T.C. ADANA BAM 9. HUKUK DAİRESİ Esas-Karar No: 2022/627 - 2025/468
T.C.
ADANA
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
9. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO\t: 2022/627
KARAR NO\t: 2025/468
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I
BAŞKAN\t\t:
ÜYE\t\t:
ÜYE\t\t:
KATİP\t\t:
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ\t: .... ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ\t\t: 08/12/2021
NUMARASI\t\t: ... ESAS ... KARAR
DAVACI\t: ... GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
VEKİLİ\t: Av.
DAVALILAR\t: 1 -... TURİZM GIDA İNŞAAT TİCARET VE SANAYİ LİMİTED ŞİRKETİ
VEKİLİ\t: Av.
\t: 2 -... İNŞAAT ANONİM ŞİRKETİ
VEKİLİ\t: Av.
DAVANIN KONUSU\t: Tazminat (Rücuen Tazminat)
İSTİNAF KARARININ
KARAR TARİHİ : 19/03/2025
YAZIM TARİHİ : 19/03/2025
.... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 08/12/2021 tarih ve ... Esas, ... Karar sayılı kararı aleyhine istinaf başvurusunda bulunulmuş olup, istinaf talebinin süresi içinde yapıldığı, başvuru şartlarının yerine getirilmiş olduğu ve istinafa başvuru koşullarının mevcut olduğu dosya üzerinde yapılan ön inceleme sonucu anlaşılmakla yapılan istinaf incelemesi sonucunda;
İDDİALARIN ÖZETİ :
Davacı vekili dava dilekçesi ile; Davacı ... Genel Müdürlüğü ile davalı şirketler arasında 4734 sayılı Kamu İhale Kanununa uygun olarak hizmet alım ihalesi yapıldığını ve davalı şirketlerin sözleşmelerde belirtilen süreler içerisinde ihaleyi kazandığını, davalı şirketlerle imzalanan sözleşmeler kapsamında çalıştırılan ... tarafından müvekkili idare aleyhine alacak davası açıldığını, yapılan yargılama neticesinde .... İş Mahkemesi'nin ... Esas, ... karar sayılı ilamı ile davacının davasının kabulüne karar verildiğini, mahkeme ilamında hüküm altına alınan alacakların tahsili amacıyla davacı idare aleyhine .... İcra Müdürlüğü'nün ... sayılı dosyasından ilamlı icra takibi başlatıldığını ve müvekkili tarafından 20.473,05.TL ödeme yapıldığını, yine davalı şirketler yüzünden delil-gider avansı, temyiz-istinaf masrafları ve hazineye ödenen bakiye karar harcı olmak üzere toplam 794,10.TL daha ödeme yapıldığını, ihale sözleşmesi ve onun ayrılmaz parçası olan ihale belgelerine göre hizmet alımı kapsamında çalıştırılan işçilerin idarenin değil kanunen yüklenicinin işçileri olduğunu, yani işçilik alacaklarına ilişkin borcun aslında yüklenicilere ait bir borç olduğunu, müvekkilinin 4857 sayılı İş Kanununun 2 ve 3 üncü maddeleri uyarınca bu borçtan asıl işveren sıfatıyla müştereken ve müteselsilen sorumlu olduğunu, idarenin sorumluluğunun kanundan kaynaklanan (dış kaynaklı) sorumluluk olduğunu, bu sorumluluğun sadece işçiye karşı olduğunu, iç ilişkide böyle bir borç ödeme yükümlülüğü bulunmadığını, iç ilişkinin sözleşmeler ve eklerine dayandığını, sözleşmeler ve ekleri şartnamelerde işçilik alacaklarından ihaleyi alan şirketlerin sorumlu olduğunu, müvekkilinin sorumluluğu bulunmadığından TBK'nun 167 nci maddesine göre ödediği miktarların tamamını davalı şirketlerden rücuen talep etme hakkına sahip olduğunu, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile 21.267,15.TL'nin ödeme tarihlerinden itibaren işeyecek yasal faizi ile birlikte davalı şirketlerden tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı ... Turz. Gıda İnş. San. Tic, Ltd. Şti. vekili cevap dilekçesi ile; Dava dışı işçinin müvekkili nezdinde 30.04.2001-31.08.2009 devresinde çalıştığını, davacının taleplerinin zamanaşımına uğradığını, dava dışı işçinin iş akdi sona erdiğinde kendi el yazısı ile yazıp imzaladığı ibraname verdiğini 20 aylık kıdem tazminatını aldığını kabul ettiğini, dava dışı işçinin müvekkili nezdinde çalıştığı dönemlere ilişkin hiçbir hak ve alacağı bulunmadığını, müvekkili son alt işveren olmadığı için ihbar tazminatından sorumlu olmayacağını, müvekkili ile davacı arasında akdedilen sözleşme bedellerinin tazminat ve diğer işçilik alacaklarını barındırmadığını belirterek davanın reddini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARAR ÖZETİ :
.... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 08/12/2021 tarih ve ... Esas, ... Karar sayılı kararı ile; İcra dosyası, iş mahkemesi dosyaları, alınan bilirkişi raporu ve toplanan tüm delillerin değerlendirilmesi sonucunda; davacı ... Genel Müdürlüğü ile davalı şirket arasında hizmet alım ihalesi yapıldığını, çalışan işçilerden biri tarafından yıllık izin ücretlerinin tahsili nedeniyle tazminat ve ücret alacağının tahsili için .... İş Mahkemesi'nin ... Esas sayılı dosyası ile dava açıldığını, mahkemece davanın kabulüne karar verildiğini ve kararın .... İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosyası ile takibe konduğunu, davacı idare tarafından icra dosyasına yatan paranın dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan kendi dönemleri ile ilgili sorumluluklarıyla sınırlı olmak üzere 3.322,38TL tazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı ... İnşaat A.Ş'den alınarak davacıya verilmesine,15.126,77TL tazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı ... Turizm Gıda İnşaat Ticaret ve Sanayi Limited Şirketi'nden alınarak davacıya verilmesine, Fazlaya ilişkin istemin reddine karar verildiği anlaşılmıştır.
DAVACI VEKİLİ TARAFINDAN İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ:
Davacı vekili istinaf talebi ile; Müvekkil Davacı ... Genel Müdürlüğü ile davalı şirketler arasında 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu uygun olarak hizmet alım ihalesi yapıldığını ve davalı şirketler ile imzalandığını, ihale sözleşmesi ve onun ayrılmaz parçası olan ihale belgelerine göre hizmet alımı kapsamında çalıştırılan işçiler idarenin değil kanunen yüklenicilerin işçisidir. Yani işçi alacaklarına ilişkin borç aslında yüklenicilere ait bir borç olup, müvekkili idare söz konusu borçtan 4857 sayılı İş Kanununun 2. ve 3. maddeleri uyarınca müştereken ve müteselsilen asıl işveren sıfatıyla sorumlu olduğunu, idarenin sorumluluğu kanundan kaynaklanan (dış kaynaklı) bir sorumluluk olduğunu, yüklenicilere karşı iç ilişkide, böyle bir borç ödeme sorumluluğu olmadığını, müvekkili idare ile davalı yükleniciler arasındaki iç ilişki, karşılıklı akdedilen sözleşmelere ve ekleri şartnamelere dayanmakta olduğunu, hizmet alımları tip şartnamesinin yüklenicilerin sözleşme konusu iş ile ilgili çalıştıracağı personele ilişkin sorumlulukları başlıklı maddelerinde yüklenicilerin sözleşme konusu iş ile ilgili çalıştıracağı personele ilişkin sorumlulukları ilgili mevzuatın bu konuyu kanunun emredici hükümleri ve Genel Şartnamenin ilgili bölümünde belirtilmiş olup, yükleniciler bunları aynen uygulamakla yükümlüdür denildiğini, Hizmet İşleri Genel Şartnamesi'nin ilgili bölümünde çalışanların özlük hakları başlıklı maddesinde yüklenicilerin çalıştırdığı işçilerin, işin yapılmakta olduğu bir iş kolu veya meslekte aynı tipteki bir iş için mevzuatla kabul edilenlerden daha az elverişli olmayan şartlarda çalışmalarını ve ücret almalarını sağlayacağını, maddesine atıfta bulunmak sureti her türlü ödemenin yükleniciler tarafından yapılacağının hüküm altına alındığını, bu hükümler ve sözleşme beraber incelendiğinde Hizmet Alım Sözleşmesi'ne dayalı olarak iş akitlerinin sona erdirilmesi veya işe iade alınıp alınmaması gibi hususların değerlendirilmesi davalı şirketlere ait olduğunu, davalıların yüklenici şirketler olması dolayısıyla idaremiz ve davalı şirketler aleyhine açılan davalarda tüm ödemelerin bu şirketler tarafından yapılması gerektiğini, müvekkili idare ile davalı şirketler kanundan doğan müteselsil sorumluluk gereğince işçiye karşı sorumlu iseler de, taraflar arasında imzalan sözleşmelerin eki ve ayrılmaz parçası niteliğinde olan teknik şartnamenin ilgili maddesine göre iç ilişkide işçilerin özlük haklarından tamamen davalı şirketlerin sorumluluğunun söz konusu olduğunu, müvekkili idarenin herhangi bir sorumluluğu söz konusu olmadığından TBK’nın 167. Maddesine göre ödediği miktarların tamamını davalı şirketlerden rücuen talep etme hakkına sahip olduğunu, bu nedenlerle istinaf talebinin kabulü ile mahkeme kararının reddedilen kısım yönünden bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir.
DAVALI ... TURZ. GIDA İNŞ. SAN. TİC, LTD. ŞTİ VEKİLİ TARAFINDAN İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ ;
Davalı ... Tur. Gıda İnş. San. Tic. Ltd. Şti vekili istinaf talebi ile; Dava dışı işçi müvekkili şirkette 30.04.2001 tarihinden 31.08.2009 tarihine kadar belirli süreli iş sözleşmesi ile çalıştığını, dava dışı işçi müvekkili şirketin üst işveren olan davacı kurumdan aldığı ihaleler müddetince belirli süreli iş akdi ile müvekkili şirket bünyesinde çalıştığını, dava dışı işçinin müvekkili şirketteki çalışmasının 31.08.2009 tarihinde sona ermiş olması nedeniyle zamanaşımı defi nazara alınarak davacının açtığı davanın reddine karar verilmesi gerekirken işbu hususta hiçbir inceleme yapılmaksızın eksik inceleme ile zamanaşımı defi konusunda bir karar verilmeden açılan davanın kabulüne karar verilmesinin usul ve yasalara açıkça aykırı olduğunu, bilirkişi raporunda bilirkişi; Dava dışı işçinin müvekkili şirkette çalıştığı dönemlere ilişkin davacı kurumdan alınan ihale sözleşmeleri ve idari şartnamelerinin dosyada mevcut olmadığının tespit edildiğini, mahkeme tarafından 09/02/2021 tarihli tensip zaptı ile taraflara delillerini bildirmek ve sunmak üzere 2 haftalık kesin süre verilmiş olup, davacı kurum işbu süre içerisinde delillerini bildirdiğini ve akabinde de dosyada delillerin toplanmış olması nedeniyle bilirkişiye dosyanın bilirkişiye teslim edildiğini, davacı tarafın süresi içerisinde bilirkişi tarafından da açıkça tespit edildiği üzere, davasına dayanak yaptığı ihale sözleşmelerini ve idari şartnameleri süresi içerisinde dosyaya sunmadığını, bilirkişi tarafından da açıkça \"davacı idare ile davalı şirketler arasındaki akdedilen sözleşmeler dosyaya sunulmamış olup buna göre davacının iddiasını ispat edip edemediği, dava dışı işçinin çalışma dönemi olan 12/01/1999-31/08/2009 devresinde geçerli sözleşmeler ve eklerinin dosya arasına alınıp alınmayacağı\" hususunun mahkeme takdirine bırakılarak alternatifli rapor tanzim edildiğini, davacı kurum süresi içerisinde dava dışı işçinin çalıştığı dönemlere ilişkin ihale sözleşmeleri ve idari şartnameleri sunmamış olduğundan ve süresi içerisinde sunulmayan işbu delillerin süresinden sonra sunulmasına da muvafakati bulunmadığından işbu duruma kesinlikle muvafakat edilmediğinden, davacının işbu bilirkişi raporu ile de açıkça sabit olduğu üzere iddiasını ispat edememiş olması nedeniyle davacının açtığı davanın reddine karar verilmesi gerekirken eksik belgeler ve deliller ile eksik inceleme ile tanzim edilmiş bilirkişi raporu esas alınarak verilen kararın bozularak ortadan kaldırılmasına karar verilmesini, mahkemenin kararına gerekçe gösterdiği bilirkişi raporunda \"taraflar arasında akdedilen hizmet alım akdi ve eklerinde, sorumluluk alt işverene yüklenmişse asıl işverenin ödediği işçilik alacaklarının tamamı alt işverenden talep edilebilirken; sözleşmede bu konuda bir hüküm bulunmaması halinde, hak ve sorumluluklar taraflar arasında eşit paylaşılacağı \" yönünde kanaat bildirdiğini, davacı kurum tarafından süresi içerisinde delil olarak ihale sözleşmelerinin sunulmamış olduğu ve davacının davasını ispat edememiş olduğu huhusları nazara alınarak müvekkili aleyhine açılan davanın reddine karar verilmesi gerekirken davanın kabulüne karar verilmesinin usul ve yasalara açıkça aykırı olduğunu, müvekkilinin ihale alırken ihalenin teminatı olmak üzere ihale bedelinin %6 oranında idareye teminat vermekte olduğunu, bu nedenlerle;\t.... Asliye ticaret Mahkemesi'nin ... Esas ... Karar sayılı dosyasından verilen 08/12/2021 tarihli kararın istinaf incelemesi neticesinde bozularak ortadan kaldırılmasına ve müvekkili aleyhine açılan davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
DAVALI ... İNŞ. A.Ş. VEKİLİ TARAFINDAN İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ ;
Davalı ... İnş. A.Ş. vekili istinaf talebi ile; müvekkili şirket açısından açılan işbu davaya istinaden müvekkili şirket kayıtlarının tetkikinde TTK 5/A maddesi uyarınca zorunlu arabuluculuk görüşmesi yapılmadığının belirlendiğini, ticari davalarda zorunlu olan ve dava şartı sayılan arabuluculuk görüşmesinin yapılmamış olmasından dolayı dava şartı noksanlığı nedeniyle davanın usulden reddine karar verilmesi gerekirken müvekkili şirket aleyhine hüküm kurmanın hatalı olduğunu, müvekkili şirkete herhangi bir davet mektubu tebliğ edilmemekle beraber, davacı vekilinin dava dilekçesi ekinde sunduğu arabuluculuk son tutanağında da müvekkili şirkete ait herhangi bir imzanın mevcut olmadığını, arabuluculuk görüşmelerinde ''... İnşaat Taahhüt Ticaret Ve Sanayi Ltd.Şti - Vergi No:... Adres:...'' isimli ticari şirket taraf olarak gösterildiğini ve arabuluculuk sürecinin sonlandırıldığını, müvekkili şirketin ise '' ... İnşaat A.Ş ünvanına sahip olmakla beraber ... vergi numarası ile ... adresinde ticaret hayatına devam etmekte olduğunu, müvekkili şirket bakımından zorunlu arabuluculuk süreci gerçekleştirilmediğini, zaman aşımı definin incelenmediğini, gerekçeli kararda zaman aşımına ilişkin bir açıklama/gerekçe belirtmediğini, bu nedenlerle; İstinaf başvurusunun kabulüne, mahkeme kararının ortadan kaldırılmasına ve müvekkili şirket aleyhine açılan davanın reddine karar verilmesini, yargılama harç ve giderleri ile vekalet ücretinin davacı yana bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLER :
.... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas, ... Karar sayılı dosyası ve tüm dosya kapsamı,
HUKUKİ NİTELENDİRME, DELİLLERİN VE İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ ve GEREKÇE :
Dava, hukuki niteliği itibarıyla hizmet alım sözleşmesine dayalı rücuen tazminat davasıdır.
Davacı vekili dava dilekçesinde, davalı yüklenici şirketlere bağlı olarak çalışan dava dışı işçinin işçilik alacakları hususunda açtığı dava sonucu hükmedilen bedelin asıl iş veren olarak müvekkili tarafından dava dışı işçiye ödendiğini, davacı ve davalı şirketler arasında hizmet alım sözleşmeleri bulunduğunu, bu sözleşmeler uyarınca davalıların çalıştırdığı işçinin işçilik haklarından kaynaklı ödemelerden sorumlu olduklarını belirterek davacının ödediği bedelin ödeme tarihlerinden itibaren davalılardan tahsiline karar verilmesini talep etmiş, davalılar davanın reddini savunmuş, ilk derece mahkemesince yazılı gerekçe ile davanın kısmen kabulüne karar verilmiş olup, işbu karara karşı taraf vekillerince ayrı ayrı istinaf kanun yoluna başvurulduğu anlaşılmıştır.
İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi uyarınca, ileri sürülmüş olan istinaf nedenleriyle ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır.
Mahkemece davacının rücu edeceği miktarın hesaplanması yönünden dosyanın bilirkişiye tevdii edildiği, bilirkişi tarafından taraflar arasında bir kısım hizmet alım sözleşmeleri ve eki şartnamelerinin dosyada bulunmadığını, dosyada mevcut bulunan evraklar kapsamında rapor düzenlendiğini, eksik evraklar tamamlandığında yeniden rapor düzenleneceğine dair raporunu tanzim ettiği görülmüştür.Dosya kapsamında bulunan evraklar incelendiğinde taraflar arasında 2011-2012 ve 2013-2014 yıllarına ait hizmet alım sözleşmeleri ve eki şartnamelerinin bulunduğu ancak diğer yıllara ait sözleşmelerin ve şartnamelerin bulunmadığı görülmektedir.
Hal böyle olunca mahkemece, dava dışı işçinin çalıştığı tüm yıllara ait taraflar arasındaki hizmet alım sözleşmeleri ve eki şartnamelerini sunması hususunda davacı vekiline kesin süre içerir usulüne uygun ihtarat yapılması, belirlenen kesin sürede eksik olan kayıtların ibraz edilmesi halinde dosyanın aynı bilirkişiye verilerek tüm dosya kapsamı ve yeni sunulan belgeler nazara alınarak ek rapor düzenlenmesi ve oluşacak sonuca göre bir karar verilmesi gerekirken bu hususta davacıya usulüne uygun bir ihtarat yapılmadan davanın kısmen kabulüne karar verilmesi doğru görülmemiştir.
Yukarıda açıklanan nedenlerle, taraf vekillerinin istinaf başvurusunun ayrı ayrı kabulü ile İlk Derece Mahkemesince verilen kararın kaldırılmasına ve yukarıda belirtilen eksiklikler giderilmek üzere dosyanın mahkemesine iadesine dair aşağıdaki hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Yukarıda gerekçesi açıklandığı üzere :
1)-Taraf vekilleri tarafından .... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 08/12/2021 tarih ve ... Esas, ... Karar sayılı kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun ayrı ayrı KABULÜNE,
2)-.... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 08/12/2021 tarih ve ... Esas, ... Karar sayılı kararının HMK.'nun 353/1-a-6 maddesi gereğince KALDIRILMASINA,
3)-Dava dosyanın yeniden yargılama için .... Asliye Ticaret Mahkemesi'ne GÖNDERİLMESİNE,
4)-a)-492 Sayılı Harçlar Kanunu gereğince davacıdan peşin alınan 80,70.TL istinaf karar harcının kararın kesinleşmesi ile talep halinde davacıya İADESİNE,
b)-492 Sayılı Harçlar Kanunu gereğince peşin alınan 315,06.TL istinaf karar harcının kararın kesinleşmesi ile talep halinde davalı ... Tur. Gıda İnş. San. Tic. Ltd. Şti İADESİNE,
c)-492 Sayılı Harçlar Kanunu gereğince peşin alınan 315,06.TL istinaf karar harcının kararın kesinleşmesi ile talep halinde davalı ... İnş. A.Ş.'ye İADESİNE,
5)-Taraflar tarafından istinaf için yapılan yargılama giderinin esas hüküm ile birlikte ilk derece mahkemesince karara BAĞLANMASINA,
6)-6100 Sayılı HMK'nun 333. maddesi gereğince peşin alınan ve harcanmayan gider avansının İlk Derece Mahkemesi'ne İADESİNE,
7)-İnceleme dosya üzerinden yapıldığından lehe vekalet ücreti takdirine YER OLMADIĞINA,
8)-6100 sayılı HMK'nın 359/4 maddesi gereğince kararın kesin olması nedeniyle ilk derece mahkemesince taraflara TEBLİĞİNE,
Dair, 6100 sayılı HMK'nun 353/1-a/6 maddesi gereğince dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda oybirliğiyle kesin olmak üzere 19/03/2025 tarihinde karar verildi.
\t\t\t\t
Başkan
e-imzalıdır
Üye
e-imzalıdır
Üye
e-imzalıdır
Katip
e-imzalıdır