T.C. SAKARYA BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 7. HUKUK DAİRESİ Esas-Karar No: 2025/126 - 2025/371
T.C.
SAKARYA
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
7. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO\t: 2025/126
KARAR NO\t: 2025/371
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
BAŞKAN\t\t: ...
ÜYE\t\t: ...
ÜYE\t\t: ...
KATİP\t\t: ...
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ\t: KOCAELİ 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ\t: 13/11/2024
NUMARASI\t: 2023/493 Esas - 2024/601 Karar
DAVACI\t: 1- ERKPORT LİMAN HİZMETLERİ ANONİM ŞİRKETİ - Adalet Mah. Şehit Polis Fethi Sekin Cad. No:4/293 Bayraklı/İZMİR
\t 2- ASİ MARİTİME CORPORATION - Marshall ISLAND
VEKİLİ\t: Av. ...
DAVALI \t: HASIMSIZ
İLGİLİLER\t: 1-ONUR TAAHHÜT İNŞAAT TİC. VE SAN. A.Ş. - Mustafa Kemal Mah. 2118 Cad. B Blok N:4B Çankaya/ANKARA
VEKİLİ\t: Av. ...
\t: 2-ANADOLU ANONİM TÜRK SİGORTA A.Ş. - Rüzgarlıbahçe Mah. Çam Pınarı Sk. N:6 Kavacık Beykoz İSTANBUL
VEKİLİ\t: Av. ...
DAVA\t: Müşterek Avarya Dispeç Raporunun Onaylanması
DAVA TARİHİ\t: 16/10/2023
KARAR TARİHİ\t: 26/02/2025
KR. YAZIM TARİHİ\t: 26/02/2025
İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla HMK'nın 353. ve 356. maddeleri gereğince; dosya içeriğine ve kararın niteliğine göre sonuca etkili olmadığından duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkillerinin 19.10.2022 tarihinde Oyak NYK Roro Liman İşletmeleri A.Ş.
tarafından işletilen Yarımca limanında yükü ile gelmiş bulunan MV Namma Express
IMO:8009064 gemisinin sahibi ve işletici donatanı olduğunu, müvekkilinin malik donatanı oldukları MV Namma Express gemisi Cidde limanından 1 – 2 – 3 - 4 sayılı 4
adet konşimento tahtında Onur Taahhüt. İnş. Tic ve San A.Ş.‘ne ait ve kısmen de Anadolu
Sigorta A.Ş. ne sigortalı olan yükü ile Derince limanına doğru seyir halinde iken açık denizde
doğan arıza, kurtarma / çekilme, onarım sebepleriyle yapılan fedakarlıklar sonucunda
19.10.2022 tarihinde salimen varma limanı olan Yarımca Oyak NYK limanına gelerek faydalı
neticeyi sağlamış olması sonucunda yapılan fedakarlık miktarının gemi ile yük arasında
paylaştırılması amacıyla TTK 1272 ve devamı maddeleri hükümlerine göre müşterek
avarya ilan ettiğini, müşterek avarya ilanı üzerine gemi tarafı ile yük ilgilileri ve yük
sigortası arasında müşterek avarya hesaplaması olan dispeç raporunun Türkiye’de Msc
Marıne Sıgorta Ekspertiz Hizmetleri Ltd. Şti tarafından hazırlanması hususunda
15.12.2022 tarihli Yetki ve Görev Anlaşması yapıldığını, gemi ve yük taraflarının müştereken
atadıkları dispeççi tarafından 13.04.2023 tarihli ekli ve TTK. Md. 1281 ve devamı hükümleri
uyarınca HMK md. 382/2-e-12 gereği çekişmesiz yargı yoluyla Mahkemece
onaylanması istenilen ekli Müşterek Avarya Dispeç raporu düzenlendiğini, işbu ekli müşterek
avarya raporu dosyasında tüm gerekli evrak yer aldığını, TTK md. 1281/2 uyarınca
bildirim yapılarak duruşmaya ve dispeç raporunu incelemeye çağrılması gereken ilgililerin, Onur Taahhüt Taş. İnşaat Tic. ve San. A.Ş. ve Anadolu
Anonim Türk Sigorta Şirketi olduğunu, bu nedenlerle TTK madde 1281 ve devamı hükümlerine göre ilgililere de tebligat yapılmak ve ekli dispeç
raporunu incelemeye davet etmek suretiyle mübrez 13.04.2023 tarihli Müşterek Avarya
Dispeç Raporunun onaylanmasını talep ve dava etmiştir.
İlgili taraf Onur Taahhüt Taş. İnşaat Tic. ve San. A.Ş vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkiline ait yükün tamamı sigortalı olduğunu, sigorta kapsamı dışında yük bulunmadığını, müşterek avarya raporunda iş makinelerinin piyasa rayiç fiyatı makinelerin Türkiye'den ihracat
fatura değerleri üzerinden hesaplandığını, halbuki gelinen aşamada müvekkiline ait yük olan iş
makineleri yıllar önce muhtelif projelerde kullanılmak üzere Suudi Arabistan'a gönderilen, yıllardır
suudi arabistan'ın çöl şartları altında çalıştırılmış, yıllanmış ve oldukça eskimiş makineler olduğunu, bu
nedenle yükün raporda hesaplanan piyasa rayiç değerine itiraz ettiklerini, yükün mevcut değerinin sigorta poliçesinde belirtilen değerin çok daha altında olduğunu, müşterek avaryayı ve raporu kabul
anlamına gelmemekle birlikte talebin sigortalı şirkete yöneltilmesi gerektiğini, müvekkili şirket
bakımında pasif husumet yokluğundan davanın reddini, gemi navlununa konu iş makineleri
ve ekipmanlar müvekkili Onur Taahhüt Taşımacılık İnş. Tic. Ve San. A.ş.'ye ait olduğunu, 2011- 2018
yılları arasında müvekkilinin Suudi Arabistan'da devam eden muhtelif projelerinde kullanılmak üzere
sevk edilmiş makineler olduğunu, bu iş makineleri ve ekipmanlar
Türkiye'ye geri getirilirken aracı banka olmadan bedelsiz olarak sevk edildiğini, beyannamedeki
açıklamada da “Mersin, Derince,
Gemlik Esenboğa ve Ankara Gümrük Müdürlüklerinin muhtelif tarih ve sayılı beyannameleri
ile geçici çıkışı yapılan makinelerden bir kısmının süresi içerisinde giriş işlemi dendiğini,
Nesma & Partners Co firmasının 01.08.2022 tarih ve EXP 1021 numaralı faturasında belirtilen 76 adet iş makinesi ve ekipmana ilişkin 7.638.500 USD değer, makinelerin ihraç edildiği yıl
içerisindeki sıfır ve yenilenmiş, çalışır durumdaki rayiç bedelleri olduğu, EXP 1022 nolu faturaya konu 7 adet
makine ise bakım ve tamir edilmek üzere 2006/12 Say. D.İ.İ hakkında Tebliğin 14/1-D maddesine
istinaden ithal edildiğini, yeni iş makine ve
ekipmanlar, Suudi Arabistan'da çöl, tuz ve kötü arazi koşullarında bir çok projede yıllarca
kullanıldıktan sonra (5 yıl ile 11 yıl arasında) gayri faal, çalışma kabiliyetini kaybetmiş veya ekonomik
ömrünü tamamlamış olarak geri geldiğini, bu makine ve ekipmanların ihracat tarihindeki piyasa
değerinden değerlendirilmesi mümkün olmadığını, bu makinelerin müvekkili diğer projelerinde
kullanılabilecek durumda olmadığı için Türkiye'ye getirilmek durumunda kalındığını, Mn Namma Express gemisine Suudi Arabistan'ın Cidde Limanı'nda, 21.06.2022 tarihli Recap Of Fixture (Charter Party) ile 1,2,3 ve 4 numaralı konşimentolar kapsamında, EXP 1021 numaralı
faturaya konu 76 adet ile EXP 1022 nolu faturaya konu 7 adet makine ve ekipman olmak üzere toplam
83 adet 1.843.170 mton muhtelif iş makinesi ve inşaat makineleri yüklendiğini, Türkiye Oyak yarımca
Ro-Ro limanından 83 adet 1.843,170 mton Muhtelif iş makinesi ve inşaat makineleri tahliye
edildiğini, ilgili iş makinesi ve ekipmanların tümü, 09/08/2022 -141457322 nolu poliçe ile Anadolu
Sigorta tarafından sigortalandığını, bu sigortaya ve müşterek avarya dispeç raporuna konu 83 parça iş makinesi araçların genel
durumları ve hasarları değerlendirilmek suretiyle 5.188.000,00 USD olarak sigorta ettirildiğini, bu
tutar dahi 83 adet iş makinesi ve ekipmanın mevcut durumu gözetildiğinde, makinelerinin güncel rayiç
değerinin çok daha üzerinde bir tutar olduğunu, nitekim ilgili iş makineleri ve ekipmanlar, 2. El olup, zor
iklim şartlarında kullanılmış, ağır hasar almış, arızalı ve kendi imkanları ile hareket edemeyen makine
ve ekipmanlar olduğunu, bu nedenlerle dava şartı arabuluculuğa başvurulmadığından davanın dava şartı yokluğundan reddine,
davacıların TTK m.1281/1 uyarınca ilgili sıfatına haiz olup olmadığının tespiti için ilgili evrakların
talep edilmesi, ilgili olmayan tarafın aktif dava ehliyeti yokluğundan davasının reddine,
davacılardan Asi Maritime yabancı tüzelkişi olmakla mahkemece belirlenecek teminatının
yatırılması için kesin süre verilerek bu süre içerisinde teminatın yatırılmaması halinde davanın
usulden reddine karar verilmesine , dava yetkisiz mahkemede ikame edildiğinden yetkisizlik kararı tesis edilmesine, tahkim ilk itirazının kabulü ile dava dilekçesinin usulden reddi ve mahkemenin görevsizliğine,
davanın zamanaşımı nedeniyle reddine,
bu talepleri kabul görmezse, davaya ve müşterek garamiye konu iş makineleri ve ekipmanların
güncel değerleri üzerinden keşif ve bilirkişi incelemesi yapılmasına, güncel toplam değer üzerinden
harcın tamamlatılmasına karar verilmesini talep ve beyan etmiştir.
\t
İlgili firma Anadolu Sigorta T.A.Ş.
cevap dilekçesinde özetle; Müvekkili Şirket nezdinde 141457322 numaralı Nakliyat Emtea Taşıma Poliçesi ile
sigortalı olduğunu, işbu poliçenin varlığı her hasarın otomatik olarak ödenecek olduğu anlamına
gelmediğini, müvekkili Şirket'in sorumluluğu poliçe özel ve genel şartları ile sınırlı olduğunu, müvekkili şirket nezdinde sigortalıya ait abonman sigorta poliçesi bulunduğunu, abonman
sigorta poliçesinin 7. A. Maddesine göre sevkiyatı gerçekleştirecek geminin Institute
Classification Clause 01.01.01'e göre klaslı olması ve P&I kulüp sigortasına sahip olması
gerektiğini, Klası ve/veya P&I sigortası olmayan ya da 40 yaş üzerindeki gemiler ile
yapılacak sevkiyatlar sigorta teminatı dışında olduğunu, poliçede, \"Türk Loydu ve aşağıda isimleri
yer alanlar dışındaki klas kuruluşlarınca klaslanmış gemilerle gerçekleştirilecek sevkiyatlar
için sigorta teminatı verilmeyeceği özel şartı bulunduğunu, Klas belgesinin alındığı
kuruluş olan Overseas Marine Certification Services (OMCS) ise bu firmalar arasında
bulunmadığını, bu nedenle sigortalı tarafından poliçe özel şartına aykırılık Abonman
poliçenin 7. maddesine göre emtianın taşındığı geminin belli özellikleri sağlaması
gerektiğini, bu şartlardan biri de geminin uygunluğunu belirten, geçerli kuruluşlar
tarafından verilen klas belgesi olduğunu, sigortalı poliçenin hasar tarihinden önce klasının değiştiği
ve klas belgesinin poliçede teminat verilmeyen bir kurum tarafından düzenlendiği tespit
edildiğini, sigortalı şirket tarafından geminin hangi kuruluş tarafından klas belgesi
düzenlettirildiği hakkında Müvekkili Şirket'e bilgilendirmede bulunulmadığını, bu anlamda
bilgilendirme yükümlülüğü ihlal edildiğini, bu anlamda poliçe özel şartına aykırı bir davranış
sergilenmiş olup, meydana gelen hasar poliçe teminatı dışında olduğunu, Müvekkil Şirket'e
30.08.2022 tarihinde meydana gelen hasar ile ilgili olarak ihbarda bulunulduğunu, davanın
açılış tarihi yani talep tarihi esas alındığında, müşterek avarya alacağı garame payı, TTK m.
1285'e göre zaman aşımına uğramış durumda olduğunu, bu nedenle dispeç raporunda yer alan
alacak kalemleri bakımından öncelikle zaman aşımı itirazları olduğunu, TTK m.
1285'e göre müşterek avarya garame payı alacağı 1 yıl içerisinde zaman aşımına
uğradığını, davaya konu hasarda 1 yıllık süre dolduğunu, müşterek avarya dispeç raporunda yapılan hesaplama fahiş ve hatalı olduğunu, hesaplanan zarar miktarı fahiş olarak hesaplandığını, poliçede eksik sigorta ve muafiyet
düzenlemesi bulunduğunu, hasarın kabulü anlamına gelmemek kaydı ile yeniden
hesaplama yapılarak tüm tarafların sorumluluğunun ayrıca belirlenmesi gerektiğini, müşterek avarya koşullarının gerçekleşip gerçekleşmediğinin de araştırılması
gerektiğini, müşterek avarya komiseri atanmasına ilişkin yetkilendirme ve
görevlendirme anlaşmasında avarya komiserinin yani dispeççinin \"olayda donatanın
müşterek avaryaya kusuruyla yol açıp açmadığı\" hususunu da saptayacağı açıkça
belirtildiğini, hazırlanan dispeç raporunda donatanın müşterek
avaryaya kusuruyla yol açıp açmadığı hususunun değerlendirmeye alınmadığı görüldüğünü, rapor bu yönüyle de eksik olduğunu, bu nedenlerle davanın reddini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI ÖZETİ:
İlk derece mahkemesince; \"...Davanın KABULÜNE, 13/04/2023 tarihli müşterek avarya dispeçör raporunun TTK'nın 1281. maddesi uyarınca TASDİKİNE,...\" şeklinde hüküm kurulmuştur.
İlk derece mahkemesince verilen karara karşı ilgililer Anadolu Anonim Türk Sigorta Şirketi ve Onur Taahhüt Taş. İnş. Tic. ve San. A.Ş. vekili tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur.
İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ:
İlgili Anadolu Anonim Türk Sigorta Şirketi vekili istinaf dilekçesinde özetle; ilgili şirketin duruşmaya usulüne uygun bir biçimde çağrılmadığını, raporun ilgili şirket yönünden reddine karar verilmesi gerektiğini, talebin teminat dışında olduğunu, zaman aşımı itirazlarının değerlendirilmediğini, kusur değerlendirmesinin yapılmadığını, hesaplamanın fahiş ve hatalı olduğunu belirterek; istinaf taleplerinin kabulüne, yerel mahkeme kararının kaldırılmasına karar verilmesi talebiyle istinaf yoluna başvurmuştur.
İlgili Onur Taahhüt Taş. İnş. Tic. ve San. A.Ş. vekili istinaf dilekçesinde özetle; usule ilişkin beyanlarının tam ve gereği gibi değerlendirilmeden, usul ve yasaya aykırı şekilde karar tesis edildiğini, dava kapsamında dava şartı arabuluculuğa başvurulmadığından davanın dava şartı yokluğundan reddine karar verilmesi gerektiğini, davacılardan Asi Maritime yabancı tüzel kişi olup MÖHUK m.48 uyarınca teminat gösterme zorunluluğu bulunmasına rağmen mahkemece teminat gösterilmesine karar verilmediği gibi davacıların/talep edenlerin aktif dava ehliyetlerinin mevcut olup olmadığının da araştırılmadığını, davanın yetkisiz mahkemede ikame edildiğini, taşıma sözleşmesinde tahkim klozu bulunmakta olup, tahkim ilk itirazının da reddedilmesinin de hukuka uyarlık bulunmadığını, Dispeç raporuna itirazlarının hiçbir şekilde değerlendirilmediğini, salt dispeç raporu copy-paste yapılmak suretiyle hazırlanan, oldukça eksik, kendi içerisinde çelişkili ve hatalı bir şekilde hazırlanan, denetime elverişli olmayan, maddi olaya ve hukuka aykırı bilirkişi raporunun hükme esas alındığını belirterek; istinaf taleplerinin kabulüne, yerel mahkeme kararının kaldırılmasına karar verilmesi talebiyle istinaf yoluna başvurmuştur.
Davacılar vekili cevap dilekçesinde özetle; \"çekişmesiz yargı” niteliği taşıyan dispeç raporu onayı davası “ilgililerinin” davada taraf sıfatı olmayıp, istinaf haklarının bulunmadığını, HMK m. 387'nin açık hükmü karşısında davanın tarafı olmayan ilgililerin istinaf taleplerinin süresinde olmadığını, davanın TTK m. 1285 'de öngörülmüş 1 yıllık süre içerisinde açıldığını, zaman aşımı itirazının varit olmadığını, dispeç raporunun onaylanmasında yetkili mahkemenin Varma Limanı Mahkemesi olduğunu, çekişmesiz ve hasımsız yargıda tahkim olmayacağını, bizatihi kendisi “hakem - bilirkişilik” niteliğindeki dispeç raporu onaylanmasının tahkim konusu olamayacağını, “çekişmesiz yargı” niteliği taşıyan dispeç raporunun onayının arabuluculuğa tabi olmadığını belirterek; haksız istinaf başvurusunun reddine karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLER:Kocaeli 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 13/11/2024 tarih, 2023/493 Esas - 2024/601 Karar sayılı kararı ve tüm dosya kapsamı.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Dava müşterek avarya dispeç raporunun onaylanması talebine ilişkindir.
İlk derece mahkemesince talebin kabulüne karar verilmiştir.
İlk derece mahkemesi kararına karşı ilgililer Anadolu Anonim Türk Sigorta A.Ş. ve Onur Taahhüt Taş. İnş. Tic. ve San. A.Ş. vekilleri tarafından istinaf başvurusu yapılmıştır.
İnceleme; 6100 sayılı HMK.'nIn 355. madde hükmü uyarınca, istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.
Dosyanın incelenmesinde; Davacılardan Asi Maritime Corparation’ın maliki, diğer davacının da sefer için gemiyi tahsis alan kişi olduğu, dolayısıyla donatanı olduğu MV Namma Exspress isimli geminin Cidde Limanı’ndan Derince Limanı’na seyri sırasında arızalandığı, kurtarma ve onarım masrafları nedeniyle yapılan fedakarlıklar sonucunda 19.10.2022 tarihinde varma limanı olan Yarımca Oak NYK limanına gelerek faydalı neticeyi sağlamış olduğu, bu nedenle yapılan fedakarlığın gemi ile yük arasında paylaştırılması amacıyla müşterek avarya ilan edildiği, davacı ve ilgililerce dispeç raporu hazırlanması hususunda anlaşma yapıldığı, anılan dispeç raporunun tasdiki amacıyla eldeki talebin yapıldığı, mahkemece talebin kabulüne karar verildiği, karara karşı ilgililer Anadolu Anonim Türk Sigorta A.Ş. ve Onur Taahhüt Taş. İnş. Tic. ve San. A.Ş. vekilleri tarafından istinaf başvurusu yapıldığı görülmüştür.
Ortak bir deniz sergüzeştine atılmış olan gemiyi, yükü, diğer eşyayı ve navlunu birlikte tehdit eden bir tehlikeden onları korumak amacıyla ve makul bir hareket tarzı oluşturacak şekilde, bile bile olağanüstü bir fedakârlık yapılması veya olağanüstü bir gidere katlanılması hâlinde “müşterek avarya hareketi” var sayılır ve bu hareketin doğrudan doğruya sonucu olan zarar ve giderler müşterek avarya olarak kabul edilir. Müşterek avaryadan sayılacak bir giderin yapılmaması için göze alınan her fazla gider de, başka ilgililer bu fazla giderlerden faydalansalar bile, önlenmiş olan giderin tutarına kadar, müşterek avarya garamesine girer. Müşterek avarya garamesine giren zarar ve giderler gemi, yük, navlun ve diğer eşya arasında 6102 sayılı yasanın 1272 vd maddeleri hükümlerine göre paylaşılır. (6102 sayılı yasanın 1272.maddesi)
Taraflarca başka bir husus kararlaştırılmamış olduğu takdirde, müşterek avarya garamesi, Milletlerarası Denizcilik Komitesi tarafından hazırlanarak, bu madde hükmüne göre Türkçe’ye çevrilip yayımlanmış olan en son tarihli York-Anvers Kurallarına tabidir. (6102 sayılı yasanın 1273/1.maddesi)
Müşterek avarya garame paylarının kişisel borçluları, garameye girecek olan geminin müşterek avarya hareketinin meydana geldiği andaki donatanı, navlunun boşaltma tarihindeki alacaklısı ve diğer eşyanın boşaltma tarihindeki malikidir. Garameye girecek eşyanın gönderileni, eşyayı teslim alırken bunlara bir garame payı düşmüş olduğunu biliyor ise, bu pay için eşya teslim edilmiş olmasaydı o eşyanın paraya çevrilmesi hâlinde garame payı ne oranda ödenecek idiyse o oranda eşyanın teslim zamanındaki değerine kadar şahsen sorumludur. (6102 sayılı yasanın 1274.maddesi)
Sigortacılar dâhil olmak üzere ilgililer, 1279 uncu maddede yazılı yerdeki mahkemeden dispeçin onaylanmasını isteyebilecekleri gibi avarya türüne veya hesaplarına itiraz da edebilirler. Dilekçede duruşmaya çağrılacak olan ilgililerin ad ve soyadları bildirilir. Dilekçe üzerine mahkeme, dispeççiden, dispeç ile istemleri ispatlayan belgeleri ister; bu belgelerin tamamlanmasına gerek görülürse, ibrazını onları elinde bulunduranlara emreder. İlgililerin hepsi duruşmaya çağrılır. Çağrıda, dispeç ile istemleri ispatlayan belgelerin mahkeme kaleminde incelenebileceği ve çağrılanın daha önce de dispeçe karşı mahkemede itirazda bulunabileceği, belirli günde gelmediği takdirde dispeçe onay vermiş sayılacağı yazılır. Çağrının duruşma gününden en az on beş gün önce ilgililere tebliğ edilmesi gerekir. Dispeç raporuna itirazın, en geç ilk celsede, hiçbir tereddüte yer bırakmayacak şekilde açık ve etraflı olarak yapılması zorunludur. Haklı sebepler dolayısıyla bu mümkün olmazsa, hâkim ilgiliye itirazını bildirmek üzere bir defalık uygun bir süre verir. İlk oturumda veya en geç hâkim tarafından verilecek süre içinde gereği gibi açık ve ayrıntılı şekilde bildirilmemiş olan itiraz yapılmamış sayılır. (6102 sayılı yasanın 1281.maddesi)
Belirlenen günde hazır bulunanlarla duruşma yapılır. Dispeçe karşı, duruşmada veya daha önce bir itiraz yapılmamış olduğu takdirde dispeç onaylanır. İtiraz yapılmışsa ilgililer dinlenir. İtirazın yerinde olduğu görülür veya başka surette bir anlaşmaya varılırsa dispeç buna göre düzeltilerek onaylanır. İtirazın hemen karara bağlanması imkânının bulunmaması hâlinde, dispeç raporunun itirazın kapsamı dışında kalan kısımları, ayrı bir kararla onaylanır ve itiraz edilen kısım hakkında duruşmaya devam olunur. (6102 sayılı yasanın 1282.maddesi)
Müşterek avarya garame payı alacakları bir yılda zaman aşımına uğrar. Zaman aşımı, geminin 1279 uncu maddede belirtilen yere vardığı tarihten itibaren işlemeye başlar. (6102 sayılı yasanın 1285.maddesi)
Somut olayda; Davacılardan Asi Maritime Corparation’ın maliki, diğer davacının da sefer için gemiyi tahsis alan kişi olduğu, dolayısıyla 6102 sayılı yasanın 1061/2.maddesi gereği donatanı olduğu MV Namma Exspress isimli geminin Cidde Limanı’ndan Derince Limanı’na seyri sırasında arızalandığı, 13.08.2022 tarihinde King Abdullah Limanında tamir ve bakım yapıldığı, 25.08.2022 tarihinde Safaga Limanı açıklarında iken geminin ana makinelerinde arıza meydana geldiği ve drifte başladığı, geminin çekilmesi ve tamirinin yapılmasına müteakip yeniden yola çıktığı,12.10.2022 tarihinde yeniden arızalandığı,19.10.2022 tarihinde Yarımca Oyak Limanına gelerek tahliye operasyonu başladığı ve müşterek avarya ilan edildiği görülmüştür.
Eldeki talebin çekişmesiz yargı işi olması ve 6102 sayılı yasanın 5/A maddesinde sayılan davalardan olmadığı anlaşıldığından eldeki olayda zorunlu arabuluculuk dava şartının bulunmadığı yönündeki mahkeme tespiti yerindedir.
6102 sayılı yasanın 1279.maddesine göre dispeç tespitinin yapılacağı yerin varma yerinde, eğer buraya varılmazsa yolculuğun bittiği limanda yapılacağının düzenlendiği, aynı yasanın 1281/1.maddesinde de 1279.maddedeki yerdeki mahkemeden dispeç raporunun onaylanmasının isteneceğinin düzenlendiği, eldeki olayda varma limanının Derince olduğu ve gemi yolculuğunun sona erdiği limanın da Yarımca Limanı olduğu, dolayısıyla her iki limanın da Kocaeli sınırlarında olduğu, Kocaeli mahkemelerinin eldeki olayda yetkili olduğu anlaşılmaktadır.
5718 sayılı MÖHUK 48.maddesine göre; Türk mahkemesinde dava açan, davaya katılan veya icra takibinde bulunan yabancı gerçek ve tüzel kişiler, yargılama ve takip giderleriyle karşı tarafın zarar ve ziyanını karşılamak üzere mahkemenin belirleyeceği teminatı göstermek zorundadır. Eldeki olayda davacılardan Erkport Liman Hizmetleri A.Ş.’nin Türk Kanunlarına göre kurulan bir tüzel kişi olduğu, diğer davacının Marshall Adaları menşeili şirket olduğu görülmüştür. 5718 sayılı MÖHUK 48.maddesine göre yargılama ve takip giderleriyle karşı tarafın zarar ve ziyanını karşılamak üzere teminat aranmış olup, eldeki olayda yargılamanın çekişmesiz yargı işi olması ve çekişmeli yargıdaki gibi karşı tarafın bulunmadığı, davanın niteliği gereği yargılama giderlerinin davacı tarafından karşılandığı ve diğer davacının Türk Kanunlarına göre kurulmuş bir tüzel kişilik olması nedeniyle eldeki olayda teminat şartının aranmayacağı anlaşılmaktadır.
6100 sayılı yasanın 408/1.maddesine göre; taşınmaz mallar üzerindeki ayni haklardan veya iki tarafın iradelerine tabi olmayan işlerden kaynaklanan uyuşmazlıklar tahkime elverişli değildir. Eldeki olayda dispeç raporunun onaylanması işi 6100 sayılı yasanın 382.maddesinde sayılan çekişmesiz yargı işlerinden olup, tarafların dava konusu üzerinde kabul veya sulh yolu ile serbestçe tasarruf edemeyecekleri hallerde, tahkim mümkün değildir. (Yargıtay 15. Hukuk Dairesinin 29.06.2020 tarihli ve 2019/3450 E., 2020/1932 K. sayılı kararı) Bu nedenle eldeki olayda tahkime yönelik itirazların yerinde olmadığı anlaşılmıştır.
6102 sayılı yasanın 1285.maddesine göre müşterek avarya garame payı alacakları bir yılda zaman aşımına uğrar. zaman aşımı, geminin 1279 uncu maddede belirtilen yere vardığı tarihten itibaren işlemeye başlar. Eldeki olayda geminin 19.10.2022 tarihinde limana vardığı, eldeki davanın ise 16.10.2023 tarihinde açıldığı, dolayısıyla zaman aşımı süresinin dolmadığı anlaşılmıştır.
Mahkemece davacı ve ilgililerin duruşmaya davet edilerek dispeç raporuna karşı beyan ve itirazları alınarak dosya bilirkişi heyetine gönderilmiştir. Dosyaya gelen 20.06.2024 tarihli heyet raporuna ve 13.04.2023 tarihli müşterek avarya dispeçör raporu ve eklerine göre; MV Namma Exspress isimli geminin Cidde Limanı’ndan Derince Limanı’na seyri sırasında arızalandığı, 13.08.2022 tarihinde King Abdullah Limanında tamir ve bakım yapıldığı, 25.08.2022 tarihinde Safaga Limanı açıklarında iken geminin ana makinelerinde arıza meydana geldiği ve drifte başladığı, geminin çekilmesi ve tamirinin yapılmasına müteakip yeniden yola çıktığı,12.10.2022 tarihinde yeniden arızalandığı,19.10.2022 tarihinde Yarımca Oyak Limanına gelerek tahliye operasyonu başladığı ve müşterek avarya ilan edildiği, olaya uygulanması gereken 6102 sayılı yasanın 1273.maddesine göre eldeki olayda son tarihli York-Anvers Kurallarının uygulanacağı, 2016 tarihli York Anvers Kuralları Üstün Kural A ve Kural X’a göre hangi masrafların müşterek avarya olarak kabul edileceğinin belirlendiği, dispeç raporunda belirlenen geminin ana makinesinin tamiri, geminin ve personelinin korunması amacıyla geminin Süveyş Limanı açıklarına çekilmesi için yapılan masraflar, Kural XI’e göre personel masrafları, dispeçör ücretinin avaryaya dahil edildiği, çekilme nedeniyle sağlanan faydanın toplam masraftan düşülerek yapılan hesaplamada toplam avaryanın 327.614,82 USD olduğu görülmüştür. 6102 sayılı yasanın 1274.maddesi ve York Anvers Kuralları gereği avaryaya konu kıymetlerin geminin hasarsız bedelinin, gemide taşınan emtianın olduğu, geminin rayiç bedelinin dispeç raporunda 28.06.2022 tarihli satın alma faturasına göre hesaplandığı, yine emtianın bedelinin ise ilgili Onur Taahhüt Taş. İnş. Tic. Ve San. A.Ş. tarafından düzenlenen fatura bedellerine göre belirlendiği, garame paylarının buna göre dağıtıldığı, navlun bedellerinin ilgili Onur Taahhüt Taş. İnş. Tic. ve San. A.Ş. tarafından belirlendiği ve hesaplamanın buna göre yapıldığı nazara alındığında ilgilinin taşınan iş makinesi bedellerinin yüksek olduğu yönündeki iddiasının yerinde olmadığı, yine dosyaya sunulan sigorta poliçesi ve bilirkişi tespitleri nazara alındığında dispeç raporunun yerinde olduğu ve mahkemece talebin kabulüne karar verilmesinin isabetli olduğu anlaşılmıştır.
Tüm bu açıklamalara, dosya kapsamına, kararın dayandığı delillerle, yasaya uygun gerektirici nedenlere, delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına ileri sürülen istinaf sebepleri dikkate alındığında; mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmamasına, HMK'nın 355. maddesi uyarınca; kamu düzenine ilişkin konularda da kararın esasına etkili bir aykırılık bulunmaması nazara alınarak, istinaf yoluna başvuran ilgililerin istinaf sebepleri yerinde görülmediğinden istinaf başvurusunun esastan reddine verilmesi gerekmiştir.
H Ü K Ü M: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-HMK'nın 353/1-b.1 maddesi uyarınca; ilgililerin istinaf başvurusunun ayrı ayrı ESASTAN REDDİNE,
2-İstinaf kanun yoluna başvurma harcının hazineye gelir kaydına,
3-İlgili Anadolu Anonim Türk Sigorta Şirketi yönünden alınması gereken harç peşin alındığından, yeniden harç alınmasına yer olmadığına; İlgili Onur Taahhüt Taş. İnş. Tic. ve San. A.Ş. yönünden alınması gereken 615,40-TL istinaf karar harcından, istinafa gelirken peşin alınan 427,60-TL'nin mahsubu ile kalan 187,80-TL istinaf karar harcının ilgili Onur Taahhüt Taş. İnş. Tic. ve San. A.Ş.den alınarak hazineye irat kaydına, harç tahsili ve harç tahsil müzekkeresi yazılması işlemlerinin HMK'nın 302/5 maddesi uyarınca ilk derece mahkemesi tarafından yerine getirilmesine,
4-İstinaf eden tarafından istinaf kanun yoluna başvuru için yapılan masrafların kendi üzerinde bırakılmasına,
5-İstinaf eden tarafından yatırılan istinaf avansından kullanılmayan kısmının HMK'nın 333. maddesi uyarınca; karar kesinleştikten sonra ilk derece mahkemesince istinaf edene iadesine,
6-İstinaf incelemesi duruşmalı yapılmadığından vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,
7-6100 sayılı HMK'nın 359/4 maddesi uyarınca; kararın ilk derece mahkemesince taraflara tebliğine,
8-Dosyanın mahkemesine gönderilmesine,
İlişkin; 6100 sayılı HMK'nın 362. maddesi gereğince dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda KESİN olmak üzere oy birliği ile karar verildi.26/02/2025
\t\t\t\t
...
Başkan ...
¸e-imzalıdır
...
Üye ...
¸e-imzalıdır
...
Üye ...
¸e-imzalıdır
...
Katip ...
¸e-imzalıdır
* Bu belge, 5070 sayılı Kanun hükümlerine uygun olarak elektronik imza ile imzalanmıştır.*