T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
44. HUKUK DAİRESİ
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F M A H K E M E S İ K A R A R I
DOSYA N:2022/1616 Esas
KARAR NO:2025/532
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ:BAKIRKÖY 6. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ:29/06/2022
NUMARASI:2021/924 E. - 2022/585 K.
DAVANIN KONUSU:Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan)
İSTİNAF KARAR TARİHİ:27/03/2025
Yukarıda yazılı ilk derece mahkemesi kararına karşı, istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine yapılan inceleme sonucunda;
G E R E Ğ İ D Ü Ş Ü N Ü L D Ü:Tarafların İddia ve Savunmaları:Davacı vekili dava dilekçesinde özetle: davalı firma müvekkilden alacaklı olduğu bahsiyle ... bankası şile şubesi'nin ... Hesapta kayıtlı 15/11/2021 keşide tarihli, ... çek numaralı 75.000.-TL bedelli bir adet çekin ellerinde olduğu ve çekin ödenmesini müvekkili firmaya bildirdiklerini, müvekkili firmanın çek alacaklısı olduğunu iddia eden şahsa bir borcu olmadığı gibi iddia edilen çekteki yazı ve imzada şirketimiz yetkililerinin yazı ve imzasına benzemediğini, ayrıca bahse konu çekle ilgili olarak müvekkili şirket defter ve kayıtlarında da ödemesi talep edilen çekle ilgili bir kayıt/bilgi bulunmadığını, çek aslı ibraz edildiğinde çekin üzerindeki diğer def'i ve itiraz hakları saklı kalmak kaydı ile çekteki imzanın müvekkili şirket yetkililerine ait olup olmadığı ve müvekkili firmanın bahse konu çekten dolayı borçlu olmadığı tespit edileceğini, davalı tarafın müvekkili şirket nezdinde mevcut ve tahakkuk etmiş hiçbir hak ve alacağı da bulunmadığını, davalı tarafın aksini iddia etmesi halinde, menfi tespit davalarında ispat yükünün kural olarak davalı alacaklıda olması nedeniyle bu iddiasını HMK m.200 uyarınca yazılı senetle ispatlaması gerektiğini, bedelsiz ve müvekkilden sadır olmayan kötü niyetli olarak müvekkilini borçlu göstererek icra tehdidi ile karşı karşıya bırakan karşı taraf davalının çeki yazdırması ve icra takibine koyması konusunda haklı endişeleri olduğunu, ihtiyati haciz/icra takibi açılmadan önce, işbu menfi tespit davasını açtıklarını davanın kabulüne karar verilmesini talep ve dava etmiştir.Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkili firma dava konusu mezkur çeki, dava dışı ...Ltd.Şti. ve ... A.Ş. firmalarının borcuna mahsuben aldığı, müvekkili firma ile ...'a ait İstanbul adresinde faaliyet gösteren ....Şti. ile sss'ın eski ortağı ve yönetim kurulu üyesi olduğu ...'a ait iş merkezı, ... A.Ş. arasında borç alacak ilişkisi söz konusu olduğu, borçlu firmaların ortağı ve yönetim kurulunda görev yapan yetkilisi ... yukarıda bahsi geçen firmaları iflas aşamasına geldiğinden ötürü işlerini yürütmek adına kayın pederi ... adına davacı.... Şti.'ni kurmuş ve ticari faaliyetlerini bu firma üzerinden yürütmeye başladığı ve bir süre sonra firma hisselerini kardeşi ... Adına devir ve tescil ettiği, borçlu ... müvekkili firmaya da bu sebeple grup firmalarının borcuna mahsuben dava konusu ... bankası şile şubesi'nin, ... hesapta kayıtlı 15/11/2021 keşide tarihli, ... çek numaralı 75.000.-TL bedelli çeki kargo ile gönderdiği, dava konusu mezkur çek müvekkili firma yetkilisi tarafından yalıkavak/bodrum yurtiçikargo şubesinden teslim alınmış ve ciro edilerek ticari münasebet içerisinde olduğu ... A.Ş.'ne devir ve temlik edildiği, bu sebeple sayın mahkemenin çek aslının sunulması yönündeki talebini yerine getiremediklerini, çek aslının ... A.ş.'den talep edilmesi gerektiğini, müvekkili firmaya davacı firma tarafından mezkur çekin firma yetkilisi yusuf dede'nin memleketinde olduğu ve bu sebeple firmanın asıl sahibi ve vekaleten çek keşide etmeye yetkisinin bulunduğundan bahisle ... tarafından keşide edilerek imzalandığı bildirdiği, davacı firma ile müvekkili firma ile ticari münasebeti bulunan yukarıda zikrettiği firmalar arasında organik bağ bulunduğunu beyan ederek davanın reddini talep etmiştir.
İlk Derece Mahkemesi Kararı:Mahkemece; \"Davacı ....Şti. tarafından davalı ... Ltd.Şti.’ne açılan menfi tespit davasının Kabulü ile; Davaya konusu, davacı Davacı ....Şti. 'nin, keşidecisi olduğu ... Bankası A.Ş. / ... Şubesi nezdindeki ... Hesapta kayıtlı 15/11/2021 keşide tarihli, ... çek numaralı ve 75.000 TL meblağlı çek nedeniyle davalıya borçlu olmadığının tespitine,Davacının çekin iadesine ilişkin talebinin ... bankası yazı cevanıdan çekin davalıda olmadığı anlaşıldığından davalı yönünden pasif husumet eksikliği nedeniyle reddine,Davacının kötüniyet tazminat talebinin yasal şartları oluşmadığından reddine, \" karar verilmiştir.
İleri Sürülen İstinaf Sebepleri:Davacı vekili tarafından süresinde istinaf yoluna başvurulmuş olup, davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; Davalı hakkında açılan ... Bankası Şile Şubesi ... hesapta kayıtlı 15/11/2021 keşide tarihli, ... çek numaralı, 75.000.-TL bedelli bir adet çek nedeniyle davalı yana borçlu olmadığının tespiti ile dava konusu çekin müvekkili firmaya iadesi talep edildiğini, yapılan yargılamada davalı yan süresi içinde davaya cevap vermediği gibi çekin kendilerinde bulunmadığını, 3.kişiye ciro ettiklerini ve devir ettiklerini beyan ettiğini, davalı yanın ve 3. kişilerin çek aslını dosyaya sunması için mahkemece yazılan ihtarlı celplere de olumlu dönüş olmamış ve çek aslı dosyaya ibrazdan kaçınıldığını, dava süresince çekin kesin olarak kimde olduğu tespit edilemediğini, mahkeme tarafından menfi tespit davasının kabulüne ilişkin karara itirazları bulunmadığını, çek iadesi talebini bulunduğu bahsiyle müvekkili tarafından en son davalının elinde olduğundan emin olduğu ve davalının da beyanında çeki elinde bulundurduğu ancak cirolayıp devir ettiği iddiası üzerine ilgili 3. kişilerden de çekin dosyaya sunulmadığı gözetildiğinden çekin hala davalının elinde olma ihtimali kuvvetle muhtemel olmakla birlikte çek yargılama sürecinde ortaya çıkmadığından sırf bu nedenle çek iadesi talebinin reddi neticesinde müvekkili aleyhine ve davalı lehine pasif husumet yokluğu nedeniyle vekalet ücretine hükmedilmesi hatalı olduğunu, dava konusu çekin sırf çeki müvekkilden aldığını iddia eden davalının elinde olmaması nedeniyle davalı lehine çek iadesi talebi yönünden pasif husumet yokluğu bahsi ile lehine vekalet ücreti hükmedilmesinin hatalı olduğunu, davalı yan çeki müvekkiline iade etmediği gibi mahkemeye de söz konusu çek aslı ibraz edilmediğini, davalı yanın davanın açılmasında sebebiyet verdiği ve müvekkilinin davanın açılmasında bir kusuru olmaması gözetildiğinde davacı lenine vekalete hükmedilmesinin hatalı olduğunu beyanla taleplerinin kabulüne itirazları doğrultusunda istinaf taleplerinin kabulüne mahkeme kararın müvekkili aleyhine olan kısımlar yönünden kaldırılmasına, karar verilmesini talep etmiştir.Davalı vekili tarafından süresinde istinaf yoluna başvurulmuş olup, davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; Firmanın dava konusu mezkur çeki, dava dışı ... Ltd.Şti. ve ... A.Ş. firmalarının borcuna mahsuben davacı firma yetkilisi ve temsilcisi ile çekin verildiği tarihteki firma yetkilisinin damadı ...'dan ... kargo vasıtası ile alındığını, çek üzerindeki imzaların firma yetkilisi ... tarafından atıldığı bilgisi firmaya verildiğini, mahkeme tarafından çek üzerindeki imza ve yazılar hakkında adli tıp kurumunda imza incelemesi yapılmaksızın eksik inceleme sonucunda verilen iş bu karar açıkça usul ve yasaya aykırı olduğunu...'a ait .... Şti. ile ...'ın eski ortağı ve yönetim kurulu üyesi olduğu ...ve ...'a ait ... A.Ş. arasında borç alacak ilişkisi olduğunu, firmalar arasındaki organik bağın tespiti bilirkişi ile sabit olacağını, bilirkişi incelemesi yapılmadan verilen kararın usulu ve yasaya aykırı olduğunu, Borçlu firmaların ortağı ve yönetim kurulunda görev yapan yetkilisi ... bahsi geçen firmaları iflas aşamasına geldiğinden ötürü işlerini yürütmek adına kayın pederi .... adına davacı... Ltd.Şti.'ni finanse ederek kurmuş ve ticari faaliyetlerini bu firma üzerinden yürütmeye başlamış ve bir süre sonra firma hisselerini kardeşi ... adına devir ve tescil ettiğini,...'ın alacaklıları tarafından bilinmekte olup mahkeme tarafından herhangi bir tanık deliline gerek duyulmaksızın verilen bu kararın bu yönü ile de usul ve yasaya aykırı olup bozulması gerektiğini, borçlu ... müvekkili firmaya da bu sebeple grup firmalarının borcuna mahsuben dava konusu ... Bankası Şile Şubesi,...hesapta kayıtlı 15/11/2021 keşide tarihli, ... çek numaralı 75.000.-TL bedelli çeki kargo ile gönderdiğini, çekin firmanın yetkilisi ... tarafından ... kargo ... şubesinden elden teslim alındığını, mahkeme tarafından ... kargo yalıkavak şubesinden ilgili kargo evraklarının celbi yapılmaksızın eksik inceleme sonucu verilen karar bu yönü ile de usul ve yasaya aykırı olup bozulması gerektiğini, mahkeme tarafından yurtiçi yalıkavak şubesinden ilgili belgeler celp edildiğinde açıkca dava konusu mezkur çekin grup şirketler yetkilisi... tarafından gönderildiği görüleceğini, dava konusu çekin firmanın yetkilisi tarafından ciro edilerek ticari münasebet içerisinde olduğu ... A.ş.'ne devir ve temlik edilmiş ve bu durum Mahkeme tarafından tespit edilerek en son meşru hamil olan ... firmasından talep edilerek çek aslı dava dosyasına sunulduğunu, firmanın çek aslının sunulması sonrasında alacaklı konumda bulunan ... firmasına borçlu olduğu 57.000 TL.bedeli firma yetkilisi ... hesabına ödediğini, firmanın davacı firma tarafından mezkur çekin firma yetkilisi ...'nin memleketinde olduğu ve bu sebeple firmanın asıl sahibi ve vekaleten çek keşide etmeye yetkilisinin bulunduğundan bahisle ... tarafından keşide edilerek imzalandığı bildirildiğini, davacının iddia ettiği çek üzerindeki yazı ve imzanın kendilerine ait olmadığı hususlarının tespiti içinde organik bağ ile firmaya müteselsilen borçlu olan ve dava konusu mezkur çeki gönderen ... ın ve çekin gönderildiği tarihteki şirket yetkilisinin imza ve yazı örneklerinin alınmaksızın verilen kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu beyanla Bakırköy 6.Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2021/924 Esas 2022/585 Karar Nolu Gerekçeli Kararının istinaf incelemesi neticesinde kaldırılarak karar verilmesine veya kaldırılarak yeniden incelenmek üzere ilk derece mahkemesine iade edilmesine, karar vermesini talep etmiştir.Davalı vekili istinafa cevap dilekçesinde özetle; davalı tarafın istinaf talebinin reddine karar verilmesi ile yerel mahkeme kararının müvekkili aleyhine olan kısımlar yönünden hükmün talepleri doğrultusunda kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
GEREKÇE:HMK'nın 355. Maddesi gereği, kamu düzenine aykırılık teşkil eden hususlar hariç tutularak, istinaf neden ve gerekçeleri ile sınırlı olmak üzere yapılan incelemede;Dava İİK 72 maddesine dayalı icra takibinden önce menfi tespit ve çekin istirdadı istemine ilişkindir.Davacı vekili, ... Bankası ... Şubesi'ne ait ... IBAN numaralı hesaptan 15/11/2021 keşide tarihli, ... çek numaralı, 75.000 TL bedelli çekteki yazı ve imzanın şirket yetkililerine ait olmadığını, çekin şirket kayıtlarında yer almadığını davalının müvekkil şirket nezdinde herhangi bir hak ve alacağının olmadığını, beyanla icra takibi başlatılmadan önce müvekkili şirketin borçlu olmadığının tespitini, çekin iadesini talep etmiştir.Davalı vekili, müvekkilinin dava konusu çeki, dava dışı .... Şti. ve ... A.Ş. firmalarının borcuna mahsuben aldığını, borçlu firmaların yetkilisi ..’ın, kayınpederi... adına ... Şti.’ni kurduğunu, bir süre sonra firma hisselerini kardeşi ...’a devrettiğini ve borçlarını yeni firma üzerinden yürütmeye başladığını bu çekide kendilerine bu şekilde gönderdiğini, firmalar arasında organik bağ bulunduğunu belirterek, davanın reddini talep etmiştir.Menfi tespit davasında kural olarak, hukuki ilişkinin varlığını ispat yükü davalı alacaklıdadır. Menfi tespit davasında borçlu ya borçlanma iradesinin bulunmadığını ya da borçlanma iradesi bulunmakla birlikte daha sonra ödeme gibi bir nedenle düştüğünü ileri sürebileceği gibi borçlu borcun varlığını inkar da edebilir.Bu durumlarda ispat yükü davalı durumunda olmasına karşın alacaklıya düşmektedir. “imzanın sahte olması” iddiası senedin hükümsüzlüğüne yönelik olup, her hamile (iyiniyetli olsa dahi) karşı ileri sürülebilen mutlak def’i olarak kabul edilmektedir.Dosya kapsamına göre ; dava, imza inkarına dayalı olarak açılmış, davalı çeki ciro ederek ... A.Ş.'ne devir ve temlik ettiğini beyan etmiş,...Bankası'nın 25.02.2022 tarihli yazı cevabından dava konusu çekin ... şirketi tarafından ibraz edildiği ve aslının firmaya iade edildiğinin belirtildiği, mahkemece bu şirkette çeki ibraz etmesi için tebligat çıkartıldığı, tebligatın iade döndüğü ve çekin ibrazının sağlanamadığı, çek aslına ulaşılamadığı için imza incelemesi yapılamadığı , davalının beyanlarından davacı şirket ile değil dava dışı grup şirketlerle ticari ilişki olduğunun beyan edildiği bu nedenle taraflar arasında temel ilişki bulunmadığının anlaşıldığı, davalının ispat yükümlülüğünü yerine getirmediği davanın menfi tespit talebi yönünden kabulüne karar verilmesinde ve çekin dava dışı şirket tarafından ibraz edildiği davalının elinde olmadığı anlaşıldığından çekin istirdadı talebinin reddine karar verilmesinde isabetsizlik bulunmadığı anlaşılmıştır.Ancak mahkemece çek istirdat talebinin reddedildiği, bu talebin aynı çek için açılan menfi tespit davasında ayrıca harçlandırılmayan feri talep olduğu, bu nedenlerle reddedilen bu talep yönünden davalı yararına vekalet ücreti verilmesi hatalıdır, davacının bu yöne ilişkin istinaf talebinin kabulü gerekmiştir. Davalı vekilinin İstinaf başvurusunun HMK 353/1-b-1 maddesi gereğince esastan reddine, Davacı vekilinin İstinaf başvurusunun kabulü ile HMK 353/1-b-2 maddesi gereğince kararın kaldırılmasına, yeniden esas hakkında hüküm kurulmasına, davalı yararına vekalet ücreti verilmesine yer olmadığına karar verilmesi gerektiği kanaat ve sonucuna varılarak aşağıdaki hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM:Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;1-Davalı vekili tarafından yapılan istinaf talebinin 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-b/1. maddesi gereğince ESASTAN REDDİNE, 2-Davacı vekilinin istinaf isteminin KABULÜ ile,3-Bakırköy 6. Asliye Ticaret Mahkemesinin 29/06/2022 tarih, 2021/924 E. 2022/585 K. Sayılı kararının 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-b-2. maddesi gereğince KALDIRILMASINA, ancak belirtilen hususlar yeniden yargılamayı gerektirmediğinden yeniden esas hakkında hüküm kurulmasına,-Davacı ....Şti. tarafından davalı ... Ltd.Şti.’ne açılan menfi tespit davasının Kabulü ile; -Davaya konu, davacı Davacı ....Şti. 'nin, keşidecisi olduğu ... Bankası A.Ş. / ... Şubesi nezdindeki ...Hesapta kayıtlı 15/11/2021 keşide tarihli, ... çek numaralı ve 75.000 TL meblağlı çek nedeniyle davalıya borçlu olmadığının tespitine,-Davacının çekin iadesine ilişkin talebinin ... Bankası yazı cevabından çekin davalıda olmadığı anlaşıldığından, davalı yönünden pasif husumet eksikliği nedeniyle reddine, -Davacının kötüniyet tazminat talebinin yasal şartları oluşmadığından reddine,
4-İlk derece mahkemesinde yapılan yargılama giderleri ve harca ilişkin; 4/a-492 Sayılı Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 5.123,25.-TL karar harcından peşin alınan 1.280,82-TL'nin mahsubu ile 3.842,43 TL harcın davalıdan tahsiliyle Hazineye gelir kaydedilmesine, 4/b-Davacı tarafından ilk derece mahkemesinde yapılan: 59,30-TL başvurma harcı, 1.280,82 TL peşin harç, 8,50 TL vekalet harcı, 199,10 TL tebligat, müzekkere ve posta gideri olmak üzere toplam 1.547,72 TL'nin, davanın kabul edilmiş olması sebebiyle, davalıdan tahsiliyle davacıya verilmesine, 4/c-Davalı tarafından ilk derece mahkemesinde yapılan, yargılama gideri bulunmadığından bu hususta karar verilmesine yer olmadığına,4/ç-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre 30.000,00 TL vekalet ücretinin davalıdan tahsiliyle davacıya verilmesine, 5-İstinaf aşamasında yapılan yargılama giderleri ve harca ilişkin;5/a-492 Sayılı Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 5.123,25-TL nispi istinaf karar ve ilam harcından peşin yatırılan 1.280,82-TL harcın mahsubu ile bakiye 3.842,43-TL harcın davalıdan tahsiliyle Hazineye gelir kaydedilmesine, 5/b-İstinaf talebi kabul edildiğinden davacı tarafça yatırılan istinaf harcının karar kesinleştiğinde ve talep halinde iadesine,5/c-İstinaf yargılaması için davacı tarafından yapılan 220,70-TL istinaf yoluna başvurma harcı, 61,60 TL tebligat, müzekkere ve posta gideri olmak üzere toplam 282,30 TL'nin davalıdan tahsiliyle davacıya verilmesine,5/ç-Davalı tarafından istinaf aşamasında yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,5/d-İstinaf incelemesi duruşmasız yapıldığından vekalet ücreti tayinine yer olmadığına,6-6100 Sayılı HMK'nın 333. maddesi gereğince var ise bakiye gider avansının karar kesinleştiğinde taraflara iadesine,6100 Sayılı HMK'nın 353/1-b-2. maddesi gereğince, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda ve 6100 Sayılı HMK'nın 362/1-a. maddesi gereğince, miktar itibariyle kesin olmak üzere oy birliğiyle karar verildi. 27/03/2025