T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
40. HUKUK DAİRESİ
TÜRK MİLLETİ ADINA
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ KARARI
DOSYA NO:2021/1774
KARAR NO:2025/386
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ:İstanbul Anadolu 9. Asliye Ticaret Mahkemesi
TARİHİ:15/12/2020
NUMARASI:2017/1183 (E) - 2020/699 (K)
DAVANIN KONUSU:Maddi ve Manevi Tazminat
KARAR TARİHİ:6/3/2025
Yukarıda yazılı İlk derece mahkemesi kararına karşı istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine, Dairemiz Heyetince yapılan müzakere sonucunda;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalı ... Şirketine Zorunlu Karayolu Taşımacılık Mali Sorumluluk Sigortası (ZKTMSS), davalı ... AŞ'ye Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası (ZMSS), davalı ...AŞ'ye Karayolu Yolcu Taşımacılığı Zorunlu Koltuk Ferdi Kaza poliçesiyle sigortalı, davalı ... Şirketi tarafından temin edilen, davalı işleten ...'e ait sürücüsü ...'ın yönetimindeki ... plakalı otobüsün, 12/5/2016 günü seyir halinde olduğu Gelibolu İlçesinde devrilmesi sonucu müvekkili ...'in yaralandığını belirterek, belirsiz alacak davası niteliğinde 10.000 TL maddi tazminat ile 30.000 TL manevi tazminatın davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.Davalılar ... AŞ ve ... Şirketi vekilleri cevap dilekçelerinde davanın reddine karar verilmesini savunmuşlardır.Davalı ...AŞ vekili cevap dilekçesinde, davacının zorunlu koltuk ferdi kaza sigortası kapsamında tazminatı gerektirir bir sakatlığının olup olmadığının tespitini talep ederek davanın reddedilen kısmı için müvekkili şirket lehine vekâlet ücreti ve yargılama giderine karar verilmesini istemiştir. İlk derece mahkemesince, 22.570,26 TL geçici iş göremezlik tazminatı, 31.569,60 TL bakıcı gideri tazminatı, 52.601,21 TL sürekli iş göremezlik tazminatı olmak üzere toplam 106.741,07 TL maddi tazminatın, davalılar ... Şirketi ve ... yönünden dava dilekçesi ile talep edilen 10.000 TL yönünden kaza tarihi itibarıyla işleyecek yasal faizi, ıslah dilekçesi ile arttırılan 96.741,07 TL yönünden ise kaza tarihinden itibaren işleyecek ticari temerrüt faizi ile birlikte; davalı sigorta şirketleri yönünden sigorta poliçe limitleri ile sınırlı kalmak kaydıyla, ...AŞ'den dava dilekçesi ile talep edilen 10.000 TL'nin temerrüt tarihi olan 1/11/2016 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi, ıslah dilekçesi ile arttırılan 32.000 TL'nin ise 1/11/2016 tarihinden itibaren işleyecek ticari temerrüt faizi ile birlikte; davalı ... AŞ'den dava dilekçesi ile talep edilen 10.000 TL'nin temerrüt tarihi olan 28/10/2016 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi, ıslah dilekçesi ile arttırılan 96.741,07 TL'nin ise 28/10/2016 tarihinden itibaren işleyecek ticari temerrüt faizi ile birlikte; davalı ... Şirketinden dava dilekçesi ile talep edilen 10.000 TL'nin temerrüt tarihi olan 7/9/2017 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi, ıslah dilekçesi ile arttırılan 96.741,07 TL'nin ise 7/9/2017 tarihinden itibaren işleyecek ticari temerrüt faizi ile birlikte, müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine; manevi tazminat davasının kısmen kabulüne, 10.000 TL manevi tazminatın kaza tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte, davalılar ... Şirketi ve ...'den müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine, fazlaya dair talebin reddine karar verilmiştir.Bu karara karşı istinaf kanun yoluna başvuran davalı ... AŞ vekili dilekçesinde özetle; 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun (KTK) 97'nci maddesi kapsamında geçerli başvuru olmadan açılan davanın reddine karar verilmesi gerektiğini; ...plakalı otobüsü müvekkili şirket nezdinde Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası (ZMSS) poliçesiyle sigortalı olduğunu, dolayısıyla müvekkili şirketin sorumluluğunun Zorunlu Karayolu Taşımacılık Mali Sorumluluk Sigortası (ZKTMSS) ile karşılanmayan zararlar ile sınırlı olduğunu, bu sebeple öncelikle ZKTMSS kapsamında başvuru yapılması gerekirken, müvekkilinin müştereken ve müteselsilen sorumluluk esasına göre sorumlu tutulmasının hukuka aykırı olduğunu; müvekkili şirketin Sosyal Güvenlik Kurumunun (SGK) sorumluluğunda olan geçici iş göremezlik gideri ve geçici bakıcı giderinden sorumlu tutulmasının haksız olduğunu belirterek, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir. Davalı ... Şirketi vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle; ıslahla artırılan ve zamanaşımına uğrayan tazminat talebinin reddine karar verilmesi gerektiğini, müvekkili şirketin sorumluğunun bulunmamasına karşın kazada kusurlu bulunduğunu, fahiş tutarda manevi tazminata hükmedildiğini belirterek, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.Davalı ... vekilinin istinaf başvurusu yönünden ilk derece mahkemesinin 3/9/2021 gün ve 2017/1183 (E) - 2020/699 (K) sayılı ek kararıyla 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) 344 - 346'ncı maddesi uyarınca istinaf edilmemiş sayılmasına karar verilmesi ve adı geçen davalı vekilinin kendisine 8/9/2021 günü tebliğ edilen istinaf edilmemiş sayılmasına ilişkin karara karşı istinaf kanun yoluna başvurmadığının anlaşılması karşısında, davalı ... vekilinin istinaf başvurusu inceleme dışı bırakılmıştır.HMK'nin 355'inci maddesi uyarınca ileri sürülen istinaf nedenleri ve kamu düzenine ilişkin konularla sınırlı biçimde yapılan incelemede:Dava, trafik kazasından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat istemine ilişkindir. 12/5/2016 tarihinde meydana gelen trafik kazasından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat davasının, KTK'nin 109'uncu maddesinin 2'nci fıkrası uyarınca uygulanması gereken 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 89'uncu maddesinde ön görülen cezanın üst sınırına göre tabi olduğu, aynı Kanun'un 66'ncı maddesinin 1'inci fıkrasının \"e\" bendinde ön görülen 8 yıllık zamanaşımı içinde, maddi tazminat davası yönünden belirsiz alacak davası niteliğinde 10/11/2017 günü açılması; dava dışı Sancaktepe Belediyesi ile davalı ... Şirketi arasında 26/4/2016 günü \"2016 Yılı Yurt İçi Kültür Gezileri Organizasyonu Hizmet Alımı İşi Hizmet Alımına Ait Sözleşme\" düzenlenmesi, kazaya karışan ... plakalı otobüsün davalı ... tarafından, Kartal ...'ncı Noterliğinde 10/5/2016 günü düzenlenen ...yevmiye numaralı sözleşmeyle davalı ... Şirketine yetki belgesinin bitimine veya sözleşmenin feshine kadar kiralanması, KTK'nin 85'inci maddesinin 1'inci ve 4'üncü fıkraları uyarınca motorlu aracın bir teşebbüsün unvanı veya işletme adı altında veya bu teşebbüs tarafından kesilen biletle işletilmesi durumunda, motorlu aracın işleteni ve bağlı olduğu teşebbüsün sahibinin, aracın sürücüsünün veya aracın kullanılmasına katılan yardımcı kişilerin kusurundan kendi kusuru gibi sorumlu olduğu kabul edilerek, doğan zarardan, müştereken ve müteselsilen sorumlu olması karşısında, davalı ... Şirketi vekilinin bu konulara yönelen istinaf nedeni yerinde görülmemiştir.Diğer yandan, Çanakkale 1'inci Ağır Ceza Mahkemesinin 2017/38 (E) sayılı dava dosyası içeriğinden, davacı ...'in 12/5/2016 günü meydana gelen tek taraflı kazada yaralanmasından anlaşılan kusurun yoğunluğuna, İstanbul Üniversitesi İstanbul Tıp Fakültesi Adi Tıp Ana Bilim Dalı Öğretim Üyeleri tarafından düzenlenen 26/4/2018 tarihli rapor içeriğine göre, iyileşme süresi olay tarihinden itibaren 18 aya kadar uzayabilecek ve bu sürede başkasının bakımına muhtaç olacak biçimde ve Maluliyet Tespit İşlemleri Yönetmeliği hükümlerine göre E Cetveline göre %11 oranında kalıcı iş göremezliğe neden olacak düzeyde yaralandığı anlaşılan davacının yaralanmasının ağırlığına, davacının dosya kapsamından anlaşılan sosyal ve ekonomik durumuna ve olayın meydana geldiği tarihe göre, davalı ... Şirketi vekilinin dilekçesinde ileri sürdüğü manevi tazminatın miktarına yönelik istinaf nedeninin de isabetsiz olduğu sonucuna varılmıştır.Davacı ...'in, davalı ... Şirketine 16/11/2015 günü düzenlenen 16/11/2015 başlangıç, 16/11/2016 bitiş tarihleri arasında geçerli ZKTMSS poliçesiyle, davalı ... AŞ'ye 16/11/2015 günü düzenlenen 16/11/2015 başlangıç, 16/11/2016 bitiş tarihleri arasında geçerli ZMSS poliçesiyle sigortalı ... plakalı otobüste yolcu olarak seyir halinde bulunduğu sırada 12/5/2016 günü meydana gelen trafik kazasında yaralandığı anlaşılmıştır.Sözü edilen ZKTMSS poliçesinin akdedildiği tarihte yürürlükte bulunan 4925 sayılı Karayolu Taşıma Kanunu'nun 17'nci maddesi ile Zorunlu Karayolu Taşımacılık Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartlarının A.1'inci maddesine göre, bu sigorta türü ile sigortacı; poliçede belirtilen motorlu taşıtta seyahat eden yolcuların, duraklamalar da dahil olmak üzere, kalkış noktasından varış noktasına kadar geçecek süre içinde meydana gelebilecek bir kaza sonucu bedeni zarara uğraması halinde, sigortalının 10/7/2003 tarih ve 4925 sayılı Karayolu Taşıma Kanunundan doğan sorumluluğunu poliçede yazılı limitlere kadar sigorta örtüsüne almaktadır. Aynı Kanunun 18'inci maddesi uyarınca da, taşımacılar, yolcuya gelebilecek bedeni zararlar için bu Kanun'un 17'nci maddesinde düzenlenen sorumluluklarını sigorta ettirmek zorundadırlar. Anılan Kanunun 19'uncu maddesinin son fıkrası ile Zorunlu Karayolu Taşımacılık Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartlarının B.8'nci maddeleri hükümlerine göre meydana gelen zarar öncelikle taşımacının sorumluluk sigortasından karşılanır. Ancak, bu sigortanın hiç yapılmamış olması, yapılmış fakat geçersiz hale gelmiş olması, süresinin bitmiş olması veya meydana gelen zararın bu sigorta teminatlarının üzerinde bulunması halinde teminatların üzerinde kalan kısım için; sırasıyla zorunlu mali sorumluluk sigortasına ve varsa ihtiyari mali sorumluluk sigortasına başvurulur. Bahse konu düzenlemelerden de anlaşılacağı üzere, kanun koyucu yolcuların uğradığı bedeni zararlar bakımından taşımayı yapan aracın zorunlu karayolu taşımacılık sigortacısı, trafik sigortacısı ve varsa ihtiyari mali sorumluluk sigortacısı bakımından müştereken ve müteselsilen bir sorumluluk öngörmemiş, sıralı bir sorumluluk düzenlemiştir. Başka bir anlatımla, yolcunun uğradığı bedeni zararlar, taşımayı yapan aracın zorunlu karayolu taşımacılık sigortası kapsamında ise, bu aracın trafik veya ihtiyari mali mesuliyet sigortacısının sorumluluğu doğmayacaktır. Ancak, teminat limitinin aşılması durumunda sırasıyla zorunlu ve ihtiyari mali mesuliyet sigortacılarının sorumluluğu söz konusu olacaktır. Hemen belirtmek gerekir ki, 26 Nisan 2016 gün ve 29695 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 6704 sayılı Kanunun 17'nci maddesiyle; yukarıda açıklanan 4925 sayılı Karayolu Taşıma Kanununun 3'üncü maddesinde söz edilen “Sorumluluk sigortası” tanımı değiştirilerek, aynı Kanunun 17 ila 25'inci maddeleri yürürlükten kaldırılmış ise de, davalı işleten ... ile davalı ... Şirketi arasında ZKTMSS poliçesinin akdedildiği tarihte yürürlükte olan 4925 sayılı Karayolu Taşıma Kanununun 3'üncü maddesi ile 17 ila 25'inci maddeleri uygulama alanı bulacaktır. Somut uyuşmazlık yukarıda yapılan açıklamalar ışığında dikkate alındığında, kazanın meydana geldiği tarih itibarıyla kişi başı 290.000 TL sağlık gideri teminatı ile kişi başı 290.000 TL sakatlanma teminatıyla sorumlu olan ZKTMSS poliçesini düzenleyen davalı ... Şirketinin, ZMSS poliçesini düzenleyen davalı ... AŞ'den önce sorumlu olduğu gözetilerek, davalı ... Şirketine açılan davanın kabulüne, ZKTMSS sağlık gideri teminatı ile sakatlanma teminatı limitlerini aşmayan zarardan dolayı sorumluluğu olmayan ZMSS poliçesini düzenleyen davalı ... AŞ'ye karşı açılan davanın reddine karar verilmesi gerekirken, yasal olanak bulunmadığı gözetilmeden ... poliçesini düzenleyen davalı ... Şirketi ile ZMSS poliçesini düzenleyen davalı ... AŞ'nin, davacı ...'in bedensel yaralanmasından kaynaklanan maddi zarardan müştereken ve müteselsilen sorumlu tutulmalarında isabet görülmemiştir.
HÜKÜM:Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere:I-Davalı ... Şirketi vekilinin yukarıda esas ve karar numarası yazılı ilk derece mahkemesinin hükmüne yönelik istinaf başvurusunun, HMK'nin 353/1 b/1'inci maddesi gereğince esastan reddine,II-Davalı ... AŞ vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne, yukarıda esas ve karar numarası belirtilen ilk derece mahkemesinin kararının, HMK'nin 353/1-b/2'nci maddesi gereğince düzeltilerek yeniden esas hakkında karar verilmek üzere kaldırılmasına, Buna göre:1-Davalı ... AŞ'ye karşı açılan maddi tazminat davasının reddine, 2-Diğer davalılara karşı açılan maddi tazminat davasının kabulüne, 22.570,26 TL geçici iş göremezlik tazminatı, 31.569,60 TL bakıcı gideri tazminatı, 52.601,21 TL sürekli iş geremezlik tazminatı olmak üzere toplam 106.741,07 TL maddi tazminatın; a-Davalılar ... Şirketi ve ...'den, dava dilekçesi ile talep edilen 10.000 TL yönünden kaza tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi, ıslah dilekçesiyle artırılan 96.741,07 TL yönünden ise kaza tarihinden itibaren işleyecek ticari temerrüt faiziyle birlikte,b-Davalı ...AŞ yönünden, poliçe limitleriyle sınırlı kalmak koşuluyla, dava dilekçesiyle talep edilen 10.000 TL'nin temerrüt tarihi olan 1/11/2016 gününden itibaren işleyecek yasal faizi, ıslah dilekçesiyle artırılan 32.000 TL'nin ise 1/11/2016 tarihinden itibaren işleyecek ticari temerrüt faiziyle birlikte,c-Davalı ... Şirketi yönünden, poliçe limitleriyle sınırlı kalmak koşuluyla, dava dilekçesiyle talep edilen 10.000 TL'nin temerrüt tarihi olan 7/9/2017 gününden itibaren işleyecek yasal faizi, ıslah dilekçesiyle artırılan 96.741,07 TL'nin ise 7/9/2017 tarihinden itibaren işleyecek ticari temerrüt faiziyle birlikte,Davalılar ... Şirketi, ..., ...AŞ ve ... Şirketinden müştereken ve müteselsilen tahsil edilerek davacıya verilmesine, 3-Davacının manevi tazminat davasının kısmen kabulüne, 10.000 TL manevi tazminatın kazanın meydana geldiği 12/5/2016 gününden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte, davalılar ... Şirketi ve ...'den müştereken ve müteselsilen tahsil edilerek davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin manevi tazminat talebinin reddine,4-Davalılar ...AŞ, ... AŞ ve ... Şirketine karşı açılan manevi tazminat davalarının, koşulları oluşmadığından reddine, 5-İstinaf nedeni olarak ileri sürülmediğinden, inceleme dışı kalan ilk derece mahkemesinin harç, vekâlet ücreti ve yargılama giderine ilişkin hüküm fıkraları yinelenerek;a-Harçlar Kanunu uyarınca alınması gereken 7.974,58 TL karar ve ilam harcından, peşin alınan 136,62 TL karar ve ilam harcı, ıslah/tamamlama harcı olarak alınan 330,42 TL olmak üzere toplam 467,04 TL karar ve ilam harcının mahsubu ile bakiye 7.507,54 TL karar ve ilam harcının, davalı ... Şirketinin 6.864,44 TL, davalı ...AŞ'nin ise 2.700 TL karar ve ilam harcıyla sınırlı sorumlu olmaları koşuluyla, davalılar ... Şirketi, ..., ... Şirketi ve...AŞ'den müştereken ve müteselsilen tahsil edilerek Hazine'ye gelir kaydına,b-Davacı tarafından sarf edilen başvurma harcı 31,40 TL, posta ve tebligat gideri 637,50 TL, bilirkişi ücreti 1.300 TL, ATK rapor gideri 1.400 TL olmak üzere toplam 3.368,90 TL yargılama giderinin davanın kabul ve ret oranına göre hesaplanan 2.876,16 TL yargılama masrafına, peşin ödenen 136,62 TL harç ıslah/tamamlama harcı olarak ödenen 330,42 TL eklenerek toplam 3.343,20 TL yargılama giderinin davalı ... Şirketinin 2.609,72 TL yargılama giderinden, davalı...AŞ'nin ise 1.026,86 TL yargılama gideri ile sınırlı sorumlu olmaları koşuluyla, davalılar ... Şirketi, ..., ... Şirketi ve ...AŞ'den müştereken ve müteselsilen tahsil edilerek davacıya verilmesine; 492,74 TL yargılama giderinin ise davacı üzerinde bırakılmasına,c-Maddi tazminat davası yönünden, ilk derece mahkemesinin hüküm tarihinde yürürlükte olan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi (AAÜT) uyarınca hesaplanan 14.090,40 TL vekâlet ücretinin davalı ...AŞ'nin 5.544,22 TL vekâlet ücreti ile sınırlı sorumlu olması koşuluyla, davalılar ... Şirketi, ..., ... Şirketi ve ...AŞ'den müştereken ve müteselsilen tahsil edilerek, vekil ile temsil edilen davacıya verilmesine, ç-Manevi tazminat davası yönünden, ilk derece mahkemesinin hüküm tarihinde yürürlükte olan AAÜT uyarınca belirlenen, aa-4.080 TL vekâlet ücretinin, davalılar ... Şirketi ve ...'den müştereken ve müteselsilen tahsil edilerek, vekil ile temsil edilen davacıya verilmesine, b-4.080 TL vekâlet ücretinin, davacı ...'den tahsil edilerek, vekille temsil edilen davalılar ... Şirketi ve ...'e verilmesine, cc-4.080 TL vekâlet ücretinin, davacı ...'den tahsil edilerek, vekille temsil edilen davalılar...AŞ, ... AŞ ve ... Şirketine verilmesine,6-Harcanmayan gider avansının HMK'nin 333'üncü maddesinin 1'inci fıkrası uyarınca ilk derece mahkemesince kendiliğinden yatıran tarafa geri verilmesine, III-İstinaf incelemesi bakımından ;1-Davalı ... AŞ tarafından peşin yatırılan istinaf karar ve ilam harcının, talep halinde ilk derece mahkemesi tarafından geri verilmesine, 2-İstinaf kanun yolu başvurusu nedeniyle davalı ... AŞ tarafından harcanan posta gideri 150 TL, istinaf kanun yolu başvuru harcı 162,10 TL olmak üzere toplam 312,10 TL yargılama giderinin, davacı ...'den tahsil edilerek, davalı ... AŞ'ye verilmesine,3-Harçlar Kanunu uyarınca alınması gereken 7.974,58 TL nispi istinaf karar ve ilam harcından, peşin alınan 1.716,25 TL karar ve ilam harcının mahsubu ile bakiye 6.258,33 TL karar ve ilam harcının davalı ... Şirketinden tahsili ile Hazine'ye gelir kaydına, 4-Davalı ... Şirketi tarafından istinaf başvuru nedeniyle sarf edilen yargılama giderinin üzerinde bırakılmasına, 5-İstinaf incelemesi duruşmalı yapılmadığından, vekâlet ücretine hükmedilmesine yer olmadığına, 6-İstinaf kanun yolu incelemesi için yatırılan gider avansından artan tutarın, HMK'nin 333'üncü maddesinin, 1'inci fıkrası uyarınca ilk derece mahkemesince, kendiliğinden yatıran tarafa geri verilmesine,Dair, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda HMK'nin 362/1-a maddesi gereğince kesin olmak üzere oy birliğiyle karar verildi. 6/3/2025