T.C. SAKARYA BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 7. HUKUK DAİRESİ
T.C.
SAKARYA
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
7. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO\t: 2023/2153
KARAR NO\t: 2025/567
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
BAŞKAN\t:...\t(...)
ÜYE\t:...\t(...)
ÜYE\t:...\t(...)
KATİP\t:...\t(...)
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ\t: GEBZE ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ\t : 10/07/2023
NUMARASI\t: 2016/522 Esas - 2023/760 Karar
DAVACI\t:....
VEKİLİ\t:....
DAVALI\t:....
VEKİLİ\t:....
\t
DAVA\t: İtirazın İptali (Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ\t: 29/02/2016
KARAR TARİHİ\t : 27/03/2025
KR. YAZIM TARİHİ : 27/03/2025
İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla HMK'nın 353. ve 356. maddeleri gereğince; dosya içeriğine ve kararın niteliğine göre sonuca etkili olmadığından duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacı ile davalı şirket arasında 17 Nisan 2007 tarihinden ve devamı yıllarda yapılan hizmet sözleşmesi olduğunu, davalının Dilovasında bulunan bölge arazisinin tehditlere karşı önleyici güvenlik tedbirlerinin alınması konusunda görevlerini eksiksiz yerine getirdiğini, Davalı şirket 262 263,95 TL tutarındaki fatura alacağına karşı 64.723,43 TL ödeme yaptığını, belirtilen ödemenin doğrudan yapılmadığı çalışanlarının ücretleri davalı tarafça ödendiği, ve bu ödemelerin mahsup edildi, sonuç olarak müvekkil şirketin verdiği hizmetin karşılığında doğan hakkedişlerinden çalışan personelin işçilik alacakları konusunda hapis hakkının kullanıldığı, gerekçe gösterilerek davalı şirket tarafından kesinti yapılması yerinde olmadığından itirazın iptali ile kötü niyetli davalıdan icra inkar tazminatının tahsiline karar verilmesini bu nedenlerle fazlaya ilişkin her türlü dava ve talep hakları saklı kalmak üzere, Gebze 3.İcra Müdürlüğü'nün 2015/9622 E numaralı dosyasına yapılan itirazın iptaline, takibin devamının sağlanması ile alacağın vade tarihi üzerinden işleyecek ticari faizi ve tüm ferileri ile tahsiline, davalı yanın %20'den aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatı ödemesine hükmedilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacı sözleşme gereğince üstlendiği edimleri yerine getirilemediği, işçilere ödenmek üzere DOSB tarafından yapılan ödemleri işçilere ödemediği bünyesinde çalıştırdığı personellerin ücretlerini ödemediği için işçiler tarafından gerek davacı gerekse de davalı iş mahkemelerinde davalar açıldığı, davacının sözleşmeden doğan edimleri yerine getirmediği ve 27.03.2015 tarihli ihtarnamede belirtilen hususlar konusunda Gebze 9. Noterliği ihtarnamesi ile sözleşmenin 30.06.2015 yılında feshedildiği, davacının taleplerinde haksız olduğu belirtildiğini, bu nedenlerle, haksız ve yasal dayanaktan yoksun davanın reddini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI ÖZETİ:
İlk derece mahkemesince; \"... 1-Davanın KISMEN KABUL-KISMEN REDDİNE,
Davalı borçlunun Gebze 3. İcra Müdürlüğü'nün 2015/9622 Esas sayılı dosyasına yaptığı itirazın 25.028,01.-TL asıl alacak üzerinden iptaline ve takibin bu miktar üzerinden devamına, fazlaya ilişkin istemin reddine, hükmedilen asıl alacağa takip tarihinden itibaren değişen oranlarda ticari avans faizi işletilmesine,
2-Davalı borçlu itirazında haksız olduğundan takip konusu asıl alacağın %20'si oranında 5.005,60.-TL icra inkar tazminatına mahkum edilmesine, ...\" şeklinde hüküm kurulmuştur.
İlk derece mahkemesince verilen karara karşı davalı vekili tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur.
İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ:
Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; davalıca yapılan, dava kaynaklı ödemeler toplamı kök raporda doğru şekilde 175.760,87.-TL olarak hesaplanmış ve belirtilmiş olmasına rağmen, ek raporda toplama hatası yapıldığı, genel toplamın 172.512,01.-TL olarak hatalı hesaplandığını, hesaplama hatasının düzeltilmesi için ek rapor alınmasını talep ettiklerini, ancak hatalı hesaplama üzerinden hüküm kurulduğunu, davacı firmanın ödemekle yükümlü olduğu ancak ödemediği, işçilik alacağı davalarının konusu yapılmamış olan bir kısım aylık ücretlerinin de OSB tarafından işçilere ödenmiş olduğunu, ek rapor alınmasının 04.07.2023 tarihli dilekçe ile talep edildiği ve ödeme belgeleri ibraz edildiği halde, ek rapor alınmadan ve talepleri hakkında menfi veya müspet karar verilmeden hüküm kurulduğunu, takip öncesi ve sonrasına ilişkin faiz talep edilemeyeceği gözden kaçırıldığı, hatalı hüküm kurulduğu, alacak miktarının belirsiz, ihtilaflı, likit olmadığını; icra inkar tazminatı ödenmesi yönünde kurulan hükmün usul, yasa ve içtihatlara aykırı olduğunu belirterek; istinaf taleplerinin kabulüne, yerel mahkeme kararının kaldırılmasına karar verilmesi talebiyle istinaf yoluna başvurmuştur.
Davacı vekili cevap dilekçesinde özetle; bilirkişi raporunun denetime elverişli bulunarak hükme esas alındığını, davacı tarafça alacak istemi yönünden davalı temerrüte düşürülmediğinden bahisle davalının temerrüte düşürülmediği seçenek hükme esas alınarak takibin 25.028,01-TL üzerinden takibin devamına karar verilmesinin usul ve yasaya aykırı olduğu, esas hakkında talepleri doğrultusunda davanın kabulüne karar verilmesini belirterek; haksız istinaf başvurusunun reddine karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLER:Gebze Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 10/07/2023 tarih, 2016/522 Esas - 2023/760 Karar sayılı kararı ve tüm dosya kapsamı.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Dava hizmet alım sözleşmesi gereği tanzim edilen faturadan kaynaklanan itirazın iptali talebine ilişkindir.
İlk derece mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.
İlk derece mahkemesi kararına karşı davalı vekili tarafından istinaf başvurusu yapılmıştır.
İnceleme; 6100 sayılı HMK.'nın 355. madde hükmü uyarınca, istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.
Dosyanın incelenmesinde; Davacı ile davalı arasında 30.01.2015 tarihli güvenlik hizmet alımına dair sözleşme imzalandığı, sözleşme gereği davacının davalı adına düzenlediği 5 adet fatura bedeli olan 262.263,95 TL’den sadece 64.723,43 TL ödeme yapıldığı, anılan ödemenin öncelikle faize sayılması nedeniyle kalan anapara ve faiz borcunun toplam 203.180,82 TL yönünden davalının bir ödemesinin olmadığı, anılan fatura bedellerinin tahsili için başlatılan takibe davalının hapis hakkını kullandığında bahisle itiraz edildiği, itirazın iptali için eldeki davanın açıldığı, davalı taraf davacının ödemesi gereken işçilik ücretlerini ödememesi nedeniyle aleyhine davalar açıldığı bu nedenle anılan bedellerin ödenmesi halinde mükerrer ödemeye mahal verileceğinden davalının hapis hakkını kullandığını beyan ederek davanın reddini talep ettiği, mahkemece yapılan yargılama sonunda davanın kısmen kabulüne karar verildiği, karara karşı davalı tarafın istinaf yasa yoluna başvurduğu görülmüştür.
1-Türk Hukukunda takas, birbirine karşı bir miktar para veya aynı cins alacağa sahip kişilerden birinin karşı tarafın kabulüne ihtiyaç duymaksızın tek taraflı beyanı ile bu alacakları az olanı tutarında sona erdiren yenilik doğurucu bir hukuki işlemdir. Böylece takas ifa masraf ve külfetine katlanmadan, her iki tarafı da borcunu ifa ve alacağını tahsil etmiş durumuna getirir.
Diğer taraftan Türk Hukuk Lûgatında takas için “İki kişi karşılıklı olarak bir miktar ya da özdeş (aynı cinsten) diğer edimleri birbirlerine borçlu iseler her iki taraf muaccel (istenebilir) olan borçlarından ya da alacaklarından vazgeçerek sözleşmeyi sona erdirebilirler” (Türk Hukuk Lûgatı, Türk Hukuk Kurumu, Cilt I, Ankara 2021, s. 1052) denilerek Kanun maddesi ile aynı doğrultuda tanımlama yapılmıştır.
6098 sayılı Kanun'un 139. maddesinde takasın koşulları düzenlenmiştir. Bu düzenlemeye göre;
“İki kişi, karşılıklı olarak bir miktar para veya özdeş diğer edimleri birbirine borçlu oldukları takdirde, her iki borç muaccel ise her biri alacağını borcuyla takas edebilir.
Alacaklardan biri çekişmeli olsa bile takas ileri sürülebilir.
Zaman aşımına uğramış bir alacağın takası, ancak takas edilebileceği anda henüz zaman aşımına uğramamış olması koşuluyla ileri sürülebilir.”
Maddeden de anlaşılacağı üzere takasın söz konusu olabilmesi için iki tarafın karşılıklı olarak birbirinden alacaklı (birbirine borçlu olması) gerekir. Alacak ve borç karşılıklı değilse veya iki kişi arasındaki borç ilişkisinin dışında kalan kişilerden olan alacaklar ya da borçlar takasa konu olamaz. Ayrıca takas için yalnız borçlularda değil, borçlarda da karşılıklılık bulunmalıdır. Ancak aynı nitelikteki cins veya özdeş edimlerin takası mümkündür. Takas için aranan üçüncü koşul ise kural olarak her iki borcun muaccel (ifasının istenebilir) olması gerekir. Dördüncü koşul ise tarafların alacak ve borçlarının geçerli ve ifa edilebilir olması gerekmektedir. Özdeşliğin, 6098 sayılı Kanun'un 143 üncü maddesinin birinci fıkrasında yer alan “Takas, ancak borçlunun takas iradesini alacaklıya bildirmesiyle gerçekleşir” cümlesinden hareketle borçlunun takas iradesini alacaklıya bildirdiği anda mevcut olması gerekir. Karşılıklı alacaklardaki özdeşlik, cins ve nitelik bakımından aranır. Yoksa miktar bakımından bir özdeşlik söz konusu değildir. Çünkü, 6098 sayılı Kanun'un 143 üncü maddesinin birinci fıkrasında da belirtildiği gibi, takasla her iki borç, takas edilebilecekleri anda daha az olan borç tutarınca sona erer. Aynen ifa borcu, sonradan tazminat borcuna dönüşmüşse, diğer tarafın borcu da para borcu ise, özdeşlik gerçekleşmiş olduğundan takas yapılabilir. Özdeşlik koşulu, alacakların kaynağının da aynı olmasını gerektirmez. Bu bakımdan sözleşmeden doğan bir alacağın, karşı tarafın haksız fiilden doğan tazminat alacağı ile takası mümkündür. (Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 2022/11-454 esas 2023/1221 karar sayılı ilamı,)
Mahsup ise bir alacağı doğuran olayla ilgili olarak alacaklının elde ettiği bazı menfaatlerin ya da borçlunun katlandığı bazı külfetlerin, bu alacaktan indirilmesini ifade eder. Meselâ, bir malı sahibine iade ile yükümlü zilyedin o mal için yaptığı bazı masraflar, o maldan elde ettiği semerelerin bedeline mahsup edilir. Bunun gibi, haksız fiilden zarar gören kimsenin bu fiilden elde ettiği bir menfaat olmuşsa, böyle bir menfaat uğranılan zarara mahsup edilir. Görülüyor ki bu olaylarda karşılıklı alacaklar yoktur; sadece, alacağın net miktarını bulmak için yapılan bir hesap ameliyesi bahis konusu olmaktadır (Sermet Akman, Halûk Burcuoğlu, Atillâ Altop, Selâhattin Sulhi Tekinay, Tekinay Borçlar Hukuku Genel Hükümler, İstanbul 1993, s. 1013). Nitekim aynı hususlara Hukuk Genel Kurulunun 24.05.2023 tarihli ve 2022/(15)6-448 Esas, 2023/506 Karar sayılı kararında da değinilmiştir.
Somut olayda; Taraflar arasında 30.01.2015 tarihli güvenlik hizmet alımına dair sözleşme imzalandığı, anılan sözleşme kapsamında davacının davalıya bir kısım fatura düzenlediği, takibe konu edilen 5 adet fatura bedelinin takip öncesi 64.723,43-TL’lik kısmının ödendiği, hizmet alınmadığı yönünde bir savunma veya iddianın da olmadığı görülmektedir. Taraflar arasındaki uyuşmazlık, davalı tarafından davacının işçilerine yapılan ödemelerin anılan bedelden takas/mahsup edilip edilemeyeceği yönündedir.
Taraflar arasında imzalanan 30.01.2015 tarihli sözleşmenin 5/p maddesine göre; davacının davalı nezdinde çalıştırdığı personele ilişkin tüm sorumluluğun davacıya ait olduğu, davalının hiçbir sorumluluğunun olmadığı belirlendikten sonra anılan maddenin devamında davalının davacının işçileri için ödeme yapmak durumunda kalması halinde anılan bedelin davacı tarafından derhal davalıya ödeneceği, ödenmemesi halinde anılan bedelin davalı tarafından davacıya yapılacak ödemelerden kesileceğinin kararlaştırıldığı görülmüştür.
Davalı taraf gerek takibe yaptığı itirazda, gerek ise davaya cevaplarında davacının işçilerine davalı tarafından yapılan ödemeler ve davalar nedeniyle anılan fatura bedellerinin ödenmediğini savunması karşısında, davalının anılan takas/mahsup iddiasının sözleşmeye de uygun olduğu, davacı vekilinin yargılamanın 4 ve 5. celsedeki beyanlarında takas ve mahsup talebini kabul etmesi nedeniyle mahkemece takas/mahsup taleplerinin araştırılarak inceleme yapılması yerindedir. Ancak davalının davalar dışında da davacının işçilerine ödemeler yapıldığını beyan ederek bir kısım ödeme belgeleri sunduğu, bu hususta mahkemece bir araştırma ve inceleme yapılmadan karar verildiği görülmüştür.
Ödeme olgusu borcu söndüren sebeplerden olduğundan bu nitelikte bir belge sunulmuş ise, bu belge üzerinde gerekli inceleme yapılmak suretiyle bir karar verilmesi gerekir. Diğer bir anlatımla, yargılama aşaması henüz tamamlanmamış ise böyle durumda, borcu itfa eden belge değerlendirmeye alınmalıdır. Gerçekten de, yargılamada davayı inkâr eden davalının savunması, borcun bulunmadığı savunmasını da kapsar. O nedenle, davalının borcun ne sebeple bulunmadığını açıklama ve iddianın aksine delillerini ikame etme hakkının ortadan kalktığından söz edilemez. Belirtilen nedenlerle, borcu söndüren bir belgenin varlığı karşısında savunmanın genişletilmesi yasağından söz edilemeyeceğinin kabulü de zorunludur. (Yargıtay Hukuk Genel Kurulu 24.02.2016 Tarih, 2014/22-735 Esas, 2016/166 Karar)
Bu nedenlerle mahkemece davalının sözleşmenin 5/p maddesine göre borcu sona erdiren, davacının işçilerine yaptığını iddia ettiği ödeme belgeleri ve mahsup talebi hususunda bir inceleme ve araştırma yapılarak sonucuna göre karar verilmesi gerekirken bu hususta bir inceleme ve araştırma yapılmadan karar verilmesi hatalıdır.
Gerekçeli karar başlığında; davacı vekilinin adresinin yazılmaması 6100 sayılı HMK'nın 297. maddesine aykırı ise de, bu eksiklik mahallinde her zaman düzeltilebileceğinden eleştirilmekle yetinilmiştir.
2-Kaldırma sebebine göre diğer istinaf istemleri bu aşamada incelenmemiştir.
Açıklanan nedenlerle; davalı vekilinin istinaf başvurusunun açıklanan nedenlerle kabulüne, diğer istinaf istemlerinin bu aşamada incelenmesine yer olmadığına, ilk derece mahkemesinin kararının HMK'nın 353-(1)-a)-6) maddelerince kaldırılmasına, davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren ilk derece mahkemesine gönderilmesine karar vermek gerekmiştir.
H Ü K Ü M: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davalının istinaf başvurusunun bu aşamada incelenmesine yer olmadığına,
2-Gebze Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 10/07/2023 tarih, 2016/522 Esas - 2023/760 Karar sayılı kararının 6100 sayılı HMK'nın 353-(1)-a)-6) ve 355. maddesi uyarınca kamu düzeni gereğince KALDIRILMASINA,
3-Dosyanın açıklanan eksikliklerin giderilmesi için mahkemesine GÖNDERİLMESİNE,
4-İstinaf eden tarafından yatırılan istinaf karar harcının talebi halinde ve ilk derece mahkemesi tarafından istinaf edene iadesine,
5-İstinaf eden tarafından istinaf başvurusu için yapılan giderlerin, esas hükümle birlikte ilk derece mahkemesi tarafından yargılama giderleri içinde değerlendirilmesine,
6-Kararın 6100 sayılı HMK'nın 359/4 maddesi uyarınca; ilk derece mahkemesi tarafından taraflara tebliğine,
7-İstinaf incelemesi duruşmasız yapıldığından vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,
8-İİK'nın 36/5 maddesi gereğince Gebze İcra Dairesinin 02/10/2023 Tarih, 2018/21559 Esas sayılı dosyasına sunulan teminatın yatırana iadesine,
İlişkin; 6100 sayılı HMK'nın 362/1-g maddesi gereğince dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda oybirliği ile KESİN olarak karar verildi.27/03/2025
\t\t\t\t
...
Başkan ...
¸e-imzalıdır
...
Üye ...
¸e-imzalıdır
...
Üye ...
¸e-imzalıdır
...
Katip ...
¸e-imzalıdır
* Bu belge, 5070 sayılı Kanun hükümlerine uygun olarak elektronik imza ile imzalanmıştır.*