T.C.
SAMSUN
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
3. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO\t: 2024/269
KARAR NO\t: 2025/205
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
BAŞKAN\t\t: ....
ÜYE\t\t: .....
ÜYE\t\t:....
KATİP\t\t: ....
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ\t\t: SAMSUN ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ\t\t: 04/10/2022
NUMARASI\t\t: 2019/685 Esas, 2022/983 Karar
ASIL DOSYA
DAVACI\t\t: ....
VEKİLİ\t\t: ....\t
DAVALI\t\t: .....
VEKİLİ\t\t: ....
Birleşen Samsun Asliye Ticaret Mahkemesinin 2021/833 Esas Sayılı Dosyası;
BİRLEŞEN DOSYA
DAVACI\t\t: .....
VEKİLİ\t\t: ....\t
DAVALI\t\t:....
VEKİLİ\t\t: .....
DAVANIN KONUSU\t: Menfi Tespit
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ\t:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalı şirketin .... marka ürünlerin genel distribütörü olup, davacı şirket ile aralarında 02.01.2018 tarihli .... marka ürünlerin Ordu ve Giresun bölgelerinde satışı ile ilgili bir acentelik sözleşmesi bulunduğu, taraflar arasındaki sözleşmeye göre davacı şirketin 2018 yılı fiyatlarıyla 200.000 TL değerinde .... marka ürünleri, davalı şirketten satın alacak ve ocak 2018 sonuna kadar bir tır mal stok çekileceği, teşhir ürünlerinin ise bedelsiz olarak davacı şirkete verileceğini, akabinde de bu anlaşma değişik tarihlerde alınan mallarla devam ettiğini, davacı şirketin taraflar arasındaki sözleşmeye uygun bir biçimde yükümlülüklerini yerine getirdiğini, toplamda 21 adet 494.000 TL bedelli çekin davalı şirkete taraflar arasındaki cari hesabı istinaden teslim edildiğini, bu çeklerin pek çoğu malların teslimi yapılmadan avans niteliğinde verilen çeklerden olduğunu, verilen çeklerden ilk 11 adet çek ve toplamda 254.000 TL değerindeki çeklerin banka yoluyla ödendiğini, bu çeklerin davalı şirket tarafından davacı şirketçe defalarca istenmesine rağmen iade edilmediğini, 23.11.2018 tarih 30.000 TL bedelli çek ile 25.11.2018 tarih ve 20.000 TL bedelli çek ile 04.12.2018 tarihi itibariyle taraflar arasında bulunan 13.303 TL tutarındaki cari hesap alacağı ve 2016 model Forklift'in davalı şirkete teslimi ile ödendiğini ve bu tarih itibariyle ileri tarihli çekler dışında firmalar arasında alacak-borç ilişkisinin kalmadığını, 24.780 TL vade farkı faturasının ve 4 adet 100.000 TL bedelli çekin cari hesap alacağına eklenerek yenilendiğini, bedelsiz kalan çeklere karşılık verilen çeklerin vadelerinde ödendiğini, 19.12.2018 tarih 30.000 TL, 25.12.2018 tarih ve 20.000 TL bedelli, 19.01.2019 tarih ve 30.000 TL, 25.01.2019 tarih ve 20.000 TL bedelli toplamda 4 adet ve 100.000 TL bedelli çekin bedelsiz kaldığını, çeklerin davalı şirketten defalarca istenmesine rağmen iade edilmediğini, taraflar arasında ticari ilişki devam ederken teşhir bedeli ve bir kısım malların iadesi adı altında, davalı şirkete toplamda 67.330,20 TL tutarında mal iadesi yapıldığını, davacı şirketin cari hesap borcuna istinaden bir kısım ödemeler yaptığını, davacı şirketin borç miktarından bu bedeller düşülerek ve bu bedelin karşılığı gelen çeklerin bedelsiz kalacağını ancak çeklerin iade edilmediğini, davalı şirketin bedelsiz olduğunu bildiği çekleri bankalarda yazdırarak çeklerin bedellerinin ödenmesine rağmen bankalardan sorumluluk bedeli altında toplamda 16.980 TL aldığını, davacının ticari itibarını zedelediğini, haksız ve kötü niyetli şekilde davacı firmayı icraya vererek Samsun İcra Müdürlüğü'nün .... E. Sayılı dosyasından 19.01.2019 tarih ve 30.000 TL bedelli çeki, 25.01.2019 tarih ve 20.000 TL bedelli çeki, 17.02.2019 tarih ve 30.000 TL değerindeki bedelsiz çeki dayanak göstererek davacı aleyhine takip çıkışı 84.523,11 TL olan icar işlemleri başlattığını ve Samsun İcra Müdürlüğünün .... E. Sayılı dosyasından 25.03.2019 tarih ve 10.000 TL bedelli çeki icraya verdiğini, mevcut halde yapılan ödeme toplamı ödenen çekler, teşhir bedelleri iadeleri, kredi kartıyla yapılan ödemeler dikkate alındığında davacının 104.867,21 TL davalı şirketten alacağının göründüğünü, davalı tarafın cari hesaplarının hatalı olduğunu, davalı şirketin davacı şirkete en son 09.05.2019 tarihinde cari hesap mutabakatnamesi gönderdiğini, davacı şirketin borcunu 42.552,79 TL olarak belirlendiklerini, davacı şirketin ise bu cari hesapta mutabık olmadıklarını belirttiklerini ancak davacının işyerine sürekli hacze gelip en son 18.10.2019 tarihinde Ordu İcra Müdürlüğünün .... sayılı dosyası ile hacze gelerek 102.000 TL değerindeki malı haczettiklerini, davalı şirketin davacı şirkete acentelik verdiğini ama aynı zamanda onun bölgesinde davacının haberi olmaksızın satış yaparak davacının kazanç kaybına uğramasına sebebiyet verdiğini ve davacıyı bedelsiz kalan çekleri kullanarak zarara uğratmaya devam ettiğini beyanla Samsun İcra Müdürlüğünün .... E. Sayılı dosyasından borçlu olmadığının tespiti ile takibe dayanak yapılan çeklerin iptali ile icar takiplerinde haksız ve kötü niyetli olan davalı şirket aleyhine %20 den aşağı olmamak kaydıyla kötü niyet tazminatına hükmedilmesini dava ve talep ettiği anlaşılmıştır.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle, davacı şirket ve davalı şirket arasında acentelik ilişkisi bulunmadığını, davacı tarafın her ne kadar dava konusu çeklerin ödendiğini ve Samsun İcra Müdürlüğünün ..... Sayılı icra takibine konu çeklerin bedelsiz kaldığını iddia etse bile davacının ileri sürmekte olduğu ödeme def'ini davalı şirketin yetkili temsilcisinin imzasını taşıyan bir vesika ile ispat etmek zorunda olup bu doğrultudaki iddialarını ispat edemediğini, bahse konu çeklerin keşide tarihlerinden itibaren davalı şirkete yapılan ödeme bulunmadığını, davacının davalı şirketten alacağı olduğu yönündeki mesnetsiz iddialarının gerçeği yansıtmadığını, davalı şirketin dava konusu çeklerden bağımsız davacı şirketten alacaklı olduğunun sabit olduğunu, davacı şirketin içerisine düştüğü ödeme aczi neticesinde, davacı şirkete olan borçlarını da ifa edemediğini, davalı şirketin davacı yana karşı yardımcı bir tutum takınarak davacı şirketin borcunu ertelediğini, yapılandırdığını ve hiçbir yükümlülüğü olmamasına rağmen davacı yanın borç yükünü azaltmaya çalıştığını, iyi niyetli tutumunu devam ettiren davacı şirketin davacı yandan borcuna mahsup etmek için forklift makinesi almayı kabul ettiğini ancak makinenin devir ve tescilinin davalı şirket yetkililerince defalarca ihtar edilmesine rağmen davacı yan tarafından gerçekleştirilmediğini beyanla davanın reddini talep etmiştir.
Mahkemenin birleşen .... E. Sayılı dosyasında davacı vekili dava dilekçesinde özetle, Samsun İcra Dairesi'nin .... Esas sayılı takip dosyası üzerinden müvekkili aleyhine takip başlatıldığını ancak takibe dayanak 10.000-TL tutarlı çekin bedelsiz olduğunu, Samsun İcra Dairesi'nin .... Esas sayılı takip dosyası üzerinden de müvekkili aleyhine takibe girişilmiş ise de müvekkili tarafından menfi tespit istemi ile açılan davanın Samsun Asliye Ticaret Mahkemesi'nin .... Esas sayılı dosyasında derdest olduğunu, işbu dava dosyası ile .... Esas sayılı dava dosyasının aynı kişiler arasında ve takip dosyalarının farklı olduğunu beyanla, işbu dava dosyası ile Samsun Asliye Ticaret Mahkemesi'nin .... Esas sayılı dosyasının birleştirilmesini ve davacının Samsun İcra Dairesi'nin .... Esas sayılı takip dosyasında davalıya borçlu olmadığının tespitini talep ve dava ettiği anlaşılmıştır.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle, menfi tespit konusu borcun kaynağının kambiyo senedi niteliğindeki çekler olup soyut borç ikrarı niteliğindeki bu niteliğindeki bu belgelerin ödendiği usulüne uygun delil ile ispat edilemediğini tacir sıfatını haiz ve basiretli davranma yükümlülüğü altında olan davacının ifa edildiğini iddia ettiği borcu tevsik edici belgeleri uhdesinde bulundurabilecek durumda olduğunu, davacının iddialarını yazılı delil ile ispat edememesi nedeni ile anılan borcun halen varlığını koruduğunu beyanla hukuka aykırı davanın reddini talep ettiği anlaşılmıştır.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ:
İlk derece mahkemesince asıl davanın reddine, birleşen davanın ise kabulüne, davacının kötü niyet tazminat talebinin ise reddine karar verildiği anlaşılmıştır.
İSTİNAFA BAŞVURAN TARAFLAR ve İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ:
İstinaf başvuru talebinde bulunan davacı vekili dilekçesinde özetle, davalının 04.12.2018 tarihinden bu yana forklifti bila bedel kullandığını, davalının forklifti kendisine teslim edildiği tarihten bu yana kullandığı kullanım bedelini davacı müvekkiline ödemesi gerektiğini, ayrıcı forklifti müvekkiline iade etmesi gerektiğini, borca mahsuben davalıya teslim edilen forkliftin halen davalı olduğunu, ya da davalının başkasına verdiğini, bu durumun bilinmediğini, forkliftin müvekkilinde olmadığını, dosyadaki delillerde çeklere dair ödemelerin ve mal iadeleri, borca mahsuben yapılan mal teslimlerinin gösterildiğini, hepsinin ticari kayıtlarının yapıldığını ileri sürerek, kararın kaldırılarak, talepleri doğrultusunda karar verilmesini talep ettiği anlaşılmıştır.
Katılma yolu ile istinaf başvuru talebinde bulunan davalı vekili dilekçesinde özetle, mahkemece verilen kararın hukuka aykırı olduğunu, davacının davasını ispatlayamadığını, davacının ticari defterlerinin usulüne uygun tutulmadığını, davacının müvekkil şirkete borçlu olduğunun bilirkişi raporuyla sabit olduğunu, verilen kararın müvekkil şirket yetkilisinin yemin etmemesine dayandırılmış ise de, yemin metninin kendi içerisinde çelişkili olduğunu, yemin metninde dava konusu uyuşmazlığın haricinde unsurları içermesinin yalan yere yemin etme riskini ortaya çıkardığını, yemine göre verilecek hükmün hukuka ve hakkaniyete uygun olmadığını, davacının asıl dosyada müvekkile borçlu olduğunun tespit edildiğini, davacının asıl ve birleşen dosyadaki alacak miktarlarının müvekkil şirket alacağını aşmadığından bahisle, mahkemece verilen kararın kaldırılarak, talepleri doğrultusunda karar verilmesini talep ettiği anlaşılmıştır.
DELİLLER \t\t:
Tüm dosya kapsamı.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ ve GEREKÇE :
İstinaf kanun yolu başvurusuna konu edilen karar hakkında; 6100 sayılı HMK'nın 355. maddesindeki düzenleme gereğince, istinaf dilekçesinde belirtilen nedenler ve kamu düzenine aykırılık bulunup bulunmadığı hususlarıyla sınırlı olarak inceleme yapılmıştır.
Dava, kambiyo senedi nedeniyle yapılan icra takip dosyasında borçlu olmadığının tespiti istemine ilişkindir.
Somut uyuşmazlıkta; davacı taraf asıl dosya açısından dava dilekçesinde; Samsun İcra Müdürlüğünün .... E. Sayılı dosyasındaki 19.01.2019 tarih ve 30.000 TL bedelli çek, 25.01.2019 tarih ve 20.000 TL bedelli çek, 17.02.2019 tarih ve 30.000 TL değerindeki bedelsiz çekin avans niteliğinde olduğu, bu çeklerin bedelsiz olduğunu belirterek borçlu olmadığının tespitini talep etmiş, birleşen dosyada da ; Samsun İcra Dairesi'nin ....Esas sayılı takip dosyasında takibe dayanak 25/03/2019 tarih,10.000-TL tutarlı çekin bedelsiz olduğunu belirterek borçlu olmadığının tespitini talep etmiştir.
Mahkemece; asıl dosya yönünden davanın reddine, birleşen dosya yönünden de davanın kabulüne karar verilmiş, asıl dosya davacı tarafından, birleşen dosya da davalı tarafından istinaf edilmiştir.
ASIL DOSYADAKİ DAVACI VEKİLİNİN İSTİNAF İTİRAZLARI YÖNÜNDEN YAPILAN DEĞERLENDİRMEDE; Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; istinaf edenin sıfatı ve istinaf sebepleri ile sınırlı yapılan inceleme neticesinde; Yerel Mahkeme tarafından toplanması gerekli tüm delillerin toplandığı, usulünce tartışıldığı, davalıya borca mahsuben verildiği belirtilen .... tescil plakalı FORKLİFT iş makinasının tescilinin davacıya yapılmadığı, ticari defter kayıtlarına ve dosya kapsamına göre, icra takibine konu çeklerin avans olarak verildiği ve bedelsiz kaldığının davacı tarafça ispatlanamadığı, mahkemece asıl dosya yönünden davanın reddine karar verilmesinde isabetsizlik olmadığı anlaşılmakla, asıl dosya yönünden davacı vekilinin istinaf itirazları yerinde görülmemiştir.
BİRLEŞEN DOSYADAKİ DAVALI VEKİLİNİN İSTİNAF İTİRAZLARI YÖNÜNDEN YAPILAN DEĞERLENDİRMEDE;
Yemin, taraflardan birinin davanın çözümünü ilgilendiren bir olayın doğru olup olmadığı konusunu, kanunda belirtilen usule uyarak, mahkeme önünde, kutsal sayılan değerlerle teyit eden ve kesin delil vasfı yüklenmiş sözlü açıklamalardır (03.03.2017 tarihli ve .... Esas, .... Karar sayılı YİBK). Bir ispat vasıtası olan yeminin konusu HMK'nın 225 inci maddesine göre, davanın çözümü bakımından önem taşıyan, çekişmeli olan ve kişinin kendisinden kaynaklanan vakıalardır. Görüleceği üzere yemin, tarafın kendisinden kaynaklanan (ondan sadır olan) vakıalar hakkında verilebilir. Yemin delilinin kesin bir delil olması yani, hâkimi bağlaması ve bunun ötesinde uyuşmazlığı kesin bir şekilde çözmesi nedeniyle, yemin sorusunun yeteri kadar açık bir şekilde tespit edilmesi gerekmektedir.
Yemin teklif eden taraf, karşı tarafa hangi vakıalar hakkında yemin önerdiğini mahkemeye bildirir, yemin sorusunu ve formülünü ise hâkim hazırlar. Yemin sorusunun hazırlanmasında, hâkim yemin teklif edenin belirttiği hususlardan yararlanır. Yemin sorusunun isabetli ve doğru hazırlanması gerekir. Hâkim, yemin metnini hazırlarken, yemin metninin olaya uygun olmasına dikkat eder. Aksi takdirde hazırlanan yemin metnine göre yapılan yemin amacına ulaşmayabilir. Hâkim yemin metnini hazırlarken, yemin teklif edenin iradesi çerçevesinde hareket etmeli; karşı taraf da yemini, kendisine teklif edilen yemin çerçevesinde eda etmelidir. İçerik itibariyle usulüne uygun olmayan yemin metninin tebliği üzerine, duruşmaya gelmeyen taraf aleyhine, yemini eda etmediği gerekçesi ile hüküm kurulamaz. (Yargıtay 7. Hukuk Dairesinin .... esas, .... karar sayılı ilamı, Yargıtay 8. Hukuk Dairesinin .... esas, .... karar sayılı, Yargıtay 3. Hukuk Dairesinin .... esas, .... karar sayılı ilamı)
Mahkemece, yemin metninin davalı şirket temsilcisine usulüne uygun tebliğine rağmen davalı şirket temsilcisi duruşmada hazır bulunmadığı, geçerli bir mazeret de bildirmediği, davalının yemin konusu vakıaları ikrar ettiği varsayılarak yemin delilinin kesin delil olması nedeni ile birleşen dava dosyasında davanın kabulüne karar verilmiş ise de; davalı tarafa gönderilen 20/05/2022 tarihli \"yemin metni\" başlıklı muhtıra içeriği incelendiğinde, birleşen dosyadaki takibe konu \"25/03/2019 tarih,10.000-TL tutarlı çek\" ile ilgili bilgilerin yer almadığı, yemin metni içeriğinin asıl dosyadaki uyuşmazlığa ilişkin ve karmaşık olduğu, dolayısı ile usulüne uygun olarak düzenlenmiş geçerli bir yemin metni olmadığı, davalı tarafa birleşen dosya açısında takibe dayanak çek bilgilerini de belirtir açık, anlaşılır bir yemin metni çıkartılarak sonucuna göre değerlendirme yapılması gerekirken eksik araştırma ve incelemeyle yazılı biçimde karar verilmesi doğru görülmemiştir.
Açıklanan nedenlerle;asıl dosya yönünden davacı vekilinin istinaf itirazlarının 6100 sayılı HMK'nın 353/(1)-b-1. maddesi gereğince esastan reddine , birleşen dosya yönünden davalı vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne, 6100 sayılı HMK'nın 353/1-a-6. maddesi uyarınca ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına ve davanın yeniden görülmesi için dosyanın mahkemesine gönderilmesine karar vermek gerekmiş, aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM \t: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1.Asıl dosya açısından davacı vekilinin istinaf itirazının ESASTAN REDDİNE
2.Birleşen Dosya açısından Davalı vekilinin İstinaf Başvurusunun KISMEN KABULÜ İLE,
Samsun Asliye Ticaret Mahkemesinin .... Esas, .... Karar ve 04/10/2022 tarihli kararın KALDIRILMASINA,
Dosyanın yukarıda belirtildiği şekilde işlem yapılmak üzere mahkemesine iadesine,
3.Alınması gerekli 615,40 TL istinaf karar harcından peşin alınan 269,85 TL harcın mahsubu ile bakiye 345,55 TL'nin asıl ve birleşen dosya davacısından alınarak hazineye gelir kaydına.
İstinafa başvuran asıl ve birleşen dosya davalısı tarafından yatırılan 427,60 TL istinaf karar harcının talep halinde İlk Derece Mahkemesi'nce başvurana iadesine,
Dair, asıl dosya yönünden HMK'nın 362/1-a maddesi uyarınca, birleşen dosya yönünden HMK'nın 353/1-a-6 maddesi uyarınca dosya üzerinden yapılan incelemede kesin olmak üzere oy birliğiyle karar verildi.03/02/2025
....
Başkan
....
¸e-imza
....
Üye
....
¸e-imza
....
Üye
....
¸e-imza
....
Katip
....
¸e-imza
GEREKÇELİ KARARIN YAZILDIĞI TARİHİ : 03/02/2025
Bu belge 5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu kapsamında E-İMZA ile imzalanmıştır!