T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
44. HUKUK DAİRESİ
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F M A H K E M E S İ K A R A R I
DOSYA NO:2022/1366 Esas
KARAR NO:2025/143
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ:İSTANBUL 20. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ:19/07/2022
NUMARASI:2022/40 E. - 2022/489 K.
DAVANIN KONUSU:Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan)
İSTİNAF KARAR TARİHİ:17/01/2025
Yukarıda yazılı ilk derece mahkemesi kararına karşı, istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine yapılan inceleme sonucunda;
G E R E Ğ İ D Ü Ş Ü N Ü L D Ü:Davacı vekili dava dilekçesinde özetle: Davacı ...’ın, davalı ...’a 43.000-TL borcu olmadığını, davacının, takibe konu senet miktarında, davalıdan mal veya hizmet almadığını, senet metni incelendiğinde, bedelinin, malen ya da nakden olduğunun belirtilmediğini, takibe konu senette bedelin malen mi nakden mi olduğu yazmaması senedin kambiyo senedi olmadığını, teminat senedi olduğunu gösterdiğini, senette alacaklı ismi yanında çıkıntı yapılarak farklı bir şey yazılması da senedin kambiyo senedi vasfını kaybettiğini gösterdiğini, davacı müvekkili, otopark işletmeciliği yapan davalıdan araç kiraladığını, anlaşmaya göre, 750 TL depozito 300 TL günlük kiralama bedeli olmak üzere, davalıya 1.050 TL peşin para verdiğini, 1.050 TL paranın depozito ve bir günlük kiralama bedeli olarak verildiğini gören ve bu konuşmayı duyan tanıkları olduğunu, tanığın, davacının babası olduğunu ve kendisinin taksici olduğunu, tanığın davacı kızını araç kiralama işi yapan otoparka bizzat götürdüğünü ve araç kiralamasına aracılık ettiğini, davalının, araç kiralama işini kurumsal ve vergiye tabi olarak yapmadığından taraflar arasında araç kiralama sözleşmesi yapılmadığını, davacı müvekkili, davalının talebi üzerine, sonradan gelecek trafik cezası, köprü ve otoyol geçiş ücreti çıkma ihtimaline binaen takibe konu senedi boş olarak imzaladığını, davacı müvekkile kaza olması durumunda aracın kaskosunun olduğunu bu sebeple kaza halinde müvekkili davacının sorumlu olmadığını bildirdiğini, tanığın, davacının babası olduğunu ve kendisinin taksici olduğunu, tanığın davacı kızını araç kiralama işi yapan otoparka bizzat götürdüğünü ve araç kiralamasına aracılık ettiğini, müvekkili, kiralık aracı, davacıdan 22.05.2021 tarihinde kiraladığını ve 29.05.2021 tarihinde kaza yaptığını, müvekkili kaza tespit tutanağı düzenlendikten sonra, aracı çekici ile davalıya aynı gün teslim ettiğini, 04.06.2021 tarihinde davalıya 2.000 TL araç kiralama bedelini gönderdiğini ve bu sebeple davalıya borcu olmadığını, takibe konu edilen, 14.07.2021 tanzim tarihli senedin boş olarak, 22.05.2021 tarihinde imzalandığını, İstanbul ... İcra Dairesi'nin ... sayılı icra dosyasındaki 43.000 TL bedelli kambiyo senedi olduğu iddia edilen senedin kambiyo senedi olmadığının ve davacının borcu olmadığının tespiti için takibi başlatıldığını ve takibin dava sonuna kadar tedbir olarak durdurulmasına, davacının banka hesabına (maaş hesabı) konan haczin kaldırılmasına, yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin davalı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle: Davacı tarafın dava dilekçesinde taraflar arasında mal alım satımı söz konusu olmadığını belirterek senedin teminat senedi olduğunu ileri sürdüğünü, davacı borçlu tarafın, müvekkile ait firmadan araç kiralamış olduğunu, bu araç ile 29.05.2021 tarihinde tam kusurlu olarak trafik kazası geçirdiğini, buna dair olarak da araç üzerinde 37.500,00-TL maddi hasar ve 7.500,00-TL araç yatar (yani kazanç kaybı) olmak üzere toplam 45.000,00-TL'lik zarar meydana geldiğini, bunun üzerinde de davacı tarafın bu bedeli ödeyeceğini belirttiğini ve 04.06.2021 tarihinde de 2.000,00-TL'lik kısmı ön ödeme olarak ödediğini, davacı tarafça kalan bakiyenin ne zaman ödeneceği konusunda sıkıntı çıkmaması adına taraflar aralarında senet düzenlemiş olduğunu ve kalan bakiyenin ödenmesi üzerine anlaştıklarını, senet üzerindeki imza konusunda ihtilaf da bulunmadığını, davacı tarafın teminat seneti iddiasında bulunduğunu, teminat senedinin gerçek olabilmesi için taraflar da birer örneğinin olması gerektiğini, taraflar arasında belli bir şarta bağlı teminat olarak gösterilmesi ve senet üzerinde teminat senetidir ibaresinin yer alması gerektiğini, davacı tarafın dava dilekçesinde, müvekkilinin araç kiralama işini yapmadığını, otopark işletmeciliği yapıldığını, kurumsal ve vergiye tabi olmadığını, taraflar arasında araç kiralama sözleşmesi bulunmadığını ileri sürerek müvekkili hakkında gerçeğe aykırı ithamlarda bulunduğunu, davacı tarafın diğer iddiasının da taraflar arasında herhangi bir araç kiralama sözleşmesinin bulunmadığı söz konusu olduğunu, davacı taraf ile müvekkili arasında 25.05.2021 tarihinde araç kiralama sözleşmesi imzalandığını ve bizzat söz konusu sözleşmenin davacı tarafından imzalandığını, dolayısıyla davacı tarafın bu iddiaları da tamamen gerçek dışı olduğunu, davacı tarafın 01.11.2021 tarihinde icra dairesinde mal beyanında bulunulduğunu, bu mal beyanında herhangi bir borca itiraz beyanı veya teminat senedi iddiası dahi bulunmadığını, açıklanan tüm sebepler ve daha sonra ortaya çıkacak delil ve beyanlar ile de görüleceği üzere davacı tarafın tüm iddialarının gerçek dışı olduğunu, davacının haksız ve mesnetsiz davasının reddine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı taraf üzerine yüklenmesine karar verilmesini talep etmiştir.İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonunda; \"...Davanın REDDİNE,\" karar verilmiştir.Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; -Davacının, takibe konu senet miktarında, davalıdan mal veya hizmet almadığını, senet metni incelendiğinde, bedelinin, malen ya da nakden olduğunun belirtilmediğini, takibe konu senette bedelin malen mi? nakden mi olduğu yazmaması nedeniyle senedin kambiyo senedi olmadığını, teminat senedi olduğunu gösterdiğini, davalı tarafın da taraflar arasındaki ilişkinin araç kiralama olduğunu gösterir sözleşme sunduğunu, aracın kiralandığı ve teslim edildiği tarihin belli olduğunu, davacının yaptığı ticaretin belli olduğunu, kiralama ücretinin ödendiğinin belli olduğunu, bunun dışında taraflar arasında 43.000 TL alışveriş yapılmasını gerektirecek bir iş olmadığını, senedin teminat senedi olduğunun ispatlandığını, -senette alacaklı ismi yanında çıkıntı yapılarak farklı bir şey yazılmasının da senedin kambiyo senedi vasfını kaybettiğini göstereceğini, Davacı müvekkilinin, otopark işletmeciliği yapan davalıdan araç kiraladığını, anlaşmaya göre, 750 TL depozito 300 TL günlük kiralama bedeli olmak üzere, davalıya 1.050 TL peşin para verdiğini, 1.050 TL paranın depozito ve bir günlük kiralama bedeli olarak verildiğini gören ve bu konuşmayı duyan tanıkları olduğunu, Davacı müvekkilinin, davalının talebi üzerine, sonradan gelecek trafik cezası, köprü ve otoyol geçiş ücreti çıkma ihtimaline binaen takibe konu senedi boş olarak imzaladığını, Davacı müvekkili ile birlikte araç kiralamaya giden ve senedi teminat senedi olarak imzalandığını duyan tanıklarının araç kiralamasına aracılık ettiğini,-Davalının, davacı müvekkile kaza olması durumunda aracın kaskosunun olduğunu bu sebeple kaza halinde müvekkili davacının sorumlu olmadığını bildirdiğini, Davacının, kiralık aracı, davalıdan 22.05.2021 tarihinde kiraladığını, 29.05.2021 tarihinde kaza yaptığını,Davacı kaza tespit tutanağı düzenlendikten sonra, aracı çekici ile davalıya aynı gün teslim ettiğini, 04.06.2021 tarihinde davalıya 2.000 TL araç kiralama bedelini gönderdiğini, borcu bulunmadığını, -Takibe konu edilen, 14.07.2021 tanzim tarihli senet boş olarak, 22.05.2021 tarihinde imzalandığını, Davacının 07.06.2021 tarihinde bıçakla, hayati tehlike geçirecek şekilde yaralanma sonucu (Bakırköy 12. Ağır Ceza Mahkemesi 2021/320 E.) ... Hastanesi’ne kaldırıldığın, ameliyat sonrası yaklaşık 15 gün hastanede yattığını sonra taburcu olduğunu, mevcut ... Ambulans servisinden alınan yazıya göre, davacı 13.06.2021, 18.06.2021, 30.06.2021, 14.07.2021 tarihlerinde Ambulans ile taşınmak suretiyle, Kanuni Sultan Süleyman ve Esenler Kadın Doğum Hastanelerinde tedavi gördüğünü, takibe konu 14.07.2021 tarihinde imzalandığı iddia edilen senet ile ilgili davalı ile bir alış-verişi olmadığını,Davacının 14.07.2021 tarihinde davalıdan bir mal veya para alacak hali olmadığını, senet tarihinde davacının yürüyemeyecek halde olduğunu ve kendi canıyla uğraştığını, teminat senedinin davacının rızası dışında amaca aykırı olarak sonradan doldurulduğunu,, dava konusu senedin kambiyo senedi olmadığının ve davacının borcu olmadığının tespitine karar verilmesini talep etmiştir.Davalı vekili istinafa cevap dilekçesinde özetle; davacı borçlu tarafın, müvekkile ait firmadan araç kiraladığını, işbu araç ile 29.05.2021 tarihinde tam kusurlu olarak trafik kazası geçirdiğini, buna dair olarak da araç üzerinde 37.500,00-TL maddi hasar ve 7.500,00-TL araç yatar (yani kazanç kaybı) olmak üzere toplam 45.000,00-TL'lik zarar meydana geldiğini, davacı taraf işbu bedeli ödeyeceğini belirttiğini ve 04.06.2021 tarihinde de 2.000,00-TL'lik kısmı ön ödeme olarak ödediğini, davacı tarafça kalan bakiyenin ne zaman ödeneceği konusunda sıkıntı çıkmaması adına taraflar aralarında senet düzenlendiğini, davacı tarafın teminat seneti iddiasında bulunduğunu, teminat senedinin gerçek olabilmesi için taraflar da birer örneğinin olması, taraflar arasında belli bir şarta bağlı teminat olarak gösterilmesi ve senet üzerinde teminat senetidir ibaresinin yer alması gerektiğini, icraya konu senette böyle bir ibare olmadığını, tanıkla ispatı mümkün olmadığını, davacı tarafın hastaneye gidiş geliş yapmasının, söz konusu seneti imzalamasına engel bir durum olmadığını, Davacı tarafın kalem tutamayacak, okuma yazma bilemeyecek durumda olmadığını, imzanın davacı tarafa ait olduğu, herhangi bir inkarın olmadığını, Müvekkili ..., vergi levhası ve imza sirkülerinden de görüleceği üzere 12.12.2014 tarihinden beri yani yaklaşık 8 senedir \"...\" ünvanlı firması ile araç kiralama işini yaptığını, davacı taraf ile müvekkili arasında 25.05.2021 tarihinde araç kiralama sözleşmesi imzalandığını ve bizzat söz konusu sözleşme davacı tarafından imzalandığını, Davacının haksız ve mesnetsiz istinaf talebinin reddine karar verilmesini talep etmiştir.İnceleme, 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun(HMK) 355. maddesi hükmü uyarınca istinaf dilekçelerinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.Dava İİK 72.maddesine dayalı icra takibinden sonra açılan menfi tespit istemine ilişkindir. Davacı, davalı firmasından araç kiraladığını, kira süresi sonunda aracı teslim ettiklerini, sözleşme ile boş teminat senedi imzalandığını, davalının bu boş teminat senedini doldurmak yoluyla takip başlattığını beyanla menfi tespit talebinde bulunmuştur. ... Sayılı dosyasının mahkememize UYAP üzerinden dosya arasına alındığı ve dosyanın incelemesinde; davalı tarafından davacı aleyhine 14/07/2021 tarihli, 05/08/2021 vade tarihli 43.000,00 TL bedelli bono alacağı, 1.260,44-TL işlemiş faiz alacağı olmak üzere toplam 44.260,44-TL alacağın tahsili amacıyla 08/10/2021 tarihinde ilamsız icra takibi başlatıldığı ve bir kısım bedelin haciz yapılarak karşılandığı anlaşılmıştır. Dava konusu bononun incelenmesinde; keşideci ... tarafından 14/07/2021 tarihinde İstanbul ilinde düzenlendiği, bono lehtarının ... olduğu, bono bedelinin 43.000,00-TL olduğu ve vadesinin 05/08/2021 tarihli olduğu anlaşılmıştır.Öncelikli uyuşmazlık; davaya bakmaya görevli mahkemenin hangi mahkeme olduğu hususunda toplanmaktadır.01.10.2011 tarihinde yürürlüğe giren 6100 Sayılı HMK'nun 4/1-a maddesinde, Sulh Hukuk Mahkemeleri, dava konusunun değer veya tutarına bakılmaksızın; kiralanan taşınmazların, 09/06/1932 tarihli ve 2004 sayılı İcra ve İflas Kanun'una göre ilamsız icra yoluyla tahliyesine ilişkin hükümler ayrık olmak üzere, kira ilişkisinden doğan alacak davaları da dâhil olmak üzere tüm uyuşmazlıkları konu alan davalar ile bu davalara karşı açılan davaları görürler, hükmüne yer verilmiştir.Somut olayda uyuşmazlık, taraflar arasındaki araç kira sözleşmesinden kaynaklanmaktadır.Bu durumda eldeki davada Sulh Hukuk Mahkemesinin görevli olduğu görülmektedir. Görevle ilgili düzenlemeler kamu düzenine ilişkin olup, taraflar ileri sürmese dahi yargılamanın her aşamasında re'sen gözetilir. Taraflar da yargılama bitinceye kadar görev itirazında bulunabilirler. Görev itirazı yapılmamış olsa bile re'sen mahkeme, ilk önce görevli olup olmadığını inceleyip karara bağlamalıdır.Her ne kadar davada İstanbul Asliye Ticaret Mahkemesi tarafından yargılama yapılarak karar verilmiş ise de, uyuşmazlığın araç kira sözleşmesine dayandırıldığı belirlenmekle, davanın Sulh Hukuk Mahkemesinde görülmesi gerektiğinden mahkemece, 6100 Sayılı HMK’nın 114/1-e ve 115/2. maddeleri uyarınca davanın usulden reddine karar verilmesi gerekirken, bu yön gözardı edilerek davanın esası hakkında hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup, İlk Derece Mahkemesi kararının esası incelenmeksizin re'sen gözetilen sebeplerle 6100 Sayılı HMK'nın 353/(1)-a/3. maddesi gereğince kararın kaldırılmasına karar verilmesi gerekmiştir.
HÜKÜM:Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;1- Davacı vekilinin istinaf isteminin KABULÜ ile;2- İstanbul 20. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 19/07/2022 tarih, 2022/40 E. 2022/489 K. Sayılı Kararının 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-a-3. maddesi gereğince KALDIRILMASINA,3- Dosyanın, yukarıda gösterilen biçimde inceleme ve değerlendirme yapılmak üzere mahkemesine GÖNDERİLMESİNE, 4- İstinaf yasa yoluna başvuran davacıdan tarafından peşin olarak yatırılan istinaf karar ve ilam harcının talebi halinde kendisine iadesine,5- Dosya üzerinde inceleme yapılması sebebiyle vekalet ücreti tayinine yer olmadığına, 6- İstinaf yasa yoluna başvuran tarafından istinaf aşamasında yapılan giderlerin ilk derece mahkemesince verilecek nihai kararda dikkate alınmasına,6100 Sayılı HMK'nın 353/1-a-3. ve 362/1-g. maddeleri gereğince dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda ve KESİN olmak üzere, oy birliğiyle karar verildi. 17/01/2025