T.C.
İZMİR
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
11. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO\t: 2025/71
KARAR NO\t\t: 2025/350
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ\t: MANİSA ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ\t\t: 01.10.2024
NUMARASI\t\t: 2023/781 E. - 2024/580 K.
DAVANIN KONUSU\t: Zayi Belgesi Verilmesi
KARAR TARİHİ\t: 27.02.2025
KARAR YAZIM TARİHİ\t: 27.02.2025
\tManisa Asliye Ticaret Mahkemesinin 01.10.2024 tarih 2023/781 E. - 2024/580 K. sayılı kararın Dairemizce incelenmesi davacı vekili tarafından istenmiş ve istinaf dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, üye ... tarafından düzenlenen rapor dinlenip ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendi.
\tGEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ :
\tDAVA: Davacı vekili, müvekkili şirketin faaliyet göstermekte olduğu fabrika binasında 23.10.2023 tarihinde yangın çıktığını, soğutma çalışmalarının 24.10.2023 tarihinde de devam ettiğini, yangın sonucunda fabrika binasında yüklü miktarda zarar meydana geldiğini, makine, tezgâh, malzeme, demirbaş, şirket sunucularının (serverlar) ve tüm şirket evraklarının yandığını, bu yangında müvekkili şirkete ait 2013 yılı ve sonrası Defteri Kebir, Envanter Defteri, Yevmiye Defteri, Personel Özlük dosyaları, SGK Dökümanları, Alış ve Satış Faturaları, İhracat evrakları ve beyannameleri, İthalat evrakları ve beyannameleri, Tüm maliye evrakları, Kapasite evrakları, Serverin zayi olması sebebiyle dijital ortamda bulunan mali kayıtlar, ve diğer tüm şirket evrakları ile komple yanarak tamamının zayi olduğunu, Manisa 1. Sulh Hukuk Mahkemesi'nin 2023/65 E. sayılı dosyasında tespit yaptırdıklarını, ancak henüz bilirkişi raporunun dosyaya ibraz edilmediğini, Manisa Organize Sanayi Bölgesi Polis Merkezi Amirliği'nin 2023/220 Olay numaralı dosyasında yangına ilişkin tahkikatın yürütüldüğünü, Manisa Cumhuriyet Başsavcılığı'nın 2023/18914 soruşturma sayılı dosyasına kayden soruşturma yürütüldüğünü, müvekkilinin, defterlerin korunması amacıyla üzerine düşen tüm yükümlülükleri yerine getirdiğini, mücbir sebep oluşturan yangın nedeniyle tüm defter, kayıt ve belgelerin yandığını iddia ederek, müvekkili şirketin tüm defterlerinin, belgelerinin, kayıtlarının ve serverın zayi olması sebebiyle dijital ortamda bulunan tüm mali kayıtların zayi olduğunun tespiti ile bu konuda zayi belgesi verilmesini talep etmiştir.
\tİLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ: Mahkemece, davacı şirketin ticari faaliyetini sürdürdüğü \"... No:... .../...\" adresinde bulunan fabrikada 23/10/2023 tarihinde yangın olayının yaşandığı, davacı tarafça bu yangında ticari defter, fatura ve belgelerin zayi olduğunun iddia edildiği, olaya ilişkin Manisa Büyükşehir Belediye Başkanlığı İtfaiye Dairesi Başkanlığı ekipleri tarafından tutanak tutulduğu, tutulan tutanakta tespit edilemeyen ısı kaynağından çıkan yangında, davacıya ait ticari defterlerin, şirket evraklarının ve dosyaların çıkan yangından yanarak zarar gördüğünün tespit olunduğu, duruşmada dinlenen tanıkların çıkan yangında tüm binanın etkilendiğini, davacı şirketin ticari defter ve belgelerinin fabrika binasında tutulduğunu, bina tamamen yandığından ve bilgisayar sistemi de tamamen zarar gördüğünden, olayda yedeklerinde zarar gördüğünü, kurtarılamadığını, yangın tüm binayı etkilediğinden tüm defter ve belgelerin yok olduğunu beyan ettikleri; olay ile ilgili MOSB Polis Merkezi görevlileri tarafından tutulan tahkikat evrakında, fabrikanın tamamen yanarak kullanılamaz hale geldiğinin tespit olunduğu, yangın olayıyla ilgili davacı şirket yetkilisi tarafından şikayette bulunulması üzerine Manisa CBS'nin 2023/18914 Soruşturma sayılı dosyası üzerinden soruşturma yürütüldüğü, yine davacı tarafından olaydan sonra Manisa 1. Sulh Hukuk Mahkemesinin 2023/65 D. İş sayılı dosyası ile delil tespiti talebinde bulunulduğu, söz konusu dosyada keşif yapılarak bilirkişilerden rapor aldırıldığı, yargılama sırasında talep konusu ticari defter ve diğer belgelere ilişkin vergi dairesine, ilgili noterliklere ve matbaa firmasına müzekkereler yazıldığı, vergi dairesi tarafından gönderilen müzekkere cevabında vergi incelemesi bulunmadığının bildirildiği, ilgili noterlikler tarafından müzekkere cevaplarında davacı tarafından tutulan ticari defterlerin açılış ve kapanış tasdiklerine ilişkin bilgilerin gönderildiği, matbaa firması tarafından davacı tarafından bastırılan belgelere ilişkin bilgilerin bildirildiği, yargılama sırasında dosyadaki toplanan deliller doğrultusunda mali müşavir bilirkişiden rapor aldırıldığı, bilirkişi tarafından sunulan 25/06/2024 tarihli raporda, davacıya ait ticari defter ve belgelerden somut şekilde tespit edilenlerin rapor edildiği, yargılama sonucunda toplanan tüm deliller dikkate alındığında, somut olayda 23/10/2023 tarihinde davacının iş yeri olan fabrikada önüne geçilemeyen yangın neticesinde fabrikanın tamamen yandığı, davacı şirketin ticari defter ve belgelerini ticari faaliyetini sürdürdüğü fabrika binasında bulundurabileceği, yangın neticesinde ticari defter ve belgelerin zarar görmesinde davacı tarafın kusur ve ihmalinin söz konusu olduğuna, özen yükümlülüğüne aykırı davrandığına ilişkin dosyaya yansıyan bir delil bulunmadığı anlaşılmakla, davacı tarafça somut olarak bilgileri sunulabilen ve bilirkişi tarafından somut olarak tespiti yapılabilen ticari defter ve faturalar dikkate alınarak davanın kısmen kabulüne karar verildiği, fazlaya ilişkin talep yönünden ise, söz konusu belgelerin yılı, seri numarası, tanzim tarihi, matbaa bilgileri, onaylayan makam ve türü gibi açık ve somut delil sunulmadığından ve fazlaya ilişkin talep yönünden davacının istemi soyut nitelikte kaldığından reddine karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle; davanın kısmen kabulüne, davacı şirkete ait olan 25.03.2013 tarihli A-164201-164700 fatura, 25.07.2013 tarihli A-397751-398250 fatura, 13.12.2013 tarihli A-641251-642250 fatura, 12.03.2014 tarihli A-319851-320850 İrsaliyeli Fatura, 15.09.2014 tarihli A-461601-462600 İrsaliyeli Fatura, 09.02.2015 tarihli A- 027251-028250 İrsaliyeli Fatura, 17.06.2015 tarihli A-209101-210100 İrsaliyeli Fatura, 18.12.2015 tarihli A-370601-371600 İrsaliyeli Fatura, 15.06.2016 tarihli A-197151-198150 İrsaliyeli Fatura, 18.10.2016 tarihli A-274701-275700 İrsaliyeli Fatura, 18.10.2016 tarihli A-425251-425700 sevk irsaliyesi şeklindeki fatura ve belgelerin, Manisa 1. Noterliği tarafından tasdik olunan, 25.12.2014 tarih 33165 yevmiye sayılı, 25.12.2014 tarih 33166 yevmiye sayılı, 24.12.2014 tarih 33167 yevmiye sayılı, şeklindeki ticari defterlerin, Manisa 2. Noterliği tarafından tasdik olunan, 16.12.2016 tarih 39077 yevmiye sayılı 2017 yılına ait Yevmiye defteri, 16.12.2016 tarih 39078 yevmiye sayılı 2017 yılına ait Defter-i Kebir, 16.12.2016 tarih 39079 yevmiye sayılı 2017 yılına ait Envanter Defteri, 21.12.2017 tarih 44210 yevmiye sayılı 2018 yılına ait Yevmiye defteri, 21.12.2017 tarih 44211 yevmiye sayılı 2018 yılına ait Defter-i Kebir, 21.12.2017 tarih 44212 yevmiye sayılı 2018 yılına ait Envanter Defteri, 20.12.2018 tarih 44296 yevmiye sayılı 2019 yılına ait Yevmiye defteri, 20.12.2018 tarih 44297 yevmiye sayılı 2019 yılına ait Defter-i Kebir, 20.12.2018 tarih 44298 yevmiye sayılı 2019 yılına ait Envanter Defteri, 20.12.2019 tarih 44403 yevmiye sayılı 2020 yılına ait Envanter Defteri, 20.12.2020 tarih 40126 yevmiye sayılı 2021 yılına ait Envanter Defteri, 27.12.2021 tarih 39849 yevmiye sayılı 2022 yılına ait Envanter Defteri ve 28.12.2022 tarih 39650 yevmiye sayılı 2023 yılına ait Envanter Defteri şeklindeki ticari defterlerin, 23.10.2023 tarihinde yaşanan yangın nedeniyle zayi olduğunun tespitine, fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilmiştir.
\tKarara karşı davacı vekili tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur.
\tİSTİNAF NEDENLERİ : Davacı vekili, müvekkili şirketin fabrika binasında 23.10.2023 tarihinin gecesinde çıkan yangın sonucunda fabrika binasında yüklü miktarda zarar meydana geldiğini, müvekkil şirkete ait tüm defterler, kayıtlar, belgelerin tamamı ile serverın zayi olması sebebiyle dijital ortamda bulunan tüm mali kayıtların da fabrika binasının tamamen yanması nedeniyle zayi olduğunu, fabrikada müvekkili şirkete ait; 2013 yılı ve sonrası Defteri Kebir, 2013 yılı ve sonrası Envanter Defteri, 2013 yılı ve sonrası Yevmiye Defteri, Personel Özlük dosyaları, SGK Dökümanları, alış ve satış faturaları, ihracat evrakları ve beyannameleri, ithalat evrakları ve beyannameleri, tüm maliye evrakları, kapasite evrakları, serverın zayi olması sebebiyle dijital ortamda bulunan mali kayıtlar ve diğer tüm şirket evraklarının yanarak tamamının zayi olduğunu, mahkemece fabrikanın tamamen yandığı, müvekkilinin ticari defter ve belgelerini ticari faaliyetini sürdürdüğü fabrika binasında bulundurduğu, yangın neticesinde ticari defter ve belgelerin zarar görmesinde müvekkilinin kusur ve ihmalinin söz konusu olmadığı, özen yükümlülüğüne aykırı davranmadığına dair tespitlerin yerinde olduğu; ancak müvekkiline ait personel özlük dosyaları (personel bordroları ve personele ait tüm evraklar), SGK Dökümanları, Alış Faturaları ve gider belgeleri, İhracat evrakları ve beyannameleri, İthalat evrakları ve beyannameleri, gümrük çıkış beyannameleri, tüm maliye evrakları, kapasite evrakları da tamamen yanarak zayi olmasına rağmen söz konusu belgelerin zayi olduğunun tespitine karar verilmediğini, bu belgelerin yılı, seri numarası, tanzim tarihi, matbaa bilgileri, onaylanan makam ve türü gibi açık ve somut deliller sunulmadığından bahisle davanın kısmen reddine karar verilmesinin hatalı olduğunu, bu belgelerin de zayi olduğunun tespitine karar verilmesi gerektiğini, uzun yıllardır sektörde faaliyet gösterin müvekkilinin personel özlük dosyaları (personel bordroları ve personele ait tüm evraklar), SGK Dökümanları, Alış Faturaları ve gider belgeleri, İhracat evrakları ve beyannameleri, İthalat evrakları ve beyannameleri, gümrük çıkış beyannameleri, tüm maliye evrakları, kapasite evraklarının zayi olduğunun tespitine karar verilmemesinin müvekkilini İş Hukuku ve Vergi Hukuku alanında doğabilecek uyuşmazlıklarda da hak kaybına uğramasına neden olacağını belirterek kararın kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
\tGEREKÇE\t: Dava, TTK'nın 82/7. maddesi hükmüne göre açılmış zayi belgesi verilmesi istemine ilişkin olup, ilk derece mahkemesince yukarıda açıklanan gerekçeyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.
\tDairemizce HMK'nın 355. maddesi uyarınca istinaf nedenleriyle ve resen kamu düzenine ilişkin sebeplerle sınırlı olarak istinaf incelemesi yapılmıştır.
\tTTK'nın 82. maddesinde neler için zayi belgesi verilmesi istenebileceği tahdidi olarak gösterilmemiş, bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defter ve belgelerden söz edilmiştir. Bu nedenle, talebe konu belgelerin somutlaştırılması gerekmekte olup, genel kapsamlı bir zayi kararı verilmesi mümkün değildir (Yargıtay 11. HD 08.12.2014 tarih ve 2014/12543 E.-2014/19170 K. sayılı ilamı). Yine, ticari defter ve belgeleri için zayi belgesi düzenlenmesini talep eden tarafın zayi olduğunu iddia ettiği ticari defter ve belgelerin mevcudiyetine karine teşkil edecek ve bu konuda olumlu kanaat edinmesini sağlayacak bilgi ve belgeleri ibraz etmesi gerekir.
\tİlk derece mahkemesince zayi belgesi düzenlenmesi isteminin reddine karar verilen personel özlük dosyaları, SGK dokümanları, alış faturaları ve gider belgeleri, ihracat evrakları ve beyannameleri, ithalat evrakları ve beyannameleri, gümrük çıkış beyannameleri, maliye evrakları, kapasite evrakları somutlaştırılmamış ve zayi olmadan önce var olduğu olgusu usulünce resmi kayıtlar ile ispatlanamamıştır. Yine zayi olduğu ileri sürülen bu belgelerin zayi olmadığından önce var olduğunu gösterir hususların yazılı delil ile ispatı gerektiğinden bu hususta tanık da dinlenemez.
\tAçıklanan tüm bu hukuki ve maddi vakıalar karşısında; ilk derece mahkemesi tarafından yasal ve hukuksal gerekçeleriyle dayandığı maddi delillere, bu delillerin takdirinde ve verilen kararda bir isabetsizlik bulunmamakla davacı vekilinin vekilinin istinaf itirazları yerinde değildir.
\tBu durumda, istinaf kanun yoluna başvuranın dilekçesinde yer verdiği itirazların açıklanan gerekçe ışığında yerinde olmamasına, kararda kamu düzenine ilişkin bir aykırılık bulunmamasına, kararının usul ve esas yönünden hukuka uygun olmasına göre, duruşma açılmasına gerek görülmeyerek Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353/1-b-1 maddesi gereğince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmesi gerekmiştir.
\tHÜKÜM : Yukarıda açıklanan nedenlerle;
\t1-Davacı vekilinin istinaf başvurusunun Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353/1-b-1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE,
\t2-Davacı yönünden istinaf karar harcı olan 615,40 TL'den peşin alınan 427,60 TL'nin mahsubu ile bakiye 187,80 TL harcın davacıdan alınarak hazineye gelir kaydına,
\t3-İstinaf başvurusu nedeniyle davacının yaptığı giderlerin kendi üzerinde bırakılmasına,
\tDosya üzerinden yapılan inceleme neticesinde, HMK'nın 362/1-ç maddesi uyarınca miktar itibariyle kesin olmak üzere 27.02.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.