T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
44. HUKUK DAİRESİ
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F M A H K E M E S İ K A R A R I
DOSYA NO: 2022/1830 Esas
KARAR NO: 2025/601
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: İSTANBUL 19. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 10/02/2022
NUMARASI: 2018/1059 E. - 2022/131 K.
DAVANIN KONUSU: Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan)
İSTİNAF KARAR TARİHİ: 17/04/2025
Yukarıda yazılı ilk derece mahkemesi kararına karşı, istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine yapılan inceleme sonucunda;
G E R E Ğ İ D Ü Ş Ü N Ü L D Ü:
DAVA DİLEKÇESİ: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; 10.06.2018 tarihli ... seri no, 64.770,00 TL bedelli ... banka Pendik şubesine ait ... A.Ş. tarafından müvekkili şirkete keşide edilen çeklerin 06.03.2018 tarihinde şirkette hırsızlık neticesi sonucu çalındığını çalınan çeklerle ilgili bilgilerin tespit edilerek şehit İsmail ... Merkezine şikayette bulunularak, İstanbul Anadolu Cumhuriyet Başsavcılığı 2018/47367 soruşturma dosyalarının açtırıldığını ve ayrıca çekte sahtecilik başvurusunda bulunulduğunu, dava konusu çekin iptali için İstanbul Anadolu 5. Asliye Ticaret Mahkemesine 2018/274 E sayılı dosyası ile zayi davası açılarak teminata istinaden ödeme yasağı kararı alındığını, çekin arkasında ciroya ait imza ve kaşenin müvekkiline ait olmadığını, dava konusu çekin faktoring şirketi tarafından İstanbul ... İcra Dairesi ... Esas sayılı dosyası ile icra işlemine konu edilerek ve ihtiyati haciz uygulaması ile keşideciden tahsilatının sağlandığını, bundan sonra ödeme emri taraflarına ulaşmadan keşideci tarafından ödenerek imzaya itiraz işlemlerinin müvekkili tarafından gerçekleştirilemediğini, müvekkili şirketin çekte yer alan cirantalar ile hiçbir ticari işinin olmadığını, müvekkilinin cep telefonu işi yaptığı ve tekstil mobilya ve çiçek sektörü ile herhangi bir ilişkisinin olmadığı ve müvekkili ile davalıların arasında hiçbir ticari ilişkinin bulunmadığı ve rızası hilafında müvekkilinin elinden çıkan çeklerin imza taklit edilerek piyasa sürüldüğünü ve müvekkilinin yapılması gereken tüm hukuki işlemleri gerçekleştirdiği, davalı faktoring şirketinin iyi niyetli ve çekin çalıntı olduğundan haberi olmadığından bahsedemeyeceğini, davalı şirketin iktisap ettiği çekler nedeniyle kötü niyetli hamil olduğunu ve davalıların ticari örf ve teemmülleri ihmal ettiğini ifade ederek, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile müvekkilinin dava konusu çeklerin meşru hamili olduğunun kabulüne, 10.06.2018 tarihli ... seri no, 64.770,00 TL bedelli ... banka Pendik şubesine ait çekin sahte imza ile tedavüle çıktığının ve borçlu olmadıklarının tespitine çek bedelinin tahsil tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte davalılar tarafından davacı şirkete ödenmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP DİLEKÇESİ Davalı .. A.Ş. vekili cevap dilekçesinde; Müvekkili şirketin müşterisi ... san.Ve Tic.Ltd.Şti. arasında 14.11.2017 Tarihinde imzalanan faktöring sözleşmesi uyarınca ... banka Pendik şubesi 10.06.2018 tarihli ... seri no, 64.770,00 TL bedelli çek verilerek müvekkili şirkete devrettiğini, müvekkilinin çeklerin meşru hamili olduğu, müvekkili şirket tarafından diğer davalının ticari ilişkide bulunduğu davacı ile arasında gerçekleştirilen ticari iş neticesinde düzenlenen, fatura alacaklarının müvekkili şirkete temlik edildiği temlik alındığı ve söz konusu temlik işlemine istinaden dava konusu çeklerin müvekkili şirkete verildiği, dava konusu çeklerin dayanağı faturanın ticari ilişkinin varlığını teyit ettiği ve ilgili çek alacağına karşılık borçlular aleyhine İstanbul ... İcra müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyası ile takip başlatılarak çek bedelinin tahsil edildiğini, müvekkilinin faktöring sözleşmesinde belirtilen usullerde ilgili kanun ve yönetmeliklere uygun iyi niyetli biçimde alacağını temlik aldığını, bu nedenle davacının talebinin reddinin gerekmekte ve davacı tarafça her ne kadar imzanın kendisine ait olmadığı iddia edilse de davacı iddialarının somutlaştırılması açısından ticari defterlerinin incelenmesi ve keşideci ile cirantalar arasında ticari ilişki bulunup bulunmadığının saptanmansın gerektiğini, ayrıca müvekkilinin çeklerde iyi niyetli ve yetkili hamil olduğunu, ayrıca müvekkilinin ne çekin keşidecisini, ne de davacı şirket ile aradaki cirantacıları tanımadığını müvekkilinin muhatabının son cirantacı olan sözleşmeli müşterisi, ... olduğundan aradaki şahıslar ile ilişki ve çekin ne şekilde el değiştirdiğini, bilecek durumda olmadığını, Müvekkilinin faturaya istinaden satın alınan bir alacağa yönelik gerçekleştirilen işlemlerin usul ve yasaya uygun olduğu, davacı iddialarının müvekkili şirket açısından yok hükmünde olduğunu, TTK hükümleri değerlendirildiğinde müvekkilinin faktoring işlemlerinde herhangi bir usulsüzlük bulunmadığını beyanla; haksız davanın reddine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI: İlk Derece Mahkemesin kararıyla; \"Tüm dosya kapsamı ve ATK Fizik İhtisas Dairesinden aldırılan rapor hep birlikte değerlendirildiğinde; davacı şirket yetkilisi ...'in imza örnekleri alınmış ve davacı şirket yetkilisi METİN KANDEMİR'e ait emsal imza asıl evrakları celp edilmiş, dava konusu senetler üzerindeki imzanın davacının el ürünü olup olmadığı yönünden Adli Tıp Kurumu Fizik İhtisas Dairesi vasıtası ile imza incelemesi yapılmış, ATK Fizik İhtisas Dairesinden aldırılan raporlarda; 'İnceleme konusu çekin arka yüzünde 1. ciroda yer alan \"... A.Ş.\" kaşe izi üzerindeki basit tersimli imza ile ...'in mukayese imzaları arasında; tersim biçimi, işleklik derecesi, alışkanlıklar, istif, eğim, doğrultu, seyir, hız ve baskı derecesi bakımından farklılıklar saptandığından, söz konusu imzanın mevcut mukayese imzalarına kıyasla kuvvetle muhtemel ...'nin eli ürünü olmadığı' yönünde rapor düzenlenmiş olup, hüküm kurmaya elverişli rapor doğrultusunda davaya konu çek üzerindeki imzaların davacı şirket yetkilisine ait olmadığı anlaşılmakla mutlak defi niteliğindeki imzadaki sahteliğin çekteki herkese karşı ileri sürülebilen defi olduğu gözetilerek davacının davaya konu 10/06/2018 keşide tarihli ... seri numaralı ... bank Pendik Şubesine ait 64.770,00-TL bedelli çekten ötürü davalılara borçlu olmadığının tespitine karar vermek gerekmiş ayrıca davacı taraf çek bedelinin tahsili sebebiyle tahsil bedelinin davalılardan talep etmişse de kendisi tarafından ödenmeyen çek bedelini tahsili talep hakkı olmadığı gözetilerek buna yönelik istemin reddine karar verilmesi gerektiği anlaşılmakla; Davacının çek bedelinin tahsiline yönelik isteminin reddine, karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.\" şeklindeki gerekçeleri ile,
DAVANIN KISMEN KABUL KISMEN REDDİ ile, Davacının davaya konu 10/06/2018 keşide tarihli ... seri numaralı ... Pendik Şubesine ait 64.770,00-TL bedelli çekten ötürü davalılara borçlu olmadığının tespitine, Davacının çek bedelinin tahsiline yönelik isteminin reddine, şeklinde hüküm kurulmuştur.
İSTİNAF: Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; mahkemece çek bedelinin tazminine ilişkin ret kararının hukuka aykırı olduğunu, çekte ilk cironun lehtara ait olmasının zorunlu bir unsur olduğunu, aksi takdirde ciro silsilesinde kopukluk olduğu anlamına geldiğini, bu kopukluk sonucu icra takibi başlatarak alacaklı konumunda olan davalı faktoring şirketinin de yetkili hamil olmadığını, yetkili hamil olmayanın kambiyo takibi yapamayacağını, tahsil etmiş olmasının sebepsiz zenginleşmeye sebep olduğunu, eğer çeki tahsil eden kişi davalı faktoring olmasaydı davacı müvekkilinin çekten doğan alacak hakkını kullanarak alacağını tahsil etmiş olacağını, çekte hak sahibi olmak için yetkili hamil olmak gerektiğini, hem haklı hamil olmadan hem de çekin çalındığını bilerek kötü niyetli olarak icra takibi yapıp çekin keşidecisinden tahsilat yapan davalıdan çekin bedelini istemek hakları olmadığına karar verilmesinin haksızlık olduğunu, keşidecinin çekin bedelini ödemiş olduğu için borçtan kurtulduğunu ve davacı müvekkiline ödeme yapmadığını, davalı alacaklının ise tahsil ettiği çeki davacıya ödemeyerek sebepsiz zenginleşmiş olduğunu, eğer çekin bedeli tahsil hakları söz konusu değil ise davacı müvekkilinin yapmış olduğu ticaretteki sattığı malın bedelini asla tahsil edemeyecek durumda olacağını, çeki çalınmış olan müvekkilinin zayi davası açtığını ve ödemeden men kararı aldırdığını, davalı şirkete bunu bildirmesine rağmen çeki teslim etmeyerek icra işlemleri başlattığını, diğer cirantalar ile de müvekkilinin ticari ilişkisi olmadığından huzurdaki davanın ortaya çıktığını, ortada sadece ciro silsilesinde kopukluk değil sahte imzalar zincirinin de söz konusu olduğunu, davalı faktoring şirketinin keşideciye başvurma hakkı olmadığı gibi tahsil etme hakkının da olmadığını, bu hakkın davacı müvekkiline ait olduğunu, bu hususun ticari defter kayıtları ile de netlik kazandığını, çeki iade etmeyen davalının çeki tahsil etmiş olduğu da göz önüne alındığında çekin bedelini lehtara iade etmesi gerektiğini, tüm bu nedenlerle istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
İSTİNAFA CEVAP: Davalı vekili istinafa cevap dilekçesinde özetle; davacı tarafından dava konusu çek bedelinin tahsiline ilişkin talebinin yerel mahkeme tarafından reddine karar verilmesi gerektiğini, İstanbul ...İcra Müdürlüğü ... Esas sayılı dosyasına konu olan çeke ilişkin ödemenin davacı tarafından yapılmamış olup davacının ödemenin iadesi talebinin yerinde olmadığını, müvekkili şirketin diğer davalı ... ile arasında faktoring sözleşmesi akdedildiğini, taraflar arasındaki sözleşmeye göre ... tarafından diğer davalı ... adına düzenlenmiş faturalara konu alacakların müvekkili şirket tarafından temlik alınmış olup bu alacakların ödeme aracı olarak ... banka A.Ş. Pendik şubesine ait ... Seri No'lu 64.770,00 TL Bedelli 10.06.2018 keşide tarihli çekin müvekkili şirkete tevdi edildiğini, müvekkili şirketin mezkur çek alacağına ilişkin icra takibi başlatıp borcu ödendikten sonra takibin kapatıldığını, ödeme yapan kişinin davacı olmaması nedeniyle iade talep edemeyeceğini, defilerini müvekkili faktoring şirketine karşı ileri süremeyeceğini, müvekkilinin yasa ve yönetmeliğe uygun olarak düzenlenen faktoring sözleşmesine istinaden dava konusu çeki elinde bulundurduğundan iyi niyetli meşru hamil olduğunu, müvekkili şirketin faktoring şirketi olup diğer davalı ile akdetmiş olduğu faktoring sözleşmesi neticesinde ve Finansal Kiralama, Faktoring ve Finansman Şirketleri Kanun ve Yönetmeliği'ne uygun olarak dava konusu çeki tevdi aldığını, çek bedelinin fatura tutarını aşmamakta olup faktoring işleminin ilgili kanunun aradığı şartlara uygun olduğunu, müvekkilinin tüm usul işlemlerini yerine getirmiş olup kötü niyetinden ve ağır kusurundan bahsedilemeyeceğini, dava konusu çekin ciro silsilesinde kopukluk olmadığını, çekin hukuka ve yasaya uygun şekilde müvekkiline geçtiğini, TTK kapsamında istirdatın şartlarının oluşmadığını, tüm bu nedenlerle davacının istinaf başvurusunun reddine karar verilmesini talep etmiştir.
GEREKÇE: İnceleme, 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 355. maddesi hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır. Davanın konusu İİK 72 maddeye göre açılan menfi tespit davasıdır. Davacı dava dışı ... A.Ş. tarafından müvekkili şirkete keşide edilen çeklerin şirkette hırsızlık neticesinde çalındığını belirterek dava konusu çekin meşru hamili olduğunun kabulüne, 10.06.2018 tarihli ... seri no, 64.770,00 TL bedelli ... Pendik şubesine ait çekin sahte imza ile tedavüle çıktığının ve borçlu olmadıklarının tespitine çek bedelinin tahsil tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte davalılardan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir. İstanbul ... İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyasında; alacaklısının ... A.ş., Tarafından Borçlular ... Sanayi Ticaret Limited Şirketi , ... Sanayi Ve Ticaret Limited Şirketi , ... İnş. Ve Taahhüt San.ve Tic.ltd.şti. ,... Şirketi Ve ... Anonim Şirketi aleyhine 64.770,00 TL çek alacağı + 335,38 TL işlemiş faiz + 6.477,00 TL tazminat, 194,31 komisyon + 100,20 haciz masrafı + 485,00 haciz vekalet ücreti olmak üzere toplam 72.361,89 TL bedelin tahsili amacı ile kambiyo senedine dayalı icra takibi başlatılmıştır.Dava konusu çekin, ... Pendik Şubesine ait olduğu, ... çek seri numaralı, 10/06/2018 keşide tarihli 64.770,00 TL bedelli, keşideci ... A.ş.'ne Düzenlendiği, Arka Yüzünde Cirantaların Sırasıyla ... Gıda A.ş. , ... San. Ve Tic. Ltd. Şti. , ... Sanayi Tic. Ltd. Şti, ... İnşaat Ve Taah. San. Tic. Ltd. Şti. olduğu, son olarak ... A.ş.'ne Vekaleten ... A.ş. ... Şubesi'ne ibraz edildiği, İstanbul Anadolu 5. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2018/274 Esas sayılı dosyasından verilen ödeme yasağı kararı nedeniyle işlem yapılmadığının şerh edildiği anlaşılmıştır. Mahkemece bilirkişi incelemesi yaptırılmıştır. Adli Tıp Fizik İhtisas Dairesinin 17/05/2021 tarihli raporunda sonuç ve özet olarak; İnceleme konusu çekin arka yüzünde 1. ciroda yer alan \"... GIDA A.Ş.\" kaşe izi üzerindeki basit tersimli imza ile ...'in mukayese imzaları arasında; tersim biçimi, işleklik derecesi, alışkanlıklar, istif, eğim, doğrultu, seyir, hız ve baskı derecesi bakımından farklılıklar saptandığından, söz konusu imzanın mevcut mukayese imzalarına kıyasla kuvvetle muhtemel ...'nin eli ürünü olmadığı\" belirtilmiştir. Muhasebe bilirkişisine ait 05/06/2020 tarihli raporunda sonuç ve özet olarak; 1.Davacıya ait ticari defter kayıtlarında yapılan incelemede davalı ... San.Ve Tic.Ltd.Şti. ile arasında herhangi bir ticari ilişki kaydına rastlanmadığı, 2.Davacıya ait ticari defter kayıtlarında yapılan incelemede dava dışı ... A.Ş ile arasında 10.01.2018 tarihinde davacının dava dışı şirkete ... seri numaralı fatura ile 129.540,00 TL bedelli fatura kestiği ve bu fatura karşılığı dava konusu 64.770,00 TL tutarlı çeki alarak, çeki yevmiye defterinin 8. Sayfa, 23. Yevmiye maddesinde kayıt ettiğinin tespit edildiği\" belirtilmiştir. Mahkemece, davacının dava konusu çekten dolayı davalılara borçlu olmadığının tespitine, çek bedelinin tahsiline yönelik isteminin reddine karar verilmiş olup davacı tarafından istirdat isteminin reddine ilişkin bölüme karşı istinaf kanun yoluna başvurulduğundan dairemizce istinaf incelemesi bu yönden yapılmıştır. Mahkeme davacı tarafından çek bedeli ödenmediği gerekçesi ile istirdat isteminin reddine karar verilmiştir. 6102 sayılı TTK Madde 792- (1) Çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790 ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür. Somut olayda toplanan tüm deliller birlikte değerlendirildiğinde; davacı lehtar tarafından çekin sahte imza ile tedavüle çıktığını ve borçlu olmadıklarının tespitine, çek bedelinin tahsil tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte davalılardan tahsiline karar verilmesini talep ve dava ettiği, mahkemece aldırılan ATK raporuna göre dava konusu çekteki imzanın davacının eli ürünü olmadığının tespit edildiği, TTK 792 maddeye göre, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlü olduğundan, mahkemece öncelikle davalı factoring şirketinin, çeki ne zaman iktisap ettiğinin çek teslim formunun getirtilerek incelenmesi, çeki usulüne uygun alıp almadığının ve istihbarat yükümlülüğünü yerine getirip getirmediğinin araştırarak sonucuna göre hüküm kurulması gerekir iken eksik inceleme neticesinde karar verildiği anlaşılmıştır. Tüm bu nedenlerle davacı vekilinin istinaf başvurusunun 6100 sayılı HMK'nın 353/1-a-6 maddesi gereğince kabulüne, mahkeme kararının kaldırılmasına, dosyanın esastan incelenmesi için ait olduğu mahkemeye iadesine karar verilmesi gerektiği kanaat ve sonucuna varılarak aşağıdaki hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere; 1- Davacı vekilinin istinaf isteminin KABULÜ ile; 2- İstanbul 19. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 10/02/2022 tarih, 2018/1059 E. 2022/131 K. Sayılı Kararının 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-a-6. maddesi gereğince KALDIRILMASINA,3- Dosyanın, yukarıda gösterilen biçimde inceleme ve değerlendirme yapılmak üzere mahkemesine GÖNDERİLMESİNE, 4- İstinaf yasa yoluna başvuran davacı tarafından peşin olarak yatırılan istinaf karar ve ilam harcının talebi halinde kendisine iadesine,5- Dosya üzerinde inceleme yapılması sebebiyle vekalet ücreti tayinine yer olmadığına, 6- İstinaf yasa yoluna başvuran tarafından istinaf aşamasında yapılan giderlerin ilk derece mahkemesince verilecek nihai kararda dikkate alınmasına, 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-a-6. ve 362/1-g. maddeleri gereğince dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda ve KESİN olmak üzere, oy birliğiyle karar verildi. 17/04/2025