T.C. ADANA BAM 9. HUKUK DAİRESİ
T.C.
ADANA
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
9. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO\t: 2022/501
KARAR NO\t: 2025/608
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I
BAŞKAN\t\t: ... (...)
ÜYE\t\t: ... (...)
ÜYE\t\t: ... (...)
KATİP\t\t: ... (...)
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ\t: .... ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ\t\t: 22/10/2021
NUMARASI\t\t: ... ESAS ... KARAR
DAVACILAR\t: 1-... - ...
\t\t2-... - ...
VEKİLİ\t: Av.
DAVALI\t: ... -...-
VEKİLLERİ\t: Av. ....
DAVANIN KONUSU\t: Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan)
İSTİNAF KARARININ
KARAR TARİHİ : 11/04/2025
YAZIM TARİHİ : 11/04/2025
.... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 22/10/2021 tarih ve ... Esas, ... Karar sayılı kararı aleyhine istinaf başvurusunda bulunulmuş olup, istinaf talebinin süresi içinde yapıldığı, başvuru şartlarının yerine getirilmiş olduğu ve istinafa başvuru koşullarının mevcut olduğu dosya üzerinde yapılan ön inceleme sonucu anlaşılmakla yapılan istinaf incelemesi sonucunda;
İDDİALARIN ÖZETİ :
Davacılar vekili dava dilekçesi ile; Müvekkillerinin, borçlarına karşılık fazlası ile ödeme yaptıkları halde, kendilerine güvene dayalı olarak teminat niteliğinde sadece imza attırılan ve müvekkillerine iade edilmeyen senetler ile yine müvekkilleri aleyhlerine icra takipleri yürütüldüğünü, müvekkilinin, 2005 yılında davalıdan 13.500,00.TL borç aldığını ve müvekkiline güvene dayalı olarak davalı tarafından teminat niteliğinde senet imzalattığını, müvekkilinin bu borcun karşılığı olarak, ... isimli şahıstan aldığı 20.000,00.TL' lik çeki 2006 yılında davalıya ciro ederek teslim ettiğini, söz konusu çekin ... Hal şubesine ait olup, ... tarafından 2006 senesinde tahsil edildiğini, ancak müvekkilinden alınan senet üzeri 200.000,00.TL olarak doldurularak 2013 yılında Tarsus' tan icra takibine konulmuş olup, şu anki dosya numarasının ... Esas sayılı dosya olduğunu, müvekkilinin, 2015 yılında davalıdan 100.000,00.TL borç aldığını ve yine müvekkillerine teminat olarak 150.000,00.TL ve 100.000,00.TL olmak üzere toplam 250.000,00.TL değerinde iki adet senet imzalattığını, müvekkilinin borç karşılığı 300.000,00.TL'lik ...'a ait çekleri kendisine cirolayıp teslim ettiğini ve çeklerin yine davalı tarafından tahsil edildiğini, davalının tahsil edilmesine rağmen söz konusu senetleri .... İcra Müdürlüğü ... Esas sayılı dosya ile icra takibine koyduğunu, müvekkilinin, 2016 yılında 150.000,00.TL borç aldığını ve davalının bu defa da müvekkillerine, 200.000,00.TL' lik senet imzalattığını, söz konusu borca karşılık önce, 16/05/2016 tarihinde 50.000,00.TL'lik ... Tarım ürünlerine ait çeki ciro aldığını, tekrar müvekkili tarafından davalının hesabına 13/06/2016 tarihinde, müvekkilinin damadı ... tarafından 200.000,00.TL para yatırılmış olup, son olarak da 76.200,00.TL'lik ikinci ... Tarım Ürünlerine ait çeki davalıya ciro ettiğini ve ... adına her iki çekin tahsil edildiğini, davalı tarafından söz konusu borç, 326.200,00.TL olarak tahsil edilmesine rağmen, müvekkiline iade etmediği senetleri .... İcra Müdürlüğü ... Esas sayılı dosya ile icra takibine koyduğunu, müvekkilinin yine 2016 yılı içinde davalıdan 100.000,00.TL borç aldığını ve müvekkiline 150.000,00.TL'lik senet imzalatıldığını, söz konusu borca karşılık işi daha ileri götüren davalının, direk borcu kendisi tahsil etme niyeti ile müvekkiline ait 150.000,00.TL'lik limonu bahçesinden alarak ...'a kendisi satıp, aylık çekler olarak ... tarafından düzenlenen müvekkiline ait toplam 150.000,00.TL'lik çekleri yine kendisine ciro ettirerek, ...'tan elden teslim aldığını ve tahsil ettiğini, davalının tahsil edilmesine rağmen müvekkillerine iade etmediği senetleri .... İcra Müdürlüğü ... Esas sayılı dosya ile icra takibine koyduğunu, müvekkilinin aleyhine üçüncü bir şahıs tarafından 2016 yılında açılmış olan .... İcra Müdürlüğü'ne ait ... sayılı 90.000,00.TL' lik icra takibini, bu defa müvekkiline borç vermek yerine temlik alarak rahatlatan davalının, önce bu alacağa karşılık 400.000,00.TL'lik senet imzalattığını bu senedi sürekli yanında bulunan arkadaşı ... adına ve Tarsus İcra müdürlüğünden icra takibine koyduğunu, 90.000,00.TL alacak için 400.000,00.TL'lik senedi icra takibine koyması üzerine artık dayanamayan müvekkilinin tefecilikten başvuru yapacağını söylemesi üzerine senedin, davalının elemanı olan ... tarafından takibin açıldığı aynı gün icradan geri çekildiğini, bu defa da aynı alacak için müvekkiline 100.000,00.TL'lik yeni senet imzalatan davalının, bu alacağa karşılık; müvekkiline ait 260 ton limonu bahçesinden kestirerek, önce Mersin' de ...'a ait depoya sonra da, Ürgüp' de ...'ya ait soğuk hava deposuna koyarak borcu tahsil ettiğini, ancak tahsil ettiği borca rağmen, halen .... İcra Müdürlüğü'ne ait ... sayılı dosya açık ve müvekkiline sonradan imzalattığı 100.000,00.TL değerindeki senedi de elinde muhafaza etmekte ve iade etmediğini, müvekkiline ait limonları depolarına götürdüğü şahıslarda kime ait ve ne kadar limon depo edildiğinin kayıt altına alındığını, müvekkillerinin aile olarak çiftçilik ile uğraşmakta, ürettikleri nar ve limonları ... Tarım ve ... Narenciye gibi firmalara sattığını, müvekkillerinin, hasat zamanından evvel her sıkıştıklarında davalıdan borç aldığını, ancak davalının her defasında borcun yaklaşık iki katı kadar senet imzalatmakta ve senetleri çekler yolu ile veya direk müvekkillerine ait ürünleri kestirerek tahsil etmesine karşın, hiç tahsil edilmemiş gibi senetler aracılığı ile tahsil edilmiş alacağı ikinci kez tahsil etmek istediğini, bugüne kadar elinde muhafaza ettiği senetleri geçen sene icra takibine koymasının sebebinin ise son bir kaç senedir müvekkillerine ait limon ve narları bizzat alıp, çok daha büyük karlar ile satmasına müvekkillerinin doğal olarak karşı çıkması olduğunu, bu nedenle 2017 yılındaki mahsulü gasp edemeyen davalının bu defa da bugüne kadar müvekkillerine imzalattığı ve tahsil ettiği halde iade etmediği senetleri icra takibine koyarak haciz yoluyla el koymak istemesi olduğunu belirterek, müvekkillerinin aleyhlerine halen açık olan; .... İcra Müdürlüğü ... Esas sayılı dosya, .... İcra Müdürlüğü ... Esas sayılı dosya, .... İcra Müdürlüğü ... Esas sayılı dosya, Tarsus İcra Müdürlüğü ... Esas sayılı dosya, .... İcra Müdürlüğü ... Esas sayılı dosya, davalının bünyesinde muhafaza ettiği 100.000,00.TL değerindeki senede dayalı yukarıda sayılan derdest icra takipleri ve elindeki senede istinaden yapılacak icra takiplerine konu müvekkillerinin borçlu olmadığının tespitine, kötüniyetli olarak açılmış olan icra takiplerine konu olan tutarın %20' sinden aşağı olmayacak şekilde kötü niyet tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARAR ÖZETİ :
.... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 22/10/2021 tarih ve ... Esas, ... Karar sayılı kararı ile; TMK'nın 6. ve HMK'nın 191. maddesi uyarınca ispat yükünün bunu iddia eden tarafta olduğunu, davalı alacaklının ise davacıların belirttiği çekleri dava konusu bonolar nedeniyle kabul ettiğine ilişkin bir beyanının ve herhangi bir kabulünün bulunmadığı ve davacılar tarafından da yemin deliline dayanılmadığına göre, HMK'nın 200. maddesine göre senede karşı senetle ispat yükümlülüğü altında bulunan davacı tarafça senedin bedelsiz kaldığının kanıtlanamadığı ve mahkememizce yapılan yargılama sırasında toplanan deliller ve benimsenen bilirkişi raporuna göre, menfi tespit davası konusu bonoların kıymetli evrak niteliğinde kayıtsız şartsız borç ikrarını içerdiği ve sebepten mücerret olduğunu, davacılar vekili tarafından çekler ile bonoların ödendiği iddia edilmiş ise de söz konusu çeklerin bonoların bedeli olarak ödendiğine dair herhangi bir sözleşme ya da yazılı belgenin dosyaya sunulmadığından, senede bağlanmış her çeşit iddiaya karşı ileri sürülen ve senedin hüküm ve kuvvetini ortadan kaldıracak veya azaltacak nitelikteki hukuki işlemlerin kesin delil ile ispatı gerekirken, ispat yükü kendisine düşen davacı tarafça böyle bir delil sunulmaması nedeniyle davacıların davaya konu bonoları ödediğini ve bedelsiz kaldığını ispatlayamadığı anlaşıldığından davanın reddine karar verildiği anlaşılmıştır.
DAVACI VEKİLİ TARAFINDAN İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ:
Davacı vekili istinaf talebi ile; Bankalardan gelen çek dökümlerinin incelenmesinde; bazılarında davalının çeki bizzat tahsil ettiğini, bazılarını ise kendisinin ciro ettiği ve bu suretle ticarette kullandığı ve son olarak bazılarının ise müvekkilim adına, başkalarının uydurma imzalarla ciro ederek 3. kişilere tahsil ettirildiğinin tespit edildiğini, ... Tarım Ürünleri San. Tic. Ltd. Şti.' ne ait; 16/05/2016 tarih ve ... nolu 50.000,00.TL bedelli ... Bankası A.Ş. Ticari/Mersin Şubesi' ne ait bir adet çek suretinin ... isimli davalının arkadaşı tarafından tahsil edildiği ve bu işleme dair önceki ciranta sahibi olarak müvekkilinin adının yazdığını, imzanın müvekkiline ait olmadığı gibi müvekkilinin, çeki hiç görmediğini ve çek aslının davalı tarafından bizzat 13/05/2016 tarihinde ... Tarım şirketinden teslim aldığını, ...' a ait; 28/04/2017 tarih ve ... nolu 60.000,00.TL bedelli ... Bankası A.Ş. Sanayii Sitesi/Mersin Şubesi'ne ait bir adet çek suretinin ...'e müvekkili tarafından ciro edilmiş gibi gösterildiğini, bu çeki de müvekkilinin hiç görmediğini ve çek 21/02/2017 tarihinde davalı tarafından bizzat elden teslim alındığını, 26/05/2017 tarih ve ... nolu 40.000,00.TL bedelli ... Bankası A.Ş. Sanayii Sitesi/Mersin Şubesi' ne ait bir adet çek suretinin de ... Metal isimli bir şirkete müvekkilim adına atılan bir imza ile ciro edildiğini, aynı diğerlerindeki gibi ciro eden imza müvekkiline ait olmadığı gibi çekin aslının 21/02/2017 tarihinde davalı tarafından bizzat elden teslim alındığını,11/03/2016 tarih ve ... nolu 60.000,00.TL bedelli ... Bankası A.Ş. Liman/Mersin Şubesi' ne ait bir adet çek suretinin de müvekkili tarafından ...'a ciro edildiğini, çekin aslı, davalı tarafından teslim alınmış ve müvekkilinin bu çeki de hiç görmediğini, dinlenen tanık beyanlarıyla 260 ton limonun kesilerek davalıya teslim edildiğini ve borcun ödendiğini, aralarında davalı ile başkaca ticari ilişki olmadığını tüm ödemelerin davaya konu borca istinaden yapıldığını, bu nedenlerle; mahkeme tarafından verilen davanın reddine dair kararın kaldırılmasını, talepleri doğrultusunda dairece adaletli ve hakkaniyete uygun yeniden hüküm kurulması yönünde davanın tüm talepler yönünden kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLER :
.... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas, ... Karar sayılı dosyası ve tüm dosya kapsamı,
HUKUKİ NİTELENDİRME, DELİLLERİN VE İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ ve GEREKÇE :
Dava, hukuki niteliği itibarıyla \"Menfi Tespit (Kıymetli Evraktan Kaynaklanan)\" davasıdır.
Davacılar tarafından, uzun süredir davalıdan borç para aldıkları, borca karşılık dava konusu senetleri davalıya verdikleri, senet bedellerinin çeklerle, banka havalesi ile ve limon bahçesindeki ürün karşılığı ile ödediklerini ancak davalının senetlerini iade etmeyip icra takibine koyduğu iddia edilerek davalıya borcu bulunmadığının tespiti talep edilmiş, davalı ise, davacıların borcu olup ödeme yapılmadığını savunmuş, mahkemece yazılı gerekçe ile davanın reddine karar verilmiştir.
Karara karşı davacı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulduğu anlaşılmıştır.
İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi uyarınca, ileri sürülen istinaf sebepleri ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır.
Menfi tespit davasında ispat yükü, kural olarak davalı alacaklıya düşer; fakat, davacıya (borçluya) düştüğü hâller de vardır; davacı (borçlu), davalının (alacaklının) varlığını iddia ettiği hukukî ilişkiyi (meselâ borcu) sadece inkâr etmekle yetinmekte ise, yani bu hukukî ilişkinin (borcun) hiç doğmadığını ileri sürmekte ise ispat yükü davalıya düşer. Çünkü hukukî ilişkinin (borcun) varlığını iddia eden davalı olduğu için, ispat yükü davalı alacaklıya düşer (6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) m. 190; 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu (TMK) m.6). Fakat, alacaklının dayandığı senedin karşılıksız olduğunu ispat yükü, davacıya (borçluya) düşer. Bunun gibi, davacı (borçlu), davalının (alacaklının) iddia ettiği alacağın ödeme, ibra ve takas gibi bir nedenle son bulduğunu ileri sürerse, bu iddiayı ispat yükü de davacı borçluya düşer. (Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 2017/(19)11-925 - 2021/734 sayılı kararı benzer mahiyettedir.)
Somut olayda, davacılar tarafından, davalı taraftan aldıkları borca istinaden keşide ettiği senetlerden kaynaklanan borcun başkaca çeklerle, davalının banka hesabına havale edilmek suretiyle ve limon bahçesindeki ürün karşılığı ödendiğinin savunulduğu, davada ispat yükünün, senet bedellerinin ödendiğini ve senetlerin bedelsiz kaldığını iddia eden davacı borçlulara ait olduğu, davacıların, ödemeye ilişkin iddialarını HMK.'nun 200. maddesi gereğince yazılı delillerle ispat etmek zorunda olduğu, davacı tarafça söz konusu bonoların bedelinin davalıya çek verilmek suretiyle ödendiği ve bu nedenle bonoların bedelsiz kaldığı iddia edildiğine göre ispat yükünün bunu iddia eden tarafta olduğu, davalı alacaklının ise davacıların belirttiği çekleri dava konusu bonolar nedeniyle kabul ettiğine ilişkin bir beyanının ve herhangi bir kabulünün bulunmadığı, ödemeye ilişkin dosyaya ibraz edilen 200.000,00 TL miktarlı dekont belgesinde borcun, dava konusu senetlere ilişkin yapıldığına dair ibare bulunmadığı, bir kısım ödemelerde çekin anlaşmaya aykırı olarak doldurulduğunun iddia edildiği ancak bu hususta yazılı belge ibraz edilmediği, karşılığında ödeme olarak verildiği belirtilen ... Tarım Ürünlerinin ... nolu çekin keşide tarihinin 15/07/2016 ve ... nolu çekin keşide tarihinin 15/06/2016 keşide tarihli olduğu, takibe konu bononun 30/06/2017 tanzim tarihli olması gözetildiğinde ödeme savunmasında belirtilen çeklerin keşide tarihlerinin bononun tanzim tarihinden önceki tarihler olduğu ve davacılar tarafından çeklerin karşılığında bono verilerek bono düzenlenmesinde yenileme iradesi olduğuna ilişkin yazılı belge sunulmadığı, davacının ödeme iddiasını ve bonoların bedelsiz kaldığı iddiasını 6100 sayılı HMK madde 200 vd. uyarınca usulüne uygun yazılı deliller ile ispat edemediği, tanıkla bu hususların ispatının mümkün olmadığı, davacıların yemin deliline de dayanmadıkları, tüm bu nedenlerle, mahkemece davanın reddine karar verilmiş olmasının usul ve yasaya uygun olup, davacılar vekilinin aksi yöndeki istinaf sebeplerinin yerinde olmadığı anlaşılmıştır.
Yukarıda açıklanan nedenlerle, davacılar vekili tarafından yapılan istinaf başvurusunun 6100 sayılı HMK'nun 353/1-b.1 maddesi uyarınca esastan reddine karar vermek gerekmiş ve buna dair aşağıdaki hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Yukarıda gerekçesi açıklandığı üzere :
1)-.... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 22/10/2021 tarih ve ... Esas, ... Karar sayılı kararına karşı davacı vekili tarafından yapılan istinaf başvurusunun 6100 sayılı HMK'nın 353/1-b.1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE,
2)- 492 sayılı Harçlar Kanunu gereğince alınması gerekli 615,40.TL karar ve ilam harcından peşin alınan 80,70.TL'nin mahsubu bakiye ile 534,70.TL harcın davacıdan alınarak HAZİNEYE İRAT KAYDINA,
3)-6100 sayılı HMK'nın 326/1 maddesi gereğince davacı tarafından yapılan istinaf yargılama giderlerinin davacı üzerinde BIRAKILMASINA,
4)-6100 sayılı HMK'nın 330. maddesi gereğince inceleme duruşmasız yapıldığından vekalet ücreti takdirine YER OLMADIĞINA,
5)-6100 sayılı HMK'nın 333. maddesi gereğince kullanılmayan gider avansının kararın kesinleşmesi halinde İADESİNE,
6)-6100 sayılı HMK'nın 359/4 maddesince karar tebliğ işlemlerinin DAİREMİZCE YAPILMASINA,
Dair, 6100 Sayılı HMK'nun 353/1-b-1 maddesi gereğince dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda oybirliğiyle; 6100 Sayılı HMK'nun 362/1-a maddesi gereğince Dairemiz kararının tebliğinden itibaren İKİ HAFTALIK süre içinde Yargıtay nezdinde temyiz kanun yolu açık olmak üzere 11/04/2024 tarihinde karar verildi.
\t\t
...
Başkan
...
¸e-imzalıdır\t
...
Üye
...
¸e-imzalıdır\t
...
Üye
...
¸e-imzalıdır\t
...
Katip
...
¸e-imzalıdır\t