T.C.
ANTALYA
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
YEDİNCİ HUKUK DAİRESİ
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
İncelenen Kararın
Mahkemesi\t: Antalya 2. Asliye Ticaret Mahkemesi
Tarihi: 01/07/2022
Davanın Türü: Alacak (Eser Sözleşmesi)
Karar Yazım T: 11/03/2025
İlk derece mahkemesince verilen karar istinaf edilmekle dairemiz üyesi tarafından hazırlanan rapor okunduktan ve dosya kapsamı incelendikten sonra yapılan müzakere sonucu gereği düşünüldü;
I. DAVA
Asıl dosya üzerinden davacı vekili açtığı dava ile, davacı şirket ile davalı arasında, 10/04/2015 tarihinde, davalıya ait ... ili ... ilçesi .. ada ... parseldeki arsaya iskan dahil iş merkezi yapımı ve yine davalıya ait ... ili ... ilçesi ... ada ... parseldeki arsaya iskan ve ince iş hariç villa yapımını konu alan bir \"Taşeronluk Sözleşmesi\" başlıklı sözleşme imzalandığını, davacı şirketin taşeronluk sözleşmesi ve ilgili belediyelerce onaylı inşaat ruhsat projelerine uygun olarak inşaatları yapıp bitirdiğini ve davalı tarafa teslim edildiğini, inşaat sürecinde davalı tarafça, sözleşmede bulunmayan ek inşaat taleplerinde bulunulduğunu, bu taleplerin de davacı şirket tarafından karşılandığını, sözleşmenin 13. maddesi uyarınca nakit ödenmesi gereken son 500.000,00 TL'nin, 139.500,00 TL'lik kısmının ödendiğini, 360.500,00 TL'lik kısmının ödenmediğini, gayrimenkul takası ile ödenmesi gereken 500.000,00 TL'ye karşılık ... .... nolu daire ile... nolu dairenin tapusunun da verilmediğini, davalı şirkete Beşiktaş 4. Noterliğinin 09/08/2016 tarihli ihtarnamesinin gönderildiğini, davalı şirketin davacıya 31/08/2016 tarihinde 300.000,00 TL ödeme yaptığını ve her iki dairenin tapusunu davacı şirkete devrettiğini, ancak Antalya 11. Noterliğinin 15/08/2016 tarihli cevabi ihtarnamesi ile eksik imalatları gerekçe göstererek 60.500,00 TL ödememiş olduğunu, eksik imalatların neye ilişkin olduğuna dair somut bir bilgi verilmediğini, davacı şirket tarafından Antalya 11. Noterliğinin 16/09/2016 tarihli ihtarnamesi ile eksik imalatların açıklanması ve bakiye 60.500,00 TL'nin ödenmesi için davalı şirkete ihtarname gönderildiğini, ödemenin yapılmadığını, başlattıkları icra takibine davalı tarafından itiraz edildiğini belirterek, itirazın iptaline ve icra inkar tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Birleşen Antalya 3. Asliye Ticaret Mahkemesinin ... Esas sayılı dava dosyasında, birleşen dosya davacı vekili açtığı dava ile, asıl dava dilekçesindeki hususları tekrarla birlikte, ancak sözleşme dışı talep edilen işlerin de yapılıp teslim edilmesine rağmen, davalı şirketin söz konusu ek imalatlara ilişkin ödeme yapmaktan kaçındığını, davalı şirketin sözleşme dışı olarak imalatı yapılıp teslim edilen işlerin, sözleşme kapsamında olduğunu iddia ettiğini, bu iddialar sonucunda Antalya 1. Sulh Hukuk Mahkemesinden yapılan işlerin sözleşme dışı olup olmadığının, işlerin tamamlanıp teslim edilip edilmediğinin, binaların hali hazırdaki inşaat seviyesinin, tuhsat - iskan durumunun ve hali hazırda kimin kullanımında olduğunun tespitini talep ettiklerini, ilgili değişik iş dosyasının celbi ile muaccel olan alacağın ayrıntısıyla ortaya çıkacağını, müteahhitlik kârı ve genel giderlerin hak ediş tutarının 118.453,55 TL olduğunu, tüm bu hususlar dikkate alındığında toplam alacak tutarının 620.384,31 TL olduğunu belirterek, ek imalat bedeli, müteahhitlik kârı ve genel giderler toplamında 617.267,81 TL'nin, 10/02/2017 tarihinden itibaren avans faizi ile birlikte davalıdan tahsiline, tespit dosyası masrafı 2.903,60 TL ile ihtarname masrafı 212,90 TL'nin toplamı 3.116,50 TL'nin de dava tarihinden itibaren avans faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
II. CEVAP
Asıl dosya üzerinden davalı vekili cevabında, davacı taraf ile aralarında imzalanan taşeron sözleşmesi bulunduğunu, bu sözleşme gereğince davacının sözleşme konusu inşaatları belirtilen özellikler ve 3D görsellere uygun olarak bitirip teslim etmesi gerektiğini, ... ada, ... numaralı parsel de bulunan taşınmazın, ...tarafından onaylanmış projelere uygun ... blok halinde,... kat, toplam ... ofis ve ...dükkanın, şartnameye uygun anahtar teslim imalatının yapılarak ve yapı kullanma izni alınmış olarak işverene teslim edilecek olduğunu, ... ada, ... numaralı parsel de bulunan taşınmazın ise ... tarafından onaylanmış projelere uygun 1 adet villa olarak imalatının yapılacak olduğunu, davacı tarafa Antalya 11. Noterliğinin 03/08/2016 tarihli ihtarnamesi ile sözleşmeye göre projelere ve 3D görsellere uygun olarak eksik ve yarım yapılan işlemlerin biran önce yapılarak teslim edilmesinin ihtar edildiğini, davacı tarafın adresini değiştirdiğini, ihtarnamenin iade geldiğini, davacı tarafça Beşiktaş 4. Noterliğinin 09/08/2016 tarihli ihtarı ile ödenmeyen bedellerin istendiğini, ihtara konu olan 500.000,00 TL değerindeki taşınmazın 3. kişilere devredileceğinin beyan edilerek teslim alınmamış olduğunu, taraflarınca Antalya 11. Noterliğinin 15/08/2016 tarihli ihtarnamesinin gönderildiğini, sözleşme gereği devri yapılması gereken 500.000,00 TL'lik taşınmazı üçüncü kişilere satacaklarını bildirmeleri ve doğrudan alıcılara devrini yapmak istemeleri sebebiyle, tapudaki devrin karşı tarafın bizzat kendi istekleri sebebiyle yapılmadığını, söz konusu tapuların devrinin talep halinde hemen yapılacağının bildirilmiş olduğunu, yine sözleşme gereği ödenecek olan 360.500,00 TL'nin, 300.000,00 TL'sinin hemen ödeneceğinin, ancak kalan 60.500,00 TL'nin eksik işler tamamlandıktan sonra ödeneceğinin, tamamlanmaması halinde sözleşme gereğince başkasına yaptırılacağının ihtar edildiğini, taraflar arasında imzalanan sözleşmede kararlaştırılan 3D görsellere uygun imalat yapılıp yapılmadığının tespit edilebilmesi için, davacı tarafça Antalya 1. Sulh Hukuk Mahkemesinin ... değişik iş sayılı dosyası ile tespit yaptırıldığını, tespite konu dosyaya eksik belge sunulduğunu, taraflarınca tespite itiraz edildiğini, sözleşmenin 7. maddesi uyarınca genel iskanın 01/05/2016 tarihinde alınması gerektiğini, bu tarihte alınamadığını, davacı tarafça sözleşme şartlarının süresinde yerine getirilmediğini, günlük 17.000,00 TL cezai şart ödemesi gerektiğini belirterek, davanın reddine ve kötü niyet tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini istemiştir.
Birleşen dosyada davalı şirket yetkilisi cevap / karşı dava dilekçesinde, davacının, davalı şirketin bayisi olan dava dışı ... ticari ilişkiden kaynaklı borcunun bulunduğunu, ödenmeyen borç nedeniyle davalının, davacıdan alacağının tahsili amacıyla icra takibi başlattığını, davacının borcunu ödemek yerine haksız olarak takibe de itiraz ettiğini, itiraz nedeniyle takibin durduğunu, davacı ile davalı arasında imzalanan sözleşme uyarınca davacının davalıya teminat mektubu verdiğini, davacı şirketin sözleşme konusu ürünleri teslim aldığını, ancak ödemeyi gerçekleştirmediğini, ödenmeyen bedelin bir kısmının tahsili amacıyla davalının teminat mektubunu bozdurduğunu, davanın haksız ve hukuka aykırı olarak açıldığını bildirmekle, aleyhlerine açılan davanın reddine karar verilmesini istemiş, karşı dava olarak da, sözleşme gereği karşı davalı tarafça yapılması gereken imalatların eksik ve ayıplı olduğunu, kendileri tarafından 3. kişilere yaptırılmak zorunda kaldığını beyanla, eksik kalan iş bedellerinin avans faizi ile birlikte tahsilini ve sözleşmenin 7. maddesine göre genel iskanın alınması gereken 01/05/2016 tarihinden itibaren işleyen günlük 17.000,00 TL cezai şart bedelinin, davacı/ karşı davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Birleşen davanın açıldığı Antalya 3. Asliye Ticaret Mahkemesinin, yaptığı yargılama sonunda 17/05/2018 tarih...Esas .. Karar sayılı birleştirme kararı ile HMK'nun 166. maddesi gereğince hukuki bağlantı nedeniyle her iki dosyanın birlikte görülmesi gerektiği gerekçesi ile asıl dava yönünden dosyaların birleştirilmesine, karşı dava yönünden de taraflarca takip edilmeyen davanın HMK'nun 150. madde gereğince işlemden kaldırılmasına karar verilmiş, dosya bu hali ile esası kapatılarak birleştirilen mahkemeye gönderilmiş, davalı karşı davacı tarafça gerek 3. Asliye Ticaret Mahkemesine, gerekse iş bu mahkemeye herhangi bir yenileme talebi ibraz edilmemiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk derece mahkemesi, davalı şirket yetkilisinin bizzat 01/12/2017 tarihli duruşmada, eksik işleri henüz başkasına yaptırmadıklarını beyan ettiği, mahkemece yapılan keşif sonucu alınan ilk raporda villa çelik kapı ve diafon sisteminin eksik olduğu, bunların bedeli olan 5.750,00 TL sözleşme götürü bedelinden düşüldüğünde, davacının bakiye hak ediş alacağının 54.750,00 TL olduğu, aynı heyet tarafından düzenlenen ek raporda ise fazla imalat yapılmadığı, eksik işler bedeli olan 26.909,54 TL düşüldüğünde, bakiye davacı alacağının 33.590,46 TL olduğunun belirtildiği, inşaat ruhsat dosyası ve projelerde getirtilerek, mahallinde yeniden yapılan keşif sonucu düzenlenen bilirkişi raporunda ise, sözleşme gereği imalatların projelere uygun yapıldığı, davalı tarafından uyulması gerektiği iddia edilen 3D görsellerin ise imzasız ve projeye aykırı olduğu, inşaatın 5,50 kotundan yüksek yapılması nedeniyle fazla imalat bulunduğu, eksik iş bulunmadığı, fazla imalat bedeli toplamının KDV dahil 396.664,03 TL olduğu, davalı tarafça inşaat için yaptığı masraflar olarak gösterilen faturaların ise genel nitelikte malzemeler olup, inşaatta kullanılıp kullanılmadığının tespit edilemediği, 3.750,00 TL bedelli çelik kapı, 5.450,09 TL bedelli güvenlik kamera sistemi ve 2.000,00 TL bedelli görüntülü diafon sisteminin eksik bırakıldığı, buna göre toplam eksik imalat tutarının 11.200,09 TL olduğunun belirtildiği, bilirkişi heyeti tarafından sunulan 2. ek raporda ise, davacının sunduğu 2 adet faturanın kamera ve diafon sistemine daha uygun olduğu, bunlar ilave edildiğinde ilave imalat bedelinin 415.160,97 TL olduğunun belirtildiği, mahkemece de hüküm vermeye yeterli ve elverişli görülen 2. heyet raporları göz önüne alındığında, davacı tarafından yapılan imalatların projeye uygun olduğu, davacı tarafça ibraz edilen ve olaya ve inşaata daha uygun olan güvenlik kamera sistemi ve diafon sistemi de ilave edildiğinde, eksik iş olarak sadece 3.750,00 TL bedelli çelik kapının eksik imalat olduğu, bunun da götürü bedelden bakiye hak ediş bedeli olan 60.500,00 TL'den mahsup edildiğinde, davacının bakiye hak ediş bedeli alacağının 56.750,00 TL olduğu ve temerrüt tarihinden takip tarihine kadar işleyen ve resen hesaplanan faizinin ise 1.550,91 TL olduğunun anlaşıldığı gerekçesiyle, asıl dava yönünden, davanın kısmen kabulü ile, davalının Antalya 4. İcra Müdürlüğü ... Esas sayılı dosyasına yönelik itirazının kısmen iptaline, takibin 56.750,00 TL asıl alacak ve 1.550,91 TL işlemiş faiz olmak üzere toplam 58.300,91 TL alacak üzerinden ve takip tarihinden itibaren asıl alacağa ticari avansı faizi uygulanmak sureti ile devamına, fazlaya ilişkin talebin reddine, alacak likit nitelikte olmadığından icra inkar ve kötü niyet tazminatı taleplerinin ayrı ayrı reddine, birleşen 3. Asliye Ticaret Mahkemesi... Esas sayılı dosya yönünden, davacı karşı davalı... Şirketinin açtığı asıl davanın kısmen kabulü ile, 396.664,03 TL'nin 17/02/2017 temerrüt tarihinden itibaren ticari avansı faizi ile birlikte davalı karşı davacıdan alınarak davacı karşı davalıya verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine, davalı karşı davacı... tarafından açılan karşı davanın HMK 150. maddesi gereğince açılmamış sayılmasına karar vermiştir.
IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk derece mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde asıl ve birleşen dosya davalısı .... vekili tarafından, hem asıl hem de birleşen davada verilen asıl davaya yönelik kararlar yönünden istinaf başvurusunda bulunulmuş olup, birleşen davada karşı dava yönünden verilen karara ilişkin istinaf başvurusu bulunmamaktadır.
B. İstinaf Nedenleri
Asıl ve birleşen dosya davalısı .... vekili, kararın usul ve yasaya aykırı olduğu, belirttikleri hususlarda yeterli araştırma yapılmaksızın, eksik inceleme sonucunda davaların kısmen kabulüne karar verildiği, davacı tarafça sözleşmede belirlenen işlerin sözleşme hükümlerine aykırılık teşkil edecek şekilde yapıldığı, bilirkişi raporlarında düzenlenen bazı hususların usul ve yasaya aykırı değerlendirmeler içerdiği, iş anahtar teslimi / götürü usul yapıldığı için ek inşaat, malzeme veya ek maliyet talebinin kabulünün, sözleşmedeki açık hükümlere rağmen, karşı taraf lehine fazla imalat bedeline hükmedilmesinin doğru olmadığı, 3D görsellere göre yapılması gereken imalatların maliyet hesabının maddi gerçeğe aykırı olarak yapılmadığı, sözleşme gereği işin toplamının maliyet hesaplaması yapılırken, 3D görsellerde yer alan malzeme ve özellikler dikkate alınarak götürü bedelin hesaplandığının aşikar olduğu, bu durumda eksik kalan, yapılmayan imalat bedellerinin hesaplanarak taraflarına ödenmesi ya da kabul anlamına gelmemek kaydıyla karşı tarafın alacağı olması halinde borçtan mahsup edilmesi gerektiği, taraflarınca yapılan harcamalara ilişkin fatura içeriklerinin dikkate alınmadığı, bilirkişi raporları arasında çelişki olduğu, fatura bedellerinin hükmedilen bedelden indirilmesi gerektiği, teslimde temerrüde düşen yüklenicinin, sözleşmede kararlaştırılmış olan cezai şartı ödemesi gerektiği gibi nedenlerle kararı istinaf etmiştir.
C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Asıl dava, İcra İflas Kanununun 67. maddesine göre, bakiye iş bedeline dayalı alacağın tahsili için başlatılan ilamsız icra takibine vaki davalı borçlunun itirazının iptali istemine, birleşen dava, sözleşme dışı ilave imalat bedeline dayalı alacağın tahsili istemine, birleşen davadaki karşı dava ise, eksik ve ayıplı imalatlar bedeli ile cezai şarttan kaynaklanan alacak istemine ilişkindir. Asıl dava bir yıllık hak düşüm süresi içerisinde açılmıştır. Taraflar arasındaki uyuşmazlık, TBK 470 vd. maddelerinde düzenlenen eser sözleşmesinden kaynaklanmakta olup, asıl ve birleşen dosya davacısı yüklenici, asıl ve birleşen dosya davalısı ise iş sahibidir.
2. Ön İnceleme ve İncelemenin Kapsamı
İlk derece mahkemesi kararının; kesinlik, süre, istinaf başvuru şartları ve diğer usul konuları yönünden HMK 352. maddesine göre ön incelemesi yapılmış ve eksiklik bulunmadığı anlaşılan dosyanın incelenmesine geçilmiştir. İstinaf incelemesi de, HMK 355. maddesi göz önünde bulundurularak, kamu düzeninden olan hususlar re'sen gözetilmek suretiyle istinaf sebepleriyle sınırlı olarak yapılmıştır.
3. Değerlendirme
3.1.Taraflar arasında, iş sahibinin maliki olduğu, Antalya İli Konyaaltı İlçesi sınırları içerisindeki taşınmaz ve ... İli ... İlçesi sınırları içerisindeki diğer taşınmaz üzerine, yüklenici tarafından şartname ve projeye uygun şekilde inşaat yapılmasına dair 10/04/2015 tarihli eser sözleşmesi imzalanmıştır. Söz konusu sözleşme ile, ... İlçesindeki inşaatın yapı kullanma izni alınarak tesliminin gerçekleşeceği, işin bedelinin 3.500.000,00 TL olduğu, işin tesliminin 31/12/2015 tarihinde yapılacağı, yüklenici işini süresinde bitiremez ise, iş veren tarafından noter kanalı ile ihtar edileceği ve buna rağmen 15 gün içerisinde işi teslim etmez ise, 01/05/2016 tarihinden itibaren geçen her gün için yüklenicinin 17.000,00 TL cezai şart ödemeyi kabul ve taahhüt ettiği hususlarının kararlaştırıldığı anlaşılmaktadır.
3.2.Sözleşmeye konu ... İlçesindeki taşınmaza ilişkin inşaatın yapı ruhsatının 05/06/2015 tarihinde, yapı kullanma izin belgesinin ise 06/06/2016 tarihinde alındığı, ... İlçesindeki taşınmaza ilişkin yapı ruhsatının 30/03/2015 tarihinde, yapı kullanma izin belgesinin ise 28/04/2017 tarihinde alındığı anlaşılmaktadır.
3.3.Yukarıda açıklananlar ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde, mahkemenin istinaf incelemesine konu kararında, dosyadaki mevcut delillere göre yaptığı değerlendirmeye, takdire, ortaya koyduğu gerekçeye ve ayrıca karine gereği, feshedilmeyen sözleşmeye konu işe dair tamamlanan imalatların yüklenici tarafından yapıldığının kabulünün gerekmesine, karinenin aksinin iş sahibi tarafından kesin delillerle usulünce ispatlanamamış olmasına, taraflar arasındaki sözleşmenin 7. maddesi uyarınca, iş sahibi tarafından, teslimde gecikme halinde yükleniciye noter aracılığıyla ihtarname gönderilmesine rağmen, 15 gün içerisinde teslimin gerçekleşmemesi durumunda 01/05/2016 tarihinden itibaren yüklenicinin cezai şart ödeyecek olmasına, iş sahibi tarafından yükleniciye, iskan ruhsatının alındığı 06/06/2016 tarihinden sonra 28/09/2019 tarihli ihtarname cevabı keşide edilmesi, bu sebeple zamanında ihtar çekilerek sözleşmeye uygun bir şekilde cezai şart talep edilmemesi sebebiyle, iş sahibinin cezai şart talep etme hakkının oluşmadığının anlaşılmasına, ilk derece mahkemesince hükme esas alınan bilirkişi raporunun oluşa ve dosya kapsamına uygun, denetime elverişli nitelikte bulunmasına göre, mahkemenin vardığı sonuçta istinaf sebepleri yönünden usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmadığı, istinaf nedenlerinin yerinde olmadığı yapılan istinaf incelemesi sonucu anlaşılmakla, asıl ve birleşen dosya davalı vekilinin asıl davada verilen karar ve birleşen davada verilen asıl karara yönelik istinaf başvurularının, HMK 353/1-b/1 maddesi gereğince ayrı ayrı esastan reddine karar vermek gerekmiştir.
V. KARAR
1)Asıl ve birleşen dosyaya yönelik istinaf başvurularının AYRI AYRI ESASTAN REDDİNE,
2)Asıl dava bakımından alınması gerekli 3.982,53 TL istinaf karar harcından, peşin alınan 995,63 TL harcın mahsubuyla bakiye 2.986,90 TL harç ile birleşen dava bakımından alınması gerekli 27.096,11 TL istinaf karar harcından, peşin alınan 6.774,02 TL harcın mahsubuyla bakiye 20.322,09 TL harcın toplamı olan 23.308,99 TL harcın asıl ve birleşen dosya davalısı şirketten tahsili ile hazineye gelir kaydına, harç tahsil işlemlerinin ilk derece mahkemesi tarafından yerine getirilmesine,
3)Dosya üzerinde yapılan inceleme neticesinde 11/03/2025 tarihinde HMK'nun 362. maddesi uyarınca kesin olarak oybirliği ile karar verildi.
...