T.C.
İSTANBUL
19. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO\t: 2025/215 Esas
KARAR NO\t: 2025/212
DAVA\t: Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız))
DAVA TARİHİ\t: 05/03/2025
KARAR TARİHİ\t: 28/03/2025
Mahkememizde görülmekte olan Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız)) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
DAVA:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle: davacının zilyedi olduğu keşidecisi ... olan, ... Bankası ... Şubesine ait, 31.08.2025 keşide tarih ve ... Keşide yeri, 250.000 TL bedelindeki, ... çek numaralı çekin kaybolduğunu, çekin kaybolmasına müteakip ilgili bankalara konu ile ilgili bilgilendirme yapıldığını ve talimat verildiğini ancak çeki eline geçirebilecek kişinin, çek karşılığını bankadan tahsil etmesi veya çeki işletmesi tehlikesinin devam ettiğini, çekin kaybolması ile ilgili suç duyurusunda bulunulduğunu, çekin 3. Şahısların eline geçmesinin davacı açısından telafisi imkansız zararlar doğuracağını belirterek telafisi imkansız zararlar oluşmaması adına bu aşamada tedbir taleplerinin kabulü ile; ilk olarak teminatsız olarak , mahkememiz aksi kanaatte ise uygun bir teminat miktarı karşılığında ödeme yasağı kararı verilmesi ve muhatap bankaya bildirilmesine, yargılama neticesinde ''keşidecisi ... olan, ... Bankası ...Şubesine ait, 31.08.2025 keşide tarih ve ... keşide yerli, 250.000 TL bedelindeki, ... çek numaralı'' açısından çek iptali kararı verilmesine, yargılama giderleri ve ücreti vekaletin davalı tarafa tahmiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
GEREKÇE:
Talep; bahse konu çeklerin zayi olduğundan bahisle çeklerin iptali talebidir.
Talep eden, talebini ... Adliyesinde öne sürmüş, ... 6. ATM'nin ... Esas sayılı dosyası ile yapılan yargılama sonucu yetkisizlik kararı verilmiş ve dosya mahkememize tevzi olmuştur. Yetkisizlik kararının gerekçesi incelendiğinde çekin ödeme yeri olan ... ve hamilin yerleşim yeri olan ... ilçelerinin İstanbul Mahkemelerinin yetki alanında olduğu belirtilmiştir. Ancak Sultangazi ilçesi mahkememiz yetki alanında bulunsa da ... ilçesi ... Mahkemelerinin yetki alanında bulunmaktadır.
Kıymetli evrakın ziyaı ve iptali TTK'nun 651 ve 652. maddelerinde düzenlenmiştir. Yasa hükümlerine göre kıymetli evrak zayi olduğu takdirde mahkeme tarafından iptaline karar verilebilir. Kıymetli evrakın zayi olduğu veya zıyaın ortaya çıktığı anda senet üzerinde hak sahibi olan kişi, senedin iptaline karar verilmesini isteyebilir. İptal kararı üzerine hak sahibi hakkını senetsiz olarak da ileri sürebilir veya yeni bir senet düzenlenmesini isteyebilir. Yargıtay içtihatlarına göre yiten, yırtılan, okunamayacak kadar tahrip olan, elden her hangi bir şekilde çıkan senetler zayi kavramı içinde değerlendirilir.
Senedin kimin elinde olduğu biliniyorsa o kişiye karşı istirdat davası açılması gerekir. Senedin kimin elinde olduğu bilinmiyorsa senedin iptali davası açılması gerekir.
TTK md. 757 hükmü “İradesi dışında poliçe elinden çıkan kişi, ödeme veya hamilin yerleşim yerindeki asliye ticaret mahkemesinden, muhatabın poliçeyi ödemekten menedilmesini isteyebilir.” şeklindedir. Bu hükme göre çek iptali davalarında yetkili mahkeme ödeme yeri veya hamilin yerleşim yeri mahkemesidir. Yargıtay 5. HD’nin ... Esas ve ...Karar sayılı ilamında da “6102 sayılı TTK'nın 757. maddesinde iradesi dışında poliçe elinden çıkan kişinin, ödeme veya hamilin yerleşim yerindeki asliye ticaret mahkemesinden, muhatabın poliçeyi ödemekten men edilmesini isteyebileceği hükme bağlanmıştır. Anılan düzenleme aynı Yasa'nın 818. maddesi uyarınca çek iptali taleplerinde de uygulanacaktır.” şeklinde yetkili mahkemenin belirlenmesinde karar verilmiştir.
Somut olayda zayi sebebiyle iptali talep edilen çekin bağlı bulunduğu banka şubesi ... ilçesinde bulunmaktadır. Ödeme yerine ilişkin TTK md. 781/2’de yer alan “…muhatabın ticaret unvanı yanında gösterilen yer ödeme yeri sayılır.” hükmü uyarınca ...'in ödeme yeri olduğu kabul edilmiştir. Çekte muhatabın yerleşim yerinin Esenler olduğu, ödeme yerinin de TTK md. 781/2 uyarınca ... olduğu ve talep edenin yetki tercihini ödeme yeri mahkemelerine öre ... olarak belirlediği kanaatine varılmıştır. Dolayısıyla mahkememizce karşı yetkisizlik kararı verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Yukarıda izah edilen gerekçeye istinaden;
1-Davanın 6100 Sayılı HMK'nın 114/1-ç ve 115/2 maddeleri gereğince dava şartı yokluğundan usulden reddi ile mahkememizin yetkisizliğine,
2-Dosyaya bakmakla ... 6. Asliye Ticaret Mahkemesinin yetkili olduğunun tespitine,
3-Mahkememiz ile ... 6. Asliye Ticaret Mahkemesi arasında olumsuz yetki uyuşmazlığı oluştuğundan iş bu yetkisizlik kararının istinaf edilmeksizin kesinleşmesi halinde HMK'nın 22/2 maddesi gereğince yargı yerinin belirlenmesi amacıyla dosyanın İstanbul BAM ilgili hukuk dairesine gönderilmesine,
4-HMK'nın 331/2 maddesi gereğince yargılama giderlerinin yetkili ve görevli mahkemece hüküm altına alınmasına,
Dair, dosya üzerinden taraf vekillerinin yokluğunda kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde İstinaf kanun yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı. 28/03/2025
Katip
¸e-imzalıdır
Hakim
¸e-imzalıdır