T.C. SAKARYA BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 7. HUKUK DAİRESİ Esas-Karar No: 2025/195 - 2025/639
T.C.
SAKARYA
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
7. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO\t\t: 2025/195
KARAR NO\t\t: 2025/639
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
BAŞKAN\t:...\t(...)
ÜYE\t:...\t(...)
ÜYE\t:...\t(...)
KATİP\t:...\t(...)
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ\t\t: KOCAELİ 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ\t\t: 29/09/2021
NUMARASI\t: 2016/613 Esas - 2021/542 Karar
DAVACI\t\t: EUREKO SİGORTA ANONİM ŞİRKETİ - Altunizade Mah. Org. Prof. Faxreddin Kerim Gökay Cad. No:20 Üsküdar/İSTANBUL
VEKİLİ\t\t: Av...
DAVALILAR\t\t:\t1-İSPET PETRO KİMYA SANAYİ VE TİCARET ANONİM ŞİRKETİ Mahmutpaşa Mah. Kanalboyu Cad. No:135 Başiskele/KOCAELİ
VEKİLİ\t\t: Av...
\t\t: 2-MOBİS OTOMOTİV VE MODÜL SANAYİ VE TİCARET ANONİM ŞİRKETİ - Asım Kibar Organize Sanayi Bölgesi 2. Cadde No:4 İzmit/KOCAELİ
VEKİLİ\t\t: Av..
DAVA TÜRÜ\t\t: Rücuen Tazminat
DAVA TARİHİ \t\t: 29/04/2016
KARAR TARİHİ\t\t: 10/04/2025
KR. YAZIM TARİHİ\t: 10/04/2025
İlk derece mahkemesi kararının Dairemizin 14.04.2023 Tarih, 2022/568 Esas, 2023/612 Karar sayılı kararı kaldırılması, Dairemiz kararınında Yargıtay .... Hukuk Dairesi'nin 18.12.2024 tarih, 2023/5711 - 2024/9177 Karar sayılı kararı ile bozulması nedeniyle yeniden hüküm kurulmasına,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacı sigorta şirketini dava dışı Kibar Holding A.Ş/Hyundai Assan A.Ş. arasında ticari risk PÇ poliçesi imzalandığını, Hyundai'nin İOM Model direksiyon mimlerinin ithalatını yaparak bedelsiz olarak davalı Mobis A.Ş.'ye teslim ettiğini, Mobis A.Ş'nin ise üretimini yaptığı ön panele direksiyon mimlerini monte ederek ön panel hazırladığını ve Hyundai Otomobil Fabrikasına sevk ettiğini, 19/06/2015 tarihinde İspet Petro Kimya A.Ş.'nin bulunduğu iş yerinde çıkan Kimyasal Madde Yangınında İspet'e komşu Mobis A.Ş.'nin deposundaki 7294 adet direksiyon miminin yanarak kullanılmaz hale geldiğini, sigortalısının 1.059.771,70-Euro toplam ödeme yapıldığını, TBK'nın 69. maddesi gereğince yapı sahibinin kusursuz sorumluluğu hükümleri gereğince sigortalısına ödenen bedelin faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı İspet vekili cevap dilekçesinde özetle; Mobis A.Ş.'nin poliçenin tarafı olmadığını, diğer şirketin Grup Şirketi içinde de bulunmadığını, HAOS A.Ş. genel satın alma şartnamesinde, HAOS'a ait Mobis'e verilen mallar için Mobis A.Ş.'ye sigorta ettirme yükümlülüğü getirildiğini, eksper raporuna göre Hyundai'ye ödeme yapılmaması gerektiğinin belirtildiği, ticari kaygılar ile müşterisini kaybetmemek için ödeme yapıldığını, ayrıca poliçedeki sigorta bedelinin 01/03/2015-01/03/2016 arası olmasına rağmen dosyaya sunulan örnek poliçenin yangından 20 gün önce düzenlendiği, aynı poliçede düzenlendiği tarih olarak 2 farklı tarih bulunduğunu, poliçe asıllarının celbini, ithal edilen malların Mobis A.Ş.'ye ait depoda saklanmasının yasal olup olmadığının incelenmesi gerektiğini, müvekkili şirket yetkililerinin henüz kusurunun kesinleşmediğini, depo olarak kullanılan Yıldırımlar Metal Ltd. Şti.'ye ait olup Mobis A.Ş. tarafından kullanılan deponun binalarda yangın güvenliği yönetmeliğine uygun olarak işletilmediğini, müvekkilinin gerekli yasal izin ruhsat lisans gibi belgelere sahip olarak ticari işletmesinde faaliyet gösterdiğini, yapının imar mevzuatına uygun olduğunu, itfaiyenin müdahale sırasında kullandığı suyun yanıcı maddelerin oksijen ile temasını artırdığı ve yoğunluk farkından dolayı ateşi taşıyıcı özellik gösterdiğini, itfaiyenin yaptığı hatalar sonucu yangının kısa sürede yayıldığını, rücu şartları oluşmadığını, eksperin tazminat ödenmemesi yönünde görüş belirtmesine rağmen yapılan ödemenin rücuen tahsilinin talep edilemeyeceğini belirterek davanın reddine karar verilmesini talep ve beyan etmiştir.
Davalı Mobis vekili cevap dilekçesinde özetle; olayın mücbir sebep hallerinden birini teşkil ettiğini, davalı şirkete ait depoda yer alan tüm malların sigortalandığını, davanın sigorta şirketi olan Axa A.Ş.'ye ihbar edilmesini, davalının kusursuz olduğunu belirterek davanın reddine, talep ve beyan etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI ÖZETİ:
İlk derece mahkemesince yapılan yargılama ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; \" ... 1-Davanın KABULÜ ile;
500.000,00 EURO için ödeme tarihi olan 20/10/2015 tarihinden itibaren, bakiye kalan 559.771,70-EURO için 30/10/2015 tarihinden itibaren davalılardan İSPET PETROL KİMYA SAN VE TİC A.Ş için yasal faiz, davalı Mobis Otomotiv Ve Modül Sanayi Ve Ticaret A.ş. için 3095 sayılı Kanunun 4/a maddesi gereğince devlet bankalarının EURO mevduatına uyguladıkları en yüksek mevduat faizi işletilerek davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya ödenmesine ... \" karar verilmiştir.
Bu karara karşı davacı ile davalı Mobis Otomotiv ve Modül Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.
İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ:
Davalı Mobis Otomotiv ve Modül Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi vekili istinaf dilekçesinde özetle; ilk derece mahkemesi, gerekçesinde sözleşmenin 3. maddesinde yer alan teçhizatların sigortalanmasını öngören hükmü, MOBİS'in deposunda bulunan HAOS'a ait tüm varlıkları sigorta ettirmesi gerektiği kanaatine ulaşarak yanılgıya düştüğünü; sözleşmeye aykırı davranıldığı iddia edilen edim ile zarar arasında uygun illiyet bağının bulunmadığını; bilirkişi raporlarında mobis'in kusuru yönünden çelişkiler bulunmadığını beyan ile; yerel mahkeme kararının kaldırılmasına, karar verilmesini talep ederek, istinaf başvurusunda bulunmuştur.
Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; yerel mahkemece davacı şirket yönünden hükmedilen vekâlet ücreti yönünden eksik hesaplama yapıldığını; hükümleri açık olup dava konusunun haksız fiilden kaynaklanıp kaynaklanmadığına bakılmaksızın yabancı para borcunun faizinde devlet bankalarının o yabancı para ile açılmış bir yıl vadeli mevduat hesabına ödediği en yüksek faiz oranın uygulanacağı açık olduğunu; kaldı ki yerel mahkeme kararının gerekçesinde bu hususa açıkça yer vermiş olmasına rağmen hüküm de hataya düşmüş ve gerekçe ile hüküm arasında çelişki yarattığını beyan ile; yerel mahkeme kararının kaldırılmasına, karar verilmesini talep ederek, istinaf başvurusunda bulunmuştur.
Davacı vekili istinafa cevap dilekçesinde özetle; davalının cevap dilekçesinde hiçbir şekilde belirtmediği, bilirkişi raporlarına itiraz dahi olması üzere dosyanın hiçbir aşamasında itiraz sunmadığını; sadece istinaf dilekçesinde belirttiği savunmaların kabulünün mümkün olmadığını beyan ile; davalı tarafın istinaf istemlerinin reddine, karar verilmesini, talep ederiz.
Davalı Mobis Otomotiv ve Modül Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi vekili istinafa cevap dilekçesinde özetle; davacının istinaf gerekçesi yerinde olmadığından esastan reddine karar verilmesi gerektiğini beyan ile; davacı tarafın istinaf istemlerinin reddine, karar verilmesini, talep ederiz.
DELİLLER: Kocaeli 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 29/09/2021 Tarih - 2016/613 Esas - 2021/542 Karar sayılı kararı ve tüm dosya kapsamı.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Dava; rücuan tazminat istemine ilişkindir.
Dosyanın incelemesinde; davalı İspet Petrol Kimya San. ve Tic. A.Ş.'nin Kocaeli ili, Merkez İlçesi Kullar Belediyesi ... parsel sayılı taşınmazında bulunan deposunda 19/06/2015 tarihinde yangın çıktığı, yangının davalı Mobis Otomotiv ve Modül Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi'nin kiralanmak suretiyle kullanımında olan aynı yer 17 parsel sayılı taşınmazda bulunan binasına sıçradığı, binada dava dışı Hyundai Assan Otomotiv San. Ve Tic. A.Ş.'ye ait (7294 adet olduğu ileri sürülen) direksiyon milinin yanarak hasara uğradığı, davacı ile dava dışı şirket arasında 01.03.2015-01.03.2016 tarihlerini kapsayan 25718304 nolu Ticari Risk PC poliçeli sigorta sözleşmesinin bulunduğunu, davacının poliçesi gereğince 08/09/2015 tarih 403/H/15 ve 09/09/2015 tarih 403/H/15 nolu ekspertiz raporlarında belirlenen 1.059.771,70 EURO tazminatı 20.10.2015 tarihinde 500.000 EURO ve 30.10.2015 tarihinde 559.771,70 EURO olarak dava dışı sigortalı şirkete ödediği, davacı ile dava dışı sigortalı şirket arasında 27.10.2015 tarihinde ibraname ve feragatname düzenlenerek dava dışı sigortalının alacağının dava dışı sigorta şirketine temlik ettiği, davacının eldeki dava ile ödediği bedelinin davalılardan rücuan tahsilini istediği, davalıların davanın reddini istediği, ilk derece mahkemesince bilirkişilerden raporlar alındıktan sonra davanın kabulüne karar verildiği, dairemizin 2022/568 esas 2023/612 karar sayılı ilamı ile davalı Mobis Otomotiv ve Modül Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi'nin kusurunun olmadığı, yangının mücbir sebep sayılması gerektiği, 6098 sayılı TBK'nın 136-(1) maddesi uyarınca davalı Mobis Otomotiv ve Modül Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi'nin borcunun sona erdiği, davacı zararını 6098 sayılı TBK'nın 99. maddesindeki seçimlik hakkını kullanarak bu para cinsinden talep etmiş olup 3095 sayılı Kanunun 4/a maddesi gereğince devlet bankalarının bu para cinsinden açılmış bir yıl vadeli mevduat hesabına ödediği en yüksek faiz oranına hükmedilmesi gerektiği gerekçeleriyle ilk derece mahkemesi kararının kaldırıldığı ve davanın davalı Mobis A.Ş. Yönünden reddine, diğer davalı yönünden kabulüne dair hüküm verildiği, anılan kararın temyiz edilmesi üzerine Yargıtay .... Hukuk Dairesinin 2023/5711 esas 2024/9177 karar sayılı ilamı ile anılan dairemiz kararının \"...Bölge Adliye Mahkemesince, yukarıda özetlenen gerekçe ile İlk Derece Mahkemesinin kararının kaldırılmasına ve davalı Mobis A.Ş. yönünden davanın reddine karar verilmiştir. Davacı vekili temyiz dilekçesinde davalı Mobis A.Ş.'ye rücu gerekçesinin, sözleşmesel sorumluluğun yerine getirilmemesi nedeniyle zararın oluşmasından kaynakladığını belirtmiştir. Bu durumda Bölge Adliye Mahkemesince, davalı Mobis A.Ş. ile HAOS arasındaki sözleşmenin 3. maddesi hükmü, 27.08.2020 tarihli bilirkişi heyet raporunda Mobis A.Ş.'nin sorumluluğu yönünden belirtilen görüş ve İlk Derece Mahkemesinin Mobis A.Ş.'ye ilişkin gerekçesi bakımından hiçbir değerlendirmede bulunulmadan yazılı şekilde karar verilmesi doğru görülmemiş, bozmayı gerektirmiştir...\" gerekçesiyle bozulduğu görülmüş ve dairemizce bozmaya uyulmasına karar verilmiştir.
Bozma sonrası yapılan yargılamada; Sözleşme yorumu, sözleşmenin kurucu unsuru olan iradelerin anlamının ve hangi hukuksal sonuçlara yöneldiğinin araştırılıp, ortaya konulması anlamına gelmektedir. Zira Türk Borçlar Kanunu (TBK) md.1 hükmü kapsamında geçerli olarak kurulmuş bir sözleşmede, tarafların karşılıklı ve birbirine uygun olarak beyan etmiş oldukları sözleşme iradelerinin gerçek anlamı, bazı şüphe ve tereddütlere yol açabilir. Bir başka anlatımla, sözleşme taraflarından biri sözleşmenin içeriğini diğerinden farklı anlayabilir. Özellikle şüphe ve tereddütlere yol açan veya birden fazla anlama gelen sözleşme metni veya sözleşmedeki bir hüküm taraflardan birini avantajlı duruma getiriyorsa, bu taraf birden yanlış hükme dayanarak talepte bulunabilmektedir. Bu takdirde yorum uyuşmazlığı söz konusu olmaktadır ve sözleşme yorumuna ihtiyaç duyulmaktadır.
Sözleşmelerin yorumunu düzenleyen TBK md.19 hükmüne göre, “Bir sözleşmenin türünün ve içeriğinin belirlenmesinde ve yorumlanmasında, tarafların yanlışlıkla veya gerçek amaçlarını gizlemek için kullandıkları sözcüklere bakılmaksızın, gerçek ve ortak iradeleri esas alınır”. Bu doğrultuda sözleşmenin yorumunda amaç, ilk aşamada sözleşme taraflarının birbirine uygun gerçek iradelerini tespit edebilmektir.
Yargıtay bozma ilamında işaret edildiği üzere, davacının davalı Mobis A.Ş. Yönünden rücu gerekçesinin sözleşmesel sorumluluğun yerine getirilmemesidir. Davacının rücu sebebi olarak gösterdiği Mobis A.Ş. ile dava dışı sigortalı HAOS arasında imzalanan 10.09.2014 tarihli şartnamenin \"Teknik Konular\" başlıklı 3. Maddesi \"Üretim için HAOS tarafından firmaya verilen know-how, teknik resim, spesifikasyon, standart kontrol ve test yöntemleri, şartname ve varsa kalıp, aparat, model ve benzeri ekipmanlara ait dokümanların sipariş mektubunda belirtilen parça ve revizyon numaraları geçerlidir. Firma, üretime başlamadan önce hazırlayacağı parça teknik resmi, kalıp resmi ve proses föyleri gibi teknik dokümanları yürürlüğe koymadan önce HAOS'un onayını alacaktır.
Firma, ürettiği parça veya ürünlerin ölçü ve özelliklerini kontrol için gerekli olabilecek ölçü aleti, mastar, aparat ve cihaz gibi teçhizatı temin etmek ve istenen hassasiyette muhafaza etmek ve gereğinde yenilemekle yükümlüdür.
Aksi belirtilmedikçe, firma masrafları kendisine ait olmak üzere parçaların üretimi için gerekli tüm kalıp, model, fikstür ve şablon gibi ihtiyaçları temin edecek ve HAOS mülkiyetinde olup Firma'ya verilen benzer teçhizat dahil olmak üzere iyi durumda muhafaza edecek ve gerektiğinde yenileyecektir. Firma yukarıda belirtilen teçhizatları kapsamlı bir şekilde sigortalayacak ve HAOS'un talebi halinde sigortayı tevsik eden belgeleri sunacaktır.\" Maddenin birinci paragrafında HAOS tarafından firmaya verilen know-how, teknik resim, spesifikasyon, standart kontrol ve test yöntemleri, şartname ve varsa kalıp, aparat, model ve benzeri ekipmanlardan bahsedilmiş; ikinci paragrafta üretilen ürünlerin veya parçaların üretimi için gerekli ölçü aleti, mastar, aparat ve cihaz gibi teçhizattan bahsedilmiş, akabinde üçüncü ve davacının rücu sebebi saydığı 3.paragrafta ise \"...parçaların üretimi için gerekli tüm kalıp, model, fikstür ve şablon gibi ihtiyaçları temin edecek ve HAOS mülkiyetinde olup Firma'ya verilen benzer teçhizat dahil olmak üzere...\" şeklinde düzenleme yapıldıktan sonra, maddenin devamında \"...Firma yukarıda belirtilen teçhizatları kapsamlı bir şekilde sigortalayacak ve HAOS'un talebi halinde sigortayı tevsik eden belgeleri sunacaktır...\" şeklinde düzenleme ile davalıya sigorta yapma yükümlülüğü yüklenmiştir. Anılan sözleşme maddesinden açıkça anlaşılacağı üzere; sigortalanması istenen teçhizattan kasıt know-how, teknik resim, spesifikasyon, standart kontrol ve test yöntemleri, şartname ve varsa kalıp, aparat, model ve benzeri ekipmanlara ait dokümanlar, üretilen parça veya ürünlerin ölçü ve özelliklerini kontrol için gerekli olabilecek ölçü aleti, mastar, aparat ve cihaz gibi teçhizat ile parçaların üretimi için gerekli tüm kalıp, model, fikstür ve şablon gibi ihtiyaçları temin edecek ve HAOS mülkiyetinde olup Firma'ya verilen benzer teçhizatlar olup, anılan teçhizatlar genel olarak üretimde kullanılan üretime yardımcı elemanlardır. Davaya konu edilen direksiyon millerinin HOAS tarafından yurt dışından ithal edilip montaj amacıyla davalıya bırakılan emtia niteliğinde olduğu, dolayısıyla sözleşmenin 3.maddesinde sigorta yükümlülüğü getirilen üretimde kullanılan ölçü aleti, mastar, aparat, cihaz kalıp, model, fikstür ve şablon gibi teçhizatlardan da olmadığı anlaşıldığından zayi olan ve davalıya montaj işlemi için bırakıldığı anlaşılan direksiyon milleri yönünden davalının sözleşmesel bir yükümlülüğünün olmadığı kanaatine varılmıştır. Bu nedenlerle ilk derece mahkemesinin gerekçesinde ve 27.08.2020 tarihli bilirkişi raporunda belirtildiği gibi sözleşmenin 3.maddesi gereği dava konusu direksiyon mili emtiasının sigortalanması gerektiği yönündeki tespitlerin hatalı olduğu anlaşılmıştır.
Yine 27.08.2020 tarihli raporda davalı Mobis A.Ş. 'nin yangın (kaza) olayının direkt meydana gelmesinde kusurunun olmadığı, raporda belirtildiği üzere kendi iştigal alanında gerekli önlemleri almaması nedeniyle yangın olayına ilişkin olarak tali kusurlu olduğu da da değerlendirilmiştir.
Ancak; Yargıtay HGK. 25.01.2022 tarih, 2019/(19)...-58 E., 2022/40 K. Sayılı ilamında ifa imkânsızlığı ve mücbir sebep kavramlarını; \"16. Sonraki imkânsızlığın ele alındığı TBK’nın 112’de imkânsızlığın meydana gelmesinde kusuru bulunan borçlunun tazminat yükümünden; TBK 136’da ise, sonradan ortaya çıkan imkânsızlıkta kusuru bulunmayan borçlunun herhangi bir tazminat ödemek zorunda kalmaksızın borcundan kurtulacağı düzenlenmektedir (Gündoğdu, Fatih: Borca Aykırılık Hallerinden Kusurlu İfa İmkânsızlığı ve Hukukî Sonuçları, İstanbul 2014, s. 93).
17. İmkânsızlık hukukî veya fiili sebeplerden de kaynaklanabilir. Başka bir anlatımla sonraki imkânsızlık, maddi olaylar sebebiyle ortaya çıkabileceği gibi hukukî sebeplerden de doğabilir. Bu açıdan imkânsızlık, maddi imkânsızlık ve hukukî imkânsızlık olarak ikiye ayrılır (Kılıçoğlu, s. 649). Sözleşmenin ifasının maddi bir engel dolayısıyla hiç kimse tarafından yerine getirilememesi durumunda maddi imkânsızlığın varlığından söz edilebilir. Bu durum sözleşmenin hayatın olağan akışı içerisinde, piyasa koşullarında, dürüstlük kuralları çerçevesinde veya eşyanın tabiatı gereği borçlu dâhil hiçbir kimse tarafından ifasının mümkün olmamasıdır. Hukukî imkânsızlık ise; sözleşme gereği ortaya çıkacak olan borcun ifasının hukuk kurallarıyla yasaklanmış yahut bu tür bir kuralın uygulanması nedeniyle ifa edilebilirliğinin mümkün olmaması olarak tanımlanabilecek olup buradaki imkânsızlık hukukî bir nedenden kaynaklanır (Akman/Burcuoğlu/Altop, s. 906). Bu bağlamda bir edimin, maddi olarak var olabilmekle beraber herhangi bir sözleşme kapsamına alınması veya sözleşme konusu olabilmesi emredici bir hukuk kuralıyla yasaklanmış olması durumu hukukî imkânsızlığı ortaya çıkarır.
18. Sözleşmenin kuruluşundan sonra tarafların sözleşme ile düzenledikleri menfaatlerini etkileyen durumlarda değişiklik (“önemli değişiklik”) olabilir. Sözleşme içeriği (sözleşme muhtevası) ve önemli değişiklikler arasındaki uyumsuzluk sözleşme riski olarak adlandırılır (Antalya, Osman Gökhan: Borçlar Hukuku Genel Hükümler, C. III, İstanbul 2018, s. 359). Maddi imkânsızlık niteliğinde olan ve Türk Hukuk Lûgatı’ndaki tanıma göre öngörülemeyen ve bunun sonucu olarak önlenemeyen, giderilmesi olanağı bulunmayan ve bir dış etkiden ileri gelen mücbir sebep (zorlayıcı neden) bir yönüyle sözleşme riski sorunudur. Zira, mücbir sebep sürekli nitelikteyse borcun ifası imkânsızlaşır ve borçlunun sorumlu olmadığı sonraki imkânsızlık (TBK m. 136) meydana gelir (Tekinay/Akman/Burcuoğlu/Altop s. 1003). Bu hâlde taraflar arasında risk dağılımı yapılması gerekir. Bir başka deyişle, mücbir sebebin meydana getirdiği ifa imkânsızlığına kimin katlanacağı belirlenmelidir (Serozan, Rona: İfa, İfa Engelleri, Haksız Zenginleşme (Kocayusufpaşaoğlu, N./Hatemi, H./Serozan, R./Arpacı, A.: Borçlar Hukuku Genel Bolum C.3), İstanbul 2016, §15 N.4).
19. Mücbir sebebin en önemli unsuru kaçınılmazlık unsuruna değinmek gerekirse; mücbir sebep, mutlak ve kaçınılmaz olarak borcun ihlâline sebep olmalıdır. Kaçınılmazlık, objektif ve mutlak bir kavramdır. Sözleşmeye bağlılık ilkesine göre, sözleşmenin tarafları dürüstlük kuralı (4721 sayılı Türk Medeni Kanunu (TMK) m. 2/1) gereği borçlarını ifa etmek için gerekli her tür çabayı göstermelidir. Mücbir sebepte, mevcut her türlü tedbirin alınmasına ve her türlü imkân ve araca rağmen mücbir sebebin doğurduğu sonuçlar önlenememektedir (Tekinay/Akman/Burcuoğlu/Altop, s. 539).\" şeklinde açıklamıştır. Bu açıklamalardan açıkça anlaşıldığı üzere, bir sözleşmede ifa imkânsızlığı fiili bir nedenden meydana gelebilir ve bu fiili neden mücbir sebep olarak sayıldığında ifa imkânsızlığı nedeniyle borçlunun ifa ve tazminat yükümlülüğü ortadan kalkabilir.
Eldeki uyuşmazlıkta bu davalının binasına yangının sıçraması ve söndürülememesinin mücbir sebepten kaynaklanıp kaynaklanmadığının belirlenmesi için ilk derece mahkemesince bilirkişi heyetlerinden alınan raporların incelenmesi gerekmektedir.
Olayla ilgili ceza davasının görüldüğü Kocaeli 8. Asliye Ceza Mahkemesi'nin 2015/1089 esas sayılı dosyasında fen bilirkişi Kahraman Gemici tarafından hazırlanan .../.../2016 tarihli rapor ve ekindeki krokiye göre; davalı Mobis Otomotiv ve Modül Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi'nin kullandığı binanın yangın mahalline olan çekme mesafesinin en dar yerde 2.60, en geniş yerde 2.84 metre olduğunun belirlendiği görülmüştür.
Mobis Otomotiv ve Modül Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi'nin, İspet Petrol Kimya San. ve Tic. A.Ş.'ye açtığı tazminat davasında Kocaeli 2. ATM'nin 2015/732 esas sayılı dosyasında alınan 28/12/2017 tarihli raporda; Kocaeli 4. AHM'nin 2015/32 D.İş sayılı dosyasında alınan 26/04/2015 tarihli rapora atıfla; davalı İspet Petrol Kimya San. ve Tic. A.Ş.'nin tesisinde bulunan kimyasal maddelerin kendiliğinden tutuşma ihtimalinin bulunduğu, tesiste kimyasal maddelerin ve iş yerindeki bütün sıvıların eşiklerden taşmasını önleyecek şekilde toplanmasını ve bir depoya veya dinlendirme kuyusuna girmesini sağlayacak direnaj sisteminin bulunmadığı ve komşu parsellerdeki yapılara İmar Kanunuyla belirlenen yapı yaklaşma mesafelerinin uymadığının tespit edilmesi nedeniyle bu şirketin yangına karşı gerekli önlemleri almadığından dolayı %100 kusurlu olduğu, Mobis Otomotiv ve Modül Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi'nin patlamayla sıçrayan yangına karşı o anda alabileceği bir tedbir olmadığı gerekçesiyle kusursuz olduğunun belirtildiği anlaşılmıştır.
22/07/2018 tarihli bilirkişi raporunda; dava dışı sigorta şirketinin toplam zararının 1.059.725,75 EURO olduğu, davalı İspet Petrol Kimya San. ve Tic. A.Ş.'nin yangının meydana geldiği bina için 23/03/2009 tarihinde Kocaeli Büyükşehir Belediyesi İtfaiye Daire Başkanlığı Önleme ve Eğitim Şube Müdürlüğünden yangın emniyet raporu aldığı, dosyada davalı Mobis Otomotiv ve Modül Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi'nin kullandığı depoya ait önlem alındığına dair bilgi ve belgeye rastlanmadığı, yangının davalı İspet Petrol Kimya San. ve Tic. A.Ş.'nin deposunda kimyasal reaksiyon nedeniyle kendiliğinden meydana geldiği, bu davalı yönünden (her türlü önlemin alınmasına rağmen) kaçınılmazlık durumunun bulunması nedeniyle %5 oranında, diğer davalı Mobis Otomotiv ve Modül Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi'nin kendi iştikal alanında gerekli önlemi almaması nedeniyle %40 oranında ve yangına yanlış müdahale nedeniyle Kocaeli Büyükşehir Belediyesi İtfaiye Daire Başkanlığının %15 oranında kusurlu olduğu, hasarlanan malların yangın mahallinde bulunmasının 4483 sayılı Kanun bakımından bir sakıncasının olmadığı, rizikonun poliçe teminatı kapsamında olduğu belirtilmiştir.
10/06/2019 tarihli bilirkişi heyet raporunda; davalı İspet Petrol Kimya San. ve Tic. A.Ş.'nin imar planına uygun yapılmayan kimyasal madde deposu ve prefabrik alanda depolanan mamul solvent ve dönüşümü beklenen solvent stoklarının kontrol edilmemesi, dosya kapsamına sunulu internet haberlerinden anlaşılacağı gibi bu şirketin daha öncede buna benzer yangınlar geçirmiş olmasına rağmen yeterli ve gerekli önlemlerin alınmaması sebebiyle meydana gelen yangın ve oluşan zarardan %60 oranında sorumlu ve kusurunun bulunduğu, Kocaeli Büyükşehir Belediyesi İtfaiye Daire Başkanlığının yangına yanlış müdahalesi nedeniyle %30 kusurlu olduğu, ayrıca bina sahibinin depolama yapılan yerde denetleme yapmaması nedeniyle %10 kusurlu olduğu belirtilmiştir.
22/06/2015 tarih ... sayılı ekspertiz raporunda; yangının büyüyerek 15 metreye yükseldiği, rüzgarın etkisiyle Mobis Otomotiv ve Modül Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi deposuna doğru yattığı ve deponun tamamen yandığı,
08/09/2015 tarih ... sayılı ekspertiz raporunda; Mobis Otomotiv ve Modül Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi deposundaki yangının başlama şekli önceki raporla aynı,
19/06/2015 tarihli İzmit İtfaiye Grubu Yangın Raporunda; yangının davalı İspet'in fabrika arazinde bulunan kimyasal maddelerin birbirleriyle reaksiyona girmesi sonucu meydana geldiğinin belirtildiği, Mobis Otomotiv ve Modül Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi'ne nasıl sıçradığının yazılı olmadığı,
Kocaeli 1. ATM'nin 2015/732 E. Sayılı dosyasında alınan 28/12/2017 tarihli heyet raporunda davalı Mobis Otomotiv ve Modül Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi'nin kusurunun olmadığı, İspet Petrol Kimya San. ve Tic. A.Ş.'nin %100 kusurlu olduğu,
Kocaeli 8. ACM'nin 2015/1089 E. Sayılı dosyasında alınan 23/05/2017 tarihli heyet raporunda binalar arasındaki çekme mesafelerine uyulmadığından yangına üç taraftan müdahale edilemediği ve komşu binalara da sıçradığı,
Kocaeli 1. ATM'nin 2015/732 E. Sayılı dosyasında alınan 06/01/2020 tarihli heyet raporunda; davalı İspet Petrol Kimya San. ve Tic. A.Ş.'ye ait depo alanlarının komşu parsel (Mobis) sınırları ile 3 metre bırakılarak yapılması gerekirken mesafelerin İspet Petrol Kimya San. ve Tic. A.Ş. tarafından bırakılmadığı ve Mobis Otomotiv ve Modül Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi'nin duvarına bitişik olarak kimyasal madde deposunu konumlamdırdığı, yangında İspet Petrol Kimya San. ve Tic. A.Ş.'nin %60, yanlış müdahale nedeni ile itfaiyenin %30 ve İspet Petrol Kimya San. ve Tic. A.Ş.'nin kullandığı binaların malikinin %10 kusurlu olduğunun belirlendiği, 12/02/2021 tarihli ek raporda da aynı görüşlere yer verildiği,
27/08/2020 tarihli bilirkişi heyet raporunda; Mobis Otomotiv ve Modül Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi'nin kiraladığı taşınmazın çekme mesafelerine uymadığı, İspet Petrol Kimya San. ve Tic. A.Ş.'nin asli kusurlu olduğu, Mobis Otomotiv ve Modül Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi'nin yangının çıkışında kusuru olmadığı, kendisinin alması gereken tedbirleri almaması nedeniyle tali kusurlu olduğunun belirtildiği,
Mühendisler kurulu raporunda; İspet Petrol Kimya San. ve Tic. A.Ş.'nin yangın emniyet raporu alındıktan sonra Mobis A.Ş.'nin sınırına kimyasal depolama yaptığı, Mobis Otomotiv ve Modül Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi'nin kullandığı binanın yapı kullanma izin belgesi olması nedeniyle çekme mesafelerine uygun olduğu ve hatta yangın sonrasına binanın yine aynı çekme mesafelerinde aynı oturma alanına yapıldığı, Mobis Otomotiv ve Modül Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi'nin kullandığı bina sahibinin Kocaeli Büyükşehir Belediyesi İtfaiye Daire Başkanlığı Önleme ve Eğitim Şube Müdürlüğü'den yangın tesisat projesinin uygunluk raporunun alındığı, yangın pompasının periyodik bakımlarının yapıldığı, su faturalarındaki yangın öncesi ve sonrası karşılaştırmalarına göre yangın sisteminin yangın esnasında devreye girdiğinin belirtildiği anlaşılmıştır.
Aktarılan tüm bu bilirkişi raporlarına göre davalı Mobis Otomotiv ve Modül Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi'nin yangın öncesinde tüm yasal yükümlülüklerini yerine getirdiği, tüm tedbirleri aldığı ancak yangının İspet Petrol Kimya San. ve Tic. A.Ş.'nin uygunsuz depoladığı kimyasal maddelerin kendiliğinden tutuşması nedeniyle çıktığı ve hızla büyüyerek Mobis Otomotiv ve Modül Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi'nin binasının çatısına sıçradığı, itfaiyenin yangına yanlış müdahale ettiği, Mobis Otomotiv ve Modül Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi'nin yangın önleme ve söndürme sistemlerinin devreye girdiği ancak yangının başlama şekli (çatıdan sıçrama) ve şiddeti nedeniyle söndürmeye yeterli olmadığı görülmektedir. Bu davalının kendi binasında çıkması muhtemel bir yangını çıkmadan önlemek veya çıkınca hemen söndürmek için tüm teknik ve fiili tedbirleri alıp personeline eğitim verdiği (mühendisler kurulu raporu), ancak yan binada çıkıp çatıdan sıçrayan yangında bu sistemlerin yeterli olmadığı görülmektedir. Bu yetersizlik yine mühendisler kurulu raporu dikkate alındığında objektif niteliktedir. Zira, bu davalı kendi binası için yönetmeliklerde belirlenen tüm tedbirleri almıştır. Buna rağmen yangının sıçrama biçimi ve söndürme işleminde yanlış müdahale bu tedbirleri etkisizleştirmiştir. Bu durumda davalı Mobis Otomotiv ve Modül Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi'nin kusurunun olmadığı, yangının mücbir sebep sayılması gerektiği, 6098 sayılı TBK'nın 136-(1) maddesi uyarınca davalı Mobis Otomotiv ve Modül Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi'nin borcunun sona erdiğinin kabulü gerektiğinden anılan 27.08.2020 tarihli rapordaki tespitlere itibar edilmemiş ve Mobis A.Ş. Yönünden davanın reddi gerekmiştir.
Yargıtay HGK'nın 2021/2-96 Esas 2021/205 Karar sayılı kararı uyarınca, Yargıtay bozma ilamı üzerine yapılan duruşmalı yargılamada taraflar yararına ayrıca istinaf vekalet ücretine hükmedilmemiştir.
H Ü K Ü M: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
A-)İlk derece mahkemesi kararının Dairemizin 14.04.2023 Tarih, 2022/568 Esas, 2023/612 Karar sayılı kararı ile kaldırılması, Dairemiz kararınında Yargıtay .... Hukuk Dairesi'nin18.12.2024 tarih, 2023/5711 - 2024/9177 Karar sayılı kararı ile bozulması nedeniyle yeniden hüküm kurulmasına,
1-Davanın KISMEN KABULÜ ile; 500.000,00 EURO için ödeme tarihi olan 20/10/2015 tarihinden itibaren, bakiye kalan 559.771,70-EURO için 30/10/2015 tarihinden itibaren 3095 sayılı Kanunun 4/a maddesi gereğince devlet bankalarının bu para cinsinden açılmış bir yıl vadeli mevduat hesabına ödediği en yüksek faizi ile birlikte davalı İspet Petrol Kimya San. ve Tic. A.Ş.'den fiili ödeme tarihindeki T.C. Merkez Bankası efektif satış kuru üzerinden TL karşılığının tahsili ile davacıya ödenmesine,
2-Davanın, davalı Mobis Otomotiv ve Modül Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi yönünden REDDİNE,
3-Harçlar Kanunu uyarınca alınması gerekli 232.019,62-TL harçtan, peşin alınan 58.004,91-TL harcın mahsubu ile bakiye 174.014,71-TL harcın davalı İspet Petrol Kimya San. ve Tic. A.Ş.'den tahsili ile hazineye irat kaydına,
4-Davacı tarafından yapılan 58.004,91-TL harç, 13.750,00-TL bilirkişi ücreti ve 390,00-TL posta gideri olmak toplam 72.144,91-TL yargılama giderinin davalı İspet Petrol Kimya San. ve Tic. A.Ş.'den alınarak davacıya verilmesine,
5-Davalı Mobis Otomotiv ve Modül Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi'nin yaptığı toplam 91,00-TL yargılama giderinin davacıdan alınarak bu davalıya verilmesine,
6-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan A.A.Ü.T. uyarınca hesaplanan 415.725,51-TL vekalet ücretinin davalı İspet Petrol Kimya San. ve Tic. A.Ş.'den alınarak bu davacıya verilmesine,
7-Davalı Mobis Otomotiv ve Modül Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan A.A.Ü.T.'nin 13/4.maddesi uyarınca hesaplanan 30.000,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak bu davalıya verilmesine,
8-Kullanılmayan gider avansının karar kesinleştiğinde yatıran tarafa iadesine,
B-)İstinaf incelemesi yönünden harç ve yargılama masrafları;
1-İstinaf Kanun Yoluna Başvuru harçlarının hazineye irad kaydına,
2-İstinaf Karar Harçlarının talepleri halinde ilk derece mahkemesince istinaf edenlere iadesine,
3-İstinaf eden davalı tarafından yapılan 162,10-TL İstinaf Kanun yolu masrafının davacıdan tahsili ile davalıya verilmesine,
4-Davacı tarafından yapılan 220,70-TL İstinaf Kanun yolu masrafı, 204,40 TL posta masrafı, 1.977,00-TL temyiz kanun yoluna başvuru için yapılan tebligat ve posta gideri olmak üzere toplam 2.402,10-TL'nin davalı Mobis Otomotiv ve Modül Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi'nden tahsili ile davacıya verilmesine,
5-Temyiz Karar Harcının talep halinde ilk derece mahkemesince temyiz eden davacıya iadesine,
6-Davalı tarafından temyiz kanun yoluna başvuru için yapılan tebligat ve posta giderinin davalı üzerinde bırakılmasına,
7-Tarafların istinaf ve temyiz aşamasında yatırdığı gider avanslarından kullanılmayan kısmının HMK'nın 333. maddesi uyarınca İlk Derece Mahkemesince taraflara iadesine,
8-Kararın 6100 sayılı HMK'nın'nın 359-(4) maddesi uyarınca temyizi kabil kararın Dairemizce taraflara tebliğine,
Dair taraf vekillerinin yüzüne karşı, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki hafta içinde Dairemize veya Dairemize gönderilmek üzere ilk derece mahkemesine dilekçe verilmek suretiyle Yargıtay'ın ilgili Hukuk Dairesince incelenmek üzere TEMYİZ yasa yoluna başvurma hakkı bulunduğuna oy birliği ile karar verildi.10/04/2025
\t\t\t\t
...
Başkan ...
¸e-imzalıdır
...
Üye ...
¸e-imzalıdır
...
Üye ...
¸e-imzalıdır
...
Katip ...
¸e-imzalıdır
* Bu belge, 5070 sayılı Kanun hükümlerine uygun olarak elektronik imza ile imzalanmıştır.*