T.C. ANKARA BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 21. HUKUK DAİRESİ 2023/1597 Esas - 2025/315 Karar
T.C.
ANKARA
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
21.HUKUK DAİRESİ
ESAS NO\t\t\t\t\t\t\t\t\t: 2023/1597
KARAR NO\t\t\t\t\t\t\t\t\t: 2025/315
TÜRK MİLLETİ ADINA
KARAR
İNCELENEN DOSYANIN\t
MAHKEMESİ\t: ANKARA 7. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ\t\t: 23/06/2023
NUMARASI\t\t: 2021/169 Esas 2023/506 Karar
DAVA\t: Alacak
DAVA TARİHİ\t: 18/03/2021
KARAR TARİHİ\t: 21/03/2025
GEREKÇELİ KARARIN
YAZILDIĞI TARİH\t: 21/03/2025
\tTaraflar arasındaki alacak istemine ilişkin davanın yargılaması sonunda ilamda yazılı gerekçelerle davanın reddine yönelik olarak verilen hükme karşı davalı ... vekilince süresinde istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.
\tDAVA
\tDavacı vekili dava dilekçesinde özetle; dava dışı ... Üretim Ltd. Şti tarafından, ... üzerinde, “... Regülatörü ve HES (19,441 MWm / 18,707 MWe) Kırma Eleme ve Hazır Beton Tesisleri” projesi geliştirildiğini, ... Üretim Ltd. Şti’nin, pay sahiplerinin ... Enerji İşletmeler A.Ş ve davalı ... olduğunu, davalı (satıcı) ... ile davacı (alıcı) ... ve davacı (alıcı) ... arasında imzalanan 19/07/2010 tarihli sözleşmede, ... HES projesi için ...’ye nakten 400.000 USD ödenmiş olduğu, söz konusu projenin uygun bulunması halinde projenin ait olduğu şirketin %33 hissesi ...’a, %33 hissesi ...’ya, kalan %34 hissenin ...’ye ait olacağı, projenin incelenmesi sonucu yapılması uygun bulunmaması halinde ödenen 400.000 USD'nin ... tarafından nakden şartsız geri iade olunacağı hususlarının düzenlendiğini, ... Üretim Ltd. Şti hissedarlarından ... Enerji İşletmeleri A.Ş'nin, şirkette mevcut 4.950,00 TL kıymetindeki hissenin 1.650,00 TL’lik kısmını ...’a, 825,00 TL’lik kısmını ...’ya, 825,00 TL’lik kısmını ...’ya Ankara 9. Noterliği’nin 08/07/2010 tarih ve 22086 sayılı yevmiyesinde kayıtlı limited şirket hisse devri sözleşmesi devir ettiğini, devir neticesinde şirket hissedarları ile hisselerinin, 1.650,00 TL ... Enerji İşletmeleri A.Ş, 1.650,00 TL ..., 825,00 TL ..., 825,00 TL ..., 50,00 TL ...’ye aittir şeklini aldığını, ... Enerji İşletmeleri A.Ş’ye ait 0212-5109382 hat numaralı fakstan çekilmiş 04/07/2012 tarihli sözleşmenin “E-Şartlar” başlıklı E.1. maddesinde; ... HES Projesi için yapılmış olan 19/07/2010 tarihli sözleşmenin geçerliliğini koruduğunu, bu proje için ...’ye (... kanalı ile) 400.000 USD ödendiğini, Bakırköy 41. Noterliği’nin 25/07/2012 tarih ve 13854 yevmiye numaralı hisse devir sözleşmesi ile ... Eneji İşletmeleri A.Ş’yi temsilen ... tarafından, ...’ya, ... Üretim Ltd. Şti.’nin 375 hissesi devredildiğini, Bakırköy 41. Noterliği’nin 25/07/2012 tarih ve 13855 yevmiye numaralı hisse devir sözleşmesi ile ... Eneji İşletmeleri A.Ş’yi temsilen ... tarafından, ...’a, ... Üretim Ltd. Şti.’nin 850 hissesi devredildiğini, Bakırköy 41. Noterliği’nin 25/07/2012 tarih ve 13856 yevmiye numaralı hisse devir sözleşmesi ile ... A.Ş’yi temsilen ... tarafından, ...’ya, ... Üretim Ltd. Şti.’nin 425 hissesi devredildiğini, Bakırköy 41. Noterliği’nin 25/07/2012 tarih ve 13857 yevmiye numaralı hisse devir sözleşmesi ile ... A.Ş’yi temsilen ... tarafından, ...’ya, ... Üretim Ltd. Şti.’nin 50 hissesi devredildiğini, ayrıca, davacılar tarafından 19/09/2012 tarihli makbuz ile ...’ye “... Üretim Ltd. (...) HES lisans bedeli'' açıklaması ile 200.000 USD elden ödendiğini, böylece, davacılar tarafından ... HES için anılan davalılara yapılan ödeme tutarının 600.000 USD’ye ulaştığını, Antalya 2. İdare Mahkemesinin temyiz incelemesinden geçerek 20/11/2019 tarihinde kesinleşen 10/07/2019 tarih ve 2017/1109 E., 2019/659 K. sayılı kararı uyarınca, ... üzerinde ... Üretim Ltd. Şti. tarafından yapılması planlanan \"... Regülatörü ve HES (19,441MWm / 18,707 MWe) Kırma Eleme ve Hazır Beton Tesisleri\" projesi ile ilgili olarak ... Çevresel Etki Değerlendirmesi, İzin ve Denetim Genel Müdürlüğünce verilen 29/04/2015 günlü, 3861 sayılı \"Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED) Olumlu\" kararının, yeterli inceleme yapılmadığını, proje tanıtım dosyasının bilimsel gerçeklikten uzak bir biçimde hazırlandığını, projenin uygulanması halinde çevreye telafisi imkansız zararlar vereceği gerekçesi ile iptaline karar verildiğini, davacılar tarafından davalılara karşı, Ankara 24. Noterliğinden 15/12/2020 tarih ve 23657 yevmiye numarası ile tasdik edilen ihtarname keşide edilerek, ... HES projesi yasal ve teknik nedenlerle uygun bulunmadığından, taraflar arasındaki 19/07/2010 tarihli sözleşme uyarınca 400.000,00 USD’nin ve ayrıca lisans bedeli olarak ödenen 200.000,00 USD olmak üzere toplam 600.000,00 USD’nin devlet bankalarının yabancı parayla açılmış bir yıl vadeli mevduat hesabına fiilen uyguladığı en yüksek faiz oranları faizi ile birlikte derhal ödenmesinin ihtar edildiğini, davalılar tarafından cevap verilmediğini belirterek, ... HES projesi yasal ve teknik nedenlerle uygun bulunmadığından, taraflar arasındaki 19/07/2010 tarihli sözleşme uyarınca ödenen 400.000,00 USD ve ayrıca lisans bedeli olarak ödenen 200.000,00 USD olmak üzere toplam 600.000,00 USD alacağının şimdilik 10.000,00 USD’sinin 16/12/2020 temerrüt tarihinden itibaren işleyecek devlet bankalarının yabancı parayla açılmış bir yıl vadeli mevduat hesabına fiilen uyguladığı en yüksek faiz oranları faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacılara verilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
\tDavacı vekili ıslah dilekçesi ile; 10.000,00 USD olan taleplerini 600.000,00 USD'ye yükseltmiştir.
\t\t\t CEVAP
\tDavalı vekili cevap dilekçesinde özetle; açılan davayı kabul etmediklerini, dava dışı “... Üretim Ltd. Şti”nin 2010 yılı itibariyle toplam esas sermayesinin 5.000 TL olduğunu, ... Enerji İşletmeleri AŞ’nin ortaklık yapısının, %30 pay oranı ile ... ...'ye, %20 pay oranı ile ...'ye, %20 pay oranı ile ...'ye, %15 pay oranı ile ...'ye, %15 pay oranı ile ...'ye ait olduğunu, ...'nin, ... üzerinde “... Regülatörü ve HES Kırma Eleme ve Hazır Beton Tesisleri” projesini geliştirdiğini, davacıların, 07/07/2010 tarihinde 400.000 USD ödeme yaptığını, yapılan ödeme ardından taraflar arasındaki sözlü mutabakatın 19/07/2010 tarihli adi yazılı, “Sözleşme” başlıklı sözleşme ile kayıt altına alındığını, sözleşmede kararlaştırıldığı şekilde, davacıların projeyi inceleyip uygun bulduğunu ve Ankara 9. Noterliğince düzenlenen 08/10/2010 tarih ve 22096 yevmiye nolu “Limited Şirket Hisse Devri Sözleşmesi” başlıklı resmi sözleşme ile ... Enerji tarafından ...’nin, 1.650 TL esas sermaye tutarındaki, yani toplam sermayenin % 33’ü oranındaki ortaklık payının ...’a, 825 TL esas sermaye tutarındaki, yani toplam sermayenin % 16,5’i oranındaki payının ...’ya, 825 TL esas sermaye tutarındaki, yani yine toplam sermayenin % 16,5’i oranındaki payının ...’ya devredildiğini, projenin gerçekleştirilmesine ilişkin ihalenin ...’ye kaldığı anlaşıldığından ... ailesinin ...’deki son % 34 oranındaki payının da .../... grubuna devredildiğini, davacıların, Ankara 24. Noterliği aracılığıyla düzenlenen 15/12/2020 tarih ve 23657 yevmiye numaralı ihtarnameyle ... HES projesinin yasal ve teknik nedenlerle uygun bulunmadığı gerekçesiyle ve 19/10/2010 tarihli sözleşmeye dayanarak davalılardan 600.000 USD ödemelerini talep ettiğini, davanın yetkisiz mahkemede açıldığını, davalılar ... ve ... ...’nin pasif husumet (davalı taraf) ehliyeti bulunmadığını, talebin zamanaşımına uğradığını, davalıların davacıya her hangi bir borçlarının bulunmadığını belirterek, öncelikle davanın yetkisizlik ve zaman aşımı nedeniyle reddine, ... ve ... ... yönünden pasif husumet eksikliği nedeniyle reddine karar verilmesini talep etmiştir.
\tİLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
\tMahkemece; taraflar arasında akdedilmiş olan sözleşmelerin tarafların gerçek iradelerine uygun olarak yorumlanması gerektiği ve bu yorumun ... HES projesinin ÇED olumlu raporu gibi projenin uygulanabilirliğini mümkün kılan idare ve yargı kararları ile uygun görülmesine bağlandığı kabul edildiği , ÇED olumlu raporunun iptali ile sözleşmenin baştan itibaren ifasının imkansız olduğunun kabulü gerektiği, bu halde ise davacı yanın vermiş olduğunu geri istemekte haklı olduğu değerlendirilerek davanın davalı ... yönünden kabulü ile, 600.000,00 USD'nin 16/12/2020 temerrüt tarihinden itibaren işleyecek devlet bankalarının yabancı parayla açılmış bir yıl vadeli mevduat hesabına fiilen uyguladığı en yüksek faiz oranı ile davalıdan tahsili ile davacılara ödenmesine, diğer davalılar ... ve ... ... aleyhine açılan davanın pasif husumet yokluğu nedeniyle reddine karar verilmiştir.
\tİSTİNAF SEBEPLERİ
\tDavalı ... vekili istinaf dilekçesinde özetle; ilk derece mahkemesinin müvekkili ... yönünden kabulüne yönelik kararının usul ve yasaya aykırı olduğunu, \t
\tDavanın yetkisiz mahkemede açıldığını, yetkili mahkemenin İstanbul/Bakırköy mahkemeleri olduğunu, talebin zamanaşımına uğradığını, ilk derece mahkemesince zaman aşımı nedeniyle davanın reddine karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde hüküm kurulmuş olmasının usul ve yasaya aykırı olduğunu,
\tİlk derece mahkemesi gerekçesinin de usul ve yasaya aykırı olduğunu, ilk derece mahkemesinin taraflar arasındaki hukuki ilişkiyi ve imzalanmış sözleşmeleri yorumlanma şeklinin tamamen hatalı olduğunu, taraflar arasındaki sözleşmelerdeki hükümler ve devamında yaşanan maddi vakaların son derece açık ve net olup, sözleşme hükmünün gerek lafzen ve gerekse sonradan yaşanan maddi vakalar ile tevsik olunduğu üzere \"projenin incelenip uygun bulunması\" ... Şirketi'nin gerçekleştireceği ... Hes projesinin yerinin gezilmesi ve incelenmesinden ibaret olduğunu,
\tNiteliği gereği tanık dinlenmesine imkan bulunmayan eldeki bu davada, ilk derece mahkemesince tanık dinlendiğini ve gerekçeli kararında dinlenen tanıklardan sadece tanıkları ...'nin beyanına yer verildiğini, bu tanığın iddiaları destekler nitelikte beyanda bulunduğunu ve 19/07/2010 tarihli sözleşmenin imzalanması sonrasında, davacıların projenin yapılacağı bölgeye gittiklerini ve bölgeyi incelediklerini bundan sonra hisse devrinin gerçekleştirildiğini belirttiğini, ancak iddialarını destekler nitelikte ifade veren sadece tanık ... olmayıp davacı tanıklarından biri olan ve davacı ...'ın şirketlerinin alım satım işlerini yaptığını ifade eden ... ...'ın dahi \" biz projeyi enerji üretimi olsun, su üretimi olsun, yağış akımı olsun bunlarla ilgili projeyi almadan önce incelemiştik \" şekilde beyanda bulunduğunu, dolayısıyla sözleşmede anıldığı şekilde projenin incelenip uygun bulması ve devamında hisselerin devir alınması maddi vakalarının gerçekleştiğini,
\tDavacılar vekilinin tüm iddialarının ve sözleşmeyi yorumlama şeklinin ve hatta çok temel hukuki kavramların değerlendirmesinde yaptığı hataların ilk derece mahkemesi tarafından olduğu gibi kabul edilmesinin TMK'nun 4.maddesinde yer alan taktir yetkisinin hukuka aykırı bir şekilde kullanılmasına yol açtığını, ilk derece mahkemesince sözleşmenin yorumlanmasında hatalı davranıldığını ve sözleşmenin yanlış yorumlandığını, kararın bu yönüyle de kaldırılması gerektiğini,
\tGerekçeli kararın (birinci) 25.maddesinde de yer aldığı üzere ÇED olumlu kararının iptal gerekçesinin ÇED raporu ve eklerinin yeterli, kapsamlı ve bilimsel verilere uygun hazırlanmadığı olup, buna rağmen bu durumdan davalının sorumlu tutulmasının hukuken nasıl mümkün olduğunun ayrı bir soru işareti olduğunu,
\tİlk derece mahkemesinin tarafların amacını yorumladığı kararın (ikinci) 25.maddesinin de hukuken kabul edilebilir bir yönü bulunmadığını, taraflar arasındaki, başka bir şirketin, başka bir proje için imzalanmış, tamamen farklı bir sözleşmede bulunduğu iddia edilen bir hüküm subjektif bir yorumla bu davanın kabulü için gerekçe sayıldığını, bahsi geçen diğer sözleşmedeki mevcut maddelerin bu mahkeme tarafından yorumlama şeklini kabul ettikleri anlamına gelmemek üzere özetle o iş ayrı, o sözleşme ayrı, o dava ayrı olduğunu, her birinin kendi koşullarında değerlendireceğini, ilk derece mahkemesince koşulları oldukça zorlayarak kabul ettiği aşikar olan bu gerekçesinin de tamamen hatalı olduğunu,
\t... şirketi hisselerini devir alan paydaşların sadece davacılardan ibaret olmayıp, şirket paylarının bir kısmı davacıların yanında dava dışı ...'ya da devredildiğini, bu ortağın şirket hisselerinin % 33'ünü devir aldığını ve devir bedelinin % 33'ünü ödediğini, bu şahsın davacıların içerisinde yer almadığını ve bedel talebinde bulunmadığını, buna rağmen ilk derece mahkemesince onun payına ait bedelin de davacılara ödenmesine karar verildiğini, ilk derece mahkemesinin bu kararıyla davacıların kendilerine ait olmayan bir payın bedeline de sahip olduklarını,
\tŞirket hisselerinin sadece 1/100'ü ...'ye ait olmasına rağmen bu davalının bedelin tamamının ödenmesinden tek başına sorumlu tutultuğunu, ödenen paraların tamamının ...'ye ödenmediğini, taraflar arasındaki hangi yazılı belgenin 600.000 USD'nin tamamından davalı ...'nin sorumlu olmasını mümkün kıldığını anlayamadıklarını,
\tDevralınan ... Şirket hisseleri halen dahi davacılar ve dava dışı ...'nun uhdesinde bulunduğunu, ilk derece mahkemenin verdiği kararın bu şekilde kesinleşmesi halinde davacıların hem bedeli iade almış ve hem de halen şirket hisselerinin onlarda kalmaya devam etmiş olacağını, bunun da hukuken ve makul olarak kabul edilebilir bir yanı bulunmadığını,
\tDavada esasen birbirinden farklı, ancak sonuçta aynı hukuki ilişkinden doğduğu için birbiriyle ilintili birden fazla davanın ve talebin bir arada görülmesinin söz konusu olduğunu, o nedenle de her bir davacının talebinin, devraldığı hisse miktarı ve ödediği bedelin bir diğerinden ayrı olduğunu ve bunun doğal sonucu olarak her bir davacı bakımından talep sonucunun ayrı ayrı gösterilmesi gerektiğini,
\tDavacı tarafın dava dilekçesinde yer alan ve delil olarak dayandığı 04/07/2012 tarihli sözleşmenin imzasız nüshasında E-Şartlar başlıklı E.1 maddesinde \"19/07/2010 tarihi sözleşmenin geçerliliğini koruduğu\" yönünde bir hüküm olduğunun ifade edildiğini, taraflarınca sunulan ve ilk derece mahkemesi tarafından da kararda değinildiği üzere, 04/07/2012 tarihli sözleşmenin imzalı nüshasında böyle bir hükmün bulunmadığını, tarafların gayet bilinçli olarak 04/07/2012 tarihli sözleşme ile önceki sözleşmelerden kaynaklanan hak ve vecibeleri sonlandırma amacı güttüklerini ve bu arada açıkça yazıldığı üzere 19/07/2010 tarihli sözleşmedeki hak ve vecibelerden de karşılıklı olarak vazgeçerek birbirlerini ibra ettiklerini,
\t04/07/2012 tarihli protokolün \"B-Konusu\", \"C-2 taraflar arasındaki önceki sözleşmeler\" ve \"E-Şartlar başlıklı E-1\" maddelerinde tarafların amaçlarının, geçmişe yönelik tüm talepleri sonlandırmak ve tüm ihtilaf ve karışıklıklara bir son vererek ilişkileri sulhen bitirmek olduğunu, dolayısıyla davacıların davalıdan ne gerekçe ile olursa olsun herhangi bir talep hakları ve alacakları bulunmadığını, davanın hem usulden ve hem de esastan reddi gerekirken yazılı şekilde hüküm kurulmuş olmasının usul ve yasaya aykırı olduğunu bildirerek ilk derece mahkemesi kararının kaldırılarak talepleri doğrultusunda karar verilmesini istemiştir.
\tDavacı istinaf başvuru dilekçesine karşı vermiş olduğu cevap dilekçesinde özetle; ilk derece mahkemesi kararının usul ve yasaya uygun olduğunu bildirerek davalı tarafın istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmesini istemiştir.
\tHUKUKİ NİTELENDİRME, DELİLLERİN VE İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ
\t Dava, hisse devir sözleşmesi nedeniyle ödenen bedelin iadesi istemine ilişkindir.
\tDosya kapsamında yer alan Ticaret Sicil kayıtları incelendiğinde; ... HES projesinin maliki olan hisse devri gerçekleştirilen ... Üretim Ltd. Şti.'nin şirket merkezinin Ankara olduğu, HMK'nun 14/(2). maddesi uyarınca şirket ortaklarının birbirlerine yönelik olarak açacakları davada şirketin merkezi yetkili olup eldeki uyuşmazlıkta da davalılardan ... şirket hissesini devreden ortak iken, davacılar şirket hisselerini devralan ortaklar olup, şirket merkezinin bulunduğu yer mahkemesinin yetkili mahkeme olduğu değerlendirilerek davalıların yetki yönünden yapmış oldukları itirazın ilk derece mahkemesince red edilmesi usul ve yasaya uygun bulunmuştur. kabul edilmemiştir.
\tDavalı vekilinin Zamanaşımı defi bakımından istinaf itirazı değerlendirildiğinde de; davacıların dava dışı şirketin hisselerini devralanlar, davalı ... ise devrenlerden olup, hisse devir sözleşmesine dayalı işbu davada devralan yeni ortaklarla, devreden eski ortaklar arasındaki zamanaşımı süresi TBK 'nun 147 madde hükmü uyarınca 5 yıllık zaman aşımı süresine tabi olduğu, ÇED olumlu raporunun iptal edilmesi ile sözleşmenin koşulu gerçekleşmediği gibi bu durum sözleşmenin konusunun gerçekleşmesini fiilen ve hukuken ortadan kaldırdığından sözleşmedeki şartın gerçekleşmemesi ve edimin ifasının imkansız hale gelmesi (TBK m. 136) hisse devrinden sonra ortaya çıktığı nazara alındığında zamanaşımı süresinin de ÇED olumlu raporunun iptali kararının kesinleşmesinden itibaren başladığının kabulü gerekceği, bu halde ise ÇED olumlu raporunun iptali kararının 20.11.2019 tarihinde kesinleşmiş olduğundan eldeki davanın zamanaşımı süresi içerisinde açıldığı yönündeki ilk derece mahkemesi kararının usul ve yasaya uygun olduğu görülmüştür.
\tDava konusu uyuşmazlığın esasına yönelik incelemede;
\t19/07/2010 tarihli sözleşmenin incelenmesinde;
\tDavalı (satıcı) ... ile davacı (alıcı) ... ve davacı (alıcı) ... arasında imzalandığı, içeriğinin \"... HES projesi için ...’ye nakten 400.000 $ (Drtyüzbinamerikandoları) ödenmiş olup, söz konusu projenin incelenip uygun bulunması halinde projenin ait olduğu şirketin % 33 hissesi ...’a, % 33 hissesi ...’ya, kalan % 34 Hisse ...’de ait olacaktır. Projenin incelenmesi sonucu yapılması projenin uygun bulunmaması halinde ödenen 400.000.- (Dörtyüzbinamirakndoları) ... tarafından nakden şartsız geri iade olunacaktır.\tİş bu sözleşme iki suret hazırlanmış olup, taraflarca imza altına alınmıştır. Sözleşmeden doğacak itilaflarda Ankara mahkemeleri yetkilidir.\" şeklinde olduğu anlaşılmıştır.
\t Davacı ... ve ... ile ... arasında 19/07/2010 tarihli yukarıda içeriği verilen (m.8) bir sözleşme akdedilmiştir. Sözleşme içeriğinde belirtilen ... HES projesi ... üzerinde yapılması planlanan \"... Regülatörü ve HES (19,441 MWm / 18,707 MWe) Kırma Eleme ve Hazır Beton Tesisleri\" projesidir.
\t Bu projenin sözleşme içeriğinde belirtilen \"ait olduğu şirket\" ... Üretim Ltd. Şti. (...) olup sözleşmede belirtilen şekilde devrinden önce ortaklık yapısı 4.950 hisse ... Enerji İşletmeleri A.Ş., (...) 50 hissesi ... olmak üzere 5.000 hisse şeklindedir.
\t19/07/2010 tarihli sözleşme uyarınca davacılar tarafından 07/07/2010 tarihi atılı para makbuzu ile davalı ...'ye (parayı alan ...) 400.000,00.USD ödenmiştir. Bu husus çekişme konusu değildir.
\t ... Üretim Ltd. Şti.'nin hissedarı olan ... Enerji İşletmeleri A.Ş. 08/10/2010 tarihinde Noterde yapılan \"Limited Şirket Hisse Devri Sözleşmesi\" ile paylarının % 33 oranına tekabül eden kısmını ...'a, % 16,5 oranını ...'ya, % 16,5 oranını ise ...'ya devretmiştir.
\tYine 04/07/2012 tarihli sözleşmenin akdedildiği hususunun tarafların kabulünde olmasına rağmen sözleşmenin içeriği hususunda çekişme bulunduğu, şöyle ki, sözleşme hükümleri hususunda anlaşmazlık bulunan 04/07/2012 tarihli sözleşmeye ilişkin davacı yanca fax evrakı sunulmuş olup, tarafların imzasının yer almadığı iş bu \"protokol\" başlıklı taslak belgenin hükümlerinden özellikle somut uyuşmazlığı düzenlene E.1 maddesi bakımından, davalı tarafça sunulan ve tarafların imzalarını içeren \"protokol\" başlıklı belgenin farklılık gösterdiği, davalı tarafça sunulan imzalı \"protokol\" başlıklı belgedeki imzaya davacı yanca itiraz edilmemesi nedeniyle somut uyuşmazlığa uygulanması gereken belgenin davalı yanca sunulan \"Protokol\" başlıklı sözleşme olması gerektiği anlaşılmıştır.
04/07/2012 tarihli \"protokol\" başlıklı sözleşmenin incelenmesinde;
\"B-Konusu\" başlıklı maddesinde, \"Taraflar arasında bu tarihten önce imzalanmış bulunan ve aşağıda açıklamaları yapılan anlaşma ve hisse devir sözleşmelerinden doğan karşılıklı hak ve vecibelerin sonlandırılması ve aradaki sorunların sulhen çözüme kavuşturulmasıdır.\" hükmünü içermektedir.
\"C-Taraflar Arasındaki Önceki Tarihli Sözleşmeler\" başlıklı maddesinin C.2. fıkrasında \"... HES projesinin sahibi olan şirketin (... LTD. ŞTİ.) ... HES projesinin uygun bulunması halinde %33 hissesinin ...'a %33 hissesinin ...'ya devrinin yapılacağına dair ..., ... ve ... arasında yapılmış bulunan 19.07.2010 tarihli sözleşme\" şeklindedir.
\"D-Amacı\" başlıklı maddesi \"Taraflar gelişen koşullar nedeniyle hali hazırda gelinen noktada gördükleri lüzüm üzerine aralarında yapmış bulundukları yukarıda dökümü yapılan bu sözleşmelerin taraflara yüklediği hak ve vecibelerin sonlandırılması ve sorunların sulhen çözüme ulaştırılması amacıyla aşağıda belirtilen şartlarda anlaşmaya varmışlardır.\" biçiminde düzenlenmiştir.
“E-Şartlar” başlıklı E.1. maddesi; \"... firmasına ait Antalya da bulunan ... HES Projesinin tamamı için taraflar 600.000 USD (Altıyüzbinamerikandoları) değer biçmişlerdir. Bu bedel üzerinden ...'ye ... eliyle 400.000 USD (Dörtyüzbinamerikandoları) ödenmiştir. Devlet Su İşlerinin ... HES projesinin ... Eneji'ye kaldığını bildirmesinden sonra bakiye 200.000. USD (ikiyüzbinamerikandoları) ..., ... ve ... tarafından ...'ye ödenerek projenin ve ... firmasının hisselerini tamamına sahip olacaklardır. Bu proje için verilmiş olan 200.000.-TL'lik teminat mektubu ...'ye iade edilecektir.\" hükmünü içermektedir.
Protokolün \"İ\" maddesi ise \"Taraflar bunların dışında yukarıda bahsedilen sözleşmelerden kaynaklanan her türlü hak ve taleplerinden, uğradıkları zarar ve ziyanlardan kayıtsız ve şartsız vazgeçmektedirler. Tarafların belirtilen ödemeler haricinde birbirlerinden hiçbir hak ve alacakları kalmadığından bu ödemelerin yapılması ile birlikte birbirlerini karşılıklı olarak ibra etmektedirler\" hükmünü haizdir.
Dosya kapsamında yer alan 25/07/2012 tarihli Bakırköy 41. Noterliği'nin 13854, 13855, 13856 ve 13857 yevmiye numaralı \"Limited Şirket Hisse Devir Sözleşmesi\" ile , ... Üretim Ltd. Şti.'nin ... Enerji İşletmeleri A.Ş.'ye ait hisselerin 375,00.TL esas sermaye tutarındaki ortaklık payının ...'ya, 850,00 TL esas sermaye tutarındaki ortaklık payının ...'a, 425,00 TL esas sermaye tutarındaki ortaklık payının ...'ya, ...'ye ait 50,00TL esas sermaye tutarındaki ortaklık payının ...'ya devredildiği görülmüştür.
Dosya kapsamında yer alan Ankara Ticaret Sicil Müdürlüğü cevabi yazısı ile de şirketin %100 hissesinin ..., ... ve ...'ya ait olduğu, davalıların dava konusu şirkette hissedar olmadıkları sabittir.
Kalan hisselerin devri akabinde Orman ve Su İşleri Bakanlığı DSİ Hidroelektrik Enerji Daire Başkanlığı'nın ... Üretim Ltd. Şti.'ne yazmış olduğu 05/09/2012 tarihli yazı ile, ... Üretim Ltd. Şti. ile ... HES projesinin yürütülmesinin uygun bulunduğu belirtilmiştir.
Davacılar tarafından ... HES projesi için ödenmesi kararlaştırılan 600.000,00.USD'nin bakiye 200.000,00.USD'lık tutarının ise 19/09/2012 tarihi atılı para makbuzu ile davalı ...'ye (parayı alan ...) ödendiği dosyaya taraflarca sunulan \"Para Makbuzu\" başlıklı belgeden anlaşılmaktadır.
... Üretim Ltd. Şti. bünyesindeki ... HES projesinin \"Çevresel Etki Değerlendirme (ÇED) Olumlu\" kararının iptali istemiyle açılan Antalya 2. İdare Mahkemesi'nin 2017/1109 Esas 2019/659 Karar sayılı kararı incelendiğinde, davacıların..., davalının ... olup, dava konusunun ... üzerinde ... Üretim Ltd. Şti tarafından yapılması planlanan \"... Regülatörü ve HES Kırma Eleme ve Hazır Beton Tesisleri\" projesi ile ilgili olarak ... Çevresel Etki Değerlendirmesi, İzin ve Denetim Genel Müdürlüğünce verilen 29/04/2015 günlü, 3861 sayılı \"Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED) Olumlu\" kararının iptali istemine ilişkin olduğu, mahkemece yapılan yargılama sonucunda ... üzerinde ... Üretim Ltd. Şti. tarafından yapılması planlanan \"... Regülatörü ve HES (19,441MWm / 18,707 MWe) Kırma Eleme ve Hazır Beton Tesisleri\" projesi ile ilgili olarak ... Çevresel Etki Değerlendirmesi, İzin ve Denetim Genel Müdürlüğünce verilen 29/04/2015 günlü, 3861 sayılı \"Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED) Olumlu\" kararının, yeterli inceleme yapılmadığını, proje tanıtım dosyasının bilimsel gerçeklikten uzak bir biçimde hazırlandığını, projenin uygulanması halinde çevreye telafisi imkansız zararlar vereceği gerekçesi ile işlemin iptaline karar verildiği, ilgili kararın temyiz istemi üzerine Danıştay 6. Dairesi'nin 20/11/2019 tarih, 2019/17691 Esas, 2019/11807 Karar sayılı ilamı ile hükmün onanmasına kesin olarak karar verildiği ve hükmün 20/11/2019 tarihinde kesinleştiği görülmüştür.
Somut uyuşmazlıkta, davacı tarafça 19/07/2010 tarihli sözleşmede \"projenin incelenmesi sonucu yapılması uygun bulunmaması\" halinde ödenen bedelin kayıtsız şartsız iade olunacağının kararlaştırıldığını, 19/07/2010 tarihli sözleşmede \"projenin incelenmesi sonucu yapılması uygun bulunmaması\" koşulunu yalnızca tarafların uygun bulmasına bağlamadığı, taraflar dışında ... HES projesinin ÇED olumlu raporunun iptalinde olduğu gibi yasal ve teknik nedenlerle uygulanma imkanının kalmaması haline de bağladığını, ... Üretim Ltd. Şti.'nin bünyesinde bulunan ... HES projesi dışında ekonomik değeri olan bir malvarlığının bulunmadığını, içi boş bir şirket hisselerine 600.000,00.USD ödenmesinin hayatın olağan akışına aykırı olduğunu, taraflar arasındaki sözleşmenin olmazsa olmaz koşulunun gerçekleşmediğini, ortaya çıkan bu durumun sözleşme konusunun gerçekleşmesini fiilen ve hukuken ortadan kaldırdığını ileri sürerek, hisse devir bedeli olarak davacıların ve dava dışı ...'nun ödediği 600.000,00.USD'nin davalılardan istirdadının talep edildiği ve iddianın ileri sürülüş şekline göre sözleşmedeki şartın gerçekleşmemesi ve edimin imkansızlığı hisse devirlerinden sonra ortaya çıktığı uyuşmazlık konusu değildir.
6098 sayılı TBK'nun 136 madde uyarınca; Borcun ifası borçlunun sorumlu tutulamayacağı sebeplerle imkânsızlaşırsa, borç sona erer. Karşılıklı borç yükleyen sözleşmelerde imkânsızlık sebebiyle borçtan kurtulan borçlu, karşı taraftan almış olduğu edimi sebepsiz zenginleşme hükümleri uyarınca geri vermekle yükümlü olup, henüz kendisine ifa edilmemiş olan edimi isteme hakkını kaybeder. Kanun veya sözleşmeyle borcun ifasından önce doğan hasarın alacaklıya yükletilmiş olduğu durumlar, bu hükmün dışındadır. Borçlu ifanın imkânsızlaştığını alacaklıya gecikmeksizin bildirmez ve zararın artmaması için gerekli önlemleri almazsa, bundan doğan zararları gidermekle yükümlüdür.
Bu bağlamda somut olay irdelendiğinde; 04/07/2012 tarihli \"protokol\" başlıklı sözleşmenin E.1. Fıkrasında \"... firmasına ait Antalya da bulunan ... HES projesinin tamamı için taralar 600.000.-USD(altıyüzbinamerikandoları) ödenmiştir. Devlet Su İşlerinin ... HES projesinin ...'ye kaldığını bildirmesinden sonra bakiye 200.000.USD (ikiyüzbinamerikandoları) ..., ... ve ... tarafından ...'ye ödenerek projenin ve ... firmasının hisselerini tamamına sahip olacaklardır. Bu proje için verilmiş olan 200.000.TL'lik teminat mektubu ...'ye iade edilecektir\" hükmü uyarınca, davacılar ile dava dışı ...'nun toplam 600.000.USD ödeme yaparak dava konusu şirketteki tüm hisseleri devir aldıkları, dava konusu şirketin dava tarihinde davacılar ve dava dışı ... ait olduğu,
Mahkemece davacı tarafa ... hissesine yönelik beyanda bulunması üzere süre verildiği, davacı tarafça 04/07/2022 tarihli beyan dilekçesi ile, davanın temelinin hisse devirine ilişkin işlemler olmayıp, davalı ... ile davacılar arasında imzalanan 19/07/2010 tarihli sözleşmenin oluşturduğunu beyanla 600.000 USD tüm devir bedelinin kendilerine ödenmesinin talep edildiği,
Oysa ki 04/07/2012 tarihli sözleşme uyarınca Devlet Su İşlerinin ... HES projesinin ...'ye kaldığını bildirmesinden sonra bakiye 200.000.USD (ikiyüzbinamerikandoları) ..., ... ve ... tarafından ...'ye ödenerek projenin ve ... firmasının hisselerini tamamına sahip olacaklardır hükmü uyarınca, 05/09/2012 tarihinde ... HES projesinin ...'ye kaldığını bildirmesini takiben, 19/09/2012 tarihinde 200.000,00.USD'lık tutarın davalı ...'ye (parayı alan ...) ödendiğinin \"Para Makbuzu\" başlıklı belge ile sabit olduğu, bu belgede ödememin kimin tarafından yapıldığının yazılı olmadığı, bu durumda 19/09/2012 tarihinde 200.000,00.USD'lık tutarın bir kısmının da dava dışı ... tarafından veya adına ödenmiş olmasının yukarıda yazılı sözleşme hükmü gereği olduğu hususunun mahkemece dikkate alınması gerekirken kabule göre davacıların sebepsiz zenginleşmesine sebep olacak şekilde hüküm tesis edildiği görülmüştür.
Ayrıca yukarıda ayrıntısı ile izah edildiği üzere, davacı tarafça dava konusu şirketin tüm hisselerinin 25/07/2012 tarihinde devralınıp, tüm hisse devir bedeline karşılık ödenecek olan son meblağın 19/09/2012 tarihinde ödendiği, dava konusu şirketin davacı tarafça devralınması nedeni olan ... HES projesinin 20/11/2019 tarihinde kesinleşen Antalya 2. İdare Mahkemesi'nin 2017/1109 Esas 2019/659 Karar sayılı kararı ile iptal edildiği, böylelikle mahkemece öncelikle, davaya konu ... HES projesinin de iptal edilip edilmediğinin, ÇED raporunun yeniden alınmasının mümkün olup olmadığının, dava konusu şirketin ... HES projesini ifa etme olanağı olup olmadığının araştırılmasından sonra devre konu ... şirketinin ... HES projesinin ifasının imkansız hale geldiği anlaşılması halinde sözleşmedeki şartın gerçekleşmemesi ve ödemenin imkansızlığının hisse devirlerinden sonra ortaya çıktığı dikkate alınarak TBK'nun 136 ve 228. maddeleri de tartışılarak işin esası hakkında karar verilmesi gerekirken yanılgılı değerlendirmeye dayalı olarak yazılı şekilde hüküm tesisi usul ve yasaya aykırı bulunmuştur.
Tüm bu nedenlerle ilk derece mahkemesinin davanın kabulü yönündeki kararında isabet görülmediğinden davalı ... vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne, ilk derece mahkemesi kararının eksik inceleme nedeniyle kaldırılmasına, dosyanın karar veren ilk derece mahkemesine gönderilmesine karar vermek gerekmiş ve takdiren aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
\tHÜKÜM: Yukarıda Açıklanan Nedenlerle;
\t1- Davalı ... vekilinin istinaf başvurusunun 6100 Sayılı HMK'nın 353/(1)-a.6 maddesi gereğince KABULÜNE,
\t2- Ankara 7. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 23/06/2023 tarih 2021/169 Esas 2023/506 Karar sayılı kararının ... hakkındaki dava yönünden KALDIRILMASINA,
\t3- Davalı ... hakkındaki davanın yeniden görülmesi için dosyanın karar veren ilk derece mahkemesine gönderilmesine,
\t4-Davalı ... tarafından yatırılan 77.054,00 TL istinaf karar harcının talep halinde davalı ...'ye iadesine,
\t5-Davalı ... tarafından yapılan istinaf yargılama giderlerinin ilk derece mahkemesince yeniden verilecek kararda dikkate alınmasına,
\t6-İstinaf aşamasında duruşma yapılmadığından davalı yararına vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,
\tDosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda HMK'nın 353/(1)-a.6 ve 362/(1)-g. maddeleri uyarıca kesin olmak üzere oy birliği ile karar verildi.21/03/2025
Başkan- Üye - Üye - Zabıt Katibi -