T.C.
KAYSERİ
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
6. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO: 2025/166
KARAR NO\t: 2025/258
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: KAYSERİ 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 29/11/2024
NUMARASI\t: 2024/14 E. 2024/1079 K.
DAVANIN KONUSU: İstirdat (Ticari Satıma Konu Malın İadesi)
İSTİNAF KARAR TARİHİ: 06/02/2025
KARAR YAZIM TARİHİ\t: 06/02/2025 \t\t
KAYSERİ 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ'nin istinafa konu edilen 29/11/2024 tarih ve 2024/14 E - 2024/1079 K kararına karşı süresi içinde davalı vekilince istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine yapılan incelemede;
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ:
Davacı vekili tarafından sunulan dava dilekçesinde özetle; Müvekkili şirketin lehtar olarak hamili olduğu müvekkilinin elinden rızası dışında çıkan Türkiye İş Bankası ... Şubesi, 30/08/2023 tarihli, 60.000,00-TL bedelli, Keşidecisi ...olan, ... seri nolu çekin ve Türkiye İş Bankası ... Şubesi, 30/08/2023 tarihli, 50.000,00-TL bedelli, Keşidecisi ...olan, ... seri nolu çek müvekkili şirket tarafından, ... Kargo'nun ... Şubesinden ...kargo takip no.lu ve ...seri no.suna kayıtlı olarak ...Mh. ... Sk. Kapı No:... .../İSTANBUL adresinde ...isimli firmaya kargolanmış ve çek kargoda iken çalındığını, mezkur çekler ve diğer çekler için için Kayseri 1. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2022/1074 Esas no.lu dosyası kapsamında çek iptali davası açıldığını ve çeklerin üzerine ödeme yasağı konulduğunu, ... Kargo firmasına ait gönderi takip tutanağı ekte sunulmuş olup teslim alanın... isimli bir firma yahut şahıs olduğu göründüğünü, müvekkili böyle bir firmayı tanımadığını vakıa kargoyu da bu firmaya göndermediğini, kargoya verilen çeklerden olan Türkiye İş Bankası ... Şubesi, 30/08/2023 tarihli, 60.000,00-TL bedelli, Keşidecisi ...olan, ... seri nolu çek ve Türkiye İş Bankası ... Şubesi, 30/08/2023 tarihli,50.000,00-TL bedelli, Keşidecisi ...olan, ... seri nolu çek davalı tarafınca ele geçirildiğini çekte ciro silsilesinde yer alan şahsın ve firmaların ve hiçbirini müvekkilinin tanımadığını, bu firmalarla hiçbir ticari ilişkisi olmadığını, davalı dahil olmak üzere aynı kargoda çalınan çekler üzerinde ciranta olarak yer alan ..., ..., ..., ..., ..., ... hakkında ve ...firması hakkında Kayseri Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulduğunu, soruşturma numarası 2023/42222 olduğunu, tüm bu firmalar aynı kargodan çalınan çekleri kendi aralarında birbirlerine ciro etmekte ve icra takiplerine giriştiğini, aynı kargoda çalınan çeklerinin neredeyse tamamında bu firmalar kendi aralarında ciro silsilesi ile haksız icra takiplerine giriştiğini, yine aynı kargoda çalınan Türk Ekonomi Bankası ...Şubesi, 31/05/2023 tarihli, 34.000,00-TL bedelli, Keşidecisi ...olan,... seri nolu çeki de sayılan firmalar kendi aralarında birbirine ciro ettiğini ve taraflarına karşı İstanbul 14. İcra Dairesinin ... Esas no.lu dosyası kapsamında başlatılan kambiyo takibi başlattıklarını, söz konusu takip Kayseri 2. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2023/688 Es. Nolu dosyası kapsamında verilen tedbir kararıyla durdurulduğunu, davalı dahil olmak üzere bu firmalar yine Denizbank ... Şubesi, 30/06/2023 tarihli, 35.000,00-TL bedelli, Keşidecisi... olan, ... seri nolu çeki de kendi aralarında ciro etmişler ve bu çeki de İstanbul Banka Alacakları İcra Dairesinin... Esas no.lu dosyası kapsamında kambiyo takibine konu ettiklerini, bu çekin iadesi için de istirdat davası açılmış olup Kayseri 2. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2023/700 Es. No.lu dosyası kapsamında görüldüğünü, yine, Yapı Kredi Bankası...Şubesi, 30/05/2023 tarihli, 60.000,00-TL bedelli, Keşidecisi ... olan, ... seri nolu ... A.Ş. Şirketi tarafınca ele geçirilmiş ve İstanbul 1. İcra Dairesinin ... Esas no.lu dosyası kapsamında kambiyo senetlerine özgü icra takibi başlatıldığını, bu çekin iadesi için de istirdat davası açıldığını, yine, QNB Finansbank ...Şubesi, 30/06/2023 tarihli, 30.000,00-TL bedelli, keşidecisi...olan... seri nolu çek ... A.Ş. Şirketi tarafınca ele geçirildiğini ve İstanbul 4. İcra Dairesi... Esas no.lu dosyası kapsamında kambiyo senetlerine özgü icra takibi başlatıldığını bu çekin iadesi için de istirdat davası açılmış olup Kayseri 1. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2023/729 Es. No.lu dosyası kapsamında görüldüğünü, müvekkilinin yetkili hamili olduğu çekler organize eylemler bütünüyle ele geçirildiğini, ... firmasının yer aldığı çeklerde ...Sistemlerinin cirosu bulunmadığını, zira bu iki firmanın sahibinin aynı şahıs olduğunu, dava konusu çeklerin, müvekkilinin elinden rızası dışında çıktığını, çekte görünen tüm cirantalar arasında mutlak bir bağlantı olduğu ve haksız kazanç elde etmek amacıyla çeklerin çalındığını, müvekkilinin Türkiye İş Bankası ... Şubesi, 30/08/2023 tarihli, 60.000,00-TL bedelli, Keşidecisi ...olan, ... seri nolu çekin ve Türkiye İş Bankası ... Şubesi, 30/08/2023 tarihli, 50.000,00-TL bedelli, Keşidecisi ...olan, ...seri nolu çekin son yetkili hamilinin müvekkili şirket olduğunun tespiti ile çekler müvekkili şirkete ait olduğundan müvekkil şirkete iadesine, açıkça haksız ve kötü niyetli olan davalı aleyhine asıl alacak miktarının %20'den az olmamak üzere müvekkil lehine tazminata hükmedilmesine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı taraf üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ:
İlk Derece Mahkeme kararında; \"...Somut olayın değerlendirilmesinde; keşidecisi ...olan , İş bankası ... şubesi nezdinde, lehtarı ... Ltd. Şti olan, 30/08/2023 tarihli, 50.000,00-TL bedelli ... seri numaralı ve 30/08/2023 tarihli ... seri numaralı 60.000,00 TL çekin zilyedi olan davacı tarafından kargoya verildiği ve bu çeklerin kargo taşıması sırasında çalındığı ileri sürerek işbu dava açılmış, cirantalar hakkında mahkememizde aynı davalıya yönelik aynı iddia ile birden fazla dava açıldığı görülmüştür. Davacının ticari defter ve kayıtları üzerinde yapılan bilirkişi incelemesi sonunda düzenlenen mali müşavir bilirkişi raporunda, çek girişleri bulunduğu ve cirantalar ile ticari ilişkinin olmadığı tespit olunmuştur. Ayrıca davacı tarafından sunulan çek tevdi bordrolarında çeklerin davacıya verildiği görülmüştür. Açıklanan nedenlerde eldeki davada, davalı ve cirantalara dava konusu çekleri kimden aldığı, gerçek bir alacağının olup olmadığı noktasında bilirkişi incelemesi yapılmasına karar verilmiş ancak yapılan ihtaratlı tebligata ve verilen kesin süreye rağmen ilgililer tarafından ticari defterleri sunmaktan kaçınıldığı, yürütülen savcılık soruşturmaları, davacının sunduğu ticari defter kayıtları ve mali müşavir bilirkişiden alınan açıklamalı rapor ile diğer tüm delillere göre davalıların dava konusu çekleri ticari ilişki kapsamında müşterisinden aldığı ve bu çeklerin yetkili hamili olduğuna dair defter ve kayıtlarını ihtaratlı tebligata rağmen sunmadıklarından davanın kabulüne karar verilmiştir. Davanın kabulü ile, dava konusu keşidecisi ...olan , İş bankası ...şubesi nezdinde, lehtarı ... Ltd. Şti olan, 30/08/2023 tarihli, 50.000,00-TL bedelli ...seri numaralı ve 30/08/2023 tarihli ... seri numaralı 60.000,00 TL çekin davalıdan istirdatına ve çekin davacıya iadesine,
...\" şeklinde karar verilmiştir.
Bu karara karşı davalı vekilince yasal süresinde istinafa başvurulmuştur.
İSTİNAF SEBEPLERİ :
Davalı vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle; 05.01.2024 tarihinde açılan istirdat dosyasında; dava şartı yokluğundan davanın reddine karar verilmesi gerekirken, davanın kabulünün hatalı olduğunu, davanın tamamen hayali senaryolar ile borçtan kurtulma amacı taşıyan beyanatlar içerdiğini, ilgili çekin kargoda çalındığı iddiasının tamamen gerçek dışı olduğunu, kanunen Çek, bono, poliçe, hisse senedi, tahvil vb. her türlü kıymetli evrak, altın, mücevherat, nakit para ve posta tekeline aykırı kargoların taşınmasının yasak olduğunu, işbu huzurdaki dava; kötü niyetli olarak açılmış ve müvekkilin alacağını tahsili hususunda engel teşkil etmesi amacıyla gerçekleştirildiğini, işbu hayali senaryolarla ilerletilen dava ve bağlantılı diğer davaların tamamında; kargoya verildiği iddia edilen çeklerin tamamının farklı şirketlere ve farklı kargolarla gönderildiğini, ancak hepsinin aynı gün çalındığı ifade edildiğini, işbu senaryoların tamamı hayatın olağan akışına aykırı nitelikte, tarafların piyasaya olan borçlarından kurtulma gayesi harici herhangi bir anlam da ifade etmediğini, davacı tarafından kargoyla taşıması yapılan eşyaların - kıymetli evrak olduğu - kargoda çalındığı ve bu kapsamdaki tüm iddialarını açık delillerle ispat etmesi icap ettiğini, aksi durumda beyanlarının tamamının soyut nitelikte ve mahkeme açısından delil teşkil etmediğini, ispat yükünün çekin yetkili hamili olduğunu ve çekin rızası hilafına elinden çıktığını ileri süren davacıya ait olup, davacının bu hususların yanı sıra ayrıca davalının çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğunu veya iktisapta ağır kusurlu bulunduğunu ileri sürüp kanıtlaması gerektiğini, dava konusu çekte mevcut ciro silsilesi içerisinde bu anlamda bir kopukluk bulunmadığı gibi, ciro silsilesinde ismi geçen lehtar ve cirantaların kaşe ve imzalarının sahte olduğunun tespiti bile müvekkilinin yetkili hamil olduğu gerçeğini değiştirmeyeceğini, bu itibarla, çekin lehtar cirosunda bulunan imzaların davacı şirket yetkililerine ait olmadığı senaryosunda dahi müvekkilinin yetkili hamil olarak addedilemeyeceği düşüncesi Yargıtay'ın yerleşik içtihatlarıyla bağdaşmadığını, işbu davanın yetkisiz mahkeme olan Kayseri'de açılmış olup, müvekkilinin mernis adresi '... Mah. ...Sok. No:.../... ...- İstanbul olduğunu, HMK. kapsamında dosyanın davalının yerleşim yeri ve yetkili mahkeme olan İstanbul Anadolu Asliye Ticaret Mahkemesi'ne gönderilmesi gerekirken Kayseri 1. ATM tarafından karar verilmesinin de usul ve kanuna aykırı olduğunu ileri sürerek işbu hatalı kararının kaldırılarak davanın reddi gerektiğini, istinaf talepleri doğrultusunda kararın kaldırılarak haksız ve usulsüz olarak açılan davanın reddini, dava masraf ve vekalet ücretinin karşı tarafa tahmil edilmesini talep etmiştir.
Davacı vekili istinafa cevap dilekçesinde özetle; Çek istirdatı davasında arabuluculuk dava şartının bulunmadığını, Kayseri Asliye Ticaret Mahkemesinin yetkili Mahkeme olduğunu, davalı tarafın beyanlarını çarptırarak mahkemeyi yanıltmaya çalıştığını, dosyanın hiçbir aşamasına katılmayan, bilirkişi tarafından inceleme yapılması amacıyla defterlerini sunması için yapılan ihtarlara rağmen ticari defterlerini sunmayan davalı tarafın, açıkça mesnetsiz ve hukuki dayanaktan yoksun iddialar ile yargılama sürecini uzatmaya çalıştığını, bu nedenle davalı tarafın yapmış olduğu istinaf başvurusunun reddini talep ettiklerini, davalının hukuki dayanaktan yoksun istinaf başvurusunun reddine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı üzerine bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
HUKUKİ NİTELENDİRME, DELİLLERİN VE İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ:
H.M.K 355. Maddesi gereğince inceleme Kamu düzenine aykırılık halleri dışında istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılmıştır.
Dava konusu çekler davacı adına keşide edildikleri anlaşılmaktadır.
6102 sayılı TTK'nın 790'ıncı maddesinde cirosu kabil bir çeki elinde bulunduran kişinin, son ciro beyaz ciro olsa bile, kendi hakkı müteselsil ve birbirine bağlı cirolardan anlaşıldığı takdirde yetkili hamil sayılacağı 792. Maddesinde ise; ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çekin, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunması halinde hamilin hakkını 790 ıncı maddeye göre ispat etmesi halinde çek eline geçmiş bulunan yeni hamilin ancak çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlü olacağı düzenlenmiştir.
Dava, çek istirdadı istemine ilişkin olup, 6102 sayılı TTK'nın 792. maddesi uyarınca kural olarak gerçek hamil olduğunu iddia eden davacının, dava konusu çeki, davalının ağır kusur veya kötüniyetle ele geçirdiğini kanıtlaması zorunludur.
Somut olayda davacı çekin yetkili hamili olduğunu ve davalının çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğunu ispat edecek yazılı deliller sunmadığı ispata konu hususunda yemine konu olabilecek vakalardan olmadığı görülmüştür.
Bu açıklamalar karşısında, mahkemece davanın reddine karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı görülmüştür. ( Benzer şekilde Dairemizin 2022/1389 Esas 2022/1379 Karar: 2022/2317 Esas 2022/2396 Karar )
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1-Davalının istinaf başvurusunun KABULÜ ile,
2-HMK'nın 353/1-b.2.maddesi gereğice KAYSERİ 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ'nin istinafa konu edilen 29/11/2024 tarih ve 2024/14 E - 2024/1079 K sayılı nihai kararının KALDIRILMASINA,
Düzeltilerek yeniden karar verilmesine, buna göre;
3-\"1-Davanın Reddine,
2-Alınması gerekli 615,40 TL karar ve ilam harcından peşin yatırılan 1.878,53 TL harcın mahsubu ile artan 1.263,13 TL harcın karar kesinleştiğinde ve istek halinde davacıya İADESİNE,
3-Davacı tarafından yapılan harç ve yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına
4-Davalı tarafından yargılama aşamasında yapılan yargılama gideri bulunmadığından bu hususta karar verilmesine yer olmadığına,
5-Davalı kendisini vekille temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte olan AAÜT'ne göre 30.000,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
6-Taraflarca yatırılan gider avansının kullanılmayan kısmının karar kesinleştiğinde yatıran tarafa iadesine,\"
7-Karar kesinleştiğinde artan gider avansının yatıran tarafa iadesine, \"
4-İstinaf başvurusunda bulunan davalı tarafından yatırılan istinaf karar ve ilam harcının talebi halinde istinaf başvurusunda bulunan davalıya iadesine,
5-İstinaf başvurusunda bulunan davacı tarafından yapılan 350,00 TL posta gideri ile 1.169,40 TL istinaf yoluna başvurma harcının davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
6-HMK'nın 302/5.maddesi gereğince kesinleşme kaydı ve kesinleşme kaydı yapılan kararların yerine getirilmesi için gerekli bildirimlerin; harç tahsil işlemlerinin, HMK'nın 359/4 maddesi gereğince işbu kararın taraflara tebliği işlemlerinin yapılması ve varsa artan gider avansının ilgili tarafa iadesi işlemlerinin İlk Derece Mahkemesi tarafından yapılmasına,
7-İstinaf incelemesi duruşmalı olarak yapılmadığından vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,
Dair, dosya üzerinden yapılan incelemeyle H.M.K'nın 362/1-a maddesi uyarınca KESİN olmak üzere oy birliğiyle karar verildi. 06/02/2025