T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
12. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO: 2022/867
KARAR NO: 2025/164
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: İSTANBUL ANADOLU 9. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 17/02/2022
NUMARASI: 2019/463 Esas - 2022/106 Karar
DAVA: Haksız Rekabetin Tespiti
Davanın reddine ilişkin verilen kararın davacılar vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;.
DAVA:Davacı vekili; müvekkil şirketlerden ...A.Ş.'nin 1989 yılında kurulduğunu, ...'ın kuruluşundan 2006 yılına kadar ... doğru akım elektrik motorlarının üretimi ile iştigal ettiğini, 2006'dan itibaren ...'ın mevcut ürün gamını fırçasız tip elektrik motorları ile genişletmeye başladığını, bir yıllık çalışma sonucunda Türkiye'nin ilk servo motorun müvekkili ... tarafından piyasaya sunulduğunu, 2008 yılında ...'ın yurtdışından temin ettiği fırçasız ... motorları yerli kaynaktan temin etme kararı aldığını, yapılan değerlendirmede ...'ın tek kaynak olarak belirlendiğini, ... için üretilen ... motorların 2009 yılında kalifiye edildiğini ve seri üretime geçildiğini, müvekkilinin bu motorlara takılan farklı ürünler ve komponentler geliştirdiğini, tüm bu emek ve sıkı çalışmalar neticesinde müvekkili ...'ın 2014 yılında ... ve .. ile iki önemli sözleşme imzalandığını, bu sözleşmeler ile ...'a ... tarafından üretilen mühimmatlarda kullanılmak üzere oluksuz ... motor ve insansız hava araçlarında kullanılmak üzere aktüatörler tasarlanması, geliştirilmesi, üretim için altyapı kurulması, üretim süreçlerinin belirlenmesi, test edilmesi ve üretilmesi görevlerinin tevdi olunduğunu, anılan süreçlerin 2017 yılına kadar tamamlandığını ve oluksuz ... motorlarının seri üretimine geçilmek suretiyle ürün gamına bu motorların da eklendiğini, müvekkili ...A.Ş.'nin ise ... ile aynı ortaklık yapısını havi bir şirket olduğunu, ... ve ... ile imzalanan sözleşmelere müteakip artan iş yükünün, şirket bünyesinde oluşan idari görevler bakımından da çalışan talebini doğurduğunu, bu nedenle davalı ...'in 03.10.2014 tarihinde ...'te genel müdür sıfatıyla işe alındığını, kendisinin eş zamanlı olarak ...'ın genel müdür yardımcılığı görevini de yürüttüğünü, 19.04.2016 tarihinde ...'da da genel müdürlük görevini üstlendiğini, ...'in daha öncesinde daha önce yaptığı firmaların farklı alanda çalışmalar yapması nedeniyle elektrik motorları ile ilgili tüm bilgi ve deneyimlerine müvekkili şirketlerde yürüttüğü görevler sayesinde kavuştuğunu, müvekkili şirketlerin hammadde ve üretim makineleri tedarikçileri bilgilerine vakıf olduğunu, üretim süreçlerinin belirlenmesi, kontrol ve test süreçleri ile talimatların oluşturulması gibi aşamalara katılmakla müvekkili şirketlerin tüm bilgi ve deneyimine erişim sağladığını, müşterilerinin tüm projelerine tam erişim yetkisine sahip olduğunu, davalı ...'in Müvekkil şirketlerde göreve başlamasını müteakip önceden tanıdığı ..., ..., ..., ... ve ... adlı şahısların müvekkili şirketlerde istihdamını sağladığını, bu şahısların müvekkili şirketlerde kilit pozisyonlarda çalıştırıldığını, fakat 2018 yılı başından itibaren ve birbiri ardına müvekkili şirketlerdeki görevlerinden ayrılarak davalı şirketlerde göreve başladıklarını, davalı ...A.Ş.'nin genel endüstriyel tip ve ... olarak tabir olunan alternatif akım motor üretimi ile iştigal etttiğini, ...A.Ş.'nin ürün çeşitleri arasında ...'ın ürettiği ... ve oluksuz ... motorlar bulunmadığını, savunma sanayinde ...A.Ş.'nin ürettiği AC tip motorların neredeyse hiç kullanılmadığını, savunma alanında kullanılan elektrik motorlarının %95'inden fazlasının ...'ın üretimini yaptığı ... ve oluksuz ... tip motorlar olduğunu, bu manada ...A.Ş.'nin savunma sanayiine yönelik bir talebi karşılama kapasitesinin mevcut ürün gamı itibariyle bulunmadığını, davalı ... A.Ş.'nin ise 10.04.2018 tarihinde kurulduğunu, henüz yeni bir şirket olduğunu, müvekkili şirketler ile aynı pazarı paylaştığını, ...in ... ...A.Ş.'nin hisselerinin %18'ine sahip olduğunu, ...'in müvekkil şirketlerdeki görevlerinden ayrıldıktan sonra ... ...A.Ş.'ye ortak olduğunu, bu ortaklık halinin davalıların haksız rekabet fiillerine delalet eden hususlardan olduğunu, ...A.Ş.'nin henüz kuruluşunun üzerinden 3 ay bile geçmemişken, organik bağ içerisinde bulunduğu ...A.Ş.'nin ... ve oluksuz ... motor üretimine yönelik bir birikimi de bulunmazken, ... ve onu takiben müvekkili şirketlerden ayartılan personel ve bu personelin haksız surette müvekkil şirketlerden kopardığı teknik çizimler dahil tüm iş ürünleri sayesinde müvekkili şirketlerin müşterilerine, maliyet altında teklifler sunmaya başladığını belirterek haksız rekabetin tespitine, men'i ile ortadan kaldırılmasına, haksız rekabetin işlenmesinde etkili olan ...'a ait ve davalılar uhdesinde bulunan teknik resim ve çizimler ile ...'dan kopyalan motorlar dahil tüm araçların ve malların imhasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP:Davalılar vekili; müvekkili ...'in ve ekibinin davacılar tarafından davacı şirketlerin içinde bulunduğu zor durumdan kurtarmak için yeni bir vizyonla istihdam edilmek istendiklerini, bu maksatla müvekkilinin hem ..., hem de ... da yöneticilik ile vazifelendirdiğini, tam bu noktada müvekkilin daha önceki askeri teknik konulardaki bilgilerine ek olarak, hem ... Havacılıkta ve hem de ... de çalıştığını ve tecrübe kazanmış olmasının önemli bir tercih sebebi olduğunu, müvekkilin sahip olduğu bilgi ve tecrübeyi ...'da öğrenmediğini, yönetici olarak transfer olduğu ...'a öğrettiğini, daha önce ... ve ... Ar-ge de olduğu gibi davacı şirketlerde de pek çok mühendisi müvekkilin işe aldığını, bu kişilerin büyük kısmının hala bu şirketlerde istihdam edildiğini, müvekkilinin ayrılmasıyla işten sadece emeki subay olan ... ve ...'ın ayrıldığını, bu şahısların teknik personel olmadığını, personelin ayartıldığı gibi bir iddianın gerçeği yansıtmadığını, davacı şirketlerin üretimlerini durduracak ve etkileyecek ölçüde hiçbir transfer, iş görüşmesi vs yapılmadığını, müvekkilinin ...'da çalışmaya başlamasından sonra ciro artışlarına bakılarak müvekkilinin davacı şirketlere katkısının anlaşılabileceğini, davacı şirketlerin iddia ettiği gibi projelerin geciktirilmediğini, tam aksine gecikmiş projelerin teslim edildiğini ve yeni işler alınarak şirket ciroları gözle görülür ve hatırı sayılır bir artış yaşandığını, davanın çelişkili iddialarla açıldığını, müvekkilinin 08.01.2018 tarihinde istifa ettiğini, savunma sektöründe iş arayışına girdiğini, müvekkili ...'in müvekkili şirketlerle çok daha öncesinden tanışıklığının bulunduğunu, müvekkili şirketlerin iştirakleri arasında ... Sanayi AŞ firmasının da yer aldığını, davalı ...A.Ş.'nin Türkiye'nin en büyük motor üreticilerinden biri olduğunu, birden fazla neviden motoru ürettiğini, davacı şirketin varsayımıyla ve rekabeti nasıl bozduğunun tam olarak somut iddialarla açıklanmadan davaya dahil edildiğini, müvekkili firmaların her türlü siparişi rahatlıkla yerine getirebilecek alt yapı ve tesise sahip olduğunu, bu vasıfların olmaması halinde zaten ..., ..., ... ve ... gibi şirketlerin tedarikçi listesine girmesinin mümkün olmadığını, müvekkili ...'in veya müvekkil şirketlerin çizimleri almaya ihtiyacının olmadığını, kabul etmemekle birlikte, böyle çizimler olsa dahi müvekkilinin tek başına bu ürünü üreterek piyasaya satma ihtimalinin bulunmadığını, bahse konu şirketlerin siparişle beraber bu çizimleri müvekkile verdiğini belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEME KARARI: Mahkemece; 14/02/2021 ve 14/12/2021 tarihli bilirkişi raporlarında davacıların ürettiği motorların kopyalanmadığı, davalı tarafça davacının malzeme bilgisi, bunları işleme ve montaj / bütünleme proseslerin haksız rekabet teşkil edecek şekilde alınmadığı, davalılar tarafından davacının ürün gamından istifade edemeyeceği, ürünlerin ... gibi firmaların teknik şartnamesine uygun imal edildiği, davacıların ilgili motorların patent sahibi olmadıkları, fırçasız doğru akım motoru çizimlerinin birebir aynı imal edilmediği, davalıların ilgili motorları üretecek teknik bilgi ve kapasiteye sahip oldukları hususlarının tespit edildiği, ayartıldığı iddia edilen ..., ..., ..., ..., ..., ..., ... ve ...'nun davacı şirketlerde çalışırken işten ayrılarak davalı şirketlerde çalışmaya başladıkları, ilgililerin çalıştıkları sektörün savunma sanayisi olduğu göz önüne alındığında ülkede çalışabilecekleri şirket sayısının sınırlı olduğu, işten ayrılmaları ve davalı şirketlerde işe başlamaları sürecinde davalıların davacı şirketleri zarara uğratmaya yönelik bir eylemleri olduğunu ispata yarar dosya kapsamında belge bulunmadığı, işten ayrılarak davalı şirketlerde yeniden işe başlayan çalışanların davacıların müşteri portföyünü yeni iş yerinde kullandığına dair dosya kapsamında bir delil bulunmadığı, davacılara ait teknik çizim, tasarım ve motorların kopyalandığı hususunun ispat edilemediği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
İSTİNAF SEBEPLERİ: Davacılar vekili; davalıların haksız rekabet eylemlerinin sabit olduğunu, dava konusu haksız rekabet eylemlerinin üzerinde cisimlendiği ürünlerin savunma sanayisinde kullanılan ürünler olduğunu, bu ürünlerin yalnızca savunma sanayii alanında görev almış ve mesleki tecrübe sahibi kişilerce tasnif edilebileceğini, tahkikat aşamasında bilgisine başvurulan bilirkişilerin meslekleri icabı somut olaya ilişkin olarak teknik anlamda değerlendirme yapabilecek meslek gruplarından kişiler olmadığını, bilirkişilerin savunma sanayi hakkında mesleki tecrübesi bulunmadığını, somut vakıaların değerlendirmesinin teknik açıdan açıklığa kavuşturulması için devlet üniversitelerinde görev yapan elektrik mühendisi, hava harp okulu müfredatını haiz konu ile ilgili izahta bulunabilecek eğitim bilimci, rekabet hukuku uzmanı ticaret hukuku profesöründen oluşan bir bilirkişi heyetinden görüş alınması gerektiğini, bu şekilde müvekkil ...'ın motoru ile davalı şirketlerin fuara katıldığı motor arasındaki benzerliklerin ortaya konulabileceğini, slotless motorların normal şartlar altında ne kadar sürede geliştirilebileceğinin açıklanması ve Hava Harp Okulu’ndan mezun olurken davalı ...’in slotless motor tasarlama ve elektromanyetik tasarım konusunda uzmanlaşmış elektrik mühendisliği vasfına ve bilgisine haiz olup olamayacağının ortaya konulmasının davanın aydınlatılması için mecburi olduğunu, yeterli değerlendirmenin yapılabilmesi için motorların sökülüp içerisinin teknik incelemeye tabi tutulması gerektiğini, davalıların gösterdiği tanıkların dahi savunma sanayiinde kullanılan motorları üretmeye yönelik geçmiş fiili bir tecrübeleri bulunmadığını tereddütsüz kabul etmişken, davalı tarafların savunma sanayiinde kullanılan motor üretmeye yönelik bilgisi bulunduğunu kabul etmenin abesle iştigal olduğunu, raporların varsayımsal olarak hazırlanması nedeniyle kabul edilemeyeceğini, bilirkişi raporunda yer verilen iddiaların herhangi bir sebebe dayandırılmaksızın, teknik ya da hukuki bir temel sunulmaksızın mahkemeye celbedildiğini, mahkeme nezdinde dinlenen davacı ve davalı yanların tanıklarının ifadelerinin davadaki iddialarını açıkça desteklediğini, bir diğer çalışan ...’nun müvekkili ...’dan ayrılıp daha sonra davalı ... şirketinde çalışmaya başladığı görülünce, davacı müvekkili ... tarafından yapılan suç duyurusuna istinaden takip neticesinde bu kişinin müvekkili ... şirketi ile savunma sanayii şirketlerinin ticari sırlarını kopyalarken resmi görevlilerce suçüstü yakalandığı hususunun tanık ...’in ifadesi ile sabit olduğunu belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.
GEREKÇE:Dava, haksız rekabetin tespiti, men'i, haksız rekabet sonucu elde edilen ürünlerin imhası istemine ilişkindir. Davacılar vekili; davalılardan ...'in müvekkili şirketlerde 2014 yılından itibaren genel müdür olarak çalışmaya başladığını, yine davalı ... vasıtasıyla davacı şirketlerde işe alınan personellerin müvekkili şirketlerin kilit pozisyonlarında istihdam edildiğini, davalı ...'in 2018 yılında işten ayrıldığını, davalı ... ...A.Ş. firmasına ortak olduğunu ve davalı şirketlerde genel müdür olarak görev yapmaya başladığını, müvekkili şirketlerin hammadde, üretim makineleri tedarikçileri ve müşteri bilgilerine vakıf olduğunu, davalı ...'in müvekkili şirketlerden ayrıldıktan sonra müvekkili şirketlerden edindiği tüm bilgi ve deneyimleri davalı şirketlere aktardığı, müvekkili şirketlerde kritik pozisyonda görev yapan çalışanların davalı şirketlere işe başlamak üzere ayarttığını, bu şekilde şirkete ait ticari sırların ifşa edildiğini ve müvekkili şirkete ait çizim ve tasarımların kopyalanarak ticari faaliyette kullanıldığını belirterek eldeki davayı açmıştır. Davacıların kendilerine ait olan teknik tasarım, çizim, resim ve motorların kopyalandığı iddia edilmiş olup bu hususta mahkemece alınan bilirkişi raporlarında davacıların ürettiği motorların kopyalanmadığı, davalı tarafça davacının malzeme bilgisi, bunları işleme ve montaj / bütünleme proseslerin haksız rekabet teşkil edecek şekilde alınmadığı, davalılar tarafından davacının ürün gamından istifade edemeyeceği, ürünlerin ... gibi firmaların teknik şartnamesine uygun imal edildiği, davacıların ilgili motorların patent sahibi olmadıkları, fırçasız doğru akım motoru çizimlerinin birebir aynı imal edilmediği, davalıların ilgili motorları üretecek teknik bilgi ve kapasiteye sahip oldukları tespit edilmiştir. Bilirkişi raporlarında davacıların iddiaları ayrıntılı ve tarafların ürünleri ile karşılaştırmalı olarak incelenmiş olup denetime elverişli bir şekilde sonuca gidildiği, raporların birbiri ile örtüştüğü görülmektedir. Bu yönüyle davacılar vekilinin bilirkişi raporuna karşı ileri sürdüğü istinaf nedenleri yerinde görülmemiştir. Davacı taraf, bahsi geçen çizim ve tasarımlarla ilgili herhangi bir fikri hakka dayanmamakta olup haksız rekabetin varlığı için davacının emeğinden haksız surette yararlanması gerekmektedir. Eldeki dava dosyasında davacıların iddialarını doğrulayan, davalı şirketlerin davalı ... ve diğer çalışanların davacı şirketlerde edindiği deneyim ve bilgilerle faaliyet gösterdiğine, davacıların emeğinden haksız bir şekilde yararlanıldığına dair bir delil bulunmamaktadır. Bunun dışında davalıların üretiminin dava dışı firmalar tarafından verilen siparişlere göre gerçekleştirildiği dikkate alındığında davacılara ait olan teknik tasarım, çizim, resim ve planların kullandığı iddiası sabit görülmemiştir. Davacılar tarafından haksız rekabete neden olduğu ileri sürülen diğer bir vakıa çalışanlarının ayartıldığı iddiasıdır. Ayartma, bir işletmeye sözleşmesel bir bağ ile bağlı olan kişiye, onunla işletme sahibi arasında hâlihazırda olan ilişkiyi sona erdirip bizzat kendisiyle veya başka bir üçüncü kişi ile yeni bir sözleşme yapması için harekete geçirmek amacıyla yapılan faaliyet olarak tanımlanmaktadır (Safiye Nur Bağrıaçık, Üretim ve İş Sırlarının Korunması, 2017, s.151). Ayartma eyleminin haksız rekabet teşkil edip etmediğinin kural olarak TTK'nın 54. maddesi kapsamında dürüstlük kuralına aykırı davranılıp davranılmadığına göre değerlendirilmesi gerekir. Kanun koyucu bu hükümleri, bütün hukuki ilişkiler için geçerli bir prensip olan doğruluk ve dürüstlük ilkesini iktisadi rekabete iştirak eden her şahsın yaptığı eylem ve işlemlerin haksız olarak nitelendirilip nitelendirilmemesinde bir ölçü olarak koymaktadır. Buna göre, ayartma eyleminin haksız rekabet teşkil edip etmediği, söz konusu eylemin doğruluk ve dürüstlük kurallarını ihlal edecek surette yapılıp yapılmadığına verilecek cevaba göre belirlenir. Ayartma eylemi uygulanan yöntem ya da araçlar yönünden dürüstlük kuralına aykırılık teşkil edebileceği gibi rakip işletmenin piyasadan silinmeye, ticari ve işletme sırlarının elde edilmeye çalışılması gibi ayartma eylemi ile güdülen amaç da dürüstlük kuralına aykırı olabilir (Şenocak, Kemal, İşletme Personelinin Ayartılması Meselesinin Haksız Rekabet Hükümleri Çerçevesinde Değerlendirilmesi, s.246 ). Somut olayda; ayartıldığı iddia edilen ..., ..., ..., ..., ..., ..., ... ve ...'nun davalı şirketlerde çalışmaya başladıkları anlaşılmaktadır. Ancak bu kişilerin işten ayrılmaları ve davalı şirketlerde işe başlamaları sürecinde davalıların davacı şirketleri zarara uğratmaya yönelik bir eylemleri olduğunu ispata yarar dosya kapsamında belge bulunmamaktadır. Bunun dışında davalılarda çalışmaya başlayan bu kişiler tarafından davacıların müşteri portföyünü yeni iş yerinde kullandığına dair bir delil sunulmadığı gibi davacılara ait teknik çizim, tasarım ve motorların kopyalandığı hususu da ispat edilememiştir. Çalışanların davacılardan ayrılarak davalı şirketlerde çalışmaya başlamaları tek başına haksız rekabet eden bir davranış olmadığı gibi çalışanların davacılara ait sır niteliğindeki bilgileri hukuka aykırı olarak ele geçirmelerine ve açıklamalarına yöneltildiğine dair bir delil bulunmamaktadır. Bunun dışında davalıların tedarik fiyatının altında satış yaptığı iddia edilmiş ise de bunun sistematik bir şekilde yapıldığına dair bir iddia ileri sürülmemiştir. Rekabet özgürlüğü çerçevesinde arızi olarak yapılan tek satışın, maliyetin altında dahi olsa haksız rekabet olarak kabulü mümkün değildir. Açıklanan nedenlerle; davalıların haksız rekabet eylemlerinde bulundukları ispat edilemediğinden, mahkemece davanın reddine dair kararında isabetsizlik görülmemiş,davacılar vekilinin yerinde görülmeyen istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.
HÜKÜM:Yukarıda açıklanan nedenlerle:Davacılar vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nun 353(1)b-1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE, Alınması gereken 615,40-TL istinaf karar harcından peşin yatırılan 80,70-TL harcın mahsubu ile kalan 534,70-TL harcın davacılardan alınarak Hazine'ye gelir kaydına, Davacılar tarafından yapılan giderlerin üzerinde bırakılmasına, Gerekçeli kararın bir örneğinin taraf vekillerine tebliğine, HMK'nın 361/1. maddesi uyarınca kararın tebliğ tarihinden itibaren iki hafta içinde temyiz yoluna başvurulabileceğine, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda oy birliğiyle karar verildi. 06/02/2025