T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
14. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO: 2021/2069
KARAR NO: 2025/282
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: İstanbul Anadolu 8. Asliye Ticaret Mahkemesi
TARİHİ: 14.07.2021
NUMARASI: 2017/1258 Esas - 2021/577 Karar
DAVA: İtirazın İptali (Nakliyat sigortası- rücu)
Taraflar arasındaki itirazın iptali davasının ilk derece mahkemesince yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerle davanın kabulüne dair verilen karara karşı, davalı vekili tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine Dairemize gönderilmiş olan dava dosyası incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ Davacı vekili, dava dilekçesinde özetle; dava dışı sigortalı ... San. Ve Tic. Ltd. Şti'nin yaptığı taşımaların müvekkilince 08.02.2016/2017 vadeli Nakliyat Taşıyıcı Sorumluluk Sigorta Poliçesi ile sigortalandığını, sigortalının taşıma işi için tedarikçi firma ... Tic. A.Ş'den araç tedarik ettiğini, 30.09.2016 tarihinde emtianın İzmir ve Aydın'a taşınması için ... plakalı çekici ve ... plakalı dorseye yüklendiğini, emtianın alıcısına teslim edilmeyerek çalındığını, yapılan ekspertiz incelemesi sonucu 137.153,78 TL hasarın ödenerek sigortalının haklarına halef olunduğunu, sigortalının emtianın yüklendiği ... plakalı aracın taşıma yetki belgesi olan L1 belgesini davalının temin ettiğini, emtianın yüklendiği gün yapılan sorgulamada BKN.U-NET.L1.27. 141 nolu taşıt yetki belgesinin davalıya ait olduğunun belirlendiğini, olaya ilişkin İstanbul Anadolu Cumhuriyet Başsavcılığının 2016/143256 soruşturma sayılı dosyasının bulunduğunu, davalının zarardan sorumlu olduğunu, alacağın tahsili amacıyla İstanbul Anadolu ... İcra Müdürlüğünan ... Esas sayılı dosyasında başlatılan takibe yönelik itirazın haksız olduğunu ileri sürerek, itirazın iptali ile takibin devamına ve alacağın %20'sinden aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.Davalı vekili, savunmasında özetle; müvekkilinin davada taraf ehliyetinin bulunmadığını, dilekçe ekinde yer alan taşıt kira sözleşmesi gereği ... plakalı aracın malikinin ... olup, müvekkili şirket ile sadece L1 yetki belgesi kullanılarak taşıma yapıldığını, müvekkilinin uluslararası yetki belgesi sahibi olduğunu, sözleşmede de araç sahibi ve şoförün Karayolu Taşıma Yönetmeliğinde öngörülen sorumluluk ve yükümlülüklerin tamamından müştereken ve müteselsilen sorumlu olduklarının belirlendiğini, sözleşmenin Sorumluluk ve Yükümlülük başlıklı maddesi gereğince müvekkilinin sorumlu olmadığını savunarak, davanın reddini istemiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ İlk Derece Mahkemesince yapılan yargılama sonucunda; \"... Yapılan yargılama, toplanan deliller ve alınan bilirkişi raporlarıyla tüm dosya kapsamı değerlendirildiğinde; Dava, Nakliyat Taşıyıcı Sorumluluk Sigorta Poliçesi uyarınca ödenen hasar bedelinin rucüen tazmini amacıyla başlatılan icra takibinde asıl alacağa yönelik itirazın iptali istemine ilişkindir. Karayolu Taşıma Kanunu'nun 5. maddesinde; 'Taşımacılık, acentelik ve taşıma işleri komisyonculuğu ile nakliyat ambarı ve kargo işletmeciliği yapılabilmesi için Bakanlıktan yetki belgesi alınması zorunludur. Taşımacılık, acentelik ve taşıma işleri komisyonculuğu ile nakliyat ambarı ve kargo işletmeciliği yetki belgesi alınabilmesi için taşıma işleri işletmecilerinin meslekî saygınlık, malî yeterlilik ve meslekî yeterliliğe sahip olması gerekmektedir. (Ek cümle: 23/1/2008 – 5728/516 md.) Ayrıca, karayoluyla yük ve yolcu taşımacılığı faaliyetlerinde kullanılan ticari araçlarda çalışan şoförlerin, sürücü mesleki yeterlilik belgesi almaları zorunludur. Bu maddeye ilişkin usul ve esaslar yönetmelikle belirlenir. 18.1.1954 tarihli ve 6224 sayılı Yabancı Sermayeyi Teşvik Kanunu hükümleri saklıdır.' düzenlemesine, Karayolu Taşıma Yönetmeliği'nin 5. maddesinde de; 'Bu Yönetmelik kapsamına giren taşımacılık, acentelik, taşıma işleri komisyonculuğu, taşıma işleri organizatörlüğü, nakliyat ambarı işletmeciliği, kargo işletmeciliği, lojistik işletmeciliği, dağıtım işletmeciliği, terminal işletmeciliği ve benzeri faaliyetlerde bulunacak gerçek ve tüzel kişilerin yapacakları faaliyetlere uygun olan yetki belgesini/belgelerini Bakanlıktan almaları zorunludur.' düzenlemesine yer verilmiştir. Yönetmeliğin 22. maddesinde ise; yetki belgelerinin, adlarına düzenlenen gerçek veya tüzel kişiler dışında başkaları tarafından kullanılamayacağı ve hiçbir şekilde devredilemeyeceği” hususu düzenlenmiştir. Tüm bu düzenlemelerde malın güvenle taşınması amacından hareket edilerek kara yolu taşımasında yetki belgesi alınması zorunluluğu getirilmiştir. Dolayısıyla yetki belgesi, taşıyan kişinin niteliğini ön plana çıkaran ve belge sahibini sorumluluktan kurtarmayan bir belgedir. Somut olayda;Davacı ... şirketinin sigortalısına ait emtianın yüklendiği ... plakalı aracın taşıma yetki belgesi olan L1 belgesini davalı taraf temin etmiş olduğundan taşıma işinin yapılması için L1 yetki belgesinin taşıt sahibinde ve sürücüsünde olmasının zorunlu olduğu ve yetki belgesinin devredilemeyeceği hususunda karayolları taşıma kanununda yasal düzenlemeler bulunmakta olup buna rağmen davalı tarafından ... plakalı araç maliki ... ile sözleşme yapılarak aracın davalı şirketin L1 yetki belgesine bağlı olarak çalıştırıldığı dosya kapsamına göre sabit olup davalı şirketin bu taşıma hizmeti sonunda doğan zarardan sorumluluğu bulunduğu sonucuna varılarak davanın kabulüne karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur. (İzmir Bölge Adliye Mahkemesi17. Hukuk Dairesi, 2018/1116 Esas, 2020/223 Karar Sayılı Kararı)...\" gerekçesiyle davanın kabulüne, davalının İstanbul Anadolu ... İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyasına yönelik itirazının iptali ile takibin 137.153,78TL asıl alacak üzerinden devamına, asıl alacağa takip tarihinden itibaren yasal faiz işletilmesine, alacak yargılamayı gerektirdiğinden davacı tarafın icra inkar tazminat talebinin reddine, karar verilmiştir. Bu karara karşı, davalı vekilince istinaf başvurusunda bulunulmuştur.
İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİDavalı vekili, istinaf başvuru dilekçesinde özetle; Dosyadaki Taşıt Kira Sözleşmesinden anlaşılacağı üzere ... plakalı aracın ...'a ait olduğunu, müvekkilinin L1 yetki belgesinin kullanılarak taşıma yapıldığını, müvekkilinin uluslararası yetki belgesi sahibi olduğunu, imzalanan sözleşmede de araç sahibi ve sürücüsünün Karayolu Taşıma Yönetmeliğinde öngörülen sorumluluk ve yükümlülüklerin tamamından müştereken ve müteselsilen sorumlu olduklarının belirtildiğini, Davacı iddiasının aksine müvekkilinin TTK'nın 850 ve 888. maddelerine göre taşımacı olmadığını, müvekkilinin akdi taşıyıcı sıfatı ile sorumlu olmadığını, akdi taşıyıcının TTK hükümleri gereğince fiili taşıyıcı ve onun adına hareket edenlerin kusurlarından kendi kusuru gibi sorumlu olduğunu, sigortalı ... şirketinin taşıtan konumunda olduğunu, fiili taşıyıcının ise ... olduğunu, her yetki belgesi sahibi işletmenin, taşımada kullanılacak araca bir de taşıt kartı almak zorunluluğu bulunduğunu, taşıt kartı ve yetki belgesi sahibinin sadece kamusal riskler bakımından sorumluluğu bulunduğunu, bu belge sahibinin özel hukuk bakımından fiili veya akdi taşıyıcı konumunda olmadığı için sorumluluğu bulunmadığını, müvekkilinin L1 yetki belgesi kullandırmasının hukuka aykırı olduğu kabul edilse dahi vergi, resim, harç gibi sorumluluğun yüklenebileceğini, ancak müvekkiline fiili taşıyıcı veya akdi taşıyıcı sıfatlarının yüklenemeyeceğini, alınan raporda da bu hususların vurgulandığını, ihbar ve zamanaşımına ilişkin itirazların değerlendirilmeden karar verildiğini, Bu nedenlerle ilk derece mahkemesinin istinafa konu kararının usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek, kararın kaldırılmasına ve davanın reddine karar verilmesini istemiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE Dava, nakliyat taşıyıcı sorumluluk sigortası kapsamında yapılan ödemenin fiili taşıyıcı olduğu ileri sürülen davalıdan tahsili amacıyla başlatılan ilamsız takibe yönelik itirazın İİK'nın 67. maddesi uyarınca iptali istemine ilişkindir. İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonucunda davanın kabulüne karar verilmiş; bu karara karşı, davalı vekilince, yasal süresi içinde istinaf başvurusunda bulunulmuştur. İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi uyarınca, ileri sürülmüş olan istinaf nedenleriyle ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır. Davacı dava dışı sigortalı ...San. ve Tic. Ltd. Şti'nin yurt içi taşıma faaliyetlerini 08.02.2016 başlangıç tarihli bir yıl süreli nakliyat taşıyıcı sorumluluk sigorta poliçesi ile sigorta örtüsü altına almıştır. Taşımacının, aktif taşıyıcı olarak dava dışı ... ile düzenlediği nakliye sözleşmesi kapsamında uyuşmazlık konusu taşıma gerçekleştirilmiştir. Anılan taşıma sözleşmesinde ... plakalı araca yükün yükleneceği, 30.09.2016 tarihinde kararlaştırılmıştır. ... plakalı aracın ruhsat sahibinin ...'a ait olduğu anlaşılmaktadır. Araç sahibi ile davalı arasında düzenlenen Gaziantep ...Noterliğinin 21.09.2016 tarihli ve ... yevmiye no'lu sözleşmesinin incelenmesinde ... plakalı çekicinin rövorkları için sözleşme düzenlendiği, sözleşmenin üçüncü maddesinde, \"Sözleşme yapılan taşıt karayolu alt yapısı ve trafik bakımından bir sakıncası olmamak, yasaklama ve kısıtlaması bulunmamak şartı ile yurt içinde uluslararası yetki belgesi sahibi unvanı altında taşıma yapmak için kullanılacaktır.\" düzenlemesi bulunmaktadır. Sözleşmenin bu hükmü ile ilk derece mahkemesi kararında değerlendirilen Karayolu Taşıma Kanunun 5. maddesi ve Yönetmeliğin 5. maddesindeki hükmün birlikte değerlendirildiğinde, somut olay bakımından davalının taşımacı sıfatı bulunduğu anlaşılmaktadır. Yukarıda değinilen sözleşmenin 3.maddesinde, yetki belgesi sahibinin unvanı altında taşıma yapmak üzere belgenin kullanılacağı açıkça belirlenmiştir. Bu hüküm karşısında artık, davalının sadece L-1 belgesinin idari işlerinden sorumlu olacağı kabul edilemez. Bu hükümde, davalının belgesi kullanılarak davalı adına taşıma yapılacağı kararlaştırılmıştır. Nitekim, karayolunda taşıma yapmaya imkan veren bu belge nedeniyle, akdi taşıyıcı olan sigortalı ... Nakliyat Şirketi yetki belgesi bulunan araçta taşıma yapmıştır. Sözleşmenin bu hükmü ve yasa maddeleri birlikte değerlendirildiğinde ilk derece mahkemesinin, davalının sorumluluğuna ilişkin gerekçesinin yerinde olduğu anlaşılmaktadır. Aksi kabul L-1 belgesini ve sözleşmenin 3.maddesini anlamsız kılacaktır. Sözleşmenin bu hükmü ile TBK'nın 1. maddesi kapsamında taşıma sözleşmesi, sigortalı ile davalıya temsilen araç sürücüsü arasında düzenlendiği kabul edilmelidir. Anılan sözleşmenin sorumluluk ve yükümlülük başlıklı 5. maddesinde araç sahibi ve sürücülerinin kara yolu taşıma yönetmeliğinden kaynaklanan sorumluluklarının düzenlenmiş olması davalı ile L-1 belgesini kullanan kişiler arasında iç ilişki bakımından önem ifade edecektir. Bu hükmün, sözleşmenin tarafı olmayan üçüncü kişiler yönünden hüküm ifade etmesi mümkün değildir. Davalının cevap dilekçesinde zamanaşımı def'isinin bulunmadığı kaldı ki TTK'nın 855/3 ve 5. maddesi kapsamında, rücu alacaklısı bakımından zamanaşımı süresinden dolmadığı anlaşıldığından, davalı vekilinin yerinde görülmeyen istinaf başvuru nedenlerinin reddine karar verilmiştir. Açıklanan bu gerekçelerle, davalı vekilinin istinaf başvuru nedenleri ile sınırlı olarak yapılan inceleme sonucunda, ilk derece mahkemesinin kararında ve gerekçesinde yasaya ve usule aykırılık bulunmadığı gibi kamu düzenine aykırılık da görülmediğinden, davalı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1.b.1 maddesi uyarınca esastan reddine dair aşağıdaki hüküm verilmiştir.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan gerekçelerle; 1-HMK'nın 353/1.b.1 maddesi uyarınca, davalı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine, 2-Davalı tarafından yatırılan istinaf başvuru ve peşin karar harçlarının Hazineye gelir kaydına, bakiye 7.026,72 TL istinaf nispi karar harcının davalıdan tahsili ile Hazineye gelir kaydına, 3-Davalı tarafça yapılan kanun yolu giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,5-Gerekçeli kararın ilk derece mahkemesince taraflara tebliğine, 6-Dosyanın kararı veren ilk derece mahkemesine gönderilmesine dair;HMK'nın 353/1.b.1 maddesi uyarınca dosya üzerinden yapılan istinaf incelemesi sonucunda, oybirliğiyle ve kesin olarak karar verildi. 20.02.2025