T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
12. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO: 2022/120
KARAR NO: 2025/475
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: İSTANBUL 9. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 07/07/2020
NUMARASI: 2020/247 Esas - 2020/326 Karar
DAVA: Tazminat (Sigorta Sözleşmesinden Kaynaklanan Rücu)
İSTİNAF KARAR TARİHİ: 26/03/2025
Davanın reddine ilişkin kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;\t
DAVA:Davacı vekili, müvekkili tarafından abonman emtea nakliyat sigorta poliçesi ile sigortalanan dava dışı ...A.Ş.'nin Fransa'dan satın aldığı, 1 set mekanik iğneleme hattı makinesi üst ünitesinin, davalı ... Lojistik sorumluluğunda ve diğer davalı sürücü ... idaresindeki araçla Mersin Limanından Gaziantep Gümrüğüne sevki sırasında serbest bölge otoban bağlantı yolunda aracın devrilmesi sonucu emtianın hasar gördüğünü, taşıma sorumluluk sigortasının davalı ... (...) Sigorta tarafından yapıldığını; müvekkili nezdinde nakliyat sigortası bulunan makinede ekspertiz sonucu 38.480-TL hasar nedeniyle oluşan tekrar senkronizasyon bedelinin ek olarak ödenmesi gerektiğinin tespit edildiğini, emtia bedelinin 06/08/2013 tarihinde sigortalıya ödendiğini, hasar nedeniyle senkronizasyon bedelini ödeyen müvekkilinin TTK 1301 ve temlik uyarınca halef olduğunu ileri sürerek, 38.480-TL'nin ödeme tarihi olan 06/08/2013 tarihinden itibaren işleyecek ticari faiziyle davalılardan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.
CEVAP: Davalı ... (...) Sigorta vekili, ödeme tarihi üzerinden 1 yıldan fazla süre geçtikten sonra dava açıldığını, zamanaşımı nedeniyle davanın reddinin gerektiğini; 06/04/2013 tarihinde meydana gelen kaza sebebiyle taşıma konusu makine ağır hasarlandığından, hasarlı makinenin pert total işlemi gördüğünü ve davacının sigortalısına 249.530-Euro ödeyerek müvekkiline rücu ettiğini, müvekkilinin CMR 23/1 gereği davacıya bu miktarı ödediğini, müvekkilinin başkaca sorumluluğunun bulunmadığını; dava konusunun yeni alınan makineye ait senkronizasyon gideri olduğunu, ancak CMR 23/4 uyarınca tamamen kayıp halinde ne gibi ödemelerin talep edileceğinin belli olduğunu ve bunların dışında tazminat ödenmeyeceğinin düzenlendiğini; senkronizasyon bedelinin, maddede sayılan giderlerin haricinde olduğunu, pert total ödemesi yapılan makinenin diğer zararlarının poliçe teminatında olmadığını belirterek, davanın reddine karar verilmesini istemiştir. Diğer davalılar ... A.Ş. ve ..., davaya cevap vermemiştir.
İLK DERECE MAHKEME KARARI: Mahkemece; ilk olarak 2014/1365 E., 2019/16 K. sayılı ve 09/01/2019 tarihli karar ile, kaza tarihinin 06/04/2013, hasarlı yükün teslim tarihinin 09/04/2013, davalı ... Sigorta tarafından davacıya yapılan ödeme tarihinin 12/06/2013, davacının senkronizasyon bedelini sigortalıya ödeme tarihinin 06/08/2013 ve dava tarihinin 05/09/2014 olduğu; davanın CMR'nin 32/1. maddesinin ilk cümlesindeki 1 yıllık süreden sonra açıldığı gerekçesiyle, davanın zamanaşımı nedeniyle reddine karar verilmiştir. Karara karşı davacı vekili tarafından yapılan istinaf başvurusu sonucunda, Dairemizin 2019/1471 E., 2020/288 K. sayılı ve 05/03/2020 tarihli ilamıyla, davalılar ... A.Ş. ile ... tarafından zamanaşımı defiinde bulunulmadığı halde davanın bütün davalılar yönünden zamanaşımı nedeniyle reddine karar verilmesinin doğru görülmediği ve hükme tesir edecek delillerin incelenip değerlendirilmediği gerekçesiyle, davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile davalı ... Sigorta yönünden de kararın esası incelenmeden kaldırılmasına karar verilmiştir. Kaldırma kararından sonra mahkemece,araç sürücüsü davalı ...'ın trafik kazasında %100 kusurlu ise de, olayın oluşuna göre tam kusur bulunsa da bilerek kötüniyetli bir hareketin kabul edilemeyeceği; davalı taşıma şirketi ...'in sevk ve idaresi sırasında meydana gelen trafik kazasında araç içinde taşınan makinenin ağır şekilde hasarlandığı, makinenin yaklaşık onarım maliyetinin yeniden üretim maliyetinden daha yüksek olduğunun tespit edilerek pert total işlemi uygulandığı ve emtianın tamamen zayi olduğu kabul edilerek fatura değeri üzerinden davacı sigorta şirketine ödendiği, bu ödemeyle taşıyıcının CMR sınırlı sorumluluk kapsamındaki tazminat miktarının davacıya ödendiği, hasara uğrayan makinedeki senkronizasyon bedelinin CMR 23/4 kapsamında, taşıma için veya taşıma niyetiyle gerçekleşmiş masraflardan olmadığı, sebep ve oluş şekline göre CMR 29'daki kast ve ağır kusur hükümlerinin de olayda uygulanamayacağı gerekçesiyle, davanın davalı ... Sigorta açısından zamanaşımı nedeniyle reddine; diğer davalılar açısından esastan reddine karar verilmiştir.
İSTİNAF SEBEPLERİ: Davacı vekili; bilirkişi heyeti raporunda atıf yapılan CMR şerhi eserinde, ödenmeyecek zararların örneklendiğini, talep edilen zararın bu açıklanan zararlarla ilişkisi olmadığını, taşıma sırasında nakliyecinin yaptığı trafik kazası sonucu, fabrikaya kurulacak sanayi makinesinin çalışma alanındaki tezgaha bağlanmasını sağlayan senkronizasyon sisteminin çalışmaz hale geldiğini, bu sisteminin düzeltilmesi gerektiğini, senkronizasyonu yapılmayan makine kullanılmayacağından gerçek zararın da karşılanmış olmayacağını; fabrikada üretim amaçlı kullanılacak elektronik içerikli makinenin trafik kazasıyla zarar görmesinden dolayı elektronik aksamdaki senkronizasyonunun bozulması nedeniyle makinenin kullanılabilir olması için tekrar senkronize edilmesinin dolaylı zarar olmadığını, doğrudan zarar olduğunu, yaptığı trafik kazasıyla bu hasara sebep olan taşıyıcının zararı ödemekle mükellef olduğunu belirterek, kararın kaldırılmasına ve nakliye hukuku uzmanı bilirkişinin de içinde bulunduğu heyetten rapor alınmasına karar verilmesini istemiştir.
GEREKÇE: Dava, nakliyat abonman sigortası kapsamında taşıma sırasında oluşan hasar nedeniyle dava dışı sigortalıya ödenen hasar bedelinin davalı taşıma şirketinden, araç sürücüsünden ve taşıma şirketinin sigortacısından rücuen tahsili istemine ilişkindir. Davaya konu taşıma Türkiye-Norveç arasında gerçekleştiğinden, somut uyuşmazlığın CMR Konvansiyonu hükümlerine göre çözümlenmesi gerekmektedir. Sigorta hukukundan kaynaklanan halefiyet ve rücu konularında ise TTK hükümleri esas alınacaktır. TTK'nın 1472. maddesi uyarınca; sigortacının, sigortalısının haklarına halefiyet hakkının gerçekleşebilmesi için sigortacının hukuken geçerli bir sigorta poliçesi teminatı kapsamında sigortacısına tazminat ödemiş olması ve sigortalının zarar sorumlusuna karşı dava hakkına sahip olması gerekir. Sigortacı; ancak, sigortalısının meydana gelen zarardan dolayı üçüncü kişilere karşı dava hakkı varsa bu hakka ödediği bedel oranında halef olacaktır. Somut olayda, sigortalının Fransa'dan satın aldığı mekanik iğneleme hattı makinesinin Gaziantep'e taşımasının davalı Eyüp Loj. tarafından taşımasının 21 adet tır ile yapıldığı; davaya konu 35.000 kg ağırlığındaki makinenin üst ünitesinin davalı taşıma şirketine ait ... (çekici)/... (römork) plakalı tıra İtalya'da yüklendiği,davalı sürücünün yönetimindeki tırın 06/04/2013 tarihinde viraja girerken yan yatarak tek taraflı kaza yaptığı, takografa göre sürücünün 65-70 km hızla seyrettiği ve alkolsüz olduğu tespiti edilmiştir. Sigortalı 08/04/2013 tarihinde ihbarda bulunmuş, yük gümrüğe 09/04/2013 tarihinde girmiş ve teslim edilmiştir. 09/04/2013 ile 12/04/2013 tarihlerinde davalı sigortanın eksperi, 12/04/2013 tarihinde ise davacının eksperi hasarlanmış makine üzerinde inceleme yapmıştır. Hasarlanan emtia makinenin üst ünitesi olup, alt ünitesi ise farklı araç ile taşınmış ve sağlam durumdadır. Her iki ekspertiz raporunda ,makinenin tam zayi olarak kabulü uygun bulunmuştur. Davalı sigortanın yaptırdığı eksper raporunda, ünitenin fatura bedeli 267.4879-Euro'dan 30.000-Euro sovtaj düşerek net hasarın 237.489-Euro olduğunu, ancak 11.900-Euro navlun bedeli, 429-Euro vinç tahliye bedeli ve 1.050-Euro tespit ücreti olmak üzere toplam 13.379-Euro'nun ödenip ödenmemesi hususunu davalıya bırakılmıştır. Davacı sigorta şirketinin eksper raporunda ise, davaya konu ünitenin fatura değeri olan 267.489-Euro'dan %0,5 muafiyet 1.337,45-Euro ve 30.000-Euro sovtaj ile az önce belirtilen 13.379-Euro giderler düşülerek net zarar tutarı 249.530-Euro olarak belirlenmiştir. Davacı, sigortalısına 11/06/2013 tarihinde 249.530-Euro tazminat ödemiştir.Sigortalının imzaladığı 11/06/2013 tarihli ibranamede 15.000-Euro değerindeki eldeki davaya konu senkronizasyon bedeline ilişkin hakkını saklı tutmuştur.Davacı da, davalı taşıma şirketinin CMR sigortacısı olan davalı sigorta şirketine rücu ederek 01/08/2013 tarihinde 625.496-TL'yi tazmin etmiştir. Davacı imzaladığı tazminat makbuzunda, fazlaya ilişkin haklarını saklı tutmuştur. Sonrasında davacı şirketin 24/07/2013 tarihli yönetim kurulu kararıyla, ana bedele ek olarak dava dışı sigortalı alıcı şirkete 15.000-Euro senkronizasyon bedeli 06/08/2013 tarihinde ödenmiştir. Eldeki davada davacı, söz konusu 15.000-Euro karşılığı 38.480-TL'nin davalılardan tahsilini talep etmektedir.Taşımaya konu makinenin üst ünitesinin tam zıyaa uğradığı hususunda bir uyuşmazlık bulunmamaktadır.Uyuşmazlık davalı sigorta şirketinin süresinde sunduğu zamanaşımı def'ine göre talebin zamanaşımına uğrayıp uğramadığı; diğer davalılar taşıma şirketi ve tır sürücüsü açısından zararın talep edilip edilemeyeceği noktasındadır. CMR'nin 32/1-2.maddesinde \"1. Bu Sözleşme gereğince yapılan taşımalardan doğacak davaların bir yıl içinde açılması gerekir. Ancak, bilerek kötü hareket veya mahkeme tarafından bilerek kötü hareket olarak kabul edilen kusurlarda, bu süre üç yıldır ve şu tarihlerde başlar: a) Teslimde kısmi kayıp, hasar veya gecikmelerde, teslim tarihinden itibaren, b) Tam kayıplarda, kararlaştırılan zaman limiti bitiminden 30 gün sonra kararlaştırılmış zaman limiti yoksa, yükün taşıyıcı tarafından teslim alınmasından sonraki 60 ıncı günde, c) Bütün diğer durumlarda, taşıma mukavelesinin akdedildiği tarihten sonraki üç aylık dönemin sonunda. Limit döneminin işlemeye başladığı gün bu döneme dahil edilmeyecektir. 2. Yazılı bir istem, taşımacı bunu yazılı bildiri ile geri çevirip, ona ilişkin belgeleri de iade edinceye kadar zaman limitini erteler. Talebin bir kısmı kabul edildiği takdirde zaman süresi anlaşmazlık konusu olan istek için tekrar devam etmeye başlar. İstemin alındığını, cevap verildiğini ve belgelerin gönderildiğini kanıtlamak, bu durumlara güvenen tarafa aittir. Aynı gayeyle yapılan başka istemler için zaman süresi ertelenemez.\" denilmek suretiyle bu sözleşmeye dayalı olarak açılacak davalar ile ilgili zamanaşımı düzenlenmiştir.Dosyada mevcut bilirkişi heyetinin asıl ve ek raporunda, davalı sürücünün tek taraflı trafik kazasında asli kusurlu olduğu ancak bunun zamanaşımının 3 yıla tabi olması veya taşıyanın sınırlı sorumluluğunu ortadan kaldırmasının söz konusu olmadığı; ayrıca davaya konu senkronizasyon bedelinin CMR 23 kapsamında sınırlı sorumluluk dahilinde talep edilemeyecek bir alacak kalemi olduğu ifade edilmiştir. Davalı sürücü trafik kazasında tam kusurlu olsa da ; davalı taşıyıcı ağır kusurlu olarak kabul edilemez.Bu nedenle davanın CMR'nin 32.maddesi gereğince 1 yıllık zamanaşımı süresi içinde açılması gerekir. Davacının halefi olduğu sigortalı şirketin hasarlı emtiayı 09/04/2013 tarihinde teslim aldığı ve davanın 1 yıllık süreden sonra 05/09/2014 tarihinde açıldığı dikkate alındığında, davalı ... Sigorta hakkında davanın zamanaşımı sebebiyle reddine karar verilmesinde isabetsizlik görülmemiştir. CMR'nin 17. maddesi gereğince taşıyıcı, eşyanın kendisine teslim edildiği tarihten gönderilene teslim olunduğu tarihe kadar geçen süre içinde uğranılan ziya ve hasardan mesuldür. Açıklanan bu sorumluluk kapsamında istenebilecek tazminat ve tazminatın hesaplanma şekli de CMR'nin 23-28. maddelerinde hükme bağlanmıştır. CMR'nin 23. maddesinde, malların kısmen veya tamamen “kaybından” dolayı talep edilebilecek tazminat miktarının hesaplama şeklini şu şekilde düzenlemiştir \"Bu Sözleşmenin hükümleri gereğince bir taşıyıcı, yükün kısmen veya tamamen kaybından dolayı tazminat ödemekle sorumlu tutulduğunda, bu tazminat yükün taşınmak üzere kabul edildiği yer ve zamandaki kıymetine göre hesaplanır. 2. Malın kıymeti, ticaret borsası fiyatına göre saptanır. Eğer böyle bir fiyat yoksa, geçerli piyasa fiyatlarına göre bir tespit yapılır. Eğer ne ticaret borsası fiyatı ne de geçerli piyasa fiyatı mevcutsa tespit, aynı cins ve kalitedeki malların normal kıymetine göre yapılır. 3. Bununla beraber, tazminat, eksik brüt ağırlığın kilogramı başına 8.33 hesap birimini aşmayacaktır. 4. Yükün taşınması dolayısıyla ödenen taşıma ücreti, gümrük resimleri ve diğer ödemelerde, malın tamamen kaybedilmesi halinde tamamen ödenir. Kısmen kaybolma halinde ise karşılaşılan zarar oranında ödeme yapılır. Bunlar dışında başka tazminat ödenmez\". CMR'nin 29. maddesinde ise, \"hasar taşımacının kendi kötü hareketinden veya davaya bakan mahkemenin kararı ile isteyerek kötü harekete eşdeğer sayılan kusurdan ileri gelmiş ise, taşımacı, sorumluluğunu kaldıran veya sınırlayan yahutta kanıt yükünün karşı tarafa yükleyen bu maddenin hükümlerinden faydalanamaz\" denilmek suretiyle taşımacının sınırsız sorumluluk halleri sayılmıştır.Davaya konu olayda, hasarlanan malın tamirinin daha masraflı olacağı gerekçesiyle sigorta şirketleri tam ziyaa uğradığını kabul ederek, emtianın bedeli ile navlun, vinç ve teknisyen tespit masrafından oluşan 249.530-Euro tazminatı davacı tarafından sigortalıya ödenmiş; davalı sigorta şirketi de davacıya 625.496-TL ödeme yapmıştır. Görüldüğü gibi taşıyıcının sınırlı sorumlu olduğu hallerde, malın kıymetine özgü tazminata CMR 23/4'te yükün taşınmasıyla ilgili masrafların da dahil olduğu kabul edilmiştir. Davacının talebine konu alacak ise, yükün taşınmasıyla ilgili bir masraf olmayıp; hasarlanan ancak tam zıyaa uğradığı kabul edilip Fransa'da yeniden üretilen makinenin üst ünitesinin, (sağlam) alt ünitesiyle senkronizasyon (eşleme) bedelidir. CMR'nin 29. maddesi kapsamında taşımacının kötü hareketi veya buna eş değer bir kusuru bulunduğu tespit edilemediğinden, davalı taşımacı ve sürücü CMR 23'e göre belirlenen tazminatı aşacak bir alacak kaleminden sorumlu olmayacaktır. Bu kapsamda, anılan davalılar bakımından davanın reddine karar verilmesinde bir isabetsizlik bulunmamaktadır. Açıklanan nedenlerle, istinaf nedenleri yerinde olmayan davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle: Davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353(1)b-1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE, Alınması gereken 615,40-TL istinaf karar harcından peşin yatırılan 59,30-TL harcın mahsubu ile kalan 556,10-TL harcın davacıdan alınarak Hazine'ye gelir kaydına,Davacı tarafından yapılan giderlerin kendi üzerinde bırakılmasına, davalı ... Sigorta A.Ş. tarafından yapılan 51,90-TL istinaf yargı giderinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine, Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda HMK'nın 362(1)-a maddesi uyarınca kesin olmak üzere oy birliği ile karar verildi. 26/03/2025