T.C.
İZMİR
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
22. HUKUK DAİRESİ
ESAS NO\t\t: 2025/398
KARAR NO\t\t: 2025/501
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ\t: İZMİR 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO \t\t: 2025/14 D.İş
KARAR NO\t\t: 2025/14
TALEP TARİHİ\t: 15.01.2025
KARAR TARİHİ\t: 16.01.2025
TALEBİN KONUSU\t: İhtiyati Tedbir (İİK'nın 89/3. Maddesine Dayalı Menfi Tespit)
KARAR TARİHİ\t: 05.03.2025
KARAR YAZIM TARİHİ\t: 05.03.2025
\tİzmir 1. Asliye Ticaret Mahkemesinin 16.01.2025 tarihli, 2025/14 D.İş ve 2025/14 Karar sayılı kararın Dairemizce incelenmesi karşı taraf vekili tarafından istenmiş ve istinaf dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, raportör üye tarafından düzenlenen rapor dinlenip ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendi.
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ :
TALEP:
İhtiyati tedbir talep eden vekili, İzmir 8. İcra Müdürlüğü’nün 2023/18682 Esas sayılı icra dosyasında müvekkilinin 3. şahıs olarak eklendiğini, usulsuz tebligatlar sonucu, müvekkili hakkındaki dosyanın kesinleştiğini ve müvekkilinin taşınmazlarının satışına karar verildiğini, müvekkilinin 26.06.2024 tarihinde bu durumdan haberdar olduğunu, borçlu olmadığının tespiti kapsamında 15.01.2024 tarihinde zorunlu arabuluculuk süreci başlattığını, kesinleşen icra dosyasında satışın gerçekleşmesi durumunda telafisi imkansız durumlar meydana geleceğini ileri sürerek, İİK'nın 72. maddesi kapsamında açılacak olan menfi tespit davasında talep edilen teminat miktarının ve tüm dosya ferilerinin mahkeme tarafından hesaplanarak yatırılması sonrasında, dosya alacağının dava sonucuna kadar davalı alacaklıya ödenmemesi ve takibin durdurulması konusunda ihtiyati tedbir kararı verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ :
Mahkemece 16.01.2025 tarihli ara karar ile; hakkında haciz uygulanan 3. kişilerin menfi tespit davası açması için görevli mahkemenin Asliye Hukuk Mahkemeleri olduğu gibi, ihtiyati tedbir istemlerinde de görevli mahkemenin Asliye Hukuk Mahkemeleri olduğu gerekçesiyle, ihtiyati tedbir talep edeninin talep dilekçesinin 6100 sayılı HMK'nun 396/1 maddesi uyarınca usulden reddine, görevli mahkemenin İzmir Asliye Hukuk Mahkemeleri olması nedeniyle mahkemenin görevsizliğine karar verilmiştir.
Karara karşı karşı taraf vekili tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur.
İSTİNAF NEDENLERİ :
Karşı taraf vekili, görevli mahkemenin Asliye Ticaret mahkemesi olduğunu, menfi tespit davası açılması yönünden hak düşürücü sürenin geçtiğini, arabuluculuk süreci tamamlanmadan talepte bulunulduğunu, görevsizlik kararının doğru olmadığını istinaf nedenleri olarak ileri sürmüştür.
GEREKÇE :
İstinaf kanun yolu başvurusuna konu edilen karar hakkında; HMK'nın 355. maddesindeki düzenleme uyarınca, istinaf dilekçesinde belirtilen nedenler ve kamu düzenine ilişkin aykırılık bulunup bulunmadığı yönü gözetilerek inceleme yapılmıştır.
Talep, İİK'nın 89/3. maddesine göre açılacak davadan önce ihtiyati tedbir istemine ilişkin olup, ilk derece mahkemesince yukarıda yazılı gerekçeyle mahkemenin görevsizliğine karar verilmiştir.
İhtiyati tedbir; 6100 Sayılı HMK'nın 389. ve devamı maddelerinde düzenlenmiştir. Davanın açılmasıyla hüküm arasında geçen zaman içinde müddeabihin çeşitli şekillerde istenmeyen değişikliklere maruz kalması veya maruz bırakılması mümkündür. Bu değişiklikler sonucu davanın sonunda elde edilecek hükmün icrası, mümkün olmayabilir veya çok güçleşebilir. İşte ortaya çıkan bu tehlikeyi bertaraf etmek amacıyla ihtiyati tedbir kurumu kabul edilmiştir.
HMK'nın 389. maddesinde, ihtiyati tedbirin şartları düzenlenmiş olup, söz konusu maddede; meydana gelebilecek bir değişme nedeniyle hakkın elde edilmesinin önemli ölçüde zorlaşacağı ya da tamamen imkansız hale gelebileceği veya gecikmesinde sakınca bulunması yahut ciddi bir zararın ortaya çıkacağı endişesi bulunan haller, genel bir ihtiyati tedbir sebebi veya şartı olarak kabul edilmiştir. Bu şartlardan birisinin mevcudiyeti halinde, mahkemece, uyuşmazlık konusu taşınmaz hakkında ihtiyati tedbir kararı verilebilecektir.
İhtiyati tedbir, dava açılmadan önce, esas hakkında görevli ve yetkili olan mahkemeden; dava açıldıktan sonra ise ancak asıl davanın görüldüğü mahkemeden talep edilir. (HMK m. 390/1)
2004 sayılı Kanun'un 89/3. maddesine istinaden gönderilen haciz ihbarnamesi nedeniyle ihbarnameye muhatap olan üçüncü kişi tarafından açılan menfi tespit davasında görevli mahkeme; davanın tarafları arasında doğrudan bir ilişki bulunmaması ve uyuşmazlığın takip hukukundan kaynaklanması nedeniyle Asliye Hukuk Mahkemesi'dir. Taraflardan birisinin tacir olmasının veya temel ilişkinin ticari nitelikte bulunmasının veyahut borcun temelini oluşturan senedin kambiyo senedi niteliğinde olmasının mahkemenin görevinin belirlenmesinde bir etkisi bulunmamaktadır. (Aynı yönde, Yargıtay 11. HD'nin 06.11.2023 t.li, 2023/5228 E. ve 2023/6468 K. sayılı kararı)
O halde, mahkemece ihtiyati tedbir talebinin görevli mahkemeden istenmediğinden bahisle reddine karar verilmesi gerekirken, mahkemenin görevsizliğine karar verilmiş olması yerinde değildir.
Yukarıda açıklanan gerekçelerle, talebin ve istinaf sebeplerinin niteliğine göre duruşma açılmasına gerek görülmeyerek, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda, istinaf başvurusunun Hukuk Muhakemeleri Kanunun 353/1-b-2 maddesi uyarınca kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılarak, yeniden talep hakkında karar verilmesi gerekmiştir.
HÜKÜM : Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1-Karşı taraf vekilinin istinaf başvurusunun KABULÜ ile, İzmir 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 16.01.2025 tarihli ve 2025/14 Değişik İş sayılı kararının Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353/1-b-2 maddesi uyarınca KALDIRILMASINA,
2-İhtiyati tedbir talep eden vekilinin ihtiyati tedbir talebinin REDDİNE,
3-İhtiyati tedbir karar harcı olan 1.013,90 TL peşin olarak alındığından, başkaca harç alınmasına yer olmadığına,
4-İstinaf yoluna başvuran karşı tarafça yatırılan 615,40 TL istinaf karar harcının kendisine iadesine,
5-İstinaf başvurusu nedeniyle karşı tarafça yatırılan 1.683,10 TL istinaf başvuru harcının ihtiyati tedbir talep edenden alınarak karşı tarafa verilmesine,
6-HMK'nın 359/4. maddesi gereğince, temyizi kabil olmayan kararın ilk derece mahkemesi tarafından resen tebliğe çıkarılmasına,
Dosya üzerinden yapılan inceleme neticesinde, HMK'nın 362/1-f maddesi uyarınca kesin olmak üzere 05.03.2025 tarihinde oy birliği ile karar verildi.