T.C.
İSTANBUL
3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO\t: 2024/470 Esas
KARAR NO\t: 2025/233
DAVA\t: Menfi Tespit (Abone Sözleşmesi)
DAVA TARİHİ\t: 07/08/2024
KARAR TARİHİ\t: 25/03/2025
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ :
DAVA: Davacı vekili tarafından Mahkememize sunulan dava dilekçesinde özetle; \"
\"Dava konusu sayacın bulunduğu tekstil atölyesine başka bir ifadeyle ... adresindeki iş yerine kaçak elektrik iddiası ile görevliler tarafından hukuka aykırı ve haksız şekilde ceza kesilmiştir. Davalı kurum görevlilerince dava konusu aboneliğe ait adrese gelinerek tesisata bakılmış ve elektrikçi tarafından usulüne uygun herhangi bir işlem yapılmadan hukuka aykırı ve mesnetsiz bir şekilde harici hat çekildi iddiası ile kaçak/usulsüz elektriğe dair faturalar oluşturularak görevliler tarafından adres terk edilmiştir. Müvekkil kaçak elektrik kullanmadığını, yaşanan olaydan yaklaşık 1 hafta 10 gün önce ütü kazan bağlattığını belirterek, bu işlemi yapan elektrikçiyi yanlarında aramıştır. Gelen görevlilerden biri, bu işlemi yapan elektrikçi ile görüştüğünde yanlış bağlama yaptığını söylemiştir. Müvekkilin yanlış bağlantıya dair o an bilgisi olmuş ve bunun bir kaçak kullanım olmadığı beyan edilse de görevlilerce hukuka aykırı olarak geriye dönük toplam 1 yıllık ceza kesmişlerdir. Bulunan sayaç görünür bir alanda bulunmaktadır. Şayet müvekkil tarafından kaçak elektrik kullanımı gerçekleştirilecek olsa bu gizlenmez miydi? Bu sebeple olay tamamen yanlış anlaşılmadan ve kötü niyetli, hukuka aykırı bir tutumdan ibarettir. Davalı kurum tarafından tutulan kaçak kullanım tutanağı kanun ve yönetmeliklere aykırıdır.
Davanın kabulü ile müvekkil davacının, davalı tarafa borcunun olmadığının tespitine,
yargılama giderleri, vekalet ücretinin davalı tarafa yükletilmesine karar verilmesini..\" talep ve dava etmiştir.
CEVAP; Davalı vekili tarafından Mahkememize sunulan cevap dilekçesinde özetle;
\"Müvekkil şirket çalışanlarınca, kullanıcısı ... olan,...adresinde kurulu bulunan , ... hizmet no'lu tesisat üzerinden, EPDK Müşteri Hizmetleri Yönetmeliği'nin 42.madde 1/b bendine göre ilgili kullanım yerinde, dağıtım sistemine müdahale ederek ayrı bir hat çekmek suretiyle sayaçtan geçirilmeksizin mevzuata aykırı bir şekilde elektrik enerjisi tükettiği tespit edilmiştir. Bunun üzerine , ... tarihli ... seri numaralı kaçak elektrik tespit tutanağı düzenlenmiştir. Bu tutanağa istinaden davacı hakkında 26/02/2024 son ödeme tarihli ... seri nolu, 133.119,69 TL bedelli, 26/02/2024 son ödeme tarihli , ... fatura seri nolu , 82.839,65 TL bedelli iki adet tüketim faturası tahakkuk ettirilmiştir. 4-) Kaçak elektrik tespit tutanakları, düzenlendiği tarih itibariyle maddi olgulara ilişkin tespitleri içermekte olup, aksi sabit oluncaya kadar geçerli olan belgelerdendir. Tutanağın aksinin iddia edilmesi halinde bundan kendisine hak bahşeden kişinin aksini ispat etmesi gerekir. Davanın reddine,
yargılama masrafları ve ücreti vekaletin davacı tarafa yüklenmesine karar verilmesini\" savunmuştur.
(II) YARGILAMA SÜRECİNDE TOPLANAN DELİLLER:
(1) Y a z ı l ı D e l i l l e r ;
Davacı tarafın ihtiyati tedbir talebinin kabulü ile; fatura bedelinin % 20'si oranında nakdi teminat tutarının (43.100,00TL) veya muteber bir bankanın kesin ve süresiz nitelikteki teminat mektubunu mahkememize yatırıldığı veya ibraz edildiği takdirde; ...adresindeki “Depo“ vasıflı işyerinde ... Hizmet Tüketim Hesap numarasındaki elektrik enerjisinin kesilmemesi; kesilmiş ise elektrik verilmesine karar verilmiştir.
İhtiyati tedbire itirazın 25/10/2024 tarihli duruşmada değerlendirilmesine karar verilmiştir.
...A.Ş'ye yazılan müzekkereye cevap verildiği görülmüştür.
Davacı vekiline elektrik aboneliğine ilişkin varsa sözleşme örneği ve kullanım miktarlarını gösterir faturaları mahkememize sunması için önümüzdeki celseye kadar süre verilmesine karar verilmiştir.
Dosyamızda verilen tedbir kararının aynen devamına, itirazın reddine, bu hususta celse arasında ara karar tesisine karar verilmiştir.
Davacı için tacir araştırması yapılmasına karar verilmiştir.
...müzekkere yazılarak elektrik aboneliğine ilişkin varsa sözleşme örneği ve kullanım miktarlarını gösterir faturaları mahkememize sunması için önümüzdeki celseye kadar süre verilmesine karar verilmiştir.
Davacı vekiline tanıkları hangi vakıa ve hususa ilişkin dinletileceği hususunda 2 haftalık süre verilmesine, talepte bulunulduğu takdirde tanığın dinlenip dinlenilmeyeceği hususunda ara karar tesisine karar verilmiştir.
Davacı vekiline dava dilekçesinde harca esas değeri 5000 tl üzerinden gösterildiği fakat netice talep kısmında borçlu olmadığı tespiti yönünde talepte bulunulduğu, davacı vekiline netice talep kısmını açıklamak ve davasını kısmi dava olarak açıp açmadığı hususunda beyanda bulunmak üzere HMK 119. 1/ğ mad. Gereğince 2 haftalık kesin süre verilmesine karar verilmiştir.
İhtiyati tedbirin kaldırılması talebinin reddine karar verilmiştir.
İhtiyati tedbirin kaldırılması talebinin reddine kararı davalı Bedaş vekili tarafından istinaf edilmiştir. İstinaf dilekçesinde; davacının kaçak elektrik kullandığının delillerinin sunulduğunu,ihtiyati tedbir koşulunun oluşmadığını belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.
İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 3.Hukuk Dairesi'nin ... Esas, ...Karar sayılı kararı gereğince; Davalının istinaf başvurusunun HMK 353/1-b-1 maddesi uyarınca reddine karar verilmiştir.
Geçen celse 4 ve 3 nolu ara kararlar gereği yazılan müzekkerelere ikmalen cevap verildiği, davacının tacir olmadığı görülmüştür.
Geçen celse 2 nolu ara karar gereği ara karar oluşturularak taraflara tebliğ edildiği, davalı vekili tarafından karara karşı istinaf yasa yoluna başvurulduğu, ilgili istinaf dairesince istinaf başvurusunun reddine karar verildiği görülmüştür.
Geçen celse 1, 5 ve 6 nolu ara kararlar gereği davacı vekili tarafından beyan dilekçesi sunulduğu görülmüştür.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Dava; davacıya ait ...adresindeki iş yerinde kaçak elektrik kullandığı iddiası ile davalı tarafça tarh ettirilen 26/02/2024 tarihli ... nolu ve 26/02/2024 tarihli ... nolu faturalara yönelik borçlu olmadığının tespiti istemine ilişkindir.
Davacının gerçek kişi olması nedeni ile Mahkememizce öncelikle Mahkememizin işbu davaya bakmaya görevli olup olmadığının tespiti için davacının tacir olup olmadığı hususunda araştırma yapılmıştır. ... Vergi Dairesi Müdürlüğünün vermiş olduğu 04/11/2024 tarihli yazı cevabında \"Kayıtlarımızın tetkikinde ödevlinin 06/01/2022-01/09/2023 yılları arasında dairemizde faal kaydı olduğu, gerçek usulde vergilendirildiği ve işletme esasına göre defter tuttuğu\" bildirilmiştir.
Dava tarihi itibariyle yürürlükte bulunan 6102 sayılı Türk Ticaret Kanununun 4. maddesinde, bu kanundan doğan hukuk davalarının ticari dava sayıldığı, aynı Kanunun 5. maddesinin ikinci fıkrasında, bir yerde ticaret mahkemesi varsa asliye hukuk mahkemesinin vazifesi içinde bulunan ve bu Kanunun 4. maddesi hükmünce ticari sayılan davalara ticaret mahkemesinde bakılacağı hususları düzenlenmiştir.
6102 sayılı Türk Ticaret Kanununun 4/1. maddesinde her iki tarafın da ticari işletmesiyle ilgili hususlardan doğan hukuk davaları ve çekişmesiz yargı işlerinin ticari ava ve ticari nitelikte çekişmesiz yargı işi sayılacağı hüküm altına alınmıştır. Buna göre bir uyuşmazlığın ticari nitelikte olabilmesi için, her iki tarafın da ticari işletmesini ilgilendirmesi yahut aynı maddenin alt bentlerinde düzenlenen istisnalardan birine dahil olması gerekmektedir.
TTK'nın 14. maddesine göre “Bir ticari işletmeyi kısmen dahi olsa kendi adına işleten kimseye tacir denir.” Aynı Kanunun 17. maddesi hükmünce de; “iktisadi faaliyeti nakdi sermayesinden ziyade bedeni çalışmasına dayanan ve kazancı ancak geçimini sağlamaya yetecek derecede az olan sanat ve ticaret sahipleri tacir değildir.” düzenlemesi yer almaktadır.
Diğer taraftan, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 19/2. maddesi uyarınca, taraflardan biri için ticari iş sayılan bir işin diğeri için de ticari iş sayılması, davanın niteliğini ticari hale getirmeyecektir. Zira; Türk Ticaret Kanunu, kanun gereği ticari dava sayılan davalar haricinde, ticari davayı ticari iş esasına göre değil, ticari işletme esasına göre belirlemiştir. Hâl böyle olunca, işin ticari nitelikte olması davayı ticari dava haline getirmez.
6335 sayılı Kanun'un 2. maddesi ile değişik 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 5. maddesi uyarınca ticari davalar asliye ticaret mahkemelerince görülerek karara bağlanır. Diğer taraftan aynı düzenleme gereğince, asliye ticaret mahkemeleri ile diğer hukuk mahkemeleri arasındaki ilişki, 6762 sayılı Türk Ticaret Kanunu’ndan ve 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 6335 sayılı Kanun'la yapılan değişiklikten önceki halinden farklı olarak iş bölümü ilişkisi değil, görev ilişkisidir. Göreve ilişkin düzenlemeler, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 1. maddesi uyarınca kamu düzenine ilişkin olduğundan mahkemelerce re'sen incelenir.
5362 sayılı Esnaf ve Sanatkarlar Meslek Kuruluşları Kanununun 3’üncü maddesinde, Esnaf ve sanatkâr, ister gezici ister sabit bir mekânda bulunsun, Esnaf ve Sanatkâr ile Tacir ve Sanayiciyi Belirleme Koordinasyon Kurulunca belirlenen esnaf ve sanatkâr meslek kollarına dahil olup, ekonomik faaliyetini sermayesi ile birlikte bedenî çalışmasına dayandıran ve kazancı tacir veya sanayici niteliğini kazandırmayacak miktarda olan, basit usûlde vergilendirilenler ve işletme hesabı esasına göre deftere tâbi olanlar ile vergiden muaf bulunan meslek ve sanat sahibi kimseler olarak ifade edilmiştir. Ayrıca TTK’nın 1463. maddesinde de, önce 17. maddeye gönderme yapılarak, Bakanlar Kurulunun bu konuda kararname çıkarması halinde onlarda gösterilen miktardan aşağı gayrisafi geliri bulunan sanat ve ticaret erbabından başka hiç kimse kanunun 17. maddesinde tarif edilen esnaftan sayılamaz denmek suretiyle tacir veya esnafın hangi kriterlere göre saptanacağı açık bir biçimde gösterilmiştir.
19.02.1986 tarih ve 19024 sayılı Resmî Gazetede yayımlanan 25.01.1986 tarihli Bakanlar Kurulu Kararı ile TTK'nın 1463. maddesine göre esnaf ve küçük sanatkar ile tacir ve sanayicinin ayrımına dair esaslar tespit edilmiştir. Buna göre; 1- Koordinasyon kurulunca tespit ve yayınlanacak esnaf ve küçük sanatkar kollarına dahil olup da gelir vergisinden muaf olanlar ile kazançları götürü usûlde vergilendirilenler ve işletme hesabına göre, defter tutanlardan iktisadi faaliyetleri nakdi sermayesinden ziyade, bedeni çalışmalarına dayanan ve kazançları ancak geçimlerini sağlamaya yetecek derecede az olan ve Vergi Usûl Kanununun 177. maddesinin birinci fıkrasının 1 ve 3 nolu bentlerinde yer alan limitlerin yarısını, iki numaralı bendinde yazılı nakdi limitin tamamını aşmayanların esnaf ve küçük sanatkar, 2- Vergi Usûl Kanununa istinaden birinci sınıf tacir sayılan ve bilanço esasına göre defter tutanlar ile işletme hesabına göre defter tutan ve birinci madde de belirtilenlerin dışında kalanların tacir ve sanayici sayılmaları kararlaştırılmıştır.
İzmir BAM 17. Hukuk Dairesinin... Esas, ...Karar sayılı, 19/03/2024 tarihli ilamında vurgulandığı üzere \"...Dosya kapsamındaki yazı, belge ve bilgilere, yasaya uygun gerektirici nedenlere, ilk derece mahkemesi kararının gerekçesinde dayanılan delillerle, delillerin tartışılması sonucu maddi olay ve hukuki değerlendirmede usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına; incelemenin istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılıp, kamu düzenine herhangi bir aykırılığın da bulunmamasına; ilk derece mahkemesince yapılan yargılama sırasında davacı gerçek kişinin tacir olup olmadığının araştırılması yönünde Kadifekale Vergi Dairesi ve İzmir Ticaret Sicil Müdürlüğünden gelen yazı cevaplarının değerlendirilmesi neticesinde ilk derece mahkemesinin gerekçesinde de belirtildiği üzere davacının tacir olmadığı ve bu kapsamda TTK 4. maddesi gereğince iş bu davanın ticari bir dava olmadığı anlaşıldığından davalı vekilinin ilk derece mahkemesince verilen görevsizlik kararına karşı ileri sürülen istinaf nedenleri yerinde görülmediğinden 6100 Sayılı HMK m. 353/1-b-1 maddesi uyarınca istinaf başvurusunun esastan reddine karar vermek gerekmiştir...\".
Ankara BAM 22. Hukuk Dairesinin ...Esas, 2019/309 Karar sayılı ilamında vurgulandığı üzere \"... Somut olay değerlendirildiğinde, dosya içinde yer alan belgelere davalının tacir olmadığı, faturaya dayalı alacak kapsamında davalı hakkında yapılan araştırma ve inceleme doğrultusunda; ... Vergi Dairesi' nin vermiş olduğu 13/07/2018 tarihli yazı cevabında, ... Vergi Dairesi Başkanlığı ... Vergi Dairesi Müdürlüğü' nün vermiş olduğu 12/07/2018 tarihli yazı cevabında davalının 31/12/2011 tarihinde mükellefiyeti terk ettiği ve en son beyan ettiği 2011 takvim yılı gelir vergisi beyannamesine göre işletme hesabı esasına göre defter tuttuğunun bildirildiği; böylece davalının tacir olmadığı, yalnızca davacının tacir sıfatını taşıdığının anlaşılmış bulunmasına göre uyuşmazlığın genel mahkemelerde görülüp sonuçlandırılması gerekmektedir...\".
İstanbul BAM 37. Hukuk Dairesinin ...Esas, ... Karar sayılı, 20/06/2024 tarihli ilamında vurgulandığı üzere \"... Somut olayda davacı kaçak elektrik tüketimi nedeniyle başlatılan icra takibine itirazın iptali talebinde bulunmuş olup, her ne kadar davalının ticari işletme kaydı bulunmakta ise de davalının dava tarihinden önce ticari faaliyetine son verdiği, tacir sıfatının bulunmadığı, salt aboneliğin iş yeri olmasının davayı ticari hale getirmeyeceği, uyuşmazlığın mutlak ticari davalardan olmadığı anlaşılmakla davanın Asliye Hukuk Mahkemesinde çözümlenmesi gerekmektedir.\".
Tüm dosya kapsamından; davalının tacir olduğu; davacının ise 06/01/2022-01/09/2023 yılları arasında gerçek usulde vergilendirildiği ve işletme esasına göre defter tuttuğu, işbu davanın konusunun ise 15/02/2024 tarihli faturalara ilişkin olduğu, borçlu olunmadığı iddia edilen fatura borçlarının doğduğu tarihte ve dava tarihi olan 07/08/2024 tarihi itibariyle davacının tacir olmadığı, davacının tacir sıfatına sahip olmaması sebebiyle davanın ticari dava olarak kabul edilemeyeceği, salt aboneliğin iş yeri olmasının davayı ticari hale getirmeyeceği, ayrıca işbu davanın TTK' nun 4. maddesinde düzenlenen mutlak ticari dava niteliğinde de olmadığı, TTK'nın 4. maddesindeki yasal düzenlenme karşısında uyuşmazlığın 6100 sayılı HMK'nın 2. maddesi uyarınca genel hükümlere göre asliye hukuk mahkemesinde görülüp sonuçlandırılması gerektiği, görevin kamu düzeniyle ilgili olduğu, HMK'nın 115. ve 138. maddeleri gereği mahkemenin görev hususunu kendiliğinden araştırmakla yükümlü olduğu ve yargılamanın her aşamasında görevsizlik kararı verilebileceği dikkate alındığında, mahkememizin görevsizliğine karar vermek gerekmiştir.
HÜKÜM : Ayrıntısı ve gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davanın göreve ilişkin dava şartı yokluğu nedeniyle HMK'nun 114/1-c ve 115/2. Maddeleri gereğince USULDEN REDDİNE,
2-Mahkememizin görevsizliği nedeni ile HMK 20 mad. gereğince gerekçeli kararın taraflara tebliği ile kararın kesinleşmesinden itibaren 2 haftalık yasal süre içerisinde talep edilmesi halinde dava dosyasının yetkili ve görevli İSTANBUL NÖBETÇİ ASLİYE HUKUK MAHKEMESİNE gönderilmesine, aksi halde davanın açılmamış sayılacağı hususunun gerekçeli kararın tebliği suretiyle ihtarına,
3- 6100 sayılı HMK'nın 331/2. Maddesi uyarınca davaya görevli mahkemede devam edilmesi halinde yargılama giderlerine o mahkemece hükmedilmesine,
4-Sair hususların görevli mahkemece DEĞERLENDİRİLMESİNE,
Gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki haftalık süre içinde mahkememize veya bulunulan yer asliye ticaret mahkemesine dilekçe ile başvurmak koşuluyla İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere taraf vekillerinin yüzüne karşı karar verildi.25/03/2025
Katip
¸E-imzalıdır
Hakim
¸E-imzalıdır