T.C. SAMSUN ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ\tEsas-Karar No: 2016/141 Esas - 2018/642
\tT.C.
\tSAMSUN
\tASLİYE TİCARET MAHKEMESİ\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t TÜRK MİLLETİ ADINA \t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t \t\tGEREKÇELİ\tKARAR
ESAS NO\t: 2016/141 Esas
KARAR NO\t: 2018/642 Karar
HAKİM : ...
KATİP\t: ...
DAVACI\t: ...
VEKİLLERİ\t: ...
DAVALI\t: 1- ...
VEKİLİ\t: ...
DAVALI\t: 2- ...
DAVA\t: Menfi Tespit (Kıymetli Evraktan Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ\t: 10/02/2016
KARAR TARİHİ\t: 27/09/2018
KARARIN YAZ. TARİH\t: 12/10/2018
Davacı vekili tarafından davalı aleyhine Bursa Asliye 2. Ticaret Mahkemesi'nin 2014/1233 Esas, 2015/593 Karar sayılı dosyası üzerinden açılan davada yetkisizlik kararı verilmesi üzerine davanın mahkememizde yapılan açık yargılaması sonunda:
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
İddia ve savunmaların özeti;
Davacı vekili 24/10/2014 tarihli dava dilekçesinde özetle; 21/06/2014 tarihinde müvekkili şirkete ait tavuk çiftliğine hırsızların girerek 13 adet müşteri çeki ve eşyalar ile bir miktar para ve 3 adet boş çek koçanı aldıklarını, hırsızlık olayı için Mudanya Cumhuriyet Başsavcılığının 2014/2163 Esas sayılı dosyası ile soruşturma başlatıldığını, ... Şubesine ait 20.000,00TL bedelli ... seri numaralı çekin Samsun 5. İcra Müdürlüğü'nün 2014/7276 Esas sayılı dosyası üzerinden icra takibine konu edildiğini, çek hamilinin ...Ltd. Şti olduğunu ve çeki davalı ...'dan ciro yolu ile iktisap ettiğini, müvekkili şirketin ... ile hiçbir ticari ilişkisi olmadığını, ...Ltd. Şti'ye de herhangi bir borcu bulunmadığından bahisle icra takibine çek yönünden davalılara borçlu olmadığının tespiti ile çekin, çeki elinde bulunduran ... Ltd. Şti'den alınarak müvekkili şirkete iadesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı ... Ltd. Şti vekili 02/02/2015 havale tarihli cevap dilekçesinde özetle; davada Samsun Mahkemelerinin yetkili olduğunu, Samsun 5. İcra Müdürlüğünün 2014/7276 Esas sayılı dosyasına konu bulunan 16/08/2014 tarih ve 20.000,00TL bedelli çekin müvekkiline ciro yoluyla geçtiğini, çekin arkasınaki ciro silsilesinin düzgün olduğunu belirterek müvekkilinin iyi niyetli ve ciro yolu ile senedin meşru hamili olması sebebiyle davanın reddine karar verilmesini aksi halde davalının yargılamaya sebebiyet vermemesi nedeniyle yargılama giderlerinden sorumlu tutulmamasını talep etmiştir.
Davalılardan ... usulüne uygun tebligata rağmen davaya cevap vermemiştir.
Davacı vekili 26/02/2015 havale tarihli cevaba cevap dilekçesinde özetle; dava konusu çek hakkında Bursa 1. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2014/1269 Esas sayılı dosyası üzerinden açılan zayi sebebiyle çek iptal davasında 3 kez ilan yapıldığını ve yapılan ilanara rağmen davalılar tarafından hiçbir hak, talep veya itirazda bulunulmadığını, çeklerin çalındığı yani haksız fiilin gerçekleştirildiğ yerin Bursa olması sebebiyle davalı tarafın yetki itirazının reddine açmış oldukları davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı ...Ltd. Şti vekili 2. cevap dilekçesinde özetle; cevap dilekçesini tekrarlayarak, yetkisizlik sebebiyle davanın reddini talep etmiştir.
Toplanan deliller, delillerin değerlendirilmesi ve gerekçe:
Bursa Asliye 2. Ticaret Mahkemesi'nin 2014/1233 Esas, 2015/593 Karar sayılı kararıyla yetkisizlik kararı verilmiş, dosya mahkememizin 2016/141 Esasına kayıt olmuştur.
Samsun Ticaret Sicil Müdürlüğüne, Ankara Ticaret Odasına, Bursa Ticaret ve Sanayi Odasına yazılan yazılara cevap verildiği görülmüştür.
Samsun 5. İcra Müdürlüğünün 2014/7256 Esas sayılı dosyası aslı, Mudanya 5. Asliye Ceza Mahkemesinin 2016/39 Esas sayılı dosyası, Bursa 1. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2014/1269 Esas sayılı dosyası, Samsun 3. Ağır Ceza Mahkemesinin 2017/11 Esas sayılı dosyası celb edilmiştir.
Samsun 1. Sulh Hukuk Mahkemesi'nin 2017/126 Esas 2017/482 Karar sayılı kararı dosyamız arasına istenmiştir.
Dava, icra takibinden sonra açılan menfi tespit davasıdır.
Tüm dosya kapsamından, davalı ... firması tarafından, keşidecisi dava dışı ...Ltd. Şti., lehtarı eldeki davanın davacısı ... firması, çekin arka yüzü incelendiğinde; ... firması tarafından davalı ...' a cirolandığı, ... tarafından da diğer davalı ...Firmasına cirolandığı anlaşılan, ... Şubesine ait ... çek nolu, keşide yeri ..., keşide tarihi 16/08/2014 olan 20.000,00 TL bedelli çeke dayalı, Samsun 5. İcra Müdürlüğünün 2014/7276 esas sayılı takip dosyası üzerinden dava dışı ... firması, ... ve davacı aleyhine kambiyo senetlerine özgü genel haciz yolu ile ilamsız icra takibi başlatıldığı, icra dosyasında borçlu görünen davacı tarafından icra takibine konu çek sebebiyle çekin hırsızlanmak suretiyle ellerinden çıkmış olması ve bedelsiz olduğu iddiası ile borçlu olmadığının tespitine karar verilmesi ve çekin davalı ... firmasından istirdadına karar verilmesi talebi ile bu davanın açıldığı anlaşılmıştır.
Dava ve cevap dilekçeleri ile davalı ...' ın davaya cevap vermemesi birlikte değerlendirildiğinde; dosyadaki uyuşmazlık ... yönünden çekin çekin bedelsiz olup olmadığı; diğer davalı ... firması yönünden ise davacının ...' a karşı ileri sürdüğü bedelsizlik defini bu davalıya karşı ileri sürüp süremeyeceği ve çekin bu davalıdan istirdadının gerekip gerekmediği noktalarındadır.
Mudanya Cumhuriyet Başsavcılığının 2014/2163 sayılı soruşturma dosyasının incelenmesinde; eldeki davanın davacısı ... firmasının yetkilisi olduğu anlaşılan ...' ün müştekisi olduğu, şüpheliler; ... hakkında TCK nın 116, 142 ve 151. maddelerindeki suç isnadı ile bu şüpheliler hakkında iddianame düzenlendiği, Mudanya 2. Asliye Ceza Mahkemesinin 2016/39 Esas sayılı dosyasının açıldığı ve yargılama yapıldığı anlaşılmıştır. Eldeki davanın tarafları ile bu ceza dosyasının taraflarının aynı olmaması sebebiyle bu ceza dosyasının kesinleşmesinin bekletici mesele yapılması ara kararından dönülmüştür.
Bursa 1. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2014/1269 Esas sayılı dosyasının incelenmesinde; dava konusu ... Şubesine ait 20.000,00TL bedelli ... seri numaralı çekin zayi sebebiyle iptaline karar verildiği, kesinleşmenin yapıldığı görülmüştür.
Samsun 3. Ağır Ceza Mahkemesinin 2017/11 Esas sayılı dosyasının incelenmesinde; Ankara C. Başsavcılığı'nın 2016/94841 soruşturma sayılı dosyası üzerinden eldeki davanın davalılarından ... hakkında resmi belgede sahtecilik ve bilişim sistemlerinin ve bankaların araç olarak kullanılması suretiyle dolandırıcılık suçunu işlediğinden bahisle iddianame düzenlendiği, açılan davada Ankara 8. Ağır Ceza Mahkemesinin 2016/337 Esas 2016/393 Karar sayılı kararı ile yetkisizlik kararı verilmesi sebebiyle, Samsun 3. Ağır Ceza Mahkemesi'nin 2017/11 Esas sayılı dosyası üzerinden yargılamanın devam ettiği, sanık ...' ın dosyada yer alan beyanlarında; dava konusu çeki Bursa ilinde inşaat malzemesi alım-satım işi ile uğraşan ... isimli şahıstan aldığını, eldeki davanın davacısını tanımadığını ve çeki ticair ilişkiye dayalı eldeki davanın diğer davalısı ... firmasına verdiğini beyan ettiği görülmüştür. Samsun 3. Ağır Ceza Mahkemesinin 2017/11 Esas 2017/369 Karar sayılı kararı ile; ... hakkında dava konusu çekte gerçeğe aykırı ciro silsilesi oluşturmak suretiyle sahte çeki kullandığından bahisle ceza kararı verildiği ve kararın kesinleştiği anlaşılmıştır.
Samsun 1. Sulh Hukuk Mahkemesi'nin 2017/126 Esas 2017/482 Karar sayılı kararı ile davalı ...'ın dava tarihinden sonra kısıtlandığı ve vasi olarak ...'ın atandığı anlaşılmakla vasiye duruşma günü tebliğ edilmek suretiyle taraf teşkili sağlanmıştır.
Kambiyo senetleri kamu güvenini mazhar senetler olup kambiyo senedini elinde bulunduran hamil, cirantanın sahip olduğu hakları değil senette yazılı olan hakları devralır. 6102 sayılı TTK'nın 687. maddesinde 'poliçeden dolayı kendisine başvurulan kişi düzenleyen veya önceki hamillerden biriyle kendisi arasında doğrudan doğruya var olan ilişkilere dayanan defileri başvuran hamile karşı ileri süremez, meğerki hamil poliçeyi iktisap ederken bile bile borçlunun zararına hareket etmiş olsun' düzenlenmesi mevcuttur.
Bedelsizlik bir kambiyo senedinin ihdasına neden olan temel alacağın herhangi bir nedenle mevcut olmaması (doğmaması, hükümsüz olması, sona ermesi) dır. Bir kambiyo taahhüdünün temel alacağı geçersizse, ya da sona ermişse, o kambiyo taahhüdü bedelsiz-karşılıksız demektir.Bu durum diğer imzaların geçerliliğini etkilemez.
Bedelsizlik iddiası, 6102 sayılı TTK’nun 687. maddesi anlamında bir “doğrudan doğruya defi”, kişisel defidir. Burada, kambiyo senedinden doğan kambiyo ilişkisi dışındaki nedenlere (temel borç ilişkisine) dayanılmaktadır. Bedelsizlik, bir kişisel defi olduğundan keşideci tarafından kural olarak ancak senet lehtarına karşı ileri sürülebilir (6102 sayılı TTK, m. 687, 659.I, 825, I). Çünkü, keşidecinin sadece lehtarla arasında bir temel borç ilişkisi vardır. Fakat borçlu, senedi bilerek kendi zararına devraldığını kanıtlamak koşuluyla (6102 sayılı TTK, m. 659.II, 687, 825/II) hamile karşı da bedelsizlik def’ ini ileri sürebilir.
Kambiyo taahhüdünde bulunulmasına neden olan ve temel ilişkideki asli para edimini teşkil eden “temel alacak”, o kambiyo taahhüdünün hukuki sebebini oluşturur. Ancak, kambiyo taahhüdünün geçerliliği sebebe bağlı olmadığı gibi bu senetler maddi anlamda soyut senetlerdir. Borçlu keşideci senedin iadesini lehtardan, ya da senet ciro görmüşse kötüniyetli veya iktisabında ağır kusurlu olan hamilden talep edebilir (TTK. m. 686.II) ancak senedin iadesini isteyen borçlu, her şeyden önce 687, 825.II. maddeleri gereğince hamilin bilerek borçlu zararına hareket ettiğini ispat yükü altındadır.
Somut davada icra takibine konu çekte ciro silsilesinin düzgün olduğu, lehtar ve 1. ciranta olan eldeki davanın davacısının cirodaki imzaya itirazının bulunmadığı, itirazın çekin irade dışı elden çıktığı ve ciro silsilesine göre yetkili hamil görünen ... ile davacı arasında akdi ilişki bulunmadığı yönünde olduğu, davacının çekin bedelsiz olduğuna ilişkin bu nispi defiyi yukarıda belirtilen hukuki gerekçelerle kendisinden sonraki hamile karşı ileri sürebileceği, davacının iş yerinde hırsızlık olayı olduğu, dava konusu çekin zayi olduğuna dair çek iptal kararı alındığı ancak bu kararın tespit hükmü niteliğinde olması sebebiyle tek başına icra takibine engel olmayacağı, nihayetinde davalı ...'ın ceza yargılaması sırasında davaya konu çeki eldeki davanın davacısından almadığını ve davacıyı tanımadığını ancak çeki diğer davalı ... firmasına ticari ilişki çerçevesinde verdiğini beyan etmesi sebebiyle davacının davalı ...'a yönelik bedelsizlik iddiasının ispatlandığı anlaşılmakla ... aleyhine açılan menfi tespit davasının kabulüne karar verilmiştir.
Dosya kapsamına göre diğer davalı ...firmasının dava konusu çeki davalı ...'dan ciro yoluyla iktisap ettiği, buna göre yetkili hamil olduğu, davacının bedelsizliğe dair defiyi 6102 sayılı TTK'nın 687. maddesi gereğince bu davalıya karşı ileri süremeyeceği, davalı yönünden çeki iktisap ederken bilerek borçlu zararına hareket ettiği yönünde iddia ve ispat bulunmadığı anlaşılmakla davalı ... firması aleyhine açılan menfi tespit isteminin reddine karar verilmiştir.
Davacının davalı ... firmasından çekin istirdadını da talep etmesi sebebiyle bu talep yönünden maktu harç tamamlattırılmış ancak davalının yetkili hamil olduğu anlaşılmakla çekin istirdadı koşullarının oluşmaması sebebiyle bu talebin de reddine karar vermek gerekmiş, aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
H Ü K Ü M\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere:
1-... aleyhine açılan çek istirdadı davasının Reddine,
2-Menfi Tespit talebi yönünden davanın KISMEN KABUL KISMEN REDDİ ile,
a)Davacının Samsun 5. İcra Müdürlüğünün 2014/7276 sayılı icra dosyasındaki takibe konu keşidecisi ...Ltd. Şti, lehtarı ... ... Ltd. Şti olan ... Şubesine ait 16/08/2014 keşide tarihli 20.000,00TL bedelli çek sebebiyle davalı ...'a borçlu olmadığının tespitine,
b) ... Şti aleyhine açılan menfi tespit davasının Reddine,
5-Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 1.366,20 TL karar ilam harcından peşin alınan 341,55TL'nin mahsubu ile bakiye karar ilam harcı olan 1.024,65 TL'nin davalı ...'dan alınarak hazineye gelir kaydına,
6-Davacı tarafından yatırılan 25,20-TL başvurma harcı ile peşin karar ilam harcı olarak yatırılan 341,55 TL'nin davalı ...'dan alınarak davacıya ödenmesine,
7-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden yürürlükte bulunan avukatlık asgari ücret tarifesince kabul edilen miktar üzerinden hesaplanan 2.400,00 TL vekalet ücretinin davalı ...'dan alınarak davacı tarafa verilmesine,
8-Menfi Tespit davası yönünden, Davalı ... Ltd. Şti kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden yürürlükte bulunan avukatlık asgari ücret tarifesince red edilen miktar üzerinden hesaplanan 2.400,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalı ... ... Ltd. Şti'ye verilmesine,
9-Çek istirdadı davası yönünden, Davalı ... Ltd. Şti kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden yürürlükte bulunan avukatlık asgari ücret tarifesince red edilen miktar üzerinden hesaplanan 2.400,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalı ... Ltd. Şti'ye verilmesine,
10-Davacı tarafından tebligat ve posta gideri olarak ödenen 519,00 TL yargılama giderinin davalı ...'dan alınarak davacı tarafa verilmesine,\t
11-Davalı ... Ltd. Şti tarafından harcanan 94,00TL yargılama giderinin davacı taraftan alınarak davalı ... Ltd. Şti'ye verilmesine,
12-Kararın talep halinde Yazı İşleri Müdürü tarafından taraflara tebliğine,
13-Kullanılmayan gider avansının karar kesinleştiğinde, müracaat etmeleri halinde kalemde, müracaat etmemeleri halinde dosyaya hesap numarası bildirmiş ise hesaba aktarmak sureti ile, hesap numarası da bildirilmemiş ise masrafı gider avansından karşılanmak sureti ile PTT vasıtasıyla adreste ödemeli olarak taraflara iadesine,
Dair, taraf vekillerinin yüzüne karşı kararın tebliğinden itibaren iki hafta içerisinde Samsun Bölge Adliye Mahkemesinde istinaf yasa yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usülen anlatıldı.27/09/2018
Katip ...
Hakim ...
\t\t TASHİH ŞERHİ
Mahkememizin 2016/141 Esas 2018/642 Karar sayılı ilamında hüküm kısmındaki '' 2 nolu kararın A bendinde \"Davacının Samsun 5. İcra Müdürlüğünün 2014/7276 sayılı icra dosyasındaki takibe konu keşidecisi ... Şti, lehtarı ... ... Ltd. Şti olan ...Şubesine ait 16/08/2014 keşide tarihli 20.000,00TL bedelli çek sebebiyle davalı ...'a borçlu olmadığının tespitine\" hükmünde geçen ... ibaresinin ... olarak HMK 304. maddesi gereğince TASHİHİNE karar verilmiştir.
Katip ...\t\t
Hakim ...
Bu belge 5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu kapsamında E-İMZA ile imzalanmıştır.