T.C.
ANTALYA
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
16. HUKUK DAİRESİ
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ:DENİZLİ 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
KARAR TARİHİ:22/10/2021
DAVANIN KONUSU:Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan)
GEREKÇELİ KARAR
YAZIM TARİHİ:28/03/2025
İlk derece mahkemesinin kararı süresi içerisinde istinaf edilmiş olduğundan dosya içerisinde bulunan belgeler okunup incelendi.
Üye hakimin görüşü değerlendirildi.
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVACININ İDDİALARININ ÖZETİ:
Davacı vekili, müvekkili ... San. Tic. Ltd. Şti. tarafından borçlu ...’e kesilen faturaların dilekçe ekinde yer almakta olduğunu, faturalar incelendiğinde ...’in 177.925,71 TL tutarında anapara borcu olduğu, ... tarafından söz konusu borçlara mahsuben; müvekkilinin ciranta olarak bulunduğu 13.12.2018 keşide tarihli keşide yeri Denizli olan 100.000,00 TL bedelli ... namına ... Teks. San. ve Tic. A.Ş. tarafından keşide edilen ... Banka ait ... seri nolu çek verilmiş olup; çekin şirket yetkilisi yerine müvekkil şirkete ait maden sahasında bir çalışana teslim edildiğinin öğrendiğini, müvekkilinin ... Madencilik kaşesi ile ve fakat müvekkilinin bilgisi olmadan bu çek, kaşe üzerine sahte imza atılarak cirolanıp piyasaya sürüldüğünü, saymış bulundukları bu nedenler ile bir an önce işbu çeklere yönelik olarak müvekkiline karşı herhangi bir cebri icra yoluna başvurulmaması amacıyla ihtiyati tedbir kararı verilmesi zarureti bulunmadığını, öncelikle müvekkilinin ciranta olarak bulunduğu ... keşide tarihli keşide yeri Denizli olan 100.000,00 TL bedelli ... namına ... Teks. San. ve Tic. A.Ş. tarafından keşide edilen ... Banka ... Seri numaralı çek ile ilgili olarak müvekkili aleyhine icra takibi yapılmaması amacıyla teminat karşılığında İHTİYATİ TEDBİR kararı verilmesini, alacaklının elinde bulunan ve müvekkilinin ciranta olarak bulunduğu 13.12.2018 keşide tarihli keşide yeri Denizli olan 100.000,00 TL bedelli ... namına ... Teks. San. ve Tic. A.Ş. tarafından keşide edilen ...Banka ait ... Seri numaralı çekte yer alan müvekkilimin cirosunun kendi rızası ve bilgisi dışında kaşesinin kullanılarak sahte imza ile yapılması nedeniyle borçlu olmadığının tespiti ve işbu cironun iptalini, yargılama giderleriyle vekâlet ücretinin davalı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
DAVALININ SAVUNMALARININ ÖZETİ:
Davalı vekili, davalı müvekkili ..., \"... Mahallesi ... / DENİZLİ\" adresinde bulunan işyerinde kömür ticareti işi ile uğraştığını, davacı ... San.ve Tic. Ltd. Şti.'nin , ... Madencilik Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi'nin ruhsat sahibi olduğu Isparta ili Eğridir ilçesi ... Köyü bulunan ... Kömür Madeni ve İşletme Tesisinde redevans sözleşmesi ile kömür üretimi yapmaktadır. Diğer Davalı ... Nakliye Madencilik Limited Şirketi ile davacı Şirketi ile organik bağı mevcut olan hafriyat taşeronu olarak çalışan bir şirket olduğunu, davalı müvekkilin, davacı şirketin üretimini yaptığı kömürlerden müteaddit defalar satın aldığını, davalı müvekkil satın aldığı kömürlerin bedelini davacı şirkete çek ve nakit karşılığı olarak ödediğini, davalı müvekkilin çalışanları, Isparta İli Eğridir İlçesi ... Köyü bulunan ... Kömür Madeni ve İşletme Tesisine kömür satın almak için gittiklerinde davaya konu edilen çeki davacı şirketin sorumlusu ve aynı zamanda kömür ocağının da teknik nezaretçisi olan maden mühendisi ...'a teslim edildiğini, dava konusu ...Bank A.Ş. Denizli Şubesinin ... keşide tarihli ... seri no.lu 100.000,00-TL lık çekin bedeli keşideci ... Tekstil San.ve Tic. Ltd. Şti. tarafından hamiline ödendiğini, davalı ...’in davacı şirkete borcu bulunmadığını bildirmiştir. ...; iraliyeli faturaları tanzim etmekte hem de bedelleri karşılığı verilen çekleri veya nakit paraları almaktadır. Bu durum bile davacının dava dilekçesinin ekine koyduğu ..., ..., ... ve ... no.lu irsaliyeli faturalarla ile sabit olduğunu, davacı şirketin ticaret sicil kayıtları celp edildiğinden görülecektir ki; Eğridir ilçesinde şube dahi açılmadığını, ...’ın fiilen kullandığı yetkinin tescil işleminin yapılmamış olması iyi niyetli üçüncü kişilere karşı işletme sahibinin sorumluluğunu kaldırmadığını, ... en kötü ihtimalle ticari vekil olarak kabulü gerekmektedir ki bu durumda bile çekin davacıya teslim edildiğinin kabulü zorunlu olduğunu, davalı müvekkil tarafından ciro edilerek davacı şirket yetkilisine teslim edilen çekin sahte ciro ile devredildiği iddiasının muhatabı, iyiniyetli üçüncü şahıs konumundaki davalı müvekkili değil, sahte atıldığı iddia olunan ciroya dayanarak devralan diğer şahıslardan olduğunu, davalı müvekkil, çeki şirketin yetkilisine teslim ettikten sonra çekin akıbetinden sorumlu tutulması hukuken mümkün değildir. Davacı şirket ile diğer davalı ... Nakliye Madencilik Limited Şirketi arasında organik bağ mevcut olup davanın kötüniyetli olduğunu, davalı ... Nakliye Madencilik Ltd.Şti., davacı şirket görünürde hafriyat ve nakliyat işlerini yapan ayrı bir şirket gibi görünse de aslında her ikisi aynı şirkettir. Her ne kadar davacı şirket ile davalı ... Nakliye Ltd.Şti.nin müdürleri ve ortakları ayrı kişilermiş gibi gözükse de dava dilekçesi ve celp edilecek ticaret sicil kayıtlarına göre ; her iki şirketin adresi “... Mahallesi ... Sk. No: ... Çankaya / ANKARA olduğunu, ... Vergi Dairesi’ne müzekkere ile her iki şirketin beyannamelerini imzalayan SMMM sorulduğunda olay tarihinde her iki şirketin de yine ne muhasebecisi aynı kişi olduğunu, bu nedenlerden dolayı davanın reddine ve İİK’nun 72.maddesi uyarınca asıl alacağın %20 sinden aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatının davacından alınarak tarafına verilmesini, yargılama gideri ve avukatlık ücretinin, davacı taraf yüklenmesine karar verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ:
İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonunda; \" davacı ... San. Tic. Ltd. Şti. ve davalı ... Nakliye Madencilik Limited Şirketi arasında adresleri, muhasebecileri, iştigal konuları aynı olmakla organik bağ olduğu kabul olundu. Bu sebeplerle imza incelemesi yapılmadı.Her ne kadar işleten veya yetkili temsilci, bir kişiye ticari temsilcilik yetkisi verildiğini tescil ettirmek zorunda ise de ticari temsilcinin örtülü olarak atanması da olanaklı olduğundan tacirin, ticari temsilcinin fiillerinden sorumluluğu, tescilin yapılmış olmasına bağlı değildir dolayısı ile tescil bu bakımdan kurucu değil açıklayıcı bir işleve sahiptir. Başka bir deyişle ticari temsilcinin ''yetkili olduğu esas, yetkisizliği ise istisnadır. Ticari temsilci ticari işletme konusu ile ilgili kambiyo senedini kabul edebilir. Dolayısı ile işletmenin amacına yönelik her işi yapabileceğinden (alter ego) düzenlenmiş belgedeki imza inkarına ilişkin talep red edilmiş olup çekteki imzanın davacı şirketi bağlayacağı kabul edilmiştir. Ticari mümessil gerekse ticari vekil, yazılı veya sözlü açık veya zımni olarak tayin edilebilir.(11 HD'nin 20/12/2010 tarih ve 2009/6473 Esas, 2010/13016 Karar). Tedbir kararı uygulanmamış olduğundan davacı aleyhine tazminata hükmolunmadı\" şeklinde karar verilmiştir.
İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ:
Karara karşı, davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.
Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; mahkemece delillerin toplanmadığını, davalının dava konusu çekleri eski şantiye çalışanı olan tanık ...'a teslim ettiğini, ...'ın ticari vekil olmadığını, bu şahsın ödeme kabul etme ya da kambiyo taahhüdünde bulunma yetkisinin bulunmadığını, ticari vekil olsa dahi özel yetki verilmediği sürece kambiyo taahhüdünde bulunamayacağını beyan ederek ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ ve GEREKÇE:
Dava, imza inkarına dayalı menfi tespit istemine ilişkindir.
Dairemizce istinaf incelemesi, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.
Dosyada, çekte davacı ismi üzerindeki imzanın davacı şirket yetkilisine ait olup olmadığı, dava dışı ...'ın davacı şirketin ticari mümessili olup olmadığı, bu imzanın ...'a ait olup olmadığı ihtilaflıdır.
Dava konusu ...Bank Denizli Şubesine ait ... seri nolu ... keşide tarihli çekin dava dilekçesi ekinde bulunan suretinin incelenmesinde; çekin keşidecisinin ... Tekstil Şirketi, lehtarının ... olduğu, ...'in çeki davacıya ciro ettiği, ardından çekin davalı ... Nakliye şirketine ciro edildiği görülmüştür.
Dosya kapsamında mahkemece bankaya müzekkere yazılarak çekin arkalı önlü görüntüsünün istenmediği anlaşılmıştır. Mahkemece yapılması gereken iş; eldeki davanın çekten dolayı açılan menfi tespit davası olması nedeni ile bankadan söz konusu çekin arkalı önlü görüntüsünün istenmesi, ardından bu davanın ancak çekte davacıdan sonra imzası bulunan ciranta veya hamillere karşı açılabileceği, çekte imzası bulunmayan veya davacıdan önce lehtar, keşideci veya avalist olarak imzası bulunan kişi/ şirket veya kişilere/ şirketlere karşı açılamayacağı gözetilerek bu kişilere karşı açılan davanın pasif husumet yokluğundan usulden reddine karar verilmesi gerekirken eksik inceleme ile yukarıda yazılı şekilde davanın tüm davalılara karşı esastan reddine karar verilmesi hatalı olmuştur.
Yine dosyada ... isimli şahsın davacı şirketin ticari mümessili olduğu iddia edilmesine rağmen bu hususta araştırma yapılmadan sadece ...'ın maaşının diğer çalışanlara göre daha yüksek olduğu gerekçesi ile, bu şahsın davacı şirketin temsilcisi olduğu kabulü ile davanın reddine karar verilmesi hatalıdır.
Mahkemece bu hususun ehliyete ilişkin olduğu da gözetilerek, ...'ın davacı şirketin ticari mümessili olup olmadığının tespiti için davacı şirketin merkez ve şubelerinin ticari sicil kayıtlarının getirtilmesi, ...'a imza yetkisi verilip verilmediğinin, davacı şirketin ticari vekili veya mümessili olup olmadığının kayıtlara bakılarak incelenmesi, bu şahsın davacı tarafından tanık olarak da bildirildiği gözetilerek, gerektiği takdirde beyanının alınması, yine davacı şirketin ticari defter ve kayıtlarının incelenerek dava konusu çekin davacı kayıtlarında yer alıp almadığının, yani çekin benimsenip benimsenmediğinin incelenmesi, yine ticari defter ve kayıtlarda ...'ın ticari vekil veya ticari mümessil olduğuna ilişkin bir kayıt bulunup bulunmadığının değerlendirilmesi, şayet bu şahsın ticari mümessil olduğu anlaşılacak olur ise, yine çekteki imzanın bu şahsa olup olmadığının bilirkişi incelemesi yapılarak tespit edilmesi gerekmektedir.
Sonuç olarak, davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının 6100 sayılı HMK'nın 353/1-a-6 maddesi gereğince kaldırılmasına karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM:Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davacı vekilinin ilk derece mahkemesinin kararına ilişkin istinaf başvurusunun ESASTAN KABULÜNE,\t
2-6100 sayılı HMK'nın 353/1-a-6 maddesi gereğince DENİZLİ 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ'nin 22/10/2021 tarih ve ... Esas ... Karar sayılı kararının KALDIRILMASINA,
3-6100 sayılı HMK'nın 353/1-a-6 maddesi gereğince davanın yeniden görülmesi için dosyanın ilk derece mahkemesine GÖNDERİLMESİNE,
4-492 sayılı Harçlar Kanunu gereğince peşin olarak yatırılan istinaf karar harcının ilk derece mahkemesince talebi halinde davacıya İADESİNE,
5-Davacı tarafından yapılan istinaf yargılama giderinin ilk derece mahkemesinde yapılacak yargılama sonunda dikkate ALINMASINA,
6-İstinaf incelemesi duruşmasız yapıldığından davacı lehine vekalet ücreti takdirine YER OLMADIĞINA,
7-6100 sayılı HMK'nın 333. maddesi gereğince peşin alınan ve harcanmayan istinaf gider avansının ilk derece mahkemesince ilgiliye İADESİNE,
8-Kararın ilk derece mahkemesince taraflara TEBLİĞİNE,
Dair, 6100 sayılı HMK'nın 353/1-a-6 maddesi gereğince dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda oybirliğiyle ve HMK'nın 353/1-a maddesince kesin olarak karar verildi.\t\t\t
...