T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
45. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO: 2025/376
KARAR NO: 2025/427
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: İSTANBUL ANADOLU 3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 10/01/2024
NUMARASI: 2023/895 Esas - 2024/6 Karar
DAVANIN KONUSU: İflas (Doğrudan Alacaklı Tarafından Talep Edilen İflas (İİK 177))
KARAR TARİHİ: 16/04/2025
6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353. Maddesi uyarınca dosya incelendi,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA: Davacı vekili dava dilekçesi ile; müvekkilinin Bursa Barosuna kayıtlı avukat olarak görev yaptığını ve davalı şirket yetkilisi tarafından verilen vekaletname uyarınca taraflar arasında vekalet ilişkisi kurulduğunu, Avukatlık Ücret Sözleşmesinde ödenecek ücretin %25'lik oran üzerinden kararlaştırıldığını, sözleşmenin alt boşluğunda %25'lik oranın şirketi temsilen ... tarafından %15 olarak düzeltilerek imza edildiğini, yine şirket tüzel kişiliği adına Şirket Sürekli Danışmanlık Hizmeti amacıyla düzenlenen Avukatlık Ücret Sözleşmesinin 2 m. ile ödeme günündeki Tavsiye Niteliğindeki Bursa Barosu Avukatlık Ücret Tarifesinde gösterilen miktar üzerinden ödeneceği kararlaştırıldığını, davalı Mustafa Yıldırım'ın şirketin sahibi ve temsile yetkili kişi olduğunu, davalı ...'un ise şirketin mali işlerden sorumlu yönetim kurulu üyesi olduğunu, müvekkilinin işini gereği gibi ifa etmesine rağmen azledildiğini, müvekkilinin doğan hak ve alacaklarının ise ödenmediğini, iflas için İİK'nın 177.maddesinde sayılan 4 koşulun tamamının mevcut olduğunu, bu nedenlerle TTK 238/2 maddesi uyarınca şirket ortaklarının da iflasına karar verilmesi gerektiğini belirterek, davalı ... İnşaat AŞ ile birlikte ..., ..., ...'nun doğrudan iflasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; görev ve arabuluculuk itirazında bulunduğunu, davacı tarafa müvekkilinin bir borcunun bulunmadığını, müvekkilinin şirket yönetim kurulu üyesi ve ortağı olmadığını, sadece kısa bir süredir mali işlerden sorumlu sınırlı müdür olarak görev yaptığını, bu nedenlerle davanın husumet nedeniyle reddi gerektiğini, müvekkilinin iflasa tabi olmadığını belirterek, açılan davanın reddini talep etmiştir. Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; görev ve arabuluculuk itirazında bulunduğunu, davacı tarafa müvekkilinin bir borcunun bulunmadığını, davacının avukatlık hizmetini özenle yerine getirmediğini bu nedenle müvekkili tarafından azledildiğini, haklı fesih nedeniyle her hangi bir ücrete hak kazanamadığını beyan ederek davanın reddini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI Mahkemece, \" ...Davacı avukat olup, davalılardan ... İnşaat AŞ ile aralarında vekalet ilişkisi vardır. Davacı vekalet ücreti alacaklarının olduğunu ve tahsil edilemediğini ileri sürerek davalıların iflasını istemiştir.Esasen vekalet ilişkisi davacı ile davalı şirket arasında olduğundan diğer davalı yönetim kurulu üyelerinin ve müdürün husumeti yoktur. Eldeki 2023/895 E sayılı dava yönünden ... şirketin yönetim kurulu üyesi olmadığını, dışardan atanan sorumlu müdür olduğunu belirtmiş; diğer davalı ... da şirketin yönetim kurulu üyesi olup husumet ve esasa ilişkin itirazlarda bulunmuştur. Davacı, gerçek kişi davalılar yönünden iddiasını TTK nun 238/2 maddesine dayandırmıştır. TTK.nun 238/2 maddesine göre icra emrinin şirkete tebliğine rağmen borç ödenmezse alacaklı, şirketle birlikte ortakların da doğrudan iflasını isteyebilir. Görüldüğü üzere bu düzenlemenin uygulama alanı bulması için ilama dayalı olan bir alacağın varlığı ve ilamlı icra takibinin yapılması icra emrinin asıl borçluya tebliğ edildiği halde ödenmemiş olması gerekir. Davacının alacağı olup olmadığı, ne kadar olduğu yargılamayı gerektirdiği gibi ilama dayalı da değildir. Bu sebeple davalı yönünden eldeki davada pasif husumet yokluğundan reddine \" karar verilmiştir.
İSTİNAF SEBEPLERİ Davacı vekili yasal süresi içinde dava dilekçesindeki nedenler tekrarlanarak istinaf yasa yoluna başvurulmuştur.
DAİRE KARARI: Dairemizin 06/11/2024 tarih 2024/734 E. 2024/1431 K. Sayılı ilamı ile; Somut olayda davalı gerçek şahısların, yönetim kurulu üyesi oldukları şirket, anonim şirket olması, anonim şirket kurucu ortaklarının, yönetim kurulu üyelerinin, yöneticilerin ve tasfiye memurlarının sorumluluğu TTK 553. Maddesinden kaynaklandığı, bu nedenle kollektif şirket ortaklarının sorumluğuna ilişkinin düzenlenen TTK 238/2 maddesinin somut olayda uygulama imkanı bulunmadığından davacı vekilinin istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
YARGITAY BOZMA İLAMI ve BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ: Verilen kararın davalı vekilince istinaf edilmesi üzerine Yargıtay 6. Hukuk Dairesi'nin 2024/3677 E. 2024/5222 K. 26/12/2024 tarihli ilamı ile, \"İlk Derece Mahkemesi kararında, davalının doğrudan iflasının istenebilmesi için TTK’nın 238. maddesi gereğince ilama dayalı bir alacağın bulunması gerektiği ancak ilama dayalı bir alacağın bulunmadığı gerekçesine dayanıldığı, Bölge Adliye Mahkemesi Hukuk Dairesinin istinaf başvurusunun esastan reddi kararında ise dava dışı şirketin anonim şirket olduğu, kollektif şirket olmadığı, davalının doğrudan iflasının istenemeyeceği gerekçesine dayanıldığı görülmüştür. Bu durumda, İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 45. Hukuk Dairesince, İlk Derece Mahkemesi kararının gerekçesinin tamamiyle değiştirildiği anlaşıldığından HMK’nın 353/1-b-2 maddesi uyarınca davanın esasıyla ilgili olarak gerekçesi düzeltilerek yeniden esas hakkında karar verilmesi gerekirken, istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmesi doğru olmamış, kararın bu nedenle bozulması uygun görülmüştür. Bozma nedenine göre, davacı vekilinin temyiz istemlerinin incelenmesine şimdilik gerek görülmemiştir. \" gerektiği gerekçesiyle bozma kararı verilmiştir. Yargıtay bozma sonrası, duruşma açılarak dairemizce usul ve yasaya uygun görülen bozma ilamına uyulmasına karar verilmiştir. Dava, İİK 177. maddesine dayalı iflas istemine ilişkindir. Dosya kapsamına göre, davacı, dava dilekçesi ile borçlu ... İnşaat şirketi ile birlikte şirketin yönetim kurulu üyeleri ..., ..., ...’nun İİK 177. Maddesi uyarınca doğrudan iflasını talep etmiş, davalı ..., ... birlikte diğer gerçek şahıs ... yönünden ayrı ayrı tefrik kararı verildikten sonra davanın pasif husumet yokluğu nedeniyle reddine karar verilmiştir. Somut olayda davacı, aralarında vekalet ilişkisi olan ... İnşaat AŞ'nin alacaklarını ödemediğini, davalı şirketin münferiden imza yetkilisi ...'ın taahhütlerinden kurtulmak, alacaklılarını zarara uğratma kastı ile tahsil ettiği paralarla yurt dışına kaçtığını, şirketin konkordato talep ettiğini, konkordatonun tasdik edilmediğini ve bazı alacaklıların ilama müstenit alacaklarının ise ödenmediğini, bu nedenlerle İİK'nın 177.maddesinde borçlunun doğrudan iflas hallerinin tamamının mevcut olduğunu ileri sürerek, şirket ile birlikte TTK'nın 238.maddesi uyarınca davalı gerçek kişilerin de iflasını talep etmiştir. Somut olayda vekalet ilişkisinden kaynaklı ticari ilişki davacı ile davalı şirket arasında olup davacının, şirketin yönetim kurulu üyesi olan gerçek şahıslardan bir alacağı bulunmamaktadır. Davacı vekili her ne kadar TTK 238/2 maddesi uyarınca müvekkil alacaklarının ödenmemesi nedeniyle şirket ortaklarının ve sorumlu müdürlerinin de şirketle birlikte sorumlu olduğunu ve iflasına karar verilmesini talep etmiş ise de Türk Ticaret Kanunu'nun İkinci Kitabı'nda düzenlenen Ticaret Şirketleri, Birinci Kısım Genel Hükümlerde yer alan TTK 124. Maddesinde, ticaret şirketleri, kollektif, komandit, anonim, limited ve kooperatif şirketlerinden ibaret olduğu, bu kanunda kollektif ile komandit şirket şahıs; anonim, limited ve sermayesi paylara bölünmüş komandit şirketin sermaye şirketi sayıldığı kabul edilmiştir. Dördüncü Kısımda düzenlenen TTK 329. Maddesi uyarınca anonim şirket, sermayesi belirli ve paylara bölünmüş olan, borçlarından dolayı yalnız malvarlığıyla sorumlu bulunan şirket olup pay sahipleri, sadece taahhüt etmiş oldukları sermaye payları ile şirkete karşı sorumludur. Anonim şirket kurucularının, yönetim kurulu üyelerinin, yöneticilerinin ve tasfiye memurlarının sorumluluğu TTK 553. Maddesinde düzenlenmiştir. Türk Ticaret Kanunu'nun 238. Maddesindeki \" (1) yalnız şirket aleyhine alınmış olan mahkeme kararı, şirket hakkındaki takip semeresiz kalmadıkça veya şirket herhangi bir sebeple sona ermiş olmadıkça ortaklar hakkında icra edilemez. (2) icra emrinin şirkete tebliğine rağmen borç ödenmediği takdirde, alacaklı, şirketle birlikte ortakların veya bazılarının da doğrudan iflasını isteyebilir.\" şeklindeki düzenlemenin Kanunun İkinci Kısım'da yer alan Kollektif Şirkete ilişkindir. TTK 211. Maddesinde, kollektif şirket ticari işletmeyi bir ticaret unvanı altında işletmek amacıyla, gerçek kişiler arasında kurulan ve ortaklarından hiçbirinin sorumluluğu şirket alacaklılarına karşı sınırlanmamış olan şirket olarak tanımlanmıştır. Somut olayda davalı gerçek şahısların, yönetim kurulu üyesi oldukları şirket, anonim şirket olması, anonim şirket kurucu ortaklarının, yönetim kurulu üyelerinin, yöneticilerin ve tasfiye memurlarının sorumluluğu TTK 553. Maddesinden kaynaklandığı, bu nedenle kollektif şirket ortaklarının sorumluğuna ilişkinin düzenlenen TTK 238/2 maddesinin somut olayda uygulama imkanı bulunmadığından davanın pasif husumet yokluğundan reddine karar verilmesi gerekirken hukuki yanılgı ile ilama dayalı bir alacağın bulunmadığından TTK’nın 238. maddesi şartları gerçekleşmediği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmesi hatalı olmuştur. Açıklanan nedenlerle; ilk derece mahkemesinin kararı her ne kadar sonuç itibariyle doğru ise de gerekçenin yukarıda açıklanan nedenlerle yerinde olmadığından davacı vekilinin istinaf başvurusunun gerekçe yönünden kabulü ile HMK'nın 353/1-b.2 bendi gereğince gerekçenin düzeltilmesi cihetine gidilmiştir. HMK'nın 353/1.b.2 bendi gereğince gerekçenin düzeltilmesi cihetine gidilmesi nedeniyle istinaf yasa yoluna başvuran davacı aleyhine takdir olunacak vekalet ücretinin, ilk derece mahkemesi kararının kaldırıldığı tarih itibariyle mi yoksa hükmün yeniden tesis edildiği yeni karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT uyarınca mı hesaplanacağı uygulamada tartışma konusu yapılmış ise de asıl hükümde yargılama gideri olarak hükme bağlanan vekalet ücreti, asıl hükme bağlı fer'i nitelikte bir karardır. Bu sebeple istinaf yasa yolu başvurulması sonucunda KALDIRILAN bir hükümde fer'i nitelikte olan vekalet ücreti usuli kazanılmış hak doğurmaz. Nitekim Yargıtay 14.Hukuk Dairesinin 19.07.2011, 2011/5512-9527 sayılı ilamında ''... mahkemece hükmün yedinci bendinde aynen ''bozmadan önce birinci kararla taraf vekilleri lehine vekalet ücreti takdir edilmediğinden bu konu da temyiz bulunmadığından ve taraflar lehine usuli kazanılmış hak oluşturduğunda taraf vekilleri lehine vekalet ücreti takdirine yer olmadığına aynı nedenle yargılama giderlerinin davacılar üzerine bırakılmasına ''denilmiştir. Dairemizce, mahkemenin ilk kararı üzerine belirlenen bozma nedenlerine göre yeni bir hüküm kurulması gerekeceğinden, bozma ilamı vekalet ücreti ve yargılama gideri yönünden taraflar lehine kazanılmış hak oluşturmamaktadır. Bu durumda, davaların kabul veya red durumuna göre taraflar lehine ve aleyhine olmak üzere vekalet ücreti ve yargılama giderlerinin hüküm altına alınması gerekirken bu hususta yazılı gerekçe ile hüküm tesisi doğru olmadığından kararın bozulması gerekmiştir ...'' belirtilmektedir.Yargılama gideri arasında, yer alan vekalet ücreti Avukatlık ücret tarifesine göre hesaplanır. Bu halde, vekil ile müvekkilin kendi aralarında düzenlenen yazılı ücret sözleşmesi uyarınca belirlenen ücret değil, davadaki sonuçlara göre hüküm tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi hükümlerine göre belirlenmektedir.4667 sayılı Yasa ile yapılan değişiklik sonrasında, Avukatlık Kanunun 168/3 maddesi şu şekilde düzenlenmiştir. ''Avukatlık ücretinin takdirinde, hukuki yardımın tamamlandığı veya dava sonunda hüküm verildiği tarihte yürürlükte olan tarife esas alınır.'' Dairemizce davacı vekilinin süresi içerisinde sunduğu istinaf dilekçesinde ileri sürülen istinaf sebepleri ve kamu düzenine aykırılık görüldüğü takdirde ise, resen gözetilmek suretiyle yapılan inceleme sonucunda; mahkeme kararının gerekçe yönünden KALDIRILMASINA, dairemizce ESAS HAKKINDA YENİDEN HÜKÜM KURULMASINA karar verilmesi nedeniyle dairemizce oluşturulan karar tarihi nazara alınmak suretiyle vekalet ücretinin belirlenerek hüküm oluşturulmuştur.
H Ü K Ü M: Gerekçesi yukarıda izah edildiği üzere; 1-Davacı vekilinin istinaf başvurusunun gerekçe yönünden HMK 353/1.b.2 maddesi uyarınca KABULÜNE, İstanbul Anadolu 3. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin, 10/01/2024 tarih 2023/895 Esas, 2024/6 Karar sayılı kararının HMK'nın 353/1-b.2 maddesi uyarınca KALDIRILMASINA, dairemizce esas hakkında yeniden hüküm kurularak; 2-Davanın REDDİNE, 3-Alınması gerekli 615,40-TL başvuru harcı ve 615,40-TL peşin harcın toplamı olan 1.230,80-TL'nin davacıdan tahsili ile hazineye irad kaydına, 4-Davacı tarafından yapılan yargılama giderinin kendi üzerinde bırakılmasına, 5-Davalılar tarafından yapılan yargılama gideri bulunmadığından bu konuda karar verilmesine yer olmadığına, 6-Davalılar kendilerini vekille temsil ettirdiğinden A.A.Ü.T.ye göre hesaplanan 30.000,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalılara verilmesine, 7-Kullanılmayan gider avansının karar kesinleştikten sonra yatırana iadesine, İstinaf başvurusu yönünden; 1-İstinaf başvurusunun kabul sebebine göre başvurma harcının Hazineye irat kaydına, istinaf karar harcının talep halinde davacıya iadesine, 2-İstinaf başvurusunun kabul sebebine göre davacının yapmış olduğu istinaf yargılama giderlerinin kendisi üzerinde bırakılmasına Dair, gerekçesi ekli kararda açıklanacağı üzere davacı vekilinin yüzüne karşı davalılar vekillerinin yokluğunda, 6100 sayılı HMK'nin 361/1. maddesi, 7499 sayılı Yasa'nın 37/1.d maddesi ile değişik 2004 sayılı İİK'nin 308/a maddesi uyarınca, gerekçeli kararın tebliğ tarihinden itibaren iki hafta içinde Yargıtay nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oybirliği ile karar verildi.16/04/2025