T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
44. HUKUK DAİRESİ
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F M A H K E M E S İ K A R A R I
DOSYA NO: 2022/1429 Esas
KARAR NO: 2025/435
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: İSTANBUL 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 25/05/2022
NUMARASI: 2021/260 E. -2022/496 K.
DAVANIN KONUSU: Menfi Tespit (Kıymetli Evraktan Kaynaklanan)
İSTİNAF KARAR TARİHİ: 13/03/2025
Yukarıda yazılı ilk derece mahkemesi kararına karşı, istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine yapılan inceleme sonucunda;
G E R E Ğ İ D Ü Ş Ü N Ü L D Ü: Tarafların İddia ve Savunmaları: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle: davalı tarafından müvekkili aleyhine Uşak Çarşı Şubesi ... Bankası’na ait, ... çek seri nolu, keşidecisi müvekkil şirket olan, 31.03.2021 keşide tarihli, 10.000,00 TL bedelli, ancak dava dışı ... San. Tic. Ltd. Şti. adına kesilmiş çek sebebi ile İstanbul ...İcra Dairesi'nin ... Esas sayılı icra dosyası üzerinden takip başlatıldığını, takibi konu çekin (ve daha başka çekler) müvekkilin sürekli ticaret yaptığı dava dışı ... San. Tic. Ltd. Şti. adına kesilerek kargo ile gönderildiğini, ... KARGO aracılığı ile ... kargo takip no ile dava dışı ... San.Tic. Ltd. Şti.'nin \"... Mah. ... İstanbul Cad. NO:... Arnavutköy/İSTANBUL\" adresine 04.11.2020 tarihinde gönderilmesine rağmen, kargonun 21.12.2020 tarihinde yaklaşık 1,5 ay kadar sonra ... isimli bir kişiye teslim edildiğinin öğrenildiğini, ancak ilgili şirket ile yapılan görüşme sonrasında çeklerin ellerine ulaşmadığının ve bu isimde bir çalışanları olmadığı müvekkiline bildirildiğini, iş bu çekler sebebiyle çek iptali davası açılmışsa da Bakırköy 1. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2021/104 E.-2021/121 K. sayılı ilamı ile reddedildiğini ancak Uşak 4. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2021/52 Esas sayılı dava dosyası ile menfi tespit ve çek iptali davası açılmış olup, tüm çekler hakkında tedbir kararı verildiğini, tüm bu nedenlerle davanın kabulü ile müvekkilinin İstanbul ... İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı takibe konu çek bakımından borçlu olmadıklarının tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir. Davalı vekili cevap dilekçesini özetle; takip konusu çekin faktoring sözleşmesi kapsamında müvekkili şirkete teslim edildiğini, müvekkili şirketin çekin yasal hamili konumunda olduğunu, müvekkili şirket ile ...A.Ş. arasında akdedilen faktoring sözleşmesine istinaden fatura ile tesvik edilen alacak sebebiyle çekin teslim alındığını, çekteki ciro silsilesinin düzgün olduğunu, davacı tarafından takibin iptali için İstanbul 25. İcra Hukuk Mahkemesi'nin 2021/516 Esas sayılı dosyası ile dava açıldığını, bu nedenlerle davanın reddine karar verilmesini ve davalının %20'den az olmamak üzere icra inkar tazminatına mahkum edilmesini talep etmiştir. İlk Derece Mahkemesi Kararı: Mahkemece; \"Davanın KABULÜ İLE; Davacının davalıya borçlu olmadığının tespiti ile İstanbul ... İcra Dairesinin ... Esas sayılı takip dosyasının davacı bakımından İPTALİNE,\" karar verilmiştir.
İleri Sürülen İstinaf Sebepleri: Davalı vekili tarafından süresinde istinaf yoluna başvurulmuş olup, davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; Müvekkili ... Faktoring A.Ş.’nin 6361 sayılı kanun kapsamında yetkili bir faktoring şirketi olduğunu, faktoring sözleşmesi ile faturalı alacakları devraldığını ve çeki usulüne uygun şekilde edindiğini, ciro silsilesinin bozuk olduğu iddiasının yerinde olmadığını ve müvekkilinin basiretli tacir gibi hareket ettiğini ,davacının çekin kaybolduğunu iddia etmesine rağmen gerekli hukuki girişimlerde bulunmadığını, çekin nasıl ve ne şekilde davalı firmalara geçtiğinin şüpheli olduğunu, ancak müvekkili ile müşterisi ... İç ve Dış Tic. A.Ş. arasında faktoring sözleşmesi yapıldığını, fatura alacaklarının müvekkiline temlik edildiğini ve bu temliğe istinaden çekin müvekkiline teslim edildiğini, müvekkili şirketin kanuna uygun şekilde işlem yaptığını ve fatura ile tevsik edilmiş alacak için çekin devralındığını belirterek kararın istinaf incelemesi sonucunda kaldırılmasını, yeniden yargılama yapılarak talepleri doğrultusunda davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. Davacı cevap dilekçesinde özetle; söz konusu çek sebebi ile ne müvekkilin ne de dava dışı şirket olan ... San. ve Tic. Ltd. Şti'nin arandığına ve bilgi verildiğine dair hiçbir belge ibraz edilmediğini, davaya konu Uşak Çarşı Şubesi ... Bankası’na ait, ... çek seri nolu, keşidecisi müvekkili şirket olan, 31.03.2021 keşide tarihli, 10.000,00-TL. Bedelli çek UŞAK 4. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2021/52 E.-2022/17 Karar sayılı dosyası ile iptal edildiği, ilgili dosyada dava konusu çek ile ilgili tüm ilanlar yapılmış olmasına rağmen hiçbir şekilde dosyaya müdahale eden olmadığını, mahkemece davanın kabulüne dair verilen kararın usul ve yasaya uygun olduğunu, davalının soyut iddialarla yaptığı istinaf başvurusunun reddine karar verilmesini talep etmiştir.
GEREKÇE: HMK'nın 355. Maddesi gereği, kamu düzenine aykırılık teşkil eden hususlar hariç tutularak, istinaf neden ve gerekçeleri ile sınırlı olmak üzere yapılan incelemede; Dava İİK 72/1 maddesi uyarınca icra takibinden sonra açılan menfi tespit istemine ilişkindir. Davacı vekili, keşidecisi davacı olan ... Çarşı Şubesine ait, ... nolu, 31.03.2021 keşide tarihli, 10.000,00 TL bedelli, dava dışı ... San. Tic. Ltd. Şti. lehine kesilmiş ve İstanbul ...İcra Dairesi'nin ... Esas sayılı icra dosyası üzerinden takibe konu çekin kargo ile lehdara gönderildiğini ancak lehtara teslim edilmediğini beyanla takibe konu çek bakımından borçlu olmadıklarının tespitine karar verilmesini talep etmiştir. İstanbul ... İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosyasında ; davalı alacaklı ... Faktoring AŞ tarafından borçlular ..., ... Ltd. Şti, ... Ltd. Şti., ... AŞ ve davacı borçlu ... Ltd. Şti aleyhine 05/04/2021 tarihinde, kambiyo senetlerine mahsus yolla, ... Bankası Uşak Çarşı Şubesi'ne ait ... seri nolu ve 10.000,00 TL miktarlı, 31/03/2021 keşide tarihli çeke dayalı olarak, 10.000,00 TL çek alacağı, 22,95 TL işlemiş faiz, 1.000,00 tL çek tazminatı ve 30,00 TL komisyon olmak üzere toplam 11.052,95 TL'nin faizi ile birlikte tahsili için icra takibi başlattığı , takip konusu çekin keşidecinin davacı ... Ltd. Şti., lehtarın ... Ltd. Şti olduğu, çekin ciro sırası ile ... Ltd. Şti., ..., ... Ltd. Şti., ... Ltd. Şti., ... Ltd. Şti ve ... Faktoring AŞ tarafından ciro edildiği ibrazında karşılıksız kaldığı görülmektedir. 12/01/2022 tarihli bilirkişi raporunda; ... AŞ ile ... Faktoring AŞ arasında akdedilmiş olan Faktoring Sözleşmesi kapsamında davalı faktoring şirketine ciro edilmesi neticesinde teslim alındığı, çekin ciro zincirinin düzgün olduğu, davalı tarafından dava dışı ... AŞ'ye 9.144,64 TL ödeme yapıldığı, çekin 01/04/2021 tarihinde bankaya ibrazı neticesinde karşılıksız kaldığı belirtilmiştir. 6102 sayılı TTK'nın 818. maddesi yollaması ile çeklerde de uygulanması gereken aynı yasanın 677. maddesi uyarınca ''bir poliçe, poliçe ile borçlanmaya ehil olmayan kişilerin imzasını sahte imzaları, hayali kişilerin imzalarını veya imzalayan ya da adlarına imzalanmış olan kişileri herhangi bir sebeple bağlamayan imzaları içerirse, diğer imzaların geçerliliği bundan etkilenmez'' İmzaların bağımsızlığı (istiklali) şeklinde tanımlanan bu ilke, poliçeye atılan her geçerli imzanın (keşidecinin, cirantanın, avalistin, kabul eden muhatabın imzası gibi) sahibini bağladığını, geçersiz imzanın sahiplerini sorumlu kılmamalarına rağmen poliçenin geçerliliğini ortadan kaldırmadığını ifade eder. Geçerli imzaların sahipleri, başkasının imzasının geçersiz olduğunu ileri sürerek kambiyo sorumluluğundan kurtulamazlar. Geçersiz bir imza sahibini bağlamaz, ancak ciro zincirini de koparmaz. 6361 sayılı Finansal Kiralama Faktoring ve Finansman Şirketler Kanunu'nun 9/2. maddesine göre; faktoring şirketi kambiyo senetlerine dayalı olsa bile, fatura ile tevsik edilemeyen alacaklar ile tevsik edilemeyen mal veya hizmet satışına bağlı doğacak alacakları devir alamaz ve tahsilini üstlenemez. Kanunun 9/3 maddesine göre ise \"Bir kambiyo senedinin ciro yoluyla faktoring şirketine devri hâlinde, kambiyo senedinden dolayı kendisine başvurulan kişi, düzenleyen veya önceki hamillerden biriyle kendi arasında doğrudan doğruya var olan ilişkilere dayanan defileri faktoring şirketine karşı ileri süremez; meğer ki, faktoring şirketi kambiyo senedini iktisap ederken bile bile borçlunun zararına hareket etmiş olsun.\" hükmüne yer verilmiştir. Faktoring İşlemlerinde Uygulanacak Usul Ve Esaslar Hakkında Yönetmelik 5 madesinde; ,\"Kuruluş tarafından ... gerektiğinde fatura borçlusu ve kambiyo senedi veya diğer senedin keşidecisine de başvurularak borcun teyit edilmesini sağlayacak yöntemler geliştirilmesi...\" gerektiği belirtilmiştir. Davalı faktoring şirketi olup, takip konusu çekin ... A.Ş. İle akdedilen 06.11.2020 tarihli faktoring sözleşmesine istinaden, ... Ltd. Şti. Adına düzenlenen 06.11.2020 tarihli 20.043,48 TL bedelli fatura ile tesvik edilen alacak sebebiyle çekin teslim alındığı, fatura borçlusunun çeki fatura alacaklısına ciro etmiş olduğu, çekteki ciro silsilesinin düzgün olduğu, temlik alınan faturanın mükerrer olup olmadığının kontrol edildiği, çek hakkında araştırma yapılarak olumlu sonuç alınması üzerine finansman sağlandığı, ödeme yasağı kararının çekin iktisap edilmesinden sonra 24.12.2020 tarihli olduğu , faktoring sözleşmesinin düzenlendiği tarih itibariyle çekin çalınması ve davalıya temlik edilmiş olması arasında geçen süreçte davalının bir eylem ve işlemi olmadığına göre, davalıya yüklenebilecek bir kusurdan söz edilemeyeceği, çekin çalındığını bilecek durumda olmadığı , ibraz edilen fatura ve çekte görünüş itibariyle şüphe uyandıracak bir eksiklik bulunmadığından ek bir araştırma yapma yükümlülüğünden söz edilemeyeceği, nitekim Faktoring İşlemlerinde Uygulanacak Usul Ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 5. maddesinde faktoring şirketine \"gerekmesi halinde\" istihbari araştırma yükümlülüğü getirilmiş olduğu, somut olayda 6361 sayılı Finansal Kiralama Faktoring ve Finansman Şirketler Kanunu'nun 9/3. maddesine göre;davalının çeki yasal mevzuata uygun olarak iktisap ettiği, meşru hamil olduğu , kambiyo senedini iktisap ederken bile bile borçlunun zararına hareket ettiği veya ağır kusurlu olduğunun ispatlanamadığı, TTK 677. maddesindeki İmzaların bağımsızlığı olarak ifade edilen ilkeye göre, poliçeye atılan her geçerli imzanın sahibini bağladığı, geçersiz imzanın sahiplerini sorumlu kılmamalarına rağmen poliçenin geçerliliğini ortadan kaldırmadığı, dolayısıyla dava konusu çekte keşideci olan ve imzası inkar edilmeyen davacının çekten kaynaklanan sorumluluğunun devam ettiği, mahkemece bu hususlar gözetilmeksizin menfi tespit talebinin kabulüne dair kararın dosya kapsamı ve hukuka uygun olmadığı, istinaf talebinin kabulü gerektiği anlaşılmıştır. Davalı vekilinin İstinaf başvurusunun HMK 353/1-b-2 maddesi gereğince kabulüne, kararın kaldırılmasına yeniden esas hakkında Davanın reddine dair karar verilmesi gerektiği kanaat ve sonucuna varılarak aşağıdaki hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere; 1-Davalı vekilinin istinaf isteminin KABULÜ ile, 2-İstanbul 1. Asliye Ticaret Mahkemesinin 25/05/2022 tarih, 2021/260 E. 2022/496 K. Sayılı kararının 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-b-2. maddesi gereğince KALDIRILMASINA, ancak belirtilen hususlar yeniden yargılamayı gerektirmediğinden yeniden esas hakkında hüküm kurulmasına, 3-DAVANIN REDDİNE 4-İlk derece mahkemesinde yapılan yargılama giderleri ve harca ilişkin; 4/a-492 Sayılı Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 615,40-TL karar harcından peşin alınan 170,78 TL'nin mahsubu ile 444,62 TL harcın davacıdan tahsiliyle Hazineye gelir kaydedilmesine, 4/b-Davacı tarafından ilk derece mahkemesinde yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına, 4/c-Davalı tarafından ilk derece mahkemesinde yapılan yargılama giderleri bulunmadığından bu hususta karar verilmesine yer olmadığına, 4/ç-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre 10.000,00 TL vekalet ücretinin davacıdan tahsiliyle davalıya verilmesine, 5-İstinaf aşamasında yapılan yargılama giderleri ve harca ilişkin; 5/a-İstinaf talebi kabul edildiğinden davalı tarafça yatırılan istinaf harcının karar kesinleştiğinde ve talep halinde iadesine, 5/b-İstinaf yargılaması için davalı tarafından yapılan 220,70 TL istinaf yoluna başvurma harcı, 66,00 TL tebligat, müzekkere ve posta gideri olmak üzere toplam 286,70 TL'nin davacıdan tahsiliyle davalıya verilmesine, 5/c-İstinaf incelemesi duruşmasız yapıldığından vekalet ücreti tayinine yer olmadığına,6-6100 Sayılı HMK'nın 333. maddesi gereğince var ise bakiye gider avansının karar kesinleştiğinde taraflara iadesine, 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-b-2. maddesi gereğince, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda ve 6100 Sayılı HMK'nın 362/1-a. maddesi gereğince, miktar itibariyle kesin olmak üzere oy birliğiyle karar verildi. 13/03/2025