T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
3. HUKUK DAİRESİ
ESAS NO:2024/1541
KARAR NO:2025/906
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A K A R A R
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ:İSTANBUL 3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ:12/03/2024
NUMARASI:2022/936 E - 2024/153 K
DAVANIN KONUSU:Alacak
KARAR TARİHİ:08/04/2025
Yukarıda tarafları ve konusu yazılı bulunan dava ile ilgili olarak, ilk derece mahkemesince verilen kararın istinaf edilmesi sebebiyle , dava dosyası üzerinde yapılan inceleme sonunda;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:Davacı vekili dava dilekçesinde özetle ; müvekkili şirket tarafından, davalı şirket adına.... sayılı dosyasına sehven 85.000-TL ödeme yapıldığını, bu şekilde davalının sebepsiz zenginleştiğini, işbu ödemenin iade edilmeyen kısmı olan 74.457,79-TL 'nin müvekkili şirkete iade edilmesi gerektiği, öte yandan; dosyaya, 18.01.2021 ile 04.03.2021 tarihlerinde sunulan haciz ihbarnamesine beyan dilekçelerinde her ne kadar müvekkili şirket nezdinde yapılan incelemeler neticesinde haciz ihbarnamesinin tebliğ tarihi itibariyle dosya borçlularının, müvekkil şirket nezdinde herhangi bir hak ve alacağının bulunmadığı defalarca beyan edilmiş ise de; müvekkili şirket nezdindeki kayıtlarda meydana gelen sistemsel maddi hata sebebiyle, müvekkili şirket tarafından 14.07.2021 tarihinde söz konusu icra dosyasına sehven 85.000,00-tl ödeme gerçekleştirilmiş olduğu, akabinde, icra müdürlüğü tarafından yapılan hesaplamalar doğrultusunda fazla yatırılan tutarın müvekkili şirket' iade edilmiş ve nihayetinde, müvekkili şirket ilgili dosyaya, herhangi bir borcu olmamasına rağmen sehven 74.457,79-tl ödeme gerçekleştirmiş olduğu, şirket tarafından yapılan işbu ödemenin, sehven gerçekleştirildiği ve dosya borçlusunun müvekkili şirket nezdinde herhangi bir hak ve alacağı bulunmadığı, müvekkil şirket cari hesap ekstrelerinin incelenmesi ile de sübuta ereceği beyan edilerek Müvekkili Şirket tarafından, ...sayılı dosyasına, davalı adına sehven yapılan 85.000-TL ödemenin, iade edilmeyen kısmı olan 74.457,79-TL'nin sebepsiz zenginleşme hükümleri kapsamında, ödeme tarihinden itibaren işletilecek ticari temerrüt faizi ile birlikte Müvekkili Şirket'e ödenmesine karar verilmesini talep etmiştir. Davalı vekili cevap dilekçesinde ; davacı tarafın dava dilekçesinde belirttikleri gibi söz konusu haciz ihbarnamelerine itiraz etmelerine rağmen ödeme yaptığını,dolayısı ile davacı tarafın hatasından müvekkili şirketi sorumlu tutmanın hakkaniyete açıkça aykırı olacağı,bunun yanısıra müvekkili şirketin davacı taraf ve davacı taraf ile organik bağı bulunan ... A.Ş. İle süregelen ticari ilişkileri bulunduğu, müvekkili şirketin delillerinde sundukları defter kayıtlarına göre davacı taraf ile organik bağ bulunan ... A.Ş.'nden alacağı bulunduğu, davanın ... A.Ş.'ne davanın ihbar edilmesini talep etmiştir. Mahkemece;yapılan bilirkişi incelemesinde de davacı şirket ile davalı şirket arasında bir ticari ilişkinin sürdürüldüğü,davalı şirketin borcu nedeniyle dava dışı alacaklı şirket tarafından bir icra takibine girişildiği, söz konusu icra takibinin kesinleşmesinin ardından alacaklı vekili tarafından davacı şirkete iki ayrı zamanda 89/1 ihbarnamesi tebliğ ettirildiği ve her iki ihbarnameye de süresi içerisinde davacı şirket tarafından itiraz edildiği, dolayısıyla TBK 78 uyarınca davacı şirket, davalı şirketin dava dışı alacaklıya karşı bir borcunun olduğundan haberdar olmuş ve hatta bu borç nedeniyle kendisi de 89/1 borçlusu olarak takibe dahil edilmek istenmiş ancak davacı şirket tarafından bu ilişki reddedilmiş olduğu,bu sebeple dava konusu sehven ödeme yapıldığı iddia edilen paraya ilişkin uyuşmazlığın genel hükümlere göre değil özel düzenleme olan TBK 78 hükümlerine göre görülüp sonuçlandırılması gerektiği, TBK md. 78 uyarınca kendini borçlu sanarak ödeme yaptığını ispat külfetinin davacı üzerinde olduğu, ancak davacı tarafın gerek dava dilekçesi gerekse aşamalardaki beyan ve iddiaları incelendiğinde davacı taraf kendini borçlu sanarak ödeme yaptığını iddia etmediği, tam aksine borçlu olmadığını bildiği bir parayı sehven ödediğini iddia ettiği,kaldı ki, bu durumun icra takip dosyasında davacı şirket tarafından yapılan 89/1 ihbarnamelerine itirazlarından da anlaşıldığı, bu sebeple davacı şirket tarafından kendisini borçlu sanarak ödeme yaptığı olgusunun ispat edilemediği gerekçesiyle Davanın Reddine karar verilmiştir.Mahkemece verilen kararı,davacı vekili istinaf etmiştir.Davacı vekilince verilen istinaf dilekçesinde özetle; müvekkili şirket'in, davalı firmadan alacaklı olduğunun dosyaya mübrez tüm deliller ve bilirkişi raporları ile sabitken yerel mahkeme'nin hukuki nitelendirmeyi hatalı olarak yapmış olması ve bu sebeple müvekkili şirket'in haklı davasını reddetmesinin hukuka aykırı olduğu, yargılama kapsamında dosyaya mübrez bilirkişi raporlarında belirtildiği üzere, Müvekkil Şirket'in davalı şirkete herhangi bir borcunun olmadığı, hatta ticari defter kayıtlarına göre davalı şirketten alacaklı olduğu, davalı yanın cevap dilekçesinde Müvekkili Şirket'in ödemiş olduğu tutarı kabul ettiği ve doğruladığının belirtildiği, işbu durum dahi davanın sübuta erdiğini, davalı firmanın Müvekkili Şirket tarafından sehven yapılan ödeme sebebiyle sebepsiz zenginleştiğini ve Müvekkil Şirket'in davasının haklı olduğunu açıkça ortaya koyduğunu, Yerel Mahkemenin gerekçeli kararında; hem Müvekkili Şirket'in kendini borçlu sanarak ödeme yaptığını iddia etmemiş olduğunu, tam aksine borçlu olmadığını bildiği bir parayı sehven ödediğini iddia ettiğini belirtmesine rağmen bu durumun (borçlu sanarak ödeme yaptığı olgusunun) müvekkil Şirketin ispat edilemediği gerekçesi ile davanın reddedildiğini,kararın çelişki barındırdığını, müvekkili Şirket'in, ne dava dilekçesinde ne de beyanlarında hiçbir suretle kendisini borçlu sandığı ve bu yanılgı ile ödeme yaptığının ifade edilmediğini, zaten davalı firmanın müvekkili Şirket nezdinde herhangi bir alacağı bulunmadığından, 89/1 haciz ihbarnamesine de itiraz edildiğini, diğer yandan müvekkili şirketin , kendisini borçlu sansa ve 89/1 haciz ihbarnamesine göre ödeme yapmış olsa idi, İcra Dosyası'na haciz ihbarnamesinde borç miktarı olarak belirtilen 55.731,58-TL'yi ödemesi gerektiği, Yerel Mahkeme'nin dava konusu talep bakımından yapmış olduğu hukuki nitelendirmenin hatalı olduğu, diğer yandan dosya kapsamında ibraz edilen bilirkişi raporlarında; davalıya ait ticari defterlerin sunulmadığı ve davalının da Müvekkili Şirket'in icra dosyasına ödediği tutarı kabul ettiği, müvekkili şirket'in ticari defter kayıtlarına göre davalı şirketten 2021 yılı sonu itibariyle davalı şirkete herhangi bir borcu bulunmadığı, üstelik ticari defterlere göre 161.716,57 TL alacaklı konumunda olduğunun belirtildiği, dosyada yer alan bilgi ve belgelerin yanı sıra davalının beyanları ile bilirkişi raporları ışığında müvekkili şirket'in davasında haklı olduğu, kararın usul ve hukuka aykırı olduğu ileri sürülerek,kaldırılması istenmiştir. HMK.nun 355. maddesi uyarınca, ileri sürülen istinaf sebepleri ile sınırlı olarak yapılan inceleme sonucunda; dava , sebepsiz zenginleşme iddiasına dayalı alacak talebine ilişkindir.Dava ile ilgisi olan ... sayılı takip dosyasında; dava dışı ... LTd Şti tarafından ..., ..., ... A.Ş, ... Şti aleyhine 55.731,58 TL üzerinden icra takibi başlatıldığı anlaşılmıştır.Dosyadaki bilgi ve belgelere göre; Dava dışı alacaklı vekili tarafından 22/12/2020 tarihinde, davalı ...Madenin borçlusu olduğu iddiasıyla davacı şirkete 89/1 ihbarnamesi gönderilmesinin talep edildiği, davacı şirket tarafından 18/01/2021 tarihli dilekçe ile 89/1 ihbarnamesine itiraz edildiği,akabinde 16/02/2021 tarihinde yine dava dışı alacaklı vekili tarafından davacı şirkete 89/1 ihbarnamesi gönderilmesinin talep edildiği, davacı şirket tarafından 04/03/2021 tarihli dilekçe ile 89/1 ihbarnamesine itiraz edildiği,sonrasında ise 14/07/2021 tarihinde davacı şirket tarafından söz konusu icra takip dosyasına 85.000,00 TL ödeme yapıldığı anlaşılmıştır.Mahkemece yargılamada kök ve ek bilirkişi raporları alınmıştır. 10/08/2023 tarihli bilirkişi raporunda özetle \"dosyada mevcut bilgi ve belgeler ile davacı şirket tarafından sunulan defter ve belgeler üzerinde yapılan inceleme neticesinde tespit edilen hususlar topluca Değerlendirildiğinde; Davacının ticari defter kayıtlarına göre davalı şirketten 2021 yılı sonu itibariyle 161.716,57 TL cari hesap alacağının bulunduğu, davacı tarafından, davalı adına... No'lu dosyasına 74.457,79 TL ödeme yapıldığına ilişkin ticari defterlerinde bir kayda rastlanmadığı, davalı yan tarafından dosyaya ticari defterleri ve kayıtları sunulmadığı, dosyada davalının veya vekilinin iletişim bilgileri olmadığından ve de İnternet arama motorlarından ve İstanbul Barosundan temin edilen davalı vekili Av. ...'ın telefonu da kullanım dışı olduğundan davalıya ait ticari defterlerin incelenemediği, davalı yanın cevap dilekçesinde davacının ödemiş olduğu tutarı kabul ettiği ve doğruladığı, ancak kendisinin de ... A.Ş.'den alacaklı olduğunu, davacının ... A.Ş. ile ilintili olduğunu bu nedenle o alacaktan mahsup ettiğini açıklamış olmasına karşın, Davacı ... A.Ş. ile dava dışı ... A.Ş.'nin farklı tüzel kişilikler olduğu, alacak hakkının devri için alacaklı olan Davacı ... A.Ş.'nin bu devri talep etmesi veya onaylaması gerektiği, dosyanın incelenmesinden davacının bu yönde bir rızasının olmadığı...\" beyan edilmiştir. Alınan 14/12/2023 tarihli bilirkişi ek raporunda \" \"Dosyada mevcut bilgi ve belgeler ile davacı şirket tarafından sunulan defter ve belgeler üzerinde yapılan inceleme neticesinde tespit edilen hususlar ve İstanbul ... İcra Dairesinin (Dosya No:..) dosyası topluca değerlendirildiğinde; Davacının ticari defter kayıtlarına göre davalı şirketten 2021 yılı sonu itibariyle 161.716,57 TL cari hesap alacağının bulunduğu, Davacı tarafından, davalı adına ... No'lu dosyasına 74.457,79 TL ödeme yapıldığına il bir kayda rastlanmadığı, ancak İstanbul ...İcra Dairesinin ... No'lu dosyasındaki belgelere göre 74.457,79 TL ödeme yaptığının anlaşıldığı, ticari defterlerinde Davalı yan tarafından dosyaya ticari defterleri ve kayıtları sunulmadığı, dosyada davalının veya vekilinin iletişim bilgileri olmadığından ve de İnternet arama motorlarından ve İstanbul Barosundan temin edilen davalı vekili Av. ...'ın telefonu da kullanım dışı olduğundan davalıya ait ticari defterlerin incelenemediği, Davalı yanın cevap dilekçesinde davacının ödemiş olduğu tutarı kabul ettiği ve doğruladığı, ancak kendisinin de ... A.Ş.'den alacaklı olduğunu, davacının ... A.Ş. ile ilintili olduğunu ,o nedenle o alacaktan mahsup ettiğini açıklamış olmasına karşın, Davacı ... A.Ş. ile dava dışı ... A.Ş.'nin farklı tüzel kişilikler olduğu, alacak hakkının devri için alacaklı olan Davacı ... A.Ş.'nin bu devri talep etmesi veya onaylaması gerektiği, dosyanın incelenmesinden davacının bu yönde bir rızasının olmadığının anlaşıldığı...\" görüşü bildirilmiştir. Dava, İİK'nun 89/1. maddesi gereğince gönderilen haciz ihbarnamesine dayalı alacak istemine ilişkindir.TBK'nın 77. maddesine göre; Haklı bir sebep olmaksızın, bir başkasının malvarlığından veya emeğinden zenginleşen, bu zenginleşmeyi geri vermekle yükümlüdür. Davacı borç ilişkisinde 3. Kişi konumunda olup, davacı tarafından takip borçlusuna karşı açabileceği davanın hukuki sebebinin sebepsiz zenginleşme olduğunun kabulü gereklidir.Zire , somut olayda ,davacı taraf kendisinin borçlu oludğunu sanarak ödeme yaptığını iddia etmemekte olup,haciz ihsarnamelerine de bu sebeple itiraz etmiş olup,sözkonusu paranın sehven gönderildiği anlaşılmaktadır.Bu sebeple 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun 78. maddesinde yer alan “Borçlanmadığı edimi kendi isteğiyle yerine getiren kimse, bunu ancak, kendisini borçlu sanarak yerine getirdiğini ispat ederse geri isteyebilir.” hükmünün somut olayda uygulanma ihtimali bulunmadığından ,mahkemenin bu yöndeki gerekçesinin yerinde olmadığı anlaşılmıştır. Dosya kapsamına göre ; davacı şirket tarafından, ... sayılı dosyasına, davalı adına sehven yapılan 85.000-TL ödemenin, icra dairesince iade edilmeyen kısmı olan 74.457,79-TL yönünden davalı takip borçlusunun sebepsiz zenginleştiği sonucuna varılmakla, davacı istinafının kabulü ile ,karar HMK 353/1-b-2 maddesi uyarınca kaldırılarak ,yeniden esas hakkında ;Davanın kabulü ile , 74.457,79-TL alacağın temerrüt tarihi olan arabuluculuk son tutanak tarihinden itibaren işletilecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsiline,davacıya ödenmesine karar verilmesi gerekmiştir.
K A R A R:Yukarıda açıklanan nedenlerle;Davacının istinaf talebinin kabulü ile karar HMK 353/1-b-2 maddesi uyarınca kaldırılarak yeniden esas hakkında;1-Davanın kabulü ile 74.457,79 TL alacağın temerrüt tarihi olan 14.11/2022 tarihinden itibaren işletilecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine, 2- Harçlar Yasası gereğince alınması gerekli 5.086,21 TL karar ve ilam harcından , peşin alınan 1.271,56 TL harcın mahsubu ile fazla alınan 3.814,65 TL harcın talebi halinde davacıya iadesine ,-Davacıdan alınan 1.271,56 TL peşin harcın davalıdan alınıp davacıya verilmesine,3-Davacının yargılama sırasında yapmış olduğu 4.008,00TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,4-Davacı kendisini vekille temsil ettirdiğinden karar tarihindeki AAÜT uyarınca 30.000,00 TL maktu vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,5-Taraflarca yatırılan gider avansından arta kalan kısımların kararın kesinleşmesi halinde yatıran taraflara ilk derece mahkemesince iadesine,İstinaf incelmesiyle ilgili olarak;Peşin alınan istinaf karar harcının, istinaf edene isteği halinde ilk derece mahkemesince iadesine,Davacının istinaf aşamasında yapmış olduğu 165,00 TL istinaf masrafının davalıdan alınarak davacıya verilmesine,İstinaf sebebiyle yatırılan gider avansı bakiyesi varsa, karar kesin olmakla istinaf edene ilk derece mahkemesince iadesine,Dair dosya üzerinden yapılan inceleme sonunda HMK 362/1-a maddesi gereğince kesin olmak üzere oybirliği ile karar verildi. 08/04/2025