T.C.
İZMİR
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
11. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO\t: 2022/1557
KARAR NO\t\t: 2025/544
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ\t: İZMİR 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ\t\t: 27/04/2022
NUMARASI\t\t: 2020/586 E 2022/398 K
DAVANIN KONUSU\t: Menfi Tespit
KARAR TARİHİ\t: 27.03.2025
KARAR YAZIM TARİHİ\t: 27.03.2025
\tTaraflar arasındaki davadan dolayı İzmir 1. Asliye Ticaret Mahkemesince verilen 27.04.2022 gün ve 2020/586 E. 2022/398 K. sayılı hükmün istinaf yoluyla Dairemizce incelenmesi davacı vekili tarafından istenmiş ve istinaf dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için üye ... tarafından düzenlenen rapor dinlenip ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendi.
\tGEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ :
\tDAVA : Davacı vekili, davalının davacı aleyhine bonoya davalı takip başlattığını, davacının davalıya herhangi bir borcu bulunmadığını, senetlerin takipte aslında ... isimle şahısa verildiğini, davacının davalıyı hiçbir surette tanımadığını, aralarında bir ticari ilişkinin bulunmadığını, davalının senette meşru hamil olmadığını, ... isimli şahısın senedi bizzat kendisinin doldurup verdiğini, davacının dava dışı ... 40000-TL tutarında ödeme yaptığını, dava dışı şahıs ve davalı hakkında suç duyurusunda bulunulduğunu, dava dışı şahsa ödemeler yapılmış olmasına rağmen, bu şahsın haksız kazanç elde etmek amacıyla davalı ile ortak hareket ederek icra takibini başlattığını, belirterek; davacının borçlu bulunmadığının tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
\tCEVAP : Davalı vekili, davacı tarafın bonolar üzerindeki imzaları inkar etmediği ve hakkında yapılan takibe rağmen takipten haberi olduğu anda menfi tespit davası açmadığı, davacıya ait çiftliğe hacze gidildiğini ve orada bulunan küçükbaş ve büyükbaş hayvanların haczedildiğini, haczedilen hayvanların yediemin olarak davacıya teslim edildiğini, haciz tutanağı düzenlenirken dava dışı iki ayrı şahsın bazı hayvanlara dair istihkak iddiasında bulundukları, davacının düzenlenen haciz tutanağında borcu kabul ettiğine ve ödeme yapacağına dair beyanının bulunduğu, ayrıca istihkak iddialarına yönelik olarak, icra mahkemesinde istihkak davası açtıklarını, kendisine teslim edilen hayvanları Kurban Bayramında sattığı, kendisine yönelik bu hususta suç duyurusunda bulunulduğu, davacının borca dair hiçbir itirazının bulunmadığını, haciz tutanağında borcunu ikrar ettiğini belirterek; haksız ve kötü niyetli davanın reddine, asıl alacağın %20 den az olmamak üzere takdir edilecek kötüniyet tazminatının davacıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.
\tİLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ : Mahkemece iddia, savunma ve tüm dosya kapsamına göre, davacının ikrar suretiyle, davalı ile aralarındaki hukuki ilişkiyi çekişmeli olmaktan çıkardığı, ispat yükünün davacı tarafa geçtiği, davacının bu aşamada borçlu olmadığını ancak yazılı delil ile ispatlayabileceği, dava dilekçesinde davacının ödediğini iddia ettiği 40.000,00 TL için de davacının ödemeye dair hiçbir yazılı delil sunmadığı, kesin delil niteliğindeki ikrar ve borçlu olmadığını ispata yarar yazılı delil sunmamakla davacının davasını ispat edemediği, davacı tarafın davalı hakkında şikayette bulunduğu savcılık dosyasının akıbetinin ispat külfetinin davacı da oluşu, davacının kesin delil niteliğindeki ikrarı, mevcut hukuki ilişkiden kaynaklı borcun olmadığının yazılı delille ispatlanamaması bir arada değerlendirildiğinde savcılık dosyasının akıbetini beklemenin dosyaya fayda sağlamayacağı, belirtilerek; davacının açmış olduğu menfi tespit davasının reddine, ihtiyati tedbir ile kanunun emredici hükmü gereği zarara uğramış olduğundan bahisle davalının zararlarına karşılık 102.000,00-TL nin % 20 si oranındaki para olan 20.400,00-TL nin davacıdan alınarak davalıya verilmesine, karar verilmiştir.
\tKarara karşı davacı tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur.
\tİSTİNAF NEDENLERİ : Davacı vekili, takibe konu senetlerdeki “nakden” kayıtlarından da anlaşılacağı gibi, senetlerin nakit olarak alınıp verilen paradan kaynaklı bir borç karşılığında düzenlendiğini, senetlerin aslında ...’a verildiğini, davacının takipte alacaklı, senette lehdar olarak görülen ...’i hiç tanımadığı, ... ile davacı arasında cereyan eden “tefe faizi ile para alıp verme “ ilişkisinin sona erdiği 2017 yılının Mart ayında bakiye kalan borcun üzerine yine faiz ilavesiyle ortaya çıkan meblağın takibe konu iki adet senetle ödenmesi amacıyla yine bu şahıs tarafından düzenlenen senetlerin davalı tarafından imza edilerek yine bu şahsa teslim edildiğini, ilk senedin vadesinden çok kısa bir süre sonra ...'a senetlere mahsuben 40.000.00-TL. Ödeme yapıldığı, sözü edilen bu ödemenin yok sayılarak her iki senedin tamamının başkası adına takibe konu edildiğini, ...’in senete konu meblağlı bir parayı kimseye borç para verebilecek durumda olmadığını, gerek davalı gerekse dava dışı üçüncü şahıs hakkında yapılan tefecilikten şikayetçi olduğunu, tefecilik suçuyla ilgili olarak yargılanmaya başlandığını, Ceza Mahkemesi kararın bekletici mesele sayılması gerektiğini, tanıkların dinlenmediğini, davalının borcu kabul etiğine dair ikrarının söz konusu olmadığını, davacının, davalıya karşı dava konusu senetlerden dolayı aralarında bir kambiyo ilişkisine dayalı bir borç ilişkisinin bulunduğunu ikrar ettiği şeklinde kabule ilişkin yorum yapılamayacağını, haciz zaptındaki borcumdan haberdarım, önümüzdeki günlerde dosyaya ödeme yapma niyetindeyim şeklindeki beyanın kesin delil niteliğindeki “ikrar” olarak kabul edilemeyeceğini, belirterek; kararın kaldırılmasını talep etmiştir.
\tGEREKÇE : Dava, bonoya dayalı takip dosyası kapsamında menfi tespit istemine ilişkin olup, ilk derece mahkemesince yukarıda yazılı gerekçeyle davanın reddine karar verilmiştir.
\t1.\tDairemizce HMK'nın 355. maddesi uyarınca istinaf nedenleriyle ve resen kamu düzenine ilişkin sebeplerle sınırlı olarak istinaf incelemesi yapılmıştır.
\t2.\tMenfi tespit davalarında ispat yükü kural olarak alacaklıdadır. Ancak kambiyo senetleri soyut borç ikrarını içeren senetlerdir. Kambiyo senetlerinde soyutluk prensibinin en önemli işlevi ispat açısından kendisini gösterir. Buna göre, bir kambiyo senediyle borç altına giren kimse, borçlu olmadığını iddia ediyor ise bu hususu ispat etmekle yükümlüdür. Bu nedenle ilke olarak kambiyo senedi uyarınca açılan menfi tespit davasında ispat külfeti davacı borçluya düşer.
\t3.\tSomut olayda dava konusu icra takip dosyası kapsamında, davacı tarafından takipe itiraz edilmesi üzerine ödeme emrininin iptaline karar verildiği, talep üzerine yeniden ödeme emri düzenlendiği, daha sonra yapılan hacizde de \" borcumdam haberdarım önümüzdeki günlerde dosyaya ödeme yapma niyetindeyim \" şeklinde beyanda bulunduğu ve bu beyan imzasını ihtiva eden haciz tutanağına geçirildiği anlaşılmaktadır. Davacı iş bu davayı açarak takip konusu bonolar nedeniyle takip alacaklısı davalıya borçlu olmadığını, davalı ile arasında ticari işiki bulunmadığını dava dışı ...'dan fazile para alınması karşılığında bonoların düzendiğini, bonoya ilişkin 40.000,00-TL ödeme yaptığını ileri sürmüştür. Bu itibarla dava tarihinden sonra, sırf aleyhine yürütülen icra takibini durdurmak saikiyle haciz baskısı altında davacının anılan şekilde beyanda bulunması borç ikrarı olarak nitelendirilemeyeceğinden yazılı ve yanılgılı gerekçe ile davanın reddinde isabet görülmemiştir. (Yargıtay 19. HD'nin 25/04/2017 tarih ve 2016/9241 E. 2017/3302 K., 22.01.2014 tarih ve 2013/18527 E. 2014/1703 K.)
\t4.\tDava, takibe konu bono nedeniyle borçlu bulunulmadığının tespiti istemine ilişkindir. Davacının katılan, davalının da sanıklar arasında bulunduğu İzmir 7. ASCM'nin 2023/347 E. sayılı ceza dava dosyasının yapılan istinaf incelmesi neticesinde İzmir BAM 10. CD'nin 27.11.2024 tarih ve 2024/268 E. 2024/3215 K. sayılı ilmaı ile ...'ın, maddi açıdan sıkıntıya düşerek kredi çekememesi sebebi ile 2016-2017 yıllarında eşine ait market alışverişinden tanığı Belediye çalışanı ...'dan aylık % 5 karşılığı iki kez para aldığı, faiz karşılığı aldığı miktar 102.000-TL'ye ulaşınca karşılığında 60.000-TL ve 42.000-TL iki tane kambiyo senedi vererek imzaladığı, senetlerin alacaklı hanesinin boş bırakıldığı, bilahare 40.000-TL ödeme yapmasına karşın senet bedellerinden düşülmediği, senetlerin tanımadığı ...'e ciro edilerek icra takibine konu olduğu, uzlaşmak için aile fertlerinin araya girdiği, tanık olarak dinlenen eşi ..., kardeşi ... ve yeğeni ...'ın konuyu çözmek için biraraya geldiği sanık ... ile konuşmalarını kayda aldığı, bu kayıtların bilirkişi incelemesine konu olduğu, katılanın ...'i hiç tanımadığını belirttiği, sanık ...'in ise kambiyo senetlerinde alacaklı sıfatı ile görünmesine ilişkin makul bir sebep ileri süremediği, hatta ...'ın \"...'in eşi ve baldızı İhsan'ın yanında çalıştı, bu vesile ile tanıştılar, ben sadece senetlerin düzenlenmesine yardımcı oldum\" savunmasına karşın Dairemizce yapılan yargılamada duruşmada yöneltilen soruya sanık ... \"Müşteki veya eşi benim aile şirketimde sigortalı olarak çalışmamıştır\" beyanında bulunduğu, İzmir 5. İcra Dairesinin 2018/2212 takip sayılı dosyasına konu senetlerin tanzim tarihi olan 15/03/2017 tarihi suç tarihi olarak kabul edildiği, sanıkların fikir ve eylem birliği içerisinde tefecilik yapmış oldukları kanaatine varılarak sanıklar hakkında tefecilik suçundan mahkumiyet hükmü kurulmuş olup, söz konusu ceza dosyasının temyiz incelemesi için Yargıtay'da olduğu anlaşılmıştır. Kararın kesinleşmesi halinde tefecilik suçunu oluşturulan tüketim ödüncü (karz) sözleşmesine istinaden düzenlenen takibe konu bononun TBK 26. ve 27/1 maddeleri (BK 19 /2 ve 20 /1 maddeleri) kapsamında kanuna ve ahlaka aykırı olacak olmasına göre BK.'nun 53. (6098 sayılı TBK'nun 74.) maddesi hükmüne göre ceza mahkemesince saptanan maddi olgular hukuk hakimini de bağlayacağından anılan ceza davasının sonucunun beklenerek bir karar verilmesi gerekirken eksik inceleme ile yazılı şekilde hüküm kurulması doğru değildir.(Yargıtay 19. HD'nin 30.01.2014 tarih ve 2013/18729 E. 2014/2232 K., 11. HD'nin 09.07.2024 tarih ve 2024/3401E. 2024/5726 K.)
\t5.\tAçıklanan tüm bu hukuki ve maddi vakıalar karşısında; İDM tarafındann ceza davasının bekletici mesele yapılarak ceza davasında verilip kesinleşecek karara göre göre usuli kazanılmış haklar gözetilerek, davanın esası hakkında tarafların tüm taleplerini karşılayacak şekilde bir karar verilmesi gerekirken, eksik araştırma ve incelemeyle yazılı biçimde karar verilmesi doğru görülmemiştir.
\tBu durumda, ilk derece mahkemesince uyuşmazlığın çözümünde etkili olabilecek ölçüde önemli delillerin toplanmamış ve değerlendirilmemiş olması nedeniyle istinaf istemine konu karara yönelik denetim yapılması mümkün değildir. O halde, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 353/1-a-6 maddesi uyarınca istinaf başvurusunun esasa ilişkin hususlar incelenmeksizin kabulüne, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına ve kaldırma kararının sebep ve şekline göre sair istinaf itirazlarının incelenmesine yer olmadığına karar verilmesi gerekmiştir.\t
\tH Ü K Ü M :Yukarıda açıklanan nedenlerle;
\t1-Davacının istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-a-6 maddesi uyarınca ESASA İLİŞKİN SEBEPLER İNCELENMEKSİZİN KABULÜNE,
\t2-İzmir 1. Asliye Ticaret Mahkemesince verilen 27.04.2022 gün ve 2020/586 E. 2022/398 K. sayılı kararının KALDIRILMASINA,
\t3-Dairemizin kararına uygun şekilde yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın mahal mahkemesine GÖNDERİLMESİNE,
\t4-Kaldırma kararının sebep ve şekline göre sair istinaf itirazlarının incelenmesine yer olmadığına,
\t5-İstinaf yoluna başvuran tarafından yatırılan istinaf karar harcının istek halinde istinaf yoluna başvurana iadesine,
\tDosya üzerinden yapılan inceleme neticesinde, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 353/1-a-6 maddesi gereğince kesin olmak üzere 27.03.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
\t\t\t\t