T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
45. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO: 2024/1642
KARAR NO: 2025/218
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: İSTANBUL 8. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2024/20
KARAR NO: 2024/434
KARAR TARİHİ: 16/05/2024
DAVA: İtirazın İptali (Sigorta Poliçesinden Kaynaklanan Rücu)
KARAR TARİHİ: 26/02/2025
6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353. maddesi uyarınca dosya incelendi,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; dava dışı sigortalı ... Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi'ne ait çimento fabrikasının, 01/01/2017–01/01/2018 vadeli ... ve ... sabancı global programı poliçesi ile müvekkili şirket tarafından sigortalandığını, sigortalı şirkete ait fabrikada davalılar tarafından üstlenilen kapasite yükseltme çalışmaları esnasında 11.09.2017 tarihinde saat 04:30 civarında tersiyer borunun üç destek ayağı ile birlikte yere düşmesi sonucu hasar meydana geldiğini, tesisin, hasardan yaklaşık 11 gün sonra 22.09.2017 tarihinde hasar gören tersiyer borunun devre dışı bırakılması ile düşük kapasite ile tekrar devreye alınabildiğini, tersiyer borunun onarım ve sistem entegrasyonu tamamlandıktan sonra ancak 16.11.2017 tarihinde tam kapasite çalışmaya başlayabildiğini, tersiyer borunun hasar döneminde kullanılamıyor olmasına bağlı olarak gerçekleşen üretim kaybı söz konusu olduğunu, ayrıca bu dönemde gerçekleştirilebilen kısıtlı çimento üretiminin maliyetlerinin de yükseldiğini, maliyetlerdeki bu yükselişin iki ana etkeninin birim üretim için gereken elektrik ve petrokok harcamının yükselmesi olduğunu, müvekkili şirkete 27.09.2017 tarihinde yapılan hasar ihbarına istinaden ... ve ... numaralı hasar dosyaları oluşturulduğunu ve tersiyer boruda oluşan hasar nedeniyle hasarın meydana geldiği tarih ile tesisin tam kapasite devreye girdiği tarih aralığında kullanılamıyor olmasına bağlı olarak tesiste meydana gelen kâr kaybına ilişkin ilgili dosya kapsamında dava dışı sigortalı ... Sanayi Ve Ticaret Anonim Şirketi'ne 31/05/2019 tarihinde 285.689,07-USD kâr kaybı, 31/05/2019 tarihinde 962.877,56-USD makine kırılması, 23/08/2019 tarihinde 29.349,44-USD makine kırılması ve 23/08/2019 tarihinde 340.751,37-USD kâr kaybı olmak üzere toplam 1.618.667,44-USD ödeme gerçekleştirildiğini, uyuşmazlığa konu hasarın sebebinin malzeme, proje ve imalat hatası kaynaklı olduğunu, bu doğrultuda yapılan değerlendirmeler neticesinde dava dışı sigortalı ... Sanayi Ve Ticaret Anonim Şirketi ile çelik, mekanik, teknolojik imalat ve montaj işleri için yapılan sözleşme gereği ... Sanayi Ticaret Limited Şirketi'ne, ... Sanayi Ticaret Limited Şirketi Niğde kapasite yükseltme projesi kapsamında çelik, mekanik, teknolojik, imalat ve montaj - demontaj işleri için ... Sigorta Şirketi tarafından 3112690 numaralı inşaat all risk sigorta poliçesi düzenlenmiş olması sebebi ile teminat limiti ile sınırlı olmak üzere ... Sigorta Anonim Şirketi'ne; yine dava dışı sigortalı ile mühendislik ve proje çalışmaları için yapılan sözleşme gereği ... Anonim Şirketi'ne husumet yöneltme gereğinin hasıl olduğunu, İstanbul Anadolu ... İcra Müdürlüğü'nün ... esas sayılı dosya ile icra takibi başlatıldığını ancak davalıların icra takibine itiraz ettiğini ve takibin durduğunu beyan ederek, icra takibine yapılan itirazın iptalini, ödenen toplam 1.618.667,44-USD olan bedellerden 285.689,07-USD kar kaybının 31/05/2019 tarihinden; 962.877,56-USD makine kırılması bedelinin 31/05/2019 tarihinden; 29.349,44-USD makine kırılması bedelinin 23/08/2019 tarihinden ve 340.751,37-USD kâr kaybının 23/08/2019 tarihinden itibaren devlet bankalarının dolar ile açılmış bir yıl vadeli mevduat hesabına ödediği en yüksek faiz oranı birlikte ... Sigorta Anonim Şirketi yönünden poliçe limiti ile sınırlı olmak kaydı ile davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsilini talep ve dava etmiştir.
CEVAP Davalı ... Sigorta Anonim Şirketi vekili cevap dilekçesi ile; davanın 1 yıllık hak düşürücü süre geçtikten sonra ikame edildiğini, davayı ve müvekkili şirketin sorumluluğunu kabul etmemekle birlikte, ... Sanayi Ticaret Limited Şirketi'nin müvekkili şirket nezdinde ... numaralı inşaat all risk sigorta poliçesi ile sigortalı olduğunu, söz konusu sigorta poliçesi gereği müvekkili sigorta şirketinin sorumluluğunun doğabilmesi için sigorta ettirenin kusuru ile zarar vermesi ve söz konusu zararın teminat dışı olmaması gerektiğini, davanın konusunun kar kaybı zararının tazmini olduğunu, müvekkili şirketin sigorta poliçesinde kâr kaybı zararının tazminine ilişkin teminat bulunmadığını, dava konusu kâr kaybı tazminatı talebinin, ayrıca poliçe özel şartı gereği de teminata girmemekte olduğunu, hasar dosyası kapsamında düzenlenen raporda ve görüş raporunda da hatanın proje hatasından ve uygulanmasından meydana geldiğinin tespit edildiğini, davacı şirketin yaptırmış olduğu raporda da hasarın, taşıyıcı ayakları tasarlayan ve imal eden tarafın hataları nedeniyle meydana geldiği, projede belirtilen kaynak kalınlığının yerinde uygulanmadığı ve betonarme kolonlarının temele bağlantısının yetersiz olduğunun tespit edildiğini, poliçe özel şartında, projenin yanlış uygulanması, proje harici uygulamalar ve proje hatalarından kaynaklanan hasarların teminat harici olduğuna ilişkin düzenleme bulunmakta olduğunu, ayrıca poliçede asgari 2.500,00-USD olmak üzere hasarın %10'u oranında tenzili muafiyet şartı bulunmakta olduğunu, tüm bu nedenlerle davanın öncelikle usulden reddini; esasa geçilmesi halinde ise davanın reddini talep etmiştir. Davalı ... Anonim Şirketi vekili cevap dilekçesi ile; davanın 1 yıllık hak düşürücü süre içerisinde açılmadığını, birleştirme kararı verilen mahkemenin 2021/550 esas sayılı dosyasında davanın reddine karar verildiğini, müvekkili şirkete husumet yöneltilmesinin hukuka aykırı olduğunu, müvekkili şirketin ilgili inşaat işinde görev, iş ve sorumluluğunun, dava dışı ... şirketi tarafından ... Sanayi Ve Ticaret Anonim Şirketi şirketine gönderilen yük ve yerleşim projelerine göre tersiyer hava borularının taşıdığı ayakların statik hesaplamalarını yapmak; bu statik hesaplamalar neticesinde ayaklara ait imalat projelerini çizmek, çelik imalat projelerini ve betonarme taşıyıcı temellerini hazırlamakla beraber tüm bu işlemler bittikten sonra projelerini ve hesaplamalarını dava dışı ... Sanayi Ve Ticaret Anonim Şirketi'ne göndermekten ibaret olduğunu, bu projenin uygulanması ve kontrol edilmesi aşamasında müvekkili şirketin bir sorumluluğunun bulunmadığını, müvekkili şirket tarafından hazırlanan projelerde herhangi bir yanlışlık bulunmadığını, dava dışı bırakılan ve kazanın oluşumda sorumluluğu bulunan diğer ilgililerin de kusur ve sorumluluklarının irdelenmesi ve gerektiğinde davaya dahil edilmesi gerektiğini, zarar hesabının yanlış yapıldığını, davacı şirketin kötü niyetli olduğunu beyan ederek; davanın reddini ve davacı şirket aleyhine asıl alacak miktarının %20'sinden az olmamak üzere kötüniyet tazminatına hükmedilmesini talep etmiştir.Davalı ... Sanayi Ticaret Limited Şirketi usulüne uygun davetiye tebliğ edilmiş olmasına rağmen davaya cevap vermemiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI Mahkemece; ''...davacı sigorta şirketinin sigortalısı ... A. Ş. ile davalı ... Ltd. Şti. arasında imzalanan yetki sözleşmesine göre, yetkili icra daireleri, İstanbul İcra Daireleri olduğundan davalı ... Ltd. Şti.'nin icra dairesinin yetkisine yaptığı itirazında haklı olduğu, anlaşılmakla, yetkili icra dairesinde takip yapılmadığından, geçerli bir takip bulunmadığı sonuç ve kanaatine ulaşılarak, davalı ... Ltd. Şti. Yönünden, davanın özel dava şartı yokluğundan usulden reddine karar verilmiştir.Davalılar ... Sigorta A. Ş. ve ... Müşavirlik A. Ş. Yönünden yapılan değerledirmede; 2004 sayılı İİK'nın, 4949 sayılı kanunun 12. maddesi ile değiştirilen 58/3. maddesinde, alacağın veya istenen teminatın Türk parasıyla tutarı ve faizli alacaklarda faizin miktarı ile işlemeye başladığı gün, alacak veya teminat yabancı para ise alacağın hangi tarihteki kur üzerinden talep edildiği ve faizinin takip talebinde gösterilmesi gerektiği düzenlenmiştir. Aynı durum, İİK'nın 60/1. maddesi gereğince ödeme emri için de söz konusudur.Yabancı para alacağın karşılığı Türk Lirası'nın gerek takip talepnamesinde; gerekse ödeme emrinde gösterilmesi yasaca zorunlu kılınmıştır. İtirazın iptali davalarında usulüne uygun bir icra takibinin bulunması dava şartıdır. Somut olayda, takip talebinde ve ödeme emrinde yabancı para alacağının Türk Lirası karşılığı gösterilmediğinden \"usulüne uygun bir icra takibinin bulunması\" şeklindeki dava şartı gerçekleşmemiştir. Takip talebi ve ödeme emrinde bulunması zorunlu olan yabancı para alacağının Türk Lirası karşılığının bulunup bulunmadığının itirazın iptali davasında resen incelenmesi gerektiği sonucuna varılmaktadır.İtirazın iptali, İİK'da düzenlenen bir dava türü olduğundan İİK hükümleri de dikkate alınır. İtirazın iptali davaları icra takibine sıkı sıkıya bağlıdır. HMK'daki dava şartları yanında İİK'daki özel dava şartları da incelenecektir.Buna göre yapılan değerlendirmede, davacı tarafça İstanbul Anadolu ... İcra Müdürlüğü'nün ... esas sayılı dosyası kapsamındaki icra takibinde 29.349,44-USD hasar nedeniyle tazmin edilen fiili zarar, 36,18-USD işlemiş faiz, 962.877,56-USD hasar nedeniyle tazmin edilen fiili zarar, 9.876,75-USD işlemiş faiz, 285.689,07-USD hasar nedeniyle tazmin edilen fiili zarar, 2.930,47-USD işlemiş faiz, 340.751,37-USD hasar nedeniyle tazmin edilen fiili zarar ve 420,10-USD işlemiş faiz olmak üzere toplam 1.631.930,94-USD alacak talebinde bulunulduğu, takip talebinde ve ödeme emrinde yabancı para alacağının Türk Lirası karşılığının gösterilmediği, bu anlamda 2004 sayılı İİK'da özel dava şartı olarak öngörülen dava şartının somut olayda gerçekleşmediği anlaşılmakla, davacı tarafından açılan davanın özel dava şartı yokluğu nedeniyle 6100 sayılı HMK’nın 114/2 ve 115/2. maddeleri gereğince usulden reddine...\" karar verilmiştir.
İSTİNAF SEBEPLERİ Davacı vekili yasal süre içerisinde sunmuş olduğu istinaf dilekçesinde özetle; Takip açılışı esnasında hazırlanan fiziki dosya içerisinde yer alan takip talebinde yabancı para borcunun TL karşılığının el yazısı ile belirtilmesine ve icra müdürlüğünce bu el yazısı ile ilave edilen ilgili kısmın altına atılan imza ile onaylanmasına rağmen yerel mahkemece dava dosyası içerisine yalnızca UYAP sistemindeki dosya celp edildiğinden eksik inceleme ile hatalı hüküm tesis edildiğini, ilgili dosyalar fiziki olarak celp edildiği takdirde yapılacak inceleme neticesinde bu hususun tespit edileceğini, verilen kararın hatalı olduğunu beyan etmiş ayrıca esasa yönelik davalıların sorumlu olduğuna dair açıklamalar yaparak kararın kaldırılmasını talep etmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE İstinaf kanun yolu başvurusuna konu edilen karar hakkında inceleme; 6100 sayılı HMK'nın 355.maddesi uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılmış, kamu düzenine aykırılık olup olmadığı ise re'sen gözetilmiş ayrıca HMK'nın 357. maddesindeki \"İlk derece mahkemesinde ileri sürülmeyen iddia ve savunma istinafta dinlenemez ve istinafta yeni delillere dayanılamaz\" kuralı nazara alınmıştır. Dava; sigortacının, dava dışı sigortalısına aralarındaki sigorta poliçesine dayanarak ödediği hasar bedelinin, hasardan sorumlu olduğunu iddia ettiği davalılardan rücuen tahsili için başlatılan icra takibine vaki itirazın iptali istemine ilişkindir.6098 sayılı TBK'nın \"Ülke parası ile\" başlıklı 99. maddesinde \"Konusu para olan borç Ülke parasıyla ödenir. Ülke parası dışında başka bir para birimiyle ödeme yapılması kararlaştırılmışsa, sözleşmede aynen ödeme veya bu anlama gelen bir ifade bulunmadıkça borç, ödeme günündeki rayiç üzerinden Ülke parasıyla da ödenebilir. Ülke parası dışında başka bir para birimiyle belirlenmiş ve sözleşmede aynen ödeme ya da bu anlama gelen bir ifade de bulunmadıkça, borcun ödeme gününde ödenmemesi üzerine alacaklı, bu alacağının aynen veya vade ya da fiilî ödeme günündeki rayiç üzerinden Ülke parası ile ödenmesini isteyebilir.\" hükmüne yer verilmiştir. Bu hüküm uyarınca, yabancı para borcunun vadesinde ödenmemesi halinde, alacaklının bu alacağını aynen, vade veya fiili ödeme günündeki rayice göre Türk parası ile ödenmesini isteyebileceği kabul edilmiştir.2004 sayılı İİK'nın \"Takip Talebi ve Muhtevası\" başlıklı 58.maddesinde takip talebinde hangi unsurların bulunması gerektiği açıklanmıştır. Bu unsurlardan birisi de 2. fıkranın 3 no.lu bendinde \"Alacağın veya istenen teminatın Türk parasıyla tutarı ve faizli alacaklarda faizin miktarı ile işlemeye başladığı gün, alacak veya teminat yabancı para ise alacağın hangi tarihteki kur üzerinden talep edildiği ve faizi\" olarak belirtilmiştir. Yani icra takibinin konusu olan alacak yabancı para alacağı ise bu alacağın Türk parası karşılığı olan tutarın takip talebinde gösterilmesi gerekir. Bu husus kamu düzenine ilişkin olduğundan resen nazara alınması gerekmektedir. Alacağın Türk parası ile tutarının takip talepnamesinde gösterilmesi mecburiyeti, takip talepnamesine uygun olarak düzenlenmesi gereken ödeme emri için de geçerlidir (Timuçin Muşul, İcra ve İflas Hukukunda Şikâyet, Ankara, 2018, s. 297). Takip talebinde ve ödeme emrinde, yabancı para alacağının Türk Lirası karşılığının gösterilmesine dair zorunluluğun kamu düzeni ile ilgili ve devletin hükümranlık haklarına ilişkin olduğu hususu, Hukuk Genel Kurulu'nun 12/05/1999 tarihli 99/12-271 E. 99/301 K. sayılı kararında; \"İİK’nun 58. maddesine göre alacağın Türk parası ile tutarının takip talebinde gösterilmesi zorunlu olup, aynı zorunluluk İİK’nun 41. maddesi delaletiyle ilamlı takiplerde çıkartılacak olan icra emri için de geçerlidir. Anılan noksanlık kamu düzeni ile ilgili ve devletin hükümranlık haklarına ilişkin olması nedeniyle takibin her safhasında re'sen göz önünde tutulmalıdır\" şeklinde ifade edilmiştir. İstanbul Anadolu ... İcra Müdürlüğü'nün ... E. sayılı dosyasında, davacı alacaklı ... Sigorta Anonim Şirketi tarafından, 04/09/2019 tarihinde davalı borçlular ... Sanayi Ticaret Limited Şirketi, ... Anonim Şirketi ve ... Sigorta Anonim Şirketi aleyhine 29.349,44 USD hasar nedeniyle tazmin edilen fiili zarar, 36,18 USD işlemiş faiz, 962.877,56 USD hasar nedeniyle tazmin edilen fiili zarar, 9.876,75 USD işlemiş faiz, 285.689,07 USD hasar nedeniyle tazmin edilen fiili zarar, 2.930,47 USD işlemiş faiz, 340.751,37 USD hasar nedeniyle tazmin edilen fiili zarar ve 420,10 USD işlemiş faiz olmak üzere toplam 1.631.930,94 USD üzerinden takip başlatılmıştır.Takip talebinde ve ödeme emirlerinde, yabancı para alacağının Türk parası karşılığı belirtilmediği gibi alacak doğrudan USD cinsinden talep edilmiştir. İİK'nın 67. maddesine göre itirazın iptali davalarında, usulüne uygun başlatılmış bir icra takibinin bulunması özel dava şartıdır. İİK'nın 58, TBK'nın 99 maddelerine aykırı şekilde takip talebinde ve ödeme emirlerinde yabancı para alacağının Türk Lirası karşılığının gösterilmemesi halinde usulüne uygun bir icra takibinin olmadığının kabulü gerekmektedir. Nitekim Yargıtay 19. Hukuk Dairesi'nin 2014/12593 E. 2015/9366 K., Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin 2023/4310 E. 2024/4281 K., Yargıtay 3. Hukuk Dairesi'nin 2021/761 E. 2021/11255 K. sayılı kararı da aynı yöndedir. Anılan yasa hükümleri kamu düzenine ilişkin ve emredici nitelikte olup somut olayda ise; emredici yasa hükümlerine uyulmadığı, bu itibarla usulüne uygun başlatılmış bir takip bulunmadığı anlaşılmakla, mahkemece özel dava şartı yokluğundan davanın usulden reddine karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir. Davacı vekili istinaf dilekçesinde; takip açılışı esnasında hazırlanan fiziki dosya içerisinde yer alan takip talebinde yabancı para borcunun Türk Lirası karşılığının el yazısı ile yazıldığını belirtmekle birlikte bu beyanın doğru olduğunun kabulü halinde dahi Türk Lirası karşılığının hangi tarihte yazılmış olduğunun yani takip talebinin açıldığı tarihte mi yoksa sonraki bir tarihte mi yazıldığının tespiti mümkün olmadığında denetleme imkanı olmadığı gibi yukarıda yer verilen açıklamalar çerçevesinde sadece takip talebinde değil ödeme emrinde de alacağın Türk Lirası karşılığının gösterilmesi zorunlu olup, dosya kapsamında yer alan ve UYAP sisteminde incelenen ödeme emrinde ise alacağın Türk Lirası karşılığının gösterilmediği tespit edilmekle, bu durumda ilk derece mahkemesinin kararında usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmadığından, HMK'nın 353/1.b.1 bendi uyarınca davacı vekilinin istinaf başvusunun esastan reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.
H Ü K Ü M: Gerekçesi yukarıda izah edildiği üzere; 1-Davacı vekilinin istinaf başvurusunun 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353/1.b.l bendi uyarınca ESASTAN REDDİNE,2-Davacı tarafından yatırılan istinaf başvuru harcının Hazineye irat kaydına,3-Karar tarihi itibariyle Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 615,40 TL istinaf karar harcından davacı tarafından yatırılan 427,60 TL 'nin mahsubu ile bakiye 187,80 TL'nin davacıdan alınarak Hazineye irat kaydına, 4-İstinaf yargılama giderlerinin davacı üzerinde bırakılmasına, 5-Yatırılan gider avansından kalan kısmın davacıya ilk derece mahkemesince iadesine,6-İstinaf yargılaması sırasında duruşma açılmadığından vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,Dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda, 6100 sayılı HMK'nın 361/1 maddesi uyarınca kararın tebliğinden itibaren iki haftalık süre içerisinde Yargıtay nezdinde temyiz kanun yolu açık olmak üzere oybirliği ile karar verildi. 26/02/2025