T.C. ANKARA BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ BAM 23. HUKUK DAİRESİ Esas-Karar No: 2025/222 - 2025/174
T.C.
A N K A R A
B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ\t
23. H U K U K D A İ R E S İ
\t \t\t (İ S T İ N A F D İ L E K Ç E S İ N İ N
\t\t\t\t\t R E D D İ)
ESAS NO\t: 2025/222
KARAR NO\t: 2025/174
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I
İNCELENEN KARARIN:
MAHKEMESİ\t: ANKARA 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ARA KARAR TARİHİ\t: 17/12/2024
ESAS-KARAR NUMARASI : 2024/712 E.
İSTEMCİLER\t
VEKİLLERİ\t
ALACAKLI\t:
\t\t \t
Konkordatonun tasdiki talebinin yapılan yargılaması sırasında, lehine verilen teminat mektuplarının nakde çevrilmesinin önlenmesine dair karara itirazının reddine dair 17.12.2024 tarihli ara kararına karşı alacaklı ... San. ve Tic. A.Ş. vekili tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine HMK'nın 352. maddesi gereği yapılan ön inceleme sonucu;
GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ\t:
İSTEMİN ÖZETİ\t:
İstemciler vekili 01.11.2024 tarihli dilekçesinde; müvekkillerinin talebi üzerine 25.10.2024 tarihinde geçici mühlet kararı verildiğini ve üç kişilik komiser heyetinin görevlendirildiğini, istemci şirketlerin sözleşme ile üstlendiği işler için idare-ihale makamı veya diğer iş sahibi firmalara teminat mektupları verdiğini, bu teminat mektuplarının nakde çevrilmesini gerektiren fesih, karşılıklı sonlandırma yahut vadenin gelmesi gibi sebepler ortaya çıkmadığını, ayrıca müvekkili şirketin konkordato talep etmiş olmasının da yasa gereği fesih sebebi olamayacağını, iş bitimi aşamasında olan veya devam etmekte olan işler ile henüz başlanmayan işlere yönelik mektupların vadelerinin gelmediği de müşahade edildiğinde bozdurularak nakde çevrilmesi halinde firmanın nakit akışını etkileyeceğini ve menfi bir tablo yaratabileceğini, bankalar teminat mektubu verirken, firmaya Genel Kredi Sözleşmesi imzalattığı için teminat mektubu paraya çevrildiğinde de bu kredi sözleşmesini güncelleyerek konkordato talep eden firmayı - lehtarı borçlandıracağını, teminat mektubunun paraya çevrilmesinden sonra borcun konkordato kapsamı dışına çıkmasının, konkordatonun koruyucu hükümlerinden faydalanılamaması sonucunu doğurabileceğini, alacaklılar arasında eşitsizlik yaratılacağını belirterek, teminat mektuplarının nakde çevrilmesinin engellenmesine yönelik tedbir kararı verilmesini istemiştir.
YARGILAMANIN SEYRİ VE SONUCU :
İlk derece Mahkemesinin 04.11.2024 tarihli Ara Kararıyla; \"Konkordato talep eden borçluların, borcunu ödeyememe riskine karşı alacaklısına, alacağını teminatlandırmak veya alacağına daha kolay kavuşmasını sağlamak amacıyla alacaklıya teminat mektubu vermiştir. Teminat mektubu ile konkordato talep edenin alacaklısı, diğer alacaklılara nazaran üstün tutulmuş ve alacağı garanti altına alınmıştır. Garanti veren banka ile muhatap arasında sözleşme ilişkisi kurulmuştur. Teminat mektubunun tarafları, taahhüt altına giren garanti veren durumunda olan bir banka ile garanti alan durumunda olan muhataptır. Bir fiili taahhüt edilen lehtar teminat mektubunun tarafı değildir. Ancak banka kural olarak rücu hakkını güvence altına almak için, lehtarla imzaladığı kontrgarantiye dayanarak ve lehtarın talebi ile teminat mektubu düzenler.
İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 17. Hukuk Dairesi'nin 21/04/2022 tarih, 2022/406 Esas, 2022/519 Karar sayılı kararında açıklandığı üzere Tedbir kararı, garanti ilişkisine müdahale anlamı taşır ve muhatabın bankaya karşı alacak hakkını ileri sürmesi ve bankanın da borcunu ifa edemez hale gelmesi sonucunu doğurur. Garanti veren banka, teminat mektubu bedelini ödedikten sonra ödediği miktar kadar konkordato talep edenden alacaklı konuma geçeceği için konkordato talep edenin alacak ve borç miktarında bir değişiklik olmaz. Sadece alacaklı sıfatı değişir.
Kaldıki teminat mektubunun nakde çevrilmesinin tedbiren durdurulmasına yönelik karar, maddi hukuk alanında da neticeleri olan ve borçlu konkordato talep eden şirkete göre üçüncü kişilerin de maddi hukuktan doğan taleplerini etkilediği gibi muhatabın edimini yerine getirip getirmediği, teminat mektubunun nakde çevrilmesinin koşullarının oluşup oluşmadığı, teminat mektubunda belirtilen miktarın, garantör banka tarafından ödenip ödenmeyeceği, muhatap tarafından, teminat mektubunun sözleşmeye aykırı bir şekilde nakde çevrildiği veya çevrileceği iddiaları da ayrı bir davanın konusunu oluşturmaktadır.
Konkordato talep eden borçlu tarafından verilen teminat mektubunun hukuki niteliği itibariyle konkordato davasında, İİK'nın 287 ve devamı maddeleri gereğince tüm teminat mektuplarının nakde çevrilmesinin engellenmesine yönelik tedbir karar verilemeyeceği gibi somut olayda konkordato talep edenin konkordato geçici mühlet kararı sebebiyle tek tek teminat mektuplarının nakde dönüştürülebileceğini yaklaşık olarak da ortaya koymadığı anlaşılmakla\" gerekçesiyle konkordato talep edenler vekilinin teminat mektuplarının üçüncü kişi tarafından nakde çevrilmesinin önlenmesine dair talebinin reddine karar verilmiştir.
... Sigorta A.Ş. vekili tarafından sunulan 06.11.2024 tarihli dilekçede; müvekkili tarafından istemci ... Yapı A.Ş.'ye, lehdar ... San. ve Tic.A.Ş.'ye verilmek üzere 5556965 ve 5556949 nolu Avans Kefalet Senetleri tanzim edildiği, lehdar tarafından 31.10.2024 tarihinde söz konusu senetlerin nakde çevrilmesi için kendilerine başvuruda bulunulduğunu, sigortalı istemci tarafından sunulan bilgi ve belgelerden lehdar kurumun talebinin dayanaktan yoksun olduğunun tespit edildiği belirtilerek, istemci ... Yapı A.Ş.'nin söz konusu Avans Kefalet Senetlerinin nakde çevrilmesinin önlenmesi yönündeki ihtiyati tedbir talebinin kabulüne karar verilmesi istenmiştir.
Bunun üzerine İlk derece Mahkemesinin 18.11.2024 tarihli Ara Kararıyla; \"...Somut olayda; kefalet senetlerinin nakde dönüştürülmek istendiği, vadesinin 04/04/2025 tarihi olduğu, üç aylık geçici mühletin başlangıç tarihinin 25/10/2024 tarihi olduğu ve somut olarak belirtilen kefalet senetlerine dayanak ve somut olarak belirtilen işin henüz sonlandığına dair delil ibraz edilmediği, kefalet senetlerindeki alacakların nihayetinde sigorta sözleşmesine yönelik olduğu ve İİK m. 287/2 gereğince konkordato mühleti içerisinde sigortalı borçlunun malvarlığının korunmasına ilişkin tüm tedbirlerin alınmasına ilişkin kuralın gereği olduğu\" gerekçesiyle, ... Sigorta A.Ş.'nin talebinin kabulü ile ... Sigorta A.Ş. tarafından düzenlenmiş olan 5556965 ve 5556949 nolu avans kefalet senetlerinin nakte çevrilmesinin durdurulmasına karar verilmiştir.
... Sigorta A.Ş. vekili 04.12.2024 tarihli dilekçesinde; Mahkemenin 18.11.2024 tarihli ara kararıyla verilmiş olan ihtiyati tedbir kararı taleplerinden 556965 nolu Avans Kefalet Senedi bakımından vazgeçtiklerini belirterek, bu senetle ilgili tedbir kararının kaldırılmasına karar verilmesini istemiştir.
Alacaklı ... San. ve Tic. A.Ş. vekili 12.12.2024 tarihli dilekçesinde; müvekkili ile konkordato talep eden ... Yapı A.Ş. ve ... Yapı İnşaat San. ve Tic. A.Ş. arasında ... Parsel Zemin Güçlendirme, Fabrika Binaları ve Depolama Alanları ile Çevre Düzenleme İnşaat Yapım İşi Sözleşmesi akdedildiğini, yüklenici konkordato isteyenler tarafından yapılan imalatlarda iş programına göre gecikme olduğunu, yüklenicinin ek sürelere ve uyarı yazılarına riayet etmediğini, müvekkilince işin gereği gibi ve zamanında tamamlanmayacağının kesinlik kazanması sebebiyle elektronik posta sistemi üzerinden gönderilen fesih yazısı ile sözleşmenin feshedildiğini belirtmiştir.
İlk derece Mahkemesinin 17.12.2024 tarihli Ara Kararıyla; \"Taraflar arasında İİK m. 296 anlamında sözleşmenin feshi için gerekli prosedürün işletilmediği, ortada henüz bu madde kapsamında sözleşmenin fesih edilmediği, teminat mektuplarının vade tarihlerinin devam ettirildiği, hatta buna rağmen teminat mektubunun fesih olmadan vadesinden önce nakde çevrildiği sebepleriyle kefalet mektuplarının nakde dönüşmesini engelleyen tedbir kararının şu an için devamının gerektiği; işin devam ettirilmesinin konkordato borçlusunun projesinin devamının için gerekli olduğu, İİK m. 296 kapsamında da şimdilik fesh edilmesinin uygun olmayacağı, heyetimizce değerlendirilmiştir.
HMK'nun \"davanın geri alınması\" başlıklı 123. maddesinde, (1) Davacı, hüküm kesinleşinceye kadar, ancak davalının açık rızası ile davasını geri alabilir. (Ek cümle:22/7/2020-7251/10 md.) Bu takdirde davanın açılmamış sayılmasına karar verilir\"
HMK'nun \"Durum ve koşulların değişmesi sebebiyle tedbirin değiştirilmesi veya kaldırılması\" başlıklı 396. maddesinde \"(1) Durum ve koşulların değiştiği sabit olursa, talep üzerine ihtiyati tedbirin değiştirilmesine veya kaldırılmasına teminat aranmaksızın karar verilebilir. (2) İtiraza ilişkin 394 üncü maddenin üçüncü ve dördüncü fıkrası, kıyas yoluyla uygulanı tedbir talep eden taraf dilekçesinde dayandığı ihtiyati tedbir sebebi ve türünü açıkça belirtmek ve davanın esası yönünden kendisinin haklılığını yaklaşık olarak ispat etmek zorundadır\".
İİK'nun 287/1. maddesi gereğince Konkordato talebi üzerine mahkeme, \" ... 297 nci maddenin ikinci fıkrasındaki hâller de dahil olmak üzere, borçlunun malvarlığının muhafazası için gerekli gördüğü bütün tedbirleri alır.\"
Somut olayımızla tarafların beyanları, konkordato komiserler kurulunun görüşü ve dosya kapsamına göre; talep edenin tedbir talebinden vazgeçtiğini bildirdiği, davacı konkordato talep edenin ise tedbir talebinin devamını istediği ve muvafakatının olmadığını beyan ettiği, ... San ve Tic. A.Ş'nin ise kendisi ile davacı arasındaki sözleşmenin feshedildiğini, fesih yazısının kayıtlı elektronik posta sistemi üzerinden gönderildiğini, tedbir kararının kaldırılmasını gerektirecek durum ve koşulların değişmediği, kefalet mektuplarının nakde dönüşmesini engelleyen tedbir kararının kaldırılmasını gerektiren koşulların oluşmadığı ve bu aşamada söz konusu tedbirin devamının gerektiği anlaşılmakla\" gerekçesiyle, HMK m. 396 ve İİK m. 287/1 gereğince 18.11.2024 tarihli ara kararının kaldırılmasına yönelik talebin reddine ve tedbir kararının devamına karar verilmiştir.
İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ\t:
Alacaklı ... San. ve Tic. A.Ş. vekili istinaf dilekçesinde; müvekkili ile ... A.Ş. - ... A.Ş. Adi Ortaklığı arasında ... parsel inşaat işi için sözleşme imzalandığını, bu sözleşme kapsamında müvekkilince ... A.Ş. - ... A.Ş. Adi Ortaklığına 145.500,00 TL. nakit avans verildiğini, bu nakit avansın teminatı için ... Sigorta A.Ş.'nin 26.03.2024 tarihinde müvekkili şirkete iki adet teminat mektubu verdiğini, avansın şartlarına uygun sarf edilmemiş olması ve işin aksaması nedenleriyle 31.10.2024 tarihinde ... Sigorta A.Ş.’ye teminat mektubunun paraya çevrilmesi için başvurulduğunu, ... Sigorta A.Ş.'nin sözleşmenin 13.4. maddesini ve teminat mektubunun ilk talepte itiraz ve defi ileri sürülmeksizin ödenmesi yönündeki hükümlerini göz ardı ederek \"fesih yapılmadığı\" gerekçesiyle ödeme yapmaktan kaçındığını, bunun üzerine ... Sigorta A.Ş.’ye karşı 05.11.2024 tarihinde İstanbul Anadolu 7. İcra Müdürlüğü'nün 2024/19112 E. sayılı dosyası üzerinden icra takibi başlatıldığını, ... Sigorta A.Ş.'nin talebi üzerine İlk derece Mahkemesinin 18.11.2024 tarihli ara kararıyla teminat mektuplarının paraya çevrilmesinin önlenmesi hakkında ihtiyati tedbir kararı verildiğini, bu kararın hukuka aykırı olduğunu, daha sonra 27.11.2024 tarihli ihtarname ile kayıtlı elektronik posta sistemi üzerinde ... - ... adi ortaklığı ile olan sözleşmenin feshedildiğini, bunun üzerine ... Sigorta A.Ş.'nin teminat mektuplarını ödemek istediğini açıkladığını ve buna ilişkin tedbirden feragat dilekçesini sunduğunu, konkordato komiserlerinin hukuka aykırı şekilde esasa girerek feshin haksız olduğu ihtimali bulunduğu görüşüyle tedbirin devamını talep ettiklerini, İlk derece Mahkemesinin bu görüş doğrultusunda tedbirin devamına karar verdiğini, asıl borçlu tarafından konkordato mühleti verilmesinin üçüncü kişi tarafından verilmiş olan teminatlara başvurmaya engel olmadığını, yerleşik içtihatlara göre banka ile muhatap arasında, lehtardan (konkordato talep edenden) bağımsız bir sözleşme ilişkisi kurulduğu için lehtarın konkordato talep etmesi nedeniyle bu sözleşme ilişkisine ihtiyati tedbir yolu ile müdahale edilemeyeceğinin ifade edildiğini, olayda konkordato kapsamında olmayan üçüncü kişi tarafından verilen garanti sözleşmesi niteliğinde teminat mektubu bulunduğunu, \"ilk talepte, itiraz ve defi ileri sürmeksizin\" ödeme kaydı içeren teminat mektuplarının garanti sözleşmesi niteliğinde olduğunu, garanti sözleşmesi niteliğindeki teminat mektuplarının asıl borç ilişkisinden bağımsız ve asli bir borç doğurduklarını, feshin haksız olma ihtimalinin yargılamayı gerektirdiğini, ayrıca komiserler kurulunun İİK m. 296'daki usulün takip edilmediği yönündeki görüşlerinin de hatalı olduğunu, huzurdaki olayda fesih nedeninin konkordato olmadığını, akdedilmiş olan inşaat sözleşmesinin bir eser sözleşmesi olduğunu ve ani edimli bir ilişki doğurduğunu, şantiyedeki işlerin sadece fiilen değil, hukuken de durduğunun, taşeronların paralarını alamadıkları için işi bıraktıklarının aşikar olduğunu, müvekkilince avans olarak verilen paranın işe harcanmadığını, nereye harcandığının da belli olmadığını, sözleşmenin 13.4 maddesinde \"iş programının aksaması veya avansın şartlarına uygun harcanmaması halinde\" müvekkilinin teminatı nakte çevirme yetkisi olduğunu belirterek, müvekkili lehine verilen 26.03.2024 tarihli iki adet teminat mektubunun paraya çevrilmesinin önlenmesi hakkındaki hukuka aykırı olarak verilen ihtiyati tedbir kararının kaldırılmasına karar verilmesini istemiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ,
HUKUKİ SEBEP VE GEREKÇE\t:
Alacaklı ... San. ve Tic. A.Ş. elindeki teminat mektuplarının paraya çevrilmesinin önlenmesine dair 18.11.2024 tarihli ara kararına itirazının reddine dair 17.12.2024 tarihli ara kararına karşı istinaf yoluna başvurulmuştur.
HMK'nun, \"İstinaf yoluna başvurulabilen kararlar\" başlıklı 341/(1). maddesi, \"İlk Derece Mahkemelerinde verilen nihai kararlar ile ihtiyati tedbir, ihtiyati haciz taleplerinin reddi ve bu taleplerin kabulü halinde itiraz üzerine verilecek kararlara karşı istinaf yoluna başvurulabilir.\" hükmünü,
İİK'nun 7101 Sayılı Yasa ile değişik \"Geçici mühlet\" başlıklı 287. maddesinin birinci ve altıncı fıkraları, \" Konkordato talebi üzerine mahkeme, 286. maddede belirtilen belgelerin eksiksiz olarak mevcut olduğunu tespit ettiğinde derhâl geçici mühlet kararı verir ve 297. maddenin ikinci fıkrasındaki hâller de dahil olmak üzere, borçlunun malvarlığının muhafazası için gerekli gördüğü bütün tedbirleri alır.
...Geçici mühlet talebinin kabulü, geçici komiser görevlendirilmesi, geçici mühletin uzatılması ve tedbirlere ilişkin kararlara karşı kanun yoluna başvurulamaz.\" hükmünü içermektedir.
Pozitif hukukta aynı konuyu düzenleyen birden fazla yasal düzenlemenin bulunması durumunda, hangi düzenlemenin uygulanacağı konusunda özel yasa-genel yasa ölçütü esas alındığında özel yasa hükmünün; önceki yasa-sonraki yasa ölçütü bakımından değerlendirme yapıldığında ise sonraki yasa hükmünün uygulanması gerektiği genel hukuk ilkelerindendir.
Buna göre, 6100 sayılı HMK'nun 12.01.2011 tarihinde kabul edildiği ve 01.10.2011 tarihinde yürürlüğe girdiği; 2004 sayılı İİK'nin 287. maddesinin uygulanması gereken hükmünü değiştiren 7101 sayılı Yasanın ise 28.02.2018 tarihinde kabul edilerek 15.03.2018 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdiği, buna göre 2004 sayılı İİK'nin 287. maddesinin altıncı fıkrasının sonraki bir düzenleme olduğu açıktır. Ayrıca 6100 sayılı HMK, hukuk davalarındaki yargılama usulünü düzenlemesi bakımından genel bir kanun iken, 7101 sayılı Yasa ile değişik 2004 sayılı İİK'nin 287. maddesinin altıncı fıkrası usule ilişkin özel bir düzenlemedir.
Bu durumda, HMK'nin 341. maddesinin (1) numaralı fıkrasının lafzı ile bağlı kalınıp buna göre yorum yapılarak, sonraki değişikliği yok saymak suretiyle adi konkordato talebi sırasında tedbire yönelik istemlerin reddine ilişkin kararlarda istinaf kanun yolunun açık olduğu sonucuna ulaşmak hukuken mümkün değildir.
Gerek özel yasa-genel yasa ilişkisi, gerekse önceki yasa-sonraki yasa ilişkisi ve gerekse kanun koyucunun amacı birlikte değerlendirilerek, konkordato istemlerinin süratle sonuçlandırılması gereği nazara alındığında, İlk Derece Mahkemesince verilen, konkordato istemi sırasındaki ihtiyati tedbirlere yönelik istemlerin reddine ilişkin kararlara karşı istinaf kanun yoluna başvurulması yasal olarak mümkün bulunmamaktadır.
İstinaf kanun yolu kapalı olmasına rağmen İlk Derece Mahkemesince kararda istinaf kanun yolunun açık olduğunu belirtilmesinin de yasada mevcut olmayan istinaf kanun yoluna başvurma hakkını bahşetmeyeceği değerlendirilmekle, HMK'nın 346/(1) ve 352/(1)-b. maddeleri uyarınca, alacaklı ... San. ve Tic. A.Ş. vekilinin istinaf dilekçesinin reddine karar verilmesi gerekmiştir.
HÜKÜM\t:
Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Yukarıda açıklanan nedenlerle, yapılan ön inceleme sonucunda, İlk derece Mahkemesinin 17.12.2024 tarihli kararının kesin olması nedeniyle, HMK'nın 346/(1) ve 352/(1)-b. maddeleri uyarınca, alacaklı ... San. ve Tic. A.Ş. vekilinin İSTİNAF DİLEKÇESİNİN REDDİNE,
2-Alacaklı ... San. ve Tic. A.Ş. vekilince yatırılan istinaf karar harcının ve gider avansından harcanmayan kısmın istek halinde iadesine,
3-Alacaklı ... San. ve Tic. A.Ş. vekili tarafından istinaf aşamasında yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,
4-Karar tebliği, harç ve avans iadesi işlemlerinin İlk derece Mahkemesince yerine getirilmesine,
19.02.2024 tarihinde, dosya üzerinde yapılan ön inceleme sonucu KESİN olmak üzere OYBİRLİĞİYLE karar verildi.
GEREKÇELİ KARAR YAZIM TARİHİ \t: 19/02/2025\t\t\t
Başkan
e-imza
Üye
e-imza
Üye
e-imza
Katip
e-imza