilmesine karar verildiğini, 18.02.2025 tarihinde müvekkili şirkete ait fabrikada yangın çıktığını, yangın sebebiyle fabrikanın boyahane bölümünde hasar meydana geldiğini ve boyahane bölümünün çalışmalarını durdurduğunu, ilgili duvarın yan duvarlarının ve çatısının tamamen zarar gördüğünü, 01.03.2025 tarihli toplantıda konkordato komiserlerince müvekkili şirket'e ait fabrikada incelemeler yapıldığını ve yangına ilişkin hususların tutanak altına alındığını, müvekkili şirketin ... Sigorta A.Ş. nezdinde yapılmış olan ... poliçe numaralı \"Kapsamlı İşyeri Sigorta Poliçesi\" bulunduğunu, 15.11.2024 sigorta başlangıç tarihli, 15.11.2025 sigorta bitiş tarihli poliçe teminatları arasında \"Yangın, Yıldırım, İnfilak (Bina, Emtia, Makine, Demirbaş)\" teminatı sayıldığını, söz konusu yangının sigorta teminatı kapsamında olması sebebi ile ... Sigorta A.Ş. 13.03.2025 tarihinde yangına istinaden 37.047.442,70-TL tutarında ödeme yaptığını, fakat ilgili ödemenin, poliçede de görüleceği üzere ... Bankası A.Ş. Edirne Şubesi'nin rehin alacaklısı olması sebebi ile doğrudan banka hesabına yatırıldığını, bankaca müvekkil şirket'e ilgili tutarın transferinin yapılmadığını, sigorta şirketi tarafından ödemesi yapılan tutarın, müvekkili şirketin fabrikasında meydana gelen hasarın onarımı için kullanılacağını, halihazırda müvekkili şirketçe onarım işlemlerini başlattığını, fakat sigorta şirketinden gelen sigorta bedelinin haksız ve hukuksuz olarak banka nezdinde tutulması sebebi ile müvekkili şirketin konkordato projesinin gerçekleşmesinin güçleştiğini, müvekkili şirketin fabrikasının hasarlı bölümlerinin onarımının üretiminin devamı ve konkordato projesinin gerçekleştirilebilmesi için banka nezdinde haksız ve hukuksuz olarak tutulan 37.047.442,70-TL hasar ödemesinin müvekkili şirketin konkordato hesabına gönderilmesi gerektiğini, bu nedenlerle sigorta şirketinden gelen hasar ödemesinin müvekkili şirketin konkordato hesabına gönderilmesi hususunda ara karar oluşturulmasını ve ... Bankası A.Ş.'ye de ilgili ara kararın tebliğ edilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI Mahkemece 08/04/2025 tarihli ara kararı ile; Dain-i mürtehin uygulama sayesinde alacağın teminat altına alınması için borca konu mal üzerinde alacaklı lehine rehin hakkı tesis edilebileceğini, sigorta yaptıran kişiye vermiş olduğu borç ya da kredi nedeniyle, ödenecek tazminattan birinci derecede alacaklı olan ve bu durumunun poliçede belirtildiği gerçek ya da tüzel kişi olduğunu, malikin alacaklı lehine yaptırdığı sigortalarda rehin alacaklısı ( dain ve mürtehin ) sigorta lehtarı yani sigortalı olarak gösterildiğinden, rizikonun gerçekleşmesi durumunda sigorta tazminatını talep ve dava hakkı öncelikle sigorta lehtarı durumunda olan rehinli alacaklıya ait olduğu, zararlandırıcı olayın teminat altına alan sigorta poliçesinde bankanın dain-i mürtehin olduğu, TTK md. 1453 uyarınca, malı rehin alan kimse sıfatıyla o mal üzerindeki menfaatini kendi adına sigorta ettirebileceği gibi, TTK md. 1406 hükmü gereğince, bir başkasının da rehin konusu malı rehin alan hesabına ve onun lehine sigorta ettirmesinin mümkün olduğunu, TMK md. 879 uyarınca, sigorta tazminatının öncelikle rehin hakkı sahibine verilmesi veya açık muvafakatinin alınması gerekli olup rehin alacaklısı bankanın bu yönde bir muvafakatinin bulunmadığı ,bu nedenle inceleme konusu poliçe üzerinde alacaklı bankanın rehinli alacaklısı olduğu, rizikonun gerçekleşmesi durumunda sigorta tazminatını talep ve dava hakkı öncelikle sigorta lehtarı durumunda olan rehinli alacaklıya ait olduğu gerekçesi ile borçlu vekilinin talebinin karar verilmiştir.
İSTİNAF NEDENLERİ Ara Karar yasal süresinde davacı vekili tarafından istinaf edilmiştir. Davacı vekili istinaf nedenleri olarak; kararın hukuki dayanaktan yoksun olduğunu ve kararda komiser heyetinin görüşünün gözetilmediğini, sigorta şirketi tarafından ödemesi yapılan tutarın müvekkilinin fabrikasında meydana gelen hasarın onarımı için kullanılacağını, müvekkilinin onarım işlemlerine başladığını, ancak sigorta bedelinin banka nezdinde tutulması nedeniyle müvekkilinin konkordato projesinin gerçekleşmesinin güçleşeceğini, müvekkilinin fabrikasının hasarlı bölümlerinin onarımı, üretimin devamı ve konkordato projesinin gerçekleştirilebilmesi için banka nezdindeki 37.047.442,70 TL hasar ödemesinin müvekkili şirketin konkordato hesabına gönderilmesi gerektiğini, müvekkili şirketin fabrikasının bir kısmının hasar gördüğünü, tamamen pert olmadığını, kısmi hasarda durumun farklı olduğunu, yangın nedeniyle fabrikanın değer kaybına uğradığını, ipotek lehtarının da teminatının azıldığını, hasar onarımı yapılıp fabrika eski haline getirildiğinde ipotek alacaklısının da teminatının tamamlanmış olacağını, boyahanenin yanan kısmının tamir edilip bir an önce faaliyete geçmesinin projenin salahiyeti açısından büyük önem arz ettiğini, müvekkiline ödenmesi gereken alternatif işyeri klozu bedelinin de ödenen bedele dahil olduğu ve banka uhdesinde bırakıldığını belirterek ara kararın kaldırılarak sigorta şirketinden gelen 37.047.442,70 TL hasar ödemesinin müvekkili şirketin konkordato hesabına gönderilmesine karar verilmesini talep ve istinaf etmiştir.
DELİLLERİN TARTIŞILMASI VE GEREKÇE: HMK'nın 355. ve 357. maddeleri gereğince istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle bağlı olarak ve kamu düzenine aykırılık hususlarını da gözetilerek yapılan inceleme neticesinde; Talep, konkordato talep eden şirketin fabrikasında çıkan yangın neticesinde, sigorta bedelinin poliçede daini mürtehin olan bankaya ödenmesi nedeniyle, hasarlı bölümlerinin onarımının üretiminin devamı ve konkordato projesinin gerçekleştirilebilmesi için banka nezdinde tutulan 37.047.442,70-TL hasar ödemesinin müvekkili şirketin konkordato hesabına gönderilmesi talebine ilişkindir.Borçlu şirket vekilinin 17/03/2025 tarihli talep dilekçesi üzerine komiser heyetinin görüşü alınmıştır. Konkordato komiser heyeti sunmuş oldukları 21/03/2025 havale tarihli görüş yazısında özetle; davacı ... Anonim Şirketi'nin Edirne'de bulunan fabrikasında, 18-02-2025 tarihinde çıkan yangın sebebiyle boyahane imünde ağır hasar meydana geldiği, Komiser heyetinin fabrikaya giderek hasarı yerinde gördüğü ve fotoğrafları ile birlikte Mahkemeye bilgi verdiği, İtfaiye raporuna göre, elektrikli ısıtıcı rezistansının kısa devre yapması sonucu PP malzemenin tutuşarak yangına sebep olduğu, fabrika binasının tapu kaydında ... Bankası A.Ş. lehine tesis edildiği,148.000.000 TL lık (48.000.000 TL birinci derece, 100.000.000 TL sı ikinci derece) ipotek bulunduğu, davacı şirketin fabrikası ... Sigorta Şirketi tarafından, 15-11-2024 ile 15-11-2025 dönemi için ... numaralı Kapsamlı İşyeri Sigorta Poliçesi ile yangın da dahil olmak üzere teminat altına alındığı, poliçede daimi mürtehin olarak ... Bankası A.Ş. olarak belirtildiği, yapılan ekspertizde katma değer vergisi hariç olmak üzere 16.050.000 TL lık bina hasarı, 31.572.000 TL lık makine hasarı tespit edildiği, hasar toplamı 47.622.000 TL iken, Sigorta Şirketi kesintiden sonra 13.03.2025 tarihinde ... Bankası A.Ş. 37.047.442,70 TL ödediği, ... Bankası Anonim Şirketi'de bu tutarı ... A.Ş.'nin kredi borcu faizinden düştüğü, oysa bu tutar ile hasarın giderilmesinin zorunlu olduğu, şirketin fabrikasının tamamen pert olmadığı, sadece kısmi hasara uğradığı, üretiminin de aksadığı, bu kısmi hasarın giderilmesi ile fabrikanın eski değerine kavuşacağı gibi, üretimini de devam ettirme imkânına sahip olacağı, ancak, fabrika binasının tamamen pert olması halinde, sigorta tazminatının ipotek alacaklısına ödenmesinin gündeme gelebileceği, çünkü, eser yok olmuş ise ipotek alacaklısının teminatının kalmayacağı, kısmi hasarda ise durumun farklı olduğu, yangın nedeniyle fabrikanın değer kaybına uğradığı, dolayısıyla ipotek lehtarının da teminatının azaldığı, hasar eski haline getirildiğinde, ipotek alacaklısının da teminatı tamamlanmış, ilk baştaki haline gelmiş olacağı, bunun için sigorta tazminatının davacı ... Anonim Şirketi'ne ödenmesi ve davacı şirketin de bununla hasarını gidermesi gerektiği, şu aşamada tazminatı alan ... Bankası, tahsil ettiği parayı faiz alacağından indirmiş olsa bile, teminatının değeri düştüğünden aslında kaybı söz konusu olduğu, davacı şirketin ise iki türlü kaybı olduğu, birincisinin mal varlığının değer kaybı, ikincisinin ve daha önemlisi de üretim kaybı olduğu, üretimin aksaması konkordatonun başarıya ulaşması şansını azaltacağı gibi, tüm alacaklıların da bundan zarar görmesine yol açacağı, konkordato kapsamında olan davacı şirketin, 37.047.442,70 TL sını kredi olarak bulması veya başka bir yolla temin etmesinin mümkün olmadığı, her geçen gün zararının artığı, öte yandan, 37.047.442,70 T.L. sını alan ... Bankası konkordato mühlet dönemi zarfında tahsilât yaptığı ve konkordato şartlarına aykırı davrandığı, böylelikle diğer alacaklılara nazaran da kendine imtiyaz tanıdığı, gerek davacının ve gerekse ... Bankası da dahil olmak üzere tüm alacaklıların birlikte menfaati söz konusu olduğundan, konkordatonun başarıya ulaşabilmesi için, ... Bankası A.Ş. tarafından tahsil edilen 37.047.442,70 TL'sinin, gerekli tamirin yapılması maksadıyla Komiser Denetiminde kullanılması şartı ile davacı şirkete ödenmesinin yerinde olacağı yönünde görüş ve beyan bildirmişlerdir. İlk derece mahkemesi talebi reddetmiş olup borçlu şirket vekili ara kararı istinaf etmiştir. Dosya kapsamında Mahkemenin tensip ara kararı gereğince davacı şirket hakkında 30/12/2024 tarihinden itibaren üç ay süre ile geçici mühlet verilmesine karar verilmiştir. Komiser raporu içeriğinden yangının 18.02.2025 tarihinde çıktığı ve ... Bankasının da konkordato mühlet dönemi zarfında tahsilât yaptığı belirtilmiştir. Yine komiser raporunda, yapılan ekspertizde katma değer vergisi hariç olmak üzere 16.050.000 TL lık bina hasarı, 31.572.000 TL lık makine hasarı tespit edildiği, hasar toplamı 47.622.000 TL iken, Sigorta Şirketi kesintiden sonra 13.03.2025 tarihinde ... Bankası A.Ş. 37.047.442,70 TL ödediği belirtilmiştir. Dolayısıyla yapılan ödeme içinde bina hasarı dışında makine hasarı da bulunduğu anlaşılmaktadır. Türk Ticaret Kanunu 1456. Maddesinde; \" Sınırlı ayni hak ile takyit edilmiş bir mal üzerindeki, malike ait menfaat sigortalandığı takdirde, kanunda aksi öngörülmemişse, sınırlı ayni hak sahibinin hakkı sigorta tazminatı üzerinde de devam eder. Sigortacıya, mal üzerinde sınırlı ayni hak bulunduğu bildirildiği takdirde, ayni hak sahiplerinin izni bulunmadıkça, sigortacı sigorta tazminatını sigortalıya ödeyemez. Ayni hakkın sicille alenileştiği veya sigortacının bunu bildiği durumlarda bildirime gerek yoktur. Sigortalı menfaate konu malın tamiri veya eski hâline getirilmesi amacıyla ve teminat gösterilmesi şartıyla, tazminat sigortalıya ödenebilir. \"düzenlenmiştir. Türk Medeni Kanunun 879. Maddesinde\" Muaccel olan sigorta tazminatı, malike ancak bütün rehinli alacaklıların rızasıyla ödenebilir. Sigorta tazminatı taşınmazın eski hâle getirilmesi için harcanacaksa, malik tarafından yeterli bir güvence gösterilmesi koşuluyla kendisine ödenir.” düzenlemesi yer almaktadır.İİK'nın 295. maddesi ise; \"Mühlet sırasında rehinle temin edilmiş alacaklar nedeniyle rehnin paraya çevrilmesi yoluyla takip başlatılabilir veya başlamış olan takiplere devam edilebilir ancak bu takip nedeniyle muhafaza tedbirleri alınamaz ve rehinli malın satışı gerçekleştirilemez.(Ek fıkra:9/6/2021-7327/3 md.) Şu kadar ki, rehinli malın konkordato projesine göre işletme tarafından kullanılması öngörülmüyor veya kıymeti düşecek ya da muhafazası masraflı olacak ise 297 nci maddenin ikinci fıkrasındaki usule göre satışına izin verilebilir. Satış gelirinden rehinli alacaklıya rehin bedeli kadar ödeme yapılır.\" hükmünü düzenlemektedir. Bu yasal düzenlemeler gereği; sigortalı mal üzerinde sınırlı ayni hakkı bulunan alacaklı, sigorta tazminatı üzerinde öncelikli hak sahibi olmakla birlikte, sigorta tazminatının sigortalı malın eski hale getirilmesinde kullanılacak olması ve sınırlı ayni hak sahibinin hakkının korunması amacıyla yeterli güvence gösterilmesi halinde tazminat sigortalıya ödenebilecektir.(Yargıtay 17 HD 2021/2659 E-2021/2105 K, 02.03.2021 ) Somut olayda, 30.12.2024 tarihli ara karar ile davacı şirket hakkında 3 aylık geçici mühlet kararı verildiği ve şirket hakkındaki rehinli alacaklar dahil olmak üzere tüm muhafaza tedbirlerinin durdurulmasına hükmedildiği ve geçici mühlet ilanından sonra talebe konu 37.047.442,70 TL'nin sigorta şirketi tarafından bankaya ödendiği anlaşılmaktadır. Komiser heyet raporunda, sigorta tarafından ödenen bedel ile davacı şirkete ait taşınmazın tadilatı yaptırılmaması halinde üretim kaybı yaşanacağı ve üretimin aksaması ile konkordatonun başarıya ulaşması şansını azaltacağının ve tüm alacaklıların da bundan zarar görmesine yol açacağı belirtilmiş, yine aynı raporda konkordato kapsamında olan davacı şirketin, 37.047.442,70 TL sını kredi olarak bulması veya başka bir yolla temin etmesinin de mümkün olmadığı belirtilmiştir. Dosya kapsamından davacı şirket hakkında 30.03.2025 tarihinde 1 yıllık kesin mühlet kararı verildiği görülmüştür. Konkordato düzenlemeleri, İİK 295 Maddesi, TMK 879/2. Maddesi ve TTK 1456 maddesi gereğince yapılan değerlendirmede; öncelikle talep eden sigortalı şirketin taşınmazında oluşan hasarının kısmi hasar olup olmadığı ve kısmi hasar olması halinde taşınmazın yanan kısımlarının tamirinin ve eski hale getirilmesinin mümkün olup olmadığının belirlenmesi bakımından komiser heyetinden veya konusunda uzman bir bilirkişi heyetinden rapor alınması, raporun sonucuna göre, eski hale getirilmesi ve tamir edilmesinin mümkün olduğunun belirtilmesi halinde, TMK 879/2. Maddesi ve TTK 1456 maddesi gereğince malik tarafından yeterli güvence gösterilmesi koşulu da değerlendirilmek suretiyle sigorta tarafından yapılan ödemenin malikin komiser nezaretindeki bir banka hesabına, sadece yanan yerlerin veya şeylerin tamir ve eski hale getirme masrafları için ve komiser nezaretinde veya bizzat komiserin imzası ile kullanılmak üzere ödenip ödenmeyeceğinin, tamir masrafından bakiye kalması halinde de rehin sahibi bankaya iade edilip edilmeyeceğinin tartışılarak karar verilmesi gerekirken TMK 879/2 ve TTKnın 1456. Maddeleri tartışılmadan karar verilmesi yerinde olmamıştır. Açıklanan nedenler ile davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile HMK'nın 353/1.a.6 bendi gereğince kararın kaldırılmasına ve dosyanın mahkemesine iadesine dair aşağıdaki hüküm kurulmuştur.
H Ü K Ü M: Gerekçesi yukarıda izah edildiği üzere; 1-Davacı vekilinin istinaf başvurusunun esasa ilişkin sebepler incelenmeksizin KABULÜNE, 2-Bakırköy 3. Asliye Ticaret Mahkemesinin2024/1072 Esas ve 08/04/2025tarihli ara kararının HMK'nun 353/1a.6 maddesi uyarınca KALDIRILMASINA, 3-Dosyanın, Dairemiz kararına uygun şekilde yargılama yapılmak ve yeniden bir karar verilmek üzere mahal Mahkemesine İADESİNE, 4-Hüküm tarihinde yürürlükte bulunan 492 sayılı Harçlar Kanununa bağlı tarife gereğince alınması gereken 615,40 TL istinaf harçları davacı ... Anonim Şirketi tarafından peşin yatırıldığından yeniden harç alınmasına YER OLMADIĞINA, 5-Davacılar tarafından yapılan istinaf yargılama giderlerinin İlk Derece Mahkemesince yeniden verilecek kararda dikkate alınmasına, Dosya üzerinden yapılan inceleme neticesinde, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 353/1-a-6 bendi gereğince kesin olmak üzere oybirliği ile karar verildi.08/05/2025