T.C. ADANA BAM 9. HUKUK DAİRESİ
T.C.
ADANA
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
9. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO\t: 2022/1084
KARAR NO\t: 2025/745
KARAR TARİHİ\t: 21/04/2025
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I
BAŞKAN\t\t: ... (...)
ÜYE\t\t: ... (...)
ÜYE\t\t: ... (...)
KATİP\t\t: ... (...)
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ\t: .... ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ\t\t: 03/12/2021
NUMARASI\t\t: ... ESAS ... KARAR
DAVACI\t: ... -...- ...
VEKİLİ\t: Av. ...-
DAVALI\t: ... -...- ...
VEKİLİ\t: Av. ...-
DAVANIN KONUSU\t: Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan)
İSTİNAF KARARININ
KARAR TARİHİ : 21/04/2025
KARAR YAZIM TARİHİ : 21/04/2025
....Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... esas ... karar sayılı kararına karşı istinaf başvurusu üzerine dosya Dairemize gönderilmiş olmakla, dosya içerisinde bulunan belgeler okunup incelendi.
Üye hakimin görüşü değerlendirildi.
DAVACININ İDDİALARININ ÖZETİ :
Davacı vekili, müvekkilinin ...'da ki serasında kullanılmak üzere davalı şirketten malzeme almak istediği ve bu alışveriş için toplam 90.000,00.TL'ye anlaştıkları, müvekkilinin davalı şirketle aralarındaki alım-satıma istinaden ... ve ... Bankalarından 2 adet çeki düzenleyerek teslim ettiğini, davalı şirketin, müvekkiline 30.000,00.TL'lik malzemenin faturasını E-arşiv fatura olarak kesip hemen göndereceğini söylediğini, hatta faturayı da kestiği ancak daha sonra faturayı sistemden iptal ettiğini, müvekkilinin davalıdan hiçbir şekilde mal almadığını, ancak bu arada 30.000,00.TL bedelli çekin günü geldiği, müvekkilinin herhangi bir icra emriyle karşılaşmamak için ödeme yaptığını, , 60.000,00.TL bedelli diğer çekin ise davacının yaptığı resmi araştırmaya göre faktoring şirketlerine kötüniyetli olarak cirolanarak faturasız teslim edildiğini, davalının kötü niyetli olarak teslim edemeyeceğini bildiği mal ve hizmetler karşılığında davacının iradesini sakatlayıp bu çekleri kendisinden aldığı fakat malları teslim etmediği, malları teslim edilmeyen müvekkilinin, bu mallar için verdiği 60.000,00.TL bedelli çekin ödenmesinin önüne geçmek; günü geldiği ve herhangi bir cebri icra takibiyle karşılaşmamak için ödemek zorunda kaldığı 30.000,00.TL bedelli çekin istirdatına karar verilmesi talep ve dava etmiştir.
DAVALININ SAVUNMALARININ ÖZETİ \t\t\t\t\t :
Davalı vekili, müvcekkili ile davacı arasında herhangi bir ticari işin söz konusu olmadığını, dava konusu çeklerin, dava dışı üçüncü kişi olan ...'dan olan davalının alacağına karşılık olarak, ...'nun alacaklı olduğu firma tarafından keşide edildiğini, borçlu olduğu kişi adına değil de doğrudan doğruya davalı adına çekler keşide edilerek , ... tarafından getirilerek borcuna karşılık olarak davalıya teslim edildiğini belirterek, davanın reddine karar verilmesini talep ve beyan etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARAR ÖZETİ :
Yerel mahkemece verilen karar ile;\" Dava, davaya konu çek nedeniyle borçlu olunmadığının tespiti istemine ilişkindir. Davacı, davaya konu çeklerin davalıdan alınacak mallara karşılık avans olarak verildiğini, ancak davalı tarafından malların teslim edilmediğini, bu sebeple çeklerin bedelsiz kaldığını ileri sürmüştür. Davalı ise, davaya konu çeklerin avans olarak verilmediğini, çekin ödeme aracı olduğunu, ispat yükünün davacıda bulunduğunu savunmuştur. Çek, bir ödeme aracıdır. TBK.’nın 207. maddesinin ikinci fıkrasında da asıl olanın peşin satış olduğu düzenlenmiştir. Buna göre davacının malları teslim aldığının kabulü gerekir. Dava konusu çekleri avans olarak verdiğini, çekler bedeli kadar malları teslim almadığını iddia eden davacının, bu iddialarını yazılı delillerle ispat etmesi gerekmektedir. Davacı söz konusu çekten dolayı borçlu bulunmadığını iddia ederek borçlu bulunmadığının tespitine ve ödenmiş olan çekin istirdatına karar verilmesini talep etmiş olmakla birlikte iddiasını ispata yarar herhangi bir yazılı delil sunamamış, yine yemin deliline de dayanmamıştır. Davacının iddiasını ispatlayamamış olduğu anlaşılmakla, davalının beyanlarının çekin talili niteliğinde olmadığından davanın reddine\" şeklinde karar verilmiştir.
DAVACI TARAFINDAN İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ\t\t\t\t\t\t\t:
Davacı vekili tarafından verilen istinaf dilekçesi ile; davalı müvekkiline sattığı mallara ilişkin fatura düzenlediğini, sonra iptal ettiğini, iptal edilen faturaların e-arşiv sisteminden sorgulanması gerekirken bu hususun araştırılmadığını, delillerinin değerlendirilmediğini, dava konusu çeklerin müvekkilinin defterlerine kayıtlı olmadığını, dava dışı ... ile de ticari ilişkisi defterlerde yazmadığını, davalı tarafın cevap dilekçesinde çeki ne şekilde iksitap ettiğine ilişkin beyanlarının tamamen çelişkili olduğunu, kendi defter ve kayıtlarında bile alacaklı olduğunu iddia ettiği 3.kişiyle alakalı hiçbir kayıt bulunmadığını belirterek, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını beyan etmiştir.
DELİLLER \t\t\t\t\t\t :
Taraf vekillerinin beyan ve dilekçeleri ve tüm dosya kapsamı.
GEREKÇE \t\t\t\t \t\t :
Dava, kambiyo senedinden kaynaklanan menfi tespit ve istirdat talebine ilişkindir.
Davacı tarafından, davalıdan sera malzemesi satın almak için 90.000,00.TL'ye anlaştıkları, buna karşılık davalıya bedelleri 30.000,00.TL ve 60.000,00.TL olan 2 adet çeki düzenleyerek teslim ettiği, davalı tarafından, bu alım satım işlemine istinaden düzenlenen faturanın sistemden iptal edildiği gibi, mal teslimi de yapılmadığı, 30.000,00.TL bedelli çekin ödendiği, 60.000,00.TL bedelli diğer çekin ise, faktoring şirketine ciro edildiği iddia edilerek, davalıya bu çekler nedeniyle borcu bulunmadığının tespiti ile ödenen 30.000,00.TL bedelli çekin istirdatına karar verilmesi talep edilmiş, davalı ise, taraflar arasında ticari ilişki bulunmadığını, çeklerin dava dışı üçüncü kişi olan ...'nun alacaklı olduğu firma tarafından, borçlu olduğu kişi adına değil de, doğrudan doğruya kendileri adına keşide edildiğini, davanın reddi gerektiğini savunmuş, mahkemece yazılı gerekçe ile davanın reddine karar verilmiştir.
Karara karşı davacı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulduğu anlaşılmıştır.
İstinaf incelemesi HMK'nun 355.maddesi gereğince ileri sürülen istinaf sebepleri ve kamu düzeni ile sınırlı olarak yapılmıştır.
Menfî tespit davasında ispat yükü, kural olarak davalı alacaklıya düşer; fakat, davacıya (borçluya) düştüğü hâller de vardır:
Davacı (borçlu), davalının (alacaklının) varlığını iddia ettiği hukuki ilişkiyi (meselâ borcu) sadece inkâr etmekle yetinmekte ise, yani bu hukuki ilişkinin (borcun) hiç doğmadığını ileri sürmekte ise ispat yükü davalıya düşer. Çünkü, hukuki ilişkinin (borcun) varlığını iddia eden davalı olduğu için, ispat yükü davalı alacaklıya düşer (HMK m. 190; MK m.6).Fakat, alacaklının dayandığı senedin karşılıksız olduğunu ispat yükü, davacıya (borçluya) düşer. Bunun gibi, davacı (borçlu), davalının (alacaklının) iddia ettiği alacağın ödeme, ibra ve takas gibi bir nedenle son bulduğunu ileri sürerse, bu iddiayı ispat yükü de davacı borçluya düşer (Kuru, s:143). (HGK'nın 16/04/2019 tarih ve 2017/19-832 Esas, 2019/459 Karar)
6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 207. Maddesinde; \"Satış sözleşmesi, satıcının, satılanın zilyetlik ve mülkiyetini alıcıya devretme, alıcının ise buna karşılık bir bedel ödeme borcunu üstlendiği sözleşmedir. Sözleşme ile aksi kararlaştırılmadıkça veya aksine bir âdet bulunmadıkça, satıcı ve alıcı borçlarını aynı anda ifa etmekle yükümlüdürler.\" düzenlemesine yer verilmiştir.
Çek bir ödeme vasıtası olup, kural olarak mevcut bir borcun tasfiyesine yönelik olarak verildiğinin kabulü gerekir. BK'nun 207. maddesi uyarınca aslolan peşin satış olup, peşin satışta malın ve bedelinin aynı anda verildiği kabul edilmektedir.
Somut olayda, davacı tarafından, belirtilen ilke ve yasal karinenin aksinin iddia edilip, verilen çek karşılığında kendisine malın teslim edilmediği, başka bir anlatımla çekin avans karşılığı verilip bedelsiz kaldığı ileri sürüldüğünden, bu iddianın usulüne uygun delillerle kanıtlaması gerektiği, TBK'nun 207/2. maddesi gereğince, satış sözleşmelerinde sözleşme ile aksi kararlaştırılmadıkça veya aksine bir âdet bulunmadıkça, satıcı ve alıcının borçlarını aynı anda ifa etmekle yükümlü oldukları, bu çerçevede çekin ödeme vasıtası olması nedeniyle avans olarak verildiğinin, davacı tarafça 6100 sayılı HMK'nun 200. maddesindeki ispat kuralları uyarınca ispat edilmesi gerektiği, taraflar arasında alım satıma ilişkin yazılı bir sözleşme bulunmadığı, aslolan peşin satış olup, peşin satışta malın ve bedelinin aynı anda verildiğinin kabulü gerektiği, çekin ödeme vasıtası olması sebebiyle, avans olarak verildiğinin ve mal teslimi yapılmadığının davacı tarafından HMK'nun 200. Maddesindeki ispat kuralları uyarınca ispatı açısından herhangi bir yazılı delil sunulmadığı, buna göre davacının malları teslim aldığının kabulü gerektiği, dava konusu çeklerin, davacıya ait ticari defterlerde kayıtlı olduğu, ancak, avans olarak verildiği iddia olunan çeklerin, davacı defterinde kayıtlı olmasının, kambiyo senetlerinin mücerretliği ilkesi karşısında, davalıya karşı hüküm ifade etmeyeceği, zira, çeklerin davalıya ait ticari defterlerde sipariş avansı olarak kayıtlı olmadığı, ispat yükü kendisinde olan davacının iddiasını ispatlayamadığı, davalının savunmasının çekin talili niteliğinde de olmadığı, bu nedenle, mahkemece davanın reddine karar verilmiş olmasının usul ve yasaya uygun olup, davacı vekilinin aksi yöndeki istinaf sebeplerinin ise yerinde olmadığı anlaşılmıştır.
Yukarıda açıklanan nedenlerle, davacı vekilinin ilk derece mahkemesi kararına ilişkin istinaf başvurusunun esastan reddine karar vermek gerekmiş ve buna dair aşağıdaki hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Yukarıda gerekçesi açıklandığı üzere \t\t\t\t\t :
1-6100 sayılı HMK'nın 353/1-b-1 maddesi gereğince davacı vekilinin ilk derece mahkemesi kararına ilişkin istinaf başvurusunun ESASTAN REDDİNE,
2-492 sayılı Harçlar Kanunu gereğince alınması gerekli 615,40.TL maktu istinaf karar harcından peşin alınan 80,70.TL peşin harcın mahsubu ile bakiye 534,70.TL maktu istinaf karar harcının davacıdan alınarak HAZİNEYE İRAD KAYDINA,
3-6100 sayılı HMK'nın 326/1 maddesi gereğince istinaf eden davacı tarafından yapılan istinaf yargılama giderlerinin kendi üzerine BIRAKILMASINA,
4-6100 sayılı HMK'nın 330. maddesi gereğince inceleme duruşmasız yapıldığından vekalet ücreti takdirine YER OLMADIĞINA,
5-6100 sayılı HMK'nın 333. maddesi gereğince kullanılmayan gider avansının İlk Derece Mahkemesince İADESİNE,
6-HMK'nın 359/4 maddesince karar tebliğ işlemlerinin Dairemiz tarafından YAPILMASINA,
Dair, dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda, dava değeri göz önüne alınarak 7036 sayılı Kanunun 7'nci maddesi yollamasıyla 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunun 361'inci maddesi uyarınca kararın tebliğinden itibaren iki hafta içerisinde Yargıtay nezdinde temyiz kanun yolu açık olmak üzere 21/04/2025 tarihinde oy birliği ile karar verildi.
\t\t\t\t
...
Başkan
...
¸e-imzalıdır
...
Üye
...
¸e-imzalıdır
...
Üye
...
¸e-imzalıdır
...
Katip
...
¸e-imzalıdır