T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
13. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO: 2022/1940 Esas
KARAR NO: 2025/506 Karar
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: BAKIRKÖY 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
NUMARASI: 2021/722 Esas - 2022/521 Karar
KARAR TARİHİ: 23/05/2022
DAVA: Alacak (Ticari Satımdan Kaynaklanan)
KARAR TARİHİ: 27/03/2025
İlk derece Mahkemesinde yapılan inceleme sonucunda verilen karara karşı istinaf kanun yoluna başvurulmuş olmakla dava dosyası incelendi:
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMASININ ÖZETİ: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkili şirket ile davalı arasında yapılan sözleşmeye göre davalı şirket ile A kalite kömürün ithalatı için anlaşmış olmasına rağmen B kalite kömürün ithal edildiği müvekkili şirketçe anlaşılmış olduğunu, müvekkili şirketçe ithal edilen kömürler davalı şirkete iade edildiğini ancak davalı tarafça müvekkili şirketin yapmış masraflar ve ithal kömürlerin ücreti ödenmediğinden dolayı; 16.09.2020 tarih, ... nolu 7.978,80 USD(Amerikan Doları) bedelli faturanın, ... Tarafından 16/09/2020 tarih, ... Mmüşteri numaralı, 4110/2020 belge numaralı, 1.502,36 USD(Amerikan Doları) bedelli faturanın, müvekkil şirketin ... Bankası Zafer Şubesi ... IBAN numaralı hesabından ... şirketinin ... Bankasındaki hesabına 06.10.2020 tarihinde havale edilen 24,41 EURO, Mersin Gümrük Müdürlüğü tarafından 09/10/2020 tarih ... referans numaralı, ... gümrük beyanname numaralı gümrük beyannamenin ücreti olan 16.150,00 TL gümrük vergisi ve 18,10 TL damga vergisinin, 10/10/2020 tarih ... fatura nolu, 483,80 TL bedelli faturanın, 09/10.2020 tarih, ... fatura nolu 332,66 USD(Amerikan Doları) bedelli faturanın, 12/10.2020 tarih, ... fatura nolu 76,70 USD(Amerikan Doları) bedelli faturanın, 12/10.2020 tarih, ... fatura nolu 160,00 USD(Amerikan Doları) bedelli faturanın, 12/10/2020 tarih, ... fatura nolu 404,74 TL bedelli fatura, 12/10/2020 tarih, ... fatura nolu 3.265,72 TL bedelli faturanın, 12/10/2020 tarih, ... fatura nolu 245,44 TL bedelli faturanın, 10/10/2020 tarih, ... fatura nolu 2.714,00 TL bedelli faturanın tahsilinin talep edildiği, bu nedenlerle Davalı şirket tarafından iade alınan ancak bedeli müvekkili şirkete ödenmeyen 7.978,80 USD(Amerikan Doları)nin dava tarihinden itibaren devlet bankalarının USD(Amerikan Doları) ile açılmış bir yıl vadeli mevduat hesabına ödediği en yüksek faizi ile tahsiline, söz konusu ithal mangal kömürlerin ithalatı için müvekkili şirket tarafından yapılan 2.071,72 USD(Amerikan Doları) masrafın dava tarihinden itibaren devlet bankalarının USD(Amerikan Doları) ile açılmış bir yıl vadeli mevduat hesabına ödediği en yüksek faizi ile birlikte tahsiline, söz konusu ithal mangal kömürlerin ithalatı için müvekkili şirket tarafından yapılan 23.281,80 TL masrafın dava tarihinden itibaren avans faizleri ile birlikte tahsiline, söz konusu ithal mangal kömürlerin ithalatı için müvekkili şirket tarafından yapılan 24,41 EURO masrafın dava tarihinden itibaren devlet bankalarının EURO ile açılmış bir yıl vadeli mevduat hesabına ödediği en yüksek faizi ile birlikte tahsiline, muhakeme masrafları ve ücret-i vekaletin karşı tarafa tahmiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir. Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkili şirketin mangal kömürlerini Küba'da teslim (Fob) olacak şekilde sattığını, davacı şirketin faturaya süresinde itiraz etmediğini, TTK 'da tacirler arasında yapılacak yazışmaların ve ayıp ihbarının ne şekilde yapılacağının açıkca belli olduğunu, davacı şirketin malları iade ettiğine ilişkin iddialarının tamemen gerçek dışı olduğunu, davacı tarafın nakliye sürecinde yaptığı masrafları hukuka aykırı olarak talep ettiğini, davacının kötü niyetli olduğunu, davacı tarafça talep edilen faiz oranlarının fahiş olduğunu, bu nedenlerle davanın reddine, yargılama gideri ve vekalet ücretinin davacıya yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİNİN KARARININ ÖZETİ: İlk Derece Mahkemesi 23/05/2022 Tarih ve 2021/722 Esas-2022/521 Karar sayılı kararında; \"...Taraflar arasında kömür alım satımı konusunda bir ihtilaf bulunmamaktadır. Davacının iddiası satın alınan kömürlerin ayıplı olmasından ziyade A nitelik yerine B nitelikte olduğu ve bu husunun sözleşmeye aykırı olduğu noktasındadır. Ne var ki davacı tarafça söz konusu iddiayı destekler nitelikte dosya kapsamına taraflar arasında akdedilen bir sözleşme sunulmadığı gibi, beyanlardan da böyle bir yazılı sözleşmenin bulunmadığı anlaşılmıştır. Böyle bir durumda ayıp araştırması yerine sözleşmeye aykırılık olup olmadığı hususu değerlendirilmelidir. Dosya kapsamında sözleşme bulunmadığından davacı iddialarının bu konuda desteksiz kaldığı anlaşılmıştır. Davacı tarafça söz konusu kömürlerin davacı taraf isteği doğrultusunda dava dışı 3. Kişiye teslim edildiği iddia edilmişse de yapılan yazışmalar neticesinde kömürlerin davacı tarafça dava dışı ... firmasına teslim edildiği, dava dışı ... firmasının da davacıdan teslim alınan kömürler dolayısıyla kendisine ödeme yapılacağından bahsile fatura kesilmesini talep etmesine rağmen davacı tarafça işlem yapılmadığından bahisle yanıt verdiği, davacının bu sebeple kömürlerin davalıya teslimi yapıldığına ilişkin iddiasının da ispata muhtaç olduğu, söz konusu iddiaların soyut nitelikte kaldığı dikkate alınarak \"tevehhüme itibâr yoktur\" (soyut beyana itibar edilemez-Mecelle-i Ahkâm-ı Adliyye) kuralı gereği dava hakkında aşağıdaki şekilde karar vermek gerekmiştir....\"gerekçesi ile, ''DAVANIN REDDİNE,'' karar verilmiş ve karara karşı davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.
İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ: Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; müvekkil şirketin, davalı şirket ile A kalite ithal mangal kömürün ithalatı için anlaştığını, Küba’dan ithal edilen mangal kömürleri için müvekkil şirketin bir takım masraflar yaptığını, ithal mangal kömürleri geldiğinde müvekkil şirketçe kontrol edildiğini ve kömürlerin B kalite olduğunun anlaşıldığını, Davalı şirket tarafından sözleşmeye aykırı olarak B kalite mangal kömürü ithal edildiği için müvekkili şirketçe ithal mangal kömürlerinin davalı şirkete iade edildiğini, müvekkil şirketçe iade faturası kesildiğini, ancak müvekkilin iade faturasına karşılık davalı şirketçe tekrar iade faturası kesildiğini, bunun üzerine müvekkil şirketçe Konya ... Noterliği’nin 21.10.2020 tarih ... yevmiye numaralı ihtarnamesi tarafından davalı şirketin iade faturasının iade edildiğini, ithal kömürleri geri alan davalı şirketin kömürlerin bedeli olan 7.978,80 USD (Amerikan Doları) bedeli, 23.281,80 TL masrafı, 2.071,72 USD (Amerikan Doları) masrafı, 24,41 EURO masrafı müvekkil şirkete iade etmediğini, Müvekkili şirketin davalı şirket ile A kalite mangal kömürü ithalatı için anlaştığını ve karşı tarafça müvekkili şirkete 16.09.2020 tarih, ... nolu 7.978,80 USD(Amerikan Doları) bedelli fatura tanzim edildiğini ve müvekkil şirketçe 7.978,80 USD(Amerikan Doları) bedelin karşı tarafa ödendiğini, ödemenin müvekkili şirketin ... Bankası Konya/Zafer Şubesi ... IBAN numaralı hesabından 15.09.2020 tarihinde davalı şirketin ... Bankası hesabına 7.978,80 USD(Amerikan Doları) havale edildiğini, İthal mangal kömürler Türkiye'ye taşınırken ... tarafından 16/09/2020 tarih, ... müşteri numaralı, ... belge numaralı, 1502,36 USD(Amerikan Doları) bedelli fatura düzenlendiğini ve müvekkil şirket tarafından bu bedelin müvekkil şirketin ... Bankası Konya/Zafer Şubesi ... IBAN numaralı hesabından ... şirketinin ... Bankasındaki hesabına 1.502,36 USD(Amerikan Doları) 01.10.2020 tarihinde havale edildiğini, ayrıca müvekkili şirket tarafından 24,41 EURO müvekkil şirketin ... Bankası Zafer Şubesi ... IBAN numaralı hesabından ... şirketinin ... Bankasındaki hesabına 06.10.2020 tarihinde havale edildiğini, ithal kömürlerin gümrük ve ithalat işlemleri için müvekkili şirket tarafından ... Ltd. Şti.ne ithalat işlemleri hizmet bedeli ve gümrük matbu evrak bedeli için 10/10/2020 tarih ... fatura nolu, 483,80 TL bedelli fatura düzenlediğini ve söz konusu bedelin müvekkil şirket tarafından ödendiğini, Mersin Gümrük Müdürlüğü tarafından 09/10/2020 tarih ... referans numaralı, ... gümrük beyanname numaralı gümrük beyannamesi düzenlendiğini ve müvekkil şirket adına ... Ltd. Şti. tarafından 16.150,00 TL gümrük vergisi ve 18,10 TL damga vergisi ödendiğini, 16.150,00 TL bedel ... Bankası Mersin/İstasyon Şubesinden 09.10.2020 tarih, ... Seri Sıra No gümrük vergi tahsil alındısı ile tahsil edildiğini ve bedelin ... Ltd. Şti.ne müvekkil şirket tarafından ödendiğini, 18,10 TL damga vergisi ... Ltd. Şti. tarafından müvekkil şirket adına ... Ltd. Şti.nin ... Bankası Mersin/İstasyon Şubesi ... IBAN numaralı hesabından 07/07/2020-10:17:45-... işlem tarihi ile ödendiğini ve bedelin müvekkili şirket tarafından ... Ltd. Şti.ne ödendiğini, ... Nakliyat A.Ş. tarafından 09/10.2020 tarih, ... fatura nolu 332,66 USD (Amerikan Doları) bedelli fatura, ... Nakliyat A.Ş. tarafından 12/10.2020 tarih, ... fatura nolu 76,70 USD (Amerikan Doları) bedelli fatura, ... Nakliyat A.Ş. tarafından 12/10.2020 tarih, ... fatura nolu 160,00 USD (Amerikan Doları) bedelli faturalar düzenlendiğini ve tüm bedellerin ... Ltd. Şti. tarafından müvekkil şirket adına ... Bankası Mersin Şubesi ... IBAN numaralı hesaptan 15.10.2020 tarihinde 60,00 USD (Amerikan Doları) ... Nakliyat A.Ş.ye ödendiğini, ... Ltd. Şti. tarafından müvekkil şirket adına ... Bankası Mersin Şubesi ... IBAN numaralı hesabından 09.10.2020 tarihinde 509,36 USD (Amerikan Doları) ... Nakliyat A.Ş.ye ödendiğini, İthal mangal kömürleri Mersin Limanına geldiği sırada liman muayenesi için; ... A.Ş. tarafından düzenlenen 12/10/2020 tarih, ... fatura nolu, 404,74 TL bedelli fatura düzenlendiğini ve ödemenin müvekkil şirket adına ... Ltd. Şti. tarafından 09.10.2020 tarihinde ... Bankası ... IBAN numaralı hesabından ... İşletmeciliği A.Ş.ye yapıldığını, liman kontrolü için ... İşletmeciliği A.Ş. tarafından 12/10/2020 tarih, ... fatura nolu 3.265,72 TL bedelli fatura düzenlendiğini ve ödemenin müvekkil şirket adına ... Ltd. Şti. tarafından 09.10.2020 tarihinde ... Bankası ... IBAN numaralı hesabından ... A.Ş.ye yapıldığını, limanda x-ray kontrolü için ... İşletmeciliği A.Ş. tarafından 12/10/2020 tarih, ... fatura nolu 245,44 TL bedelli fatura düzenlediğini ve ödemenin müvekkil şirket adına ... Ltd. Şti. tarafından 09.10.2020 tarihinde ... Bankası ... IBAN numaralı hesabından ... İşletmeciliği A.Ş.ye yapıldığını, bu faturalara ilişkin taleplerin arabuluculuk başvurularında bulunduğunu, başvurularında bu faturalara ilişkin 495,22 USD (Amerikan Doları) şeklinde talep ettiklerini ancak bu faturalara ilişkin taleplerinin 3.915,90 TL olduğunu, ithal kömürlerin Mersinden Konya nakliyatı için ... Nakliyat-... tarafından 10/10/2020 tarih, ... fatura nolu 2.714,00 TL bedelli fatura düzenlendiğini ve müvekkil şirket tarafından ödendiğini, müvekkil şirket tarafından 10/10/2020 tarih, seri ... Sıra Nolu sevk irsaliyesinin davalının adresine gidecek şekilde düzenlendiğini, Nakliyeci ...'ın (Vergi No:...) ... Dış Tic. Ltd. Ştine Seri ... Sıra Nolu 3.186,00 TL bedelli faturayı kestiğini, daha sonra davalı tarafın nakliyatı yapan şoföre kötü niyetli bir şekilde kömürleri ... SAN. VE TİC. LTD. ŞTİ.ye teslim etmesini ve faturayı ... SAN. VE TİC. LTD. ŞTİ.'ye kesmesi talimatını verince nakliyeci ... Dış Tic. Ltd. Şti'ne kesmiş olduğu Seri ... Sıra Nolu 3.186,00 TL bedelli faturayı iptal ettiğini ve ... SAN. VE TİC. LTD. ŞTİ.ne Seri ... Sıra Nolu 3.186,00 TL bedelli faturayı kestiğini, ancak kömürleri ... Dış Tic. Ltd. Şti.'nin teslim aldığını, davalı tarafın kötü niyetli olduğunu, sorumluluktan kaçmak ve iade almış olduğu kömürlerin bedelini ve masraflarını ödememek için iade edilen kömürleri ... TİC. LTD. ŞTİ. adına kesmesi talimatını verdiğini, ... SAN. VE TİC. LTD. ŞTİ.den gelen müzekkere cevabında güya müvekkil şirket ile 19.947 kg mangal kömürünün teslim için anlaştıklarını ancak fatura kesilmediği için ödemede bulunulmadığı belirtildiğini, davalı şirket ile ... SAN. VE TİC. LTD. ŞTİ.'nin kötü niyetli hareket ederek davalı şirketin sorumluluktan kaçmaya çalıştığını, hem davalı şirketin, hem de ... SAN. VE TİC. LTD. ŞTİ.'nin aralarında anlaşarak müvekkili şirketi zarara uğrattıklarını, buna ilişkin dosyaya bildirdikleri tanıkların dinlenilmesi gerektiğini ancak yerel mahkemece tanıklarının dinlenilmediğini, delillerin toplamadan davanın reddine karar verilmesinin hukuka ve hakkaniyete aykırı olduğunu,İleri sürerek, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılarak davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.
İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ: HMK'nın 355. maddesine göre istinaf incelemesi; istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırılık görüldüğü takdirde ise resen gözetilmek suretiyle yapılmıştır. Dava; taraflar arasındaki ithal kömür satış sözleşmesi kapsamında, davalı tarafından A kalite ithal mangal kömürü yerine B kalite mangal kömürü teslim edildiği iddiasıyla ürün, taşıma ve gümrük hizmet bedellerinin iadesi talebine ilişkin alacak davasıdır. Mahkemece, davanın reddine, karar verilmiş ve karara karşı davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur. Somut olayda davacı taraf, davalı şirket ile A kalite ithal mangal kömürün satışı konusunda anlaştıklarını, mangal kömürlerinin Küba'dan ithal edildiğini, bu kömürler için bir kısım masrafların yapıldığını, ancak kömürler teslim alındıktan sonra kömürlerin A kalite yerine B kalite olduğunun anlaşıldığını, bu nedenle mangal kömürlerinin davalı şirkete iade edildiğini, kömürlerin bedelinin ve yapılan tüm masrafların davalı şirketten tahsilini talep etmiştir.Davalı taraf ise, ithalatını yaptığı mangal kömürü için davacı şirketin 19.947 kg mangal kömürü siparişi verdiğini, dava dilekçesinde her ne kadar \"yapılan sözleşmeye göre\" denilmiş ise de taraflar arasında yazılı bir sözleşme bulunmadığını, sipariş üzerine ithal mangal kömürünü Küba Devletinden satın alıp, Küba'da teslim olacak şekilde davacı şirkete sattığını, davacı her ne kadar A kalite mangal kömürünün teslimi için anlaştığını fakat B kalite mangal kömürünün teslim edildiğini iddia etmiş ise de bu iddiası gerçeği yansıtmadığını, davacıya teslim edilen mangal kömürleri her müşteriye teslim edilen mangal kömürleri ile aynı olup, davacının bu hususu bilerek satın aldığını, bunun dışında dava konusu ithal mangal kömürünü Küba'da teslim olacak şekilde FOB usulü davacıya sattığını, davacı şirket tüm bu hususları bilerek malı satın aldığını, dava dilekçesinden de anlaşılacağı üzere, Küba'dan satılan mangal kömürüne ilişkin fatura 16.09.2020 tarihli olduğunu, davacı tarafın süresi içerisinde faturaya itiraz etmediğini, ayrıca satım konusu malın nakliye ve teslim işlemleri FOB satışlarda olduğu gibi alıcı davacı şirket tarafından gerçekleştirilmiş olup, nakliye ve teslim masraflarının tamamı davacı tarafından karşılandığını, davacı tarafa Küba'da mal teslim edildikten sonra herhangi bir sorumluluğu veya mali yükümlülüğünün olmadığını, belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.Davacı taraf, söz konusu kömürlerin davalı tarafın isteği doğrultusunda dava dışı 3. Kişiye teslim edildiği iddia edildiğinden, mahkemece davacı tarafın kömürleri teslim ettiğini belirttiği dava dışı ... firmasına müzekkere yazıldığı, müzekkereye verilen cevabi yazıda; Davacı ... San. Ve tic. Ltd. Şti. ile 19.947 kg mangal kömürünün taraflarına teslimi konusunda anlaştıklarını, satıma konu mangal kömürü satıcı ... Şirketinin temin ettiği ... plakalı nakliye aracı ile 21.10.2020 tarihinde şirket yetkilisi ...'a teslim edildiğini, Davacı ... Şirketine defalarca satıma konu mallara ilişkin fatura kesilmesi ve bedelin taraflarınca ödeneceği belirtilmesine rağmen bugüne kadar fatura kesilmediğinden ödemesi yapılamadığı belirtilmiştir.Satım sözleşmesinde öngörülen özelliklerde mal teslimi yapılmaması halinde ayıplı teslim değil, satılandan başka birşeyin teslimi (aliud teslimi) söz konusu olup; TBK 112. maddesi uyarınca borç hiç veya gereği gibi ifa edilmediği takdirde borçlu kendisine hiçbir kusur yüklenemeyeceğini ispat etmedikçe alacaklının bundan doğan zararını gidermekle yükümlüdür.Taraflar arasında yazılı bir satış sözleşmesi olmadığı gibi, sipariş formu da bulunmamaktadır. Malların teslimi hususunda herhangi bir ihtilaf yoktur. İhtilaf teslim edilen kömürün sipariş edilen kömür kalitesinde olup olmadığı noktasındadır. Bu hale göre, davalı tarafça ithal edilen kömür davacı tarafa fob teslim şekliyle Küba'da teslim edildiği gözetildiğinde davacı tarafın davalının satın alınandan başka ürün teslim ettiği, aliud ifada bulunduğu iddiasını yazılı delil ile ispat etmesi gerektiği, dava değeri itibariyle tanıkla ispatı mümkün olmadığı, dosya kapsamı itibariyle bu yönde dosyada delil bulunmadığı ve davacı tarafın yapılan teslimin alıud teslim olduğunu kanıtlayamadığı anlaşılmıştır. Dosya kapsamına göre mahkemece davanın reddine yönelik verilen hüküm ve gerekçesinde yasa ve usule aykırılık bulunmadığı gibi kamu düzenine aykırılık da görülmediğinden, mahkemenin kabul ve gerekçesine yönelik davacı vekilinin aksi yöndeki istinaf sebepleri yerinde görülmemiştir.Sonuç olarak, davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-b1 maddesi gereğince esastan reddine karar verilmesi gerektiği kanaatine varılarak aşağıdaki hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle; 1-Davacının istinaf başvurusunun 6100 Sayılı HMK' nın 353/1-b1 maddesi gereğince ESASTAN REDDİNE, 2-Harçlar Kanunu gereğince istinaf eden davacı tarafından yatırılan istinaf kanun yoluna başvurma harcının hazineye gelir kaydına, 3-Karar tarihi itibariyle Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 615,40 TL istinaf karar harcından istinaf eden davacı tarafından peşin olarak yatırılan 80,70 TL harcın mahsubu ile bakiye 534,70 TL'nin davacıdan tahsili ile hazineye gelir kaydına, 4-İstinaf yargılama giderlerinin istinaf talep eden davacı üzerinde bırakılmasına, 5-Artan gider avansı bulunması ve talep halinde yatıran tarafa iadesine, 6-Kararın ilk derece mahkemesince taraflara tebliğe gönderilmesine, Dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda 27/03/2025 tarihinde HMK'nın 362/1-a maddesi gereğince kesin olarak oy birliği ile karar verildi.