T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
9.HUKUK DAİRESİ
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
K A R A R
ESAS NO: 2024/2460
KARAR NO: 2025/296
İNCELENEN DOSYANIN
MAHKEMESİ: İstanbul Anadolu 2. Asliye Ticaret Mahkemesi
KARAR TARİHİ: 05/10/2023
NUMARASI: 2021/350 Esas - 2023/722 Karar
DAVA: İtirazın İptali (Acentelik Sözleşmesinden Kaynaklanan)
KARAR TARİHİ: 20/02/2025
Yukarıda yazılı İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine, Dairemiz Heyetince yapılan müzakere sonucunda;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; 18/11/2012 tarihinde dava dışı ... yönetimindeki ve müvekkili şirket nezdinde trafik sigortası ile sigortalı aracın tek taraflı kaza yaptığını, sigortalı araçta yolcu olarak bulunan Mustafa Karapınar'ın vefat ettiğini ve vefatı nedeniyle 31/12/2013 tarihinde 87.675,00 TL ve 04/02/2014 tarihinde 10.120,00 TL olmak üzere toplam 97.795,00 TL ödendiğini, yapılan bu ödeme ile sigortacı müvekkilinin sigortalısının kanuni halefi olduğunu, ... plakalı aracın müvekkili şirketi nezdinde sigortalı olduğunu ancak aracın minibüs olduğunu, yolcu taşımada kullanılan araçların sorumluluklarını teminat altına almak için Zorunlu Karayolu Taşıyıcı Mali Mesuliyet Sigortası yaptırmak zorunda olduğunu, söz konusu aracın sigortasının yaptırılmadığını, bu nedenle zararın müvekkili şirket tarafından ödendiğini davalı ...'e rücu etme zorunluluğu doğduğunu, Erzurum Cumhuriyet Başsavcılığı'na sunulan bilirkişi raporunda davalı Karayolları Bölge Müdürlüğünün dava konusu kazanın meydana gelmesinde asli kusurlu olduğunu, her iki davalının da meydana gelen zarardan ve kusurdan müştereken ve müteselsilen sorumlu olduğunu, davalılara alacaklarının tahsili için başvuruda bulunulduğunu ancak herhangi bir ödeme yapılmadığından bahisle başlatılan İstanbul Anadolu ... İcra Müdürlüğü'nün ... esas sayılı dosyasından yapılan takibe davalılarca yapılan itirazın iptaline karar verilmesini talep etmiştir. Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; davaya konu kazanın Erzurum ilinde meydana geldiğini, zarar görenlerin ikamet adresinin Erzurum ilinde olduğunu, dolayısıyla davanın yetkisiz mahkemede açıldığını, her ne kadar dava konusu aracın müvekkili adına kayıtlı ise de aracın 20/10/2010 tarihinde müteveffa ...'ye satıldığını, meydana gelen kazada aracı kullanan kişinin ... olduğundan bahisle öncelikle yetki itirazının kabulü ile davanın usulden reddini, kabul görmediği takdirde esastan reddine karar verilmesini talep etmiştir. Mahkemece yapılan yargılama sonucunda, \"1-Açılan davanın kısmen kabul kısmen reddi ile, İstanbul Anadolu ... İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosyasına davalılar tarafından yapılan itirazın iptali ile takibin davalı Karayolları Genel Müdürlüğü yönünden 9.342,22 TL asıl alacak ve 442,28 TL işlemiş faiz olmak üzere toplam 9.784,50 TL üzerinden, diğer davalı ... yönünden ise 14.013,32 TL asıl alacak ve 663,43 TL işlemiş faiz olmak üzere toplam 14.676,75 TL üzerinden devamına, Asıl alacak kalemlerine takip tarihinden itibaren yasal faizi işletilmesine, Alacak likit olmayıp yargılama neticesinde sarahiyet kesbetmekle icra inkar tazminatı talebinin reddine, Fazlaya ilişkin talebin reddine,\" karar verilmiştir. Bu karara karşı davalı Karayolları Genel Müdürlüğü vekili ile davalı ... vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.Davalı Karayolları Genel Müdürlüğü vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle; İstinaf konusu yerel mahkeme kararında; davanın esastan reddi gerekirken, davanın kısmen kabulüne ve aleyhe yargılama gideri ve vekalet ücretine hükmedildiğini, bilirkişi raporuna karşı itirazların gerektiği gibi dikkate alınmadığını, vekil eden kurumun yolun yapım ve bakımında herhangi bir kusuru bulunmadığını, dosya üzerinden talep edilen harçlar, idarenin her türlü harçtan muaf olması sebebiyle yasa hükümlerine aykırı nitelikte olduğundan bu sebeple ilk derece mahkemesinin kararının kaldırılmasına ve yeniden yargılama yapılarak davanın reddine karar verilmesi gerektiğini, ayrıca davanın idari yargıda görülmesi gerekirken, usulden reddine karar verilmesi gerekirken davanın esasına girilip aleyhe hüküm kurulması da hukuka aykırı olduğunu belirterek istinaf yasa yoluna başvurmuştur.Davalı ... vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle; Davalı 20/10/2010 tarihinde aracı davaya konu araç sürücüsü mütevaffa ...'ye sattığını ancak araçta bulunan rehin dolayısıyla aracın devri gerçekleştirilemediğini, Kara Yolları Trafik Kanunu'nun 3. maddesine göre işleten araç sahibi olan veya mülkiyeti muhafaza kaydıyla satışta alıcı sıfatıyla sicilde kayıtlı görülen veya aracın uzun süreli kiralama, ariyet veya rehni gibi hallerde kiracı, ariyet veya rehin alan kişi olduğunu, ancak ilgili tarafından başka bir kişinin aracı kendi hesabına ve tehlikesi kendisine ait olmak üzere işlettiği ve araç üzerinde fiili tasarrufu bulunduğu ispat edilirse, bu kimse işleten sayılacağını, aracı kendi hesabına ve tehlikesi kendisine ait olmak üzere işleten ve araç üzerinde fiili tasarruf sahibi olan kişi kaza esnasında aracı kullanan müteveffa ... olduğunu, dolayısıyla bu olayda işleten ve kusur sorumluluğunun ait olduğu kişi müteveffa ... olduğunu, müvekkilin söz konusu olayla alakalı olarak kanuni hiçbir sorumluluğu olmadığını, İstanbul Anadolu 2. Ticaret Mahkemesinde 2021/350 Esas sayılı dosyasında görülmekte olan davada 05/08/2022 tarihli bilirkişi raporuna yaptığı itirazlar neticesinde ek rapor aldırıldığını, ancak 05/08/2022 tarihli bilirkişi raporu ile 26/01//2023 tarihli bilirkişi ek raporu arasında çelişkiler mevcut olup net hesaplamalar yapılmadığını, 05/08/2022 tarihli bilirkişi raporunda taraflara atfedilen kusur oranları; davalı Kara Yolları Genel Müdürlüğü'nün % 75 kusur sorumluluğu olduğu müvekkil ...'in % 25 kusur sorumluluğu olduğu şeklindeyken 26/01/2023 tarihli bilirkişi ek raporunda davalı Kara Yolları Genel Müdürlüğü'nün %40 kusur sorumluluğu olduğu müvekkil ...'in ise %60 kusur sorumluluğu olduğuna kanaat getirmesi açıkça raporun eksik ve hatalı incelemeler sonucu hazırlandığını gösterdiğini, müvekkile atfedilen hiçbir kusur oranını kabul anlamına gelmemek kaydıyla raporlardaki kusur oranları arasında çelişki giderilmeden karar verilemeyeceğini, ek rapor gerçeği yansıtmadığını, bilirkişinin müvekkiline yönelik kusur atfı kanuna aykırı ve yanlış olduğunu belirterek istinaf yasa yoluna başvurmuştur. Dava, ölümlü trafik kazası nedeniyle sigorta şirketi tarafından 3.kişiye ödenen bedelin rücuya dayalı itirazın iptali istemine ilişkin olup istinaf açısından uyuşmazlık konusu HMK'nın 355. maddesine göre kamu düzeni ve istinaf nedenleri ile sınırlı olmak üzere İlk Derece Mahkemesince verilen kararın usul, yasa ve dosya içeriğine uygun olup olmadığıdır. Mahkemece ilk verilen hükmün davacı vekili ve davalı ... vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine Dairemizin 02/04/2021 tarih, 2019/895 Esas ve 2021/630 Karar sayılı kararı ile \"...2918 sayılı Kanun’un 110. maddesinin gerekçesiyle Anaya Mahkemesinin 26/12/2013 tarih ve 2013/68-165 E-K sayılı kararı, Uyuşmazlık Mahkemesinin 11/04/2016 tarih ve 2016/163-210 E-K sayılı, 24/09/2018 tarihli ve 2018/530-467 E-K ve 2020/400 E. 2020/453 K. sayılı kararları ile Yargıtay 4. Hukuk Dairesinin 2020/2045 Esas 2020/1746 Karar sayılı kararları birlikte değerlendirildiğinde, 2918 sayılı Kanun'dan kaynaklanan tüm sorumluluk davalarının adli yargıda görülmesi gerekliliği ortaya çıkmaktadır. Bu doğrultuda yapılan değerlendirmeye göre de davalının 2918 sayılı Kanun’dan kaynaklanan sorumluluğu nedeniyle tazminat talep edilmesine göre uyuşmalığın çözümünde adli yargı görevli olacağından İlk Derece Mahkemesince esastan değerlendirme yapılarak karar verilmesi gerekirken davalı Karayolları Genel Müdürlüğü aleyhine açılan davanın yargı yolu nedeni ile usulden red kararı verilmesi doğru olmamıştır. Davacı vekilinin istinaf itirazı yerindedir. Kabule göre de reddedilen kısım için kendisini vekil ile temsil ettiren davalı yararına vekalet ücretine hükmedilmesi gerekirken hükmedilmemiş olması doğru olmamıştır.\" gerekçesiyle kararın kaldırılmasına karar verilmiştir. Dosya kapsamından, davacının sigorta tahkim komisyonu kararı doğrultusunda dava dışı desteklere ödemiş olduğu bedeli kazada kusurlu olduğunu iddia ettiği davalılardan tahsiline yönelik itirazın iptali talepli olduğu, dava dışı ... sevk ve idaresindeki ... plakalı minibüsün 18/11/2012 tarihinde seyir halinde iken çakıllı/mıcırlı yolda direksiyon hakimiyetinin kaybedilmesi sebebiyle tek taraflı kaza yaptığı, kaza sonucunda dava dışı ...'ın vefat ettiği, kaza yapan aracın ZMMS poliçesini düzenleyen şirketin davacı olduğu, davacının vefat sebebiyle müteveffanın geride kalan hak sahiplerine sigorta tahkim komisyonunun kararı doğrultusunda yapmış olduğu bu ödeme ile sigortalısına halef olan davacının halefiyet ilkesi gereğince kazada kusurlu olan davalılara rücu için takibi başlattığı, davalı borçların itiraz üzerine de itirazın iptali talep edildiği anlaşılmıştır. Davalı Karayolları vekilinin yargı yoluna ilişkin istinaf itirazı Dairemiz kararında değerlendirildiği ve adli yargının görevli olduğuna karar verilmiş olmakla bu yöndeki istinaf itirazı yerinde değildir. Yine bilirkişi raporuna itirazlarının değerlendirilmediğine ilişkin istinafında ise somut olarak istinaf sebebi belirtilmediğinden yerinde görülmemiştir. Mahkemenin ilk kararından önce aldığı kusur raporunda davalı idarenin %75 , diğer davalı malik/işletenin ise %25 oranında kusurlu olduğunun belirtildiği, ancak davaya konu kaza ile ilgili başka mahkemelerden aldırılmış olan birden fazla kusur raporu bulunmakla bu raporların ve mahkeme dosyalarının da dosyaya celp edildiği bu yönde gerek Erzurum 2. İdare Mahkemesinin 2015/1242 Esas sayılı dosyası, gerek Erzurum Asliye Ticaret Mahkemesinin 2021/211 Esas sayılı dosyası ve gerekse Erzurum 1. Asliye hukuk Mahkemesinin 2013/333 Esas sayılı dosyalarında ATK Trafik İhtisas Dairesinden aldırılan 28/03/2014 tarihli raporda davalı idarenin %40, dava dışı sürücü ...'nin ise %60 oranında kusurlu olduğu tespit edilmiş olmakla diğer mahkemelerce bu oran üzerinden yargılamaların yapılarak hüküm tesis edildiği ve kararların kesinleştiği dikkate alınarak bu kusur oranlarının benimsenmesinde isabetsizlik bulunmamaktadır. 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 20/d bendi \"Tescil edilmiş araçların her çeşit satış ve devirleri, satış ve devri yapılacak araçtan dolayı motorlu taşıtlar vergisi, gecikme faizi, gecikme zammı, vergi cezası ve trafik idari para cezası borcu bulunmadığının tespit edilmesi ve taşıt üzerinde satış ve/veya devri kısıtlayıcı herhangi bir tedbir veya kayıt bulunmaması halinde, araç sahibi adına düzenlenmiş tescil belgesi veya trafik tescil kayıtları esas alınarak noterler tarafından yapılır. Noterler tarafından yapılmayan her çeşit satış ve devirler geçersizdir\" hükmünü içermektedir. Görüldüğü gibi Yasa'nın 20/d bendinde tescil edilmiş araçların her çeşit satış ve devirlerinin ancak noterler tarafından yapılacağı hükmüne yer verilmiştir. Ancak böyle bir satış ve devir işlemi araç üzerindeki mülkiyet hakkını devre elverişlidir. Bu devrin yöntemince aracın kayıtlı olduğu, tescil müdürlüğüne bildirilmemesi yüzünden aracın tescil kaydında bir değişiklik yapılmaması satışa konu aracın mülkiyetinin geçişini engellemez ise de, anılan yasa maddesinde belirtilen türden resmi bir satış ve devir işlemi yapılmaksızın, satış işlemine dayalı olarak işleten sıfatının ve araç üzerindeki mülkiyet hakkının devredildiğinin kabulü mümkün değildir. Somut olaya bakıldığında; 20 D 0486 aracın trafik kaydına göre kaza tarihinde malikinin davalı ... olduğu KTK'nın 20/d maddesi hükmüne göre araç devrinin yapılmadığı, harici satışın geçersiz olduğu gözönüne alınarak işleten olan hakkında tazminat sorumluluğuna karar verilmiş olmasında isabetsizlik bulunmamaktadır. Kabule göre Karayolları Genel Müdürlüğü harçtan muaf olduğu halde aleyhine harca hükmedilmesi doğru olmamıştır. Bu nedenle; Davalı ... vekilinin istinaf başvurusunun reddine, davalı Karayolları Genel Müdürlüğü vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne, HMK'nın 353/1-b/2. maddesi gereğince, İlk Derece Mahkemesi kararı düzeltilerek aşağıda yazılı olduğu şekilde esas hakkında yeniden hüküm kurulmasına karar verilmiştir.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere: A- Davalı ... vekilinin istinaf başvurusunun reddine, Davalı Karayolları Genel Müdürlüğü vekilinin istinaf başvurusunun KABULÜ ile yukarıda esas ve karar numarası belirtilen İlk Derece Mahkemesi kararının, HMK'nın 353/1-b/2. maddesi gereğince düzeltilerek yeniden esas hakkında karar verilmek üzere KALDIRILMASINA, Buna göre: 1-Açılan davanın kısmen kabul kısmen reddi ile İstanbul Anadolu ... İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosyasına davalılar tarafından yapılan itirazın iptali ile takibin davalı Karayolları Genel Müdürlüğü yönünden 9.342,22 TL asıl alacak ve 442,28 TL işlemiş faiz olmak üzere toplam 9.784,50 TL üzerinden, diğer davalı ... yönünden ise 14.013,32 TL asıl alacak ve 663,43 TL işlemiş faiz olmak üzere toplam 14.676,75 TL üzerinden devamına, Asıl alacak kalemlerine takip tarihinden itibaren yasal faizi işletilmesine, Alacak likit olmayıp yargılama neticesinde sarahiyet kesbetmekle icra inkar tazminatı talebinin reddine, Fazlaya ilişkin talebin reddine, 2-Alınması gerekli 1.670,94 TL harçtan davacı tarafından peşin olarak yatırılan 1.670,10 TL harcın mahsubu ile artan 0,85 TL'nin davalı ...'den tahsili ile hazineye irat kaydına, 3-Davanın davalı Karayolları Genel Müdürlüğü yönünden kabul edilen kısmı bakımından AAÜT hükümlerine göre davacı vekili için takdir olunan 9.784,50 TL vekalet ücretinin davalı Karayolları Genel Müdürlüğünden alınarak davacıya verilmesine,4-Davanın davalı ... yönünden kabul edilen kısmı bakımından AAÜT hükümlerine göre davacı vekili için taktir olunan 14.676,75 TL vekalet ücretinin davalı ...'den alınarak davacıya verilmesine, 5-Davanın davalı Karayolları Genel Müdürlüğü yönünden reddedilen kısmı bakımından AAÜT hükümlerine göre davalı Karayolları Genel Müdürlüğü vekili için takdir olunan 17.900,00 TL maktu vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalı Karayolları Genel Müdürlüğü'ne verilmesine, 6-Davanın davalı ... yönünden reddedilen kısmı bakımından AAÜT hükümlerine davalı ... vekili için takdir olunan 17.900,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalı ...'e verilmesine, 7-Davacı tarafından dava açılırken harç olarak yatırılan 25,20 TL başvurma harcı, 1.670,10 TL peşin harç olmak üzere toplam 1.695,30 TL harcın davalı ...'den alınarak davacıya verilmesine, 8-Davacı tarafından sarfedilen 4.200,00 TL bilirkişi ücreti ve 390,30 TL posta ücreti olmak üzere toplamda 4.590,30 TL'nin davanın kabul ve red oranı gözetilerek 688,90 TL'nin davalılardan (275,56 TL'sinin Karayolları Genel Müdürlüğü'nden, 413,34 TL'sinin ...'den) alınarak davacıya verilmesine, kalan 3.901,10 TL'nin davacı üzerinde bırakılmasına, 9-Davalılar tarafından sarf edilen yargılama gideri bulunmadığından bu konuda karar verilmesine yer olmadığına, 10-Bakiye gider avansının karar kesinleştiğinde yatırana iadesine,
B-İSTİNAF İNCELEMESİ BAKIMINDAN; 1-a-İstinaf aşamasında davalı Karayolları Genel Müdürlüğü tarafından yapılan 370,00 TL posta ve tebligat giderinden ibaret yargılama giderinin davacıdan tahsili ile adı geçen davalıya verilmesine, b-Harçlar Yasası'na göre alınması gereken 615,40 TL harçtan peşin alınan 427,60 TL harcın mahsubu ile bakiye 187,80 TL harcın davalı ...'den tahsili ile Hazineye irat kaydına, 2-İstinaf yargılama giderlerinin istinaf eden üzerinde bırakılmasına, 4-Duruşma yapılmadığından, vekalet ücretine hükmedilmesine yer olmadığına, 5-İstinaf aşaması için yatırılan gider avansından artan kısmın yatıran tarafa iadesine, Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda, HMK'nın 361. maddesi uyarınca kararın tebliğ tarihinden itibaren iki hafta içerisinde Yargıtay ilgili hukuk dairesine hitaben verilecek temyiz dilekçesi ile temyiz yasa yolu açık olmak üzere oy birliği ile karar verildi.20/02/2025