T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
44. HUKUK DAİRESİ
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F M A H K E M E S İ K A R A R I
DOSYA NO:2022/1194 Esas
KARAR NO:2025/178
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ:İSTANBUL 15. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ:20/04/2022
NUMARASI:2019/590 E. - 2022/343 K.
DAVANIN KONUSU:İstirdat (Ticari Satımdan Kaynaklanan)
İSTİNAF KARAR TARİHİ:30/01/2025
Yukarıda yazılı ilk derece mahkemesi kararına karşı, istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine yapılan inceleme sonucunda;
G E R E Ğ İ D Ü Ş Ü N Ü L D Ü:Tarafların İddia ve Savunmaları: Davacı vekilinin dava dilekçesi özetle; Müvekkilinin uhdesinde iken, işyerinde 24/09/2018 tarihinde yanan hırsızlık olayı neticesinde .... Şubesine ait, keşide tarihi 25.10.2018, seri numarası ... ve miktarı 30.000,00 TL olan çek,.... Bankası ... Şubesine ait, keşide tarihi 30.12.2018, seri numarası .... ve miktarı 37.000,00 TL olan çek, ... Bankası ... Şubesine ait, keşide tarihi 30.12.2018, seri numarası ... ve miktarı 15.700,00 TL olan çek, ...Bankası ... Şubesine ait, keşide tarihi 20.11.2018, seri numarası ... ve miktarı 30.000,00 TL olan çek, ... Şubesine ait, keşide tarihi 15.12.2018, seri numarası ... ve miktarı 25.000,00 TL olan çek ve ....bank ... Şubesine ait, keşide tarihi 30.01.2019, seri numarası ... ve miktarı 13.000,00 TL olan çeklerinin çalındığını, hırsızlık olayına ilişkin suç duyurusunda bulunulduğunu, çekler hakkında İstanbul Anadolu Cumhuriyet Başsavcılığı 2018/187702 Sor. No sayılı dosyasıyla soruşturmanın devam ettiğini, İstanbul Anadolu 5. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2018/1093 Esas sayılı dosyasından çek iptali davası açıldığını, ödemeden men yasağı kararı verilmiş olmasına rağmen çeklerin icra takibine konu edildiğini, davalı tarafın çeki kötüniyetli ağır kusurlu olarak iktisap ettiğini, davalıdan önceki son ciranta ile ilgili ... Hakkındaki takipten sebepsiz olarak feragat edildiğini, bu durumun ortada gerçek bir alacak borç ilişkisi olmadığı gibi faktoring firmasının üzerine düşün tüm sorumluluğunu yerine getirmediğini danışıklı bir işlem olduğunun açık göstergesi olduğunu, dava konusu 5 adet çekin ... firması tarafından icra takibine konu edildiğini, icra takibine konu dosya borcunun müvekkili tarafından itirazı kayıt altında icra dosyasına depo edildiğini belirterek müvekkilinin dava konusu Çekler yönünden haklı ve yetkili sıfatıyla alacaklısı olduğunun tespiti ile her bir çek yönünden ayrı ayrı ... Bankası ... Şubesine ait, ... çek seri nolu 25/10/2018 tarih 30.000,00 TL bedelli çek için... sayılı dosyası üzerinden ödenen 42.458,17 TL'nin, ... Bankası ... Şubesine ait ... çek seri nolu 30/12/2018 tarihli 37.000,00 TL bedelli çek için ... sayılı dosyası ile tahsil edilen çek bedeli olan 37.000,00TL'nin, ... Bankası... şubesine ait, ... çek seri nolu 30/12/2018 Tarihli 15.700,00 TL bedelli çek için ... Sayılı dosyası üzerinden ödenen 20.473,92 TL'nin, ...Bankası ... Şubesine ait ... çek seri nolu 20/11/2018 keşide tarihli 30.000 TL bedelli çek için ... Sayılı dosyası üzerinden ödenen 38.085,48 TL'nin, ... .... Şubesine ait ... çek seri nolu 15/12/2018 keşide tarihli 25.000,00 TL bedelli çek için ... Sayılı dosyası üzerinden ödenen 32.614,36 TL'nin yetkisiz hamil olan davalıdan istirdadına, henüz icra takibene konu edilmeyen ... Bankası ... Şubesine ait, ... çek seri nolu 30/01/2019 Tarihli 13.000,00 TL Bedelli çekin yetkili hamil olmaları sebebiyle davalıdan istirdadına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.Davalı vekilinin cevap dilekçesi özetle; Müvekkili şirket ile dava dışı faktoring müşterisi ... arasında 19/09/2018 tarihli ... Sözleşmesi imzalandığını, sözleşme uyarınca 24.09.2018 ve 25.09.2018 tarihli Alacak Bildirim Formları ile dava dışı ... A.Ş. adına düzenlenmiş olan faturalar uyarınca davaya konu; ...bank ... Şubesine ait, keşide tarihi 25.10.2018, seri numarası... ve miktarı 30.000,00 TL olan çeki, ...Bankası ... Şubesine ait, keşide tarihi 30.12.2018, seri numarası ...ve miktarı 37.000,00 TL olan çeki, ... Bankası ... Şubesine ait, keşide tarihi 30.12.2018, seri numarası 0003415 ve miktarı 15.700,00 TL olan çeki, ... ... Şubesine ait, keşide tarihi 15.12.2018, seri numarası ... ve miktarı 25.000,00 TL olan çekin konu edildiği ilgili icra takipleri neticesinde ödenen miktarlarının istirdadı ile,...bank ... Şubesine ait, keşide tarihi 30.01.2019, seri numarası ... ve miktarı 13.000,00TL olan çeki, Müvekkiline ciro etmek suretiyle devredildiğini, ...'e 28.796,00 TL, 10.280,47 TL, 13.832.25 TL, 31.014,08 TL ve 21.894,84 TL' olmak üzere, söz konusu 5 çek için toplamda 105.817,64 TL finansman sağlandığını, davaya konu çeklerin bankaya ibrazında tahsil edilemediğini, bunun üzerine icra takibi başlatıldığını, yine dava dışı ... arasında 26.09.2018 tarihli ... Sözleşmesi imzalandığını, 26.09.2018 tarihli Alacak Bildirim Formu ile kendisi tarafından dava dışı ... A.Ş.adına düzenlenmiş olan| Fatura uyarınca davaya konu; ...Bankası... Şubesine ait, keşide tarihi 20.11.2018, seri numarası ... ve miktarı 30.000,00 TL olan çeki Müvekkiline ciro etmek suretiyle devrettiğini, 27.569,60 TL. tutarında finansman sağlandığını davaya konu çekin bankaya ibrazında tahsil edilemediğini, icra takibi başlatıldığını, müvekkilinin iyi niyetli hamil olduğunu, davacı tarafın çekler üzerinde, meşru hamil olduğunu gösterir hiçbir ibare yer almadığını, çek hamili kötü niyetle ya da ağır bir kusuru bulunarak iktisap etmedikçe , önceki hamilin elinden ne suretle çıkmış olursa olsun geri vermeye mecbur olmadığını, davacını çekler üzerinde imzası bulunmadığını, çeklerin hangi ciro ertesinde davacının elinden çıktığının bilinmediğini belirterek haksız davanın reddine, davacının % 20'sinden aşağı olmama kötü niyet tazminatı ödemesine, karar verilmesini talep etmiştir.İlk Derece Mahkemesi Kararı:Mahkemece;\"1-Davanın KISMEN KABULÜ ile 133.757,93 TL'nin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, 38.085,48 TL'sine( İstanbul 31. İcra Dairesinin ... sayılı dosyasına yapılan ödeme) 14/12/2018 tarihinden itibaren yasal faiz uygulanmasına, 20.473,92 TL'sine( İstanbul ... İcra Dairesinin ... sayılı dosyasına yapılan ödeme) 27/03/2019 tarihinden itibaren yasal faiz uygulanmasına, 32.614,36 TL'sine( İstanbul 21. İcra Dairesinin... sayılı dosyasına yapılan ödeme) 22/03/2019 tarihinden itibaren yasal faiz uygulanmasına, 42.584,17 TL'sine( İstanbul ... İcra Dairesinin ... sayılı dosyasına yapılan ödeme) 28/02/2019 tarihinden itibaren yasal faiz uygulanmasına,2-Takibe konu edilmeyen ...bankası ... şubesine ait ... seri nolu 30/01/2019 tarihli 13.000- TL bedelli çekin davalıdan isdirdatı ile davacıya verilmesine,\" karar verilmiştir.
İleri Sürülen İstinaf Sebepleri:Davalı vekili tarafından süresinde istinaf yoluna başvurulmuş olup, davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; defter incelemesi neticesinde tanzim olunan bilirkişi raporunda çeklerin davacının ticari defterlerinde kayıtlı olmadığının ve 3 numaralı çekin gerçekleşen hırsızlık olayında çalınan çekler arasında olmaması gerektiği belirtmesine rağmen bilirkişi raporunun aksine verilen kararın hatalı olduğunu, davacı tarafın 3 numaralı çek üzerinde meşru hamil olduğunu kanıtlar hiçbir ibare ve çek üzerinde imzasının dahi bulunmadığını, davacının müvekkilinin kötü niyetli olduğuna yönelik iddiasını ispat edemediğini, bu sebeple de davanın reddine karar verilmesi gerektiğini, mahkemenin faktoring işlemine konu edilen faturaların 1 veya 2 gün arayla düzenlenen ..., ..., ..., ..., ... seri numaralı “sıralı” faturaların aynı müşteriye düzenlenmesinin hayatın olağan akışına aykırı nitelikte olduğu yönündeki değerlendirmesinin hatalı olduğunu, bunun müvekkilinin kötü niyetli olduğunu kanıtlayacak nitelikte olmadığını, ... müşterisine finansman sağladığını, müvekkilinin kötü niyetli olmadığının sabit olduğunu, müvekkili şirketin istihbarat çalışması görevini gerektiği şekilde yerine getirmediğinden bahisle davanın kısmen kabulüne karar verse de, ... şirketi olan müvekkilinin yalnızca çek bedeli ile fatura değerleri arasında uyum bulunup bulunmadığını ve adına fatura düzenlenen şahsın lehdar olarak ilk ciroda imzasının bulunup bulunmadığını araştırma yükümlülüğü bulunduğunu, yasal yükümlülüklerini yerine getirdiğini, beyanla istinaf isteminin kabulü ile davanın tümden reddine karar verilmesini talep etmiştir.Davacı vekili tarafından süresinde istinaf yoluna başvurulmuş olup, davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; ...Bankası ... Şubesine ait, keşide tarihi 30.12.2018, seri numarası ... ve miktarı 37.000,00 tl olan çek hakkında verilen hükmün gerekçesinin eksik olduğunu, müvekkilinin uhdesinde iken çalınmak suretiyle rıza dışı elden çıkan ve davalı faktornig firmasınca tahsil edilen 5 çek bedeli ve 1 adet henüz icraya konu edilmeyen çekler yönünden istirdat davası ikame edildiğini yerel mahkemece de yapılan yargılama neticesinde bedelinin istirdadı talep olunan 4 çek ve henüz icraya konu edilmeyen ve davalının uhdesinde bulunan 1 çek yönünden davanın kabulüne karar verildiğini, reddedilen yönden mahkeme kararının usul ve yasaya aykırı olduğunu, davanın tümden kabulünün gerektiğini, söz konusu çekin müvekkili tarafından tahsil edilmesi gerekirken müşteri çeki davalı faktoring firmasınca tahsil edilmiş olup iş bu sebeple bedelinin müvekkiline iadesi gerektiğini, davalının istinaf taleplerinin yerinde olmadığından reddine karar verilmesi gerektiğini, reddedilen yönden kararın kaldırılarak davanın tümden kabulünü talep etmiştir. Gerekçe ve Sonuç:HMK'nın 355. Maddesi gereği, kamu düzenine aykırılık teşkil eden hususlar hariç tutularak, istinaf neden ve gerekçeleri ile sınırlı olmak üzere yapılan incelemede;Davacı vekili ,müvekkilinin uhdesinde iken çalınan ...bank ... Şubesine ait, keşide tarihi 25.10.2018, seri numarası ... ve miktarı 30.000,00 TL olan , ...Bankası ...Şubesine ait, keşide tarihi 30.12.2018, seri numarası ... ve miktarı 37.000,00 TL olan, ... Bankası ... Şubesine ait, keşide tarihi 30.12.2018, seri numarası .... ve miktarı 15.700,00 TL olan, ...Bankası ... Şubesine ait, keşide tarihi 20.11.2018, seri numarası ... ve miktarı 30.000,00 TL olan ,... Şubesine ait, keşide tarihi 15.12.2018, seri numarası ... ve miktarı 25.000,00 TL olan ve ...bank ... Şubesine ait, keşide tarihi 30.01.2019, seri numarası 4706623 ve miktarı 13.000,00 TL olan çeklerinin çalındığını, ödemeden men yasağı kararı verilmiş olmasına rağmen çeklerin icra takibine konu edildiğini, davalı tarafın çeki kötüniyetli bir şekilde iktisap ve tahsil ettiğinden ve davalı ... firmasının özen yükümlüğüne aykırı hareket etmek suretiyle dava konusu çekleri ağır kusurlu olarak iktisap ettiğinden toplam 5 adet her bir çek yönünden ayrı ayrı, ...bank Bankası ... Şubesine ait, ... çek seri nolu 25/10/2018 tarih 30.000,00 TL bedelli çek için ... sayılı dosyası üzerinden ödenen 42.458,17 TL'nin, ... Bankası ... Şubesine ait ... çek seri nolu 30/12/2018 tarihli 37.000,00 TL bedelli çek için ... sayılı dosyası ile tahsil edilen çek bedeli olan 37.000,00TL'nin, ... Bankası ... şubesine ait, ... çek seri nolu 30/12/2018 Tarihli 15.700,00 TL bedelli çek için .... Sayılı dosyası üzerinden ödenen 20.473,92 TL'nin, ...Bankası ... Şubesine ait ... çek seri nolu 20/11/2018 keşide tarihli 30.000 TL bedelli çek için ... Sayılı dosyası üzerinden ödenen 38.085,48 TL'nin,... ... Şubesine ait ... çek seri nolu 15/12/2018 keşide tarihli 25.000,00 TL bedelli çek için ... Sayılı dosyası üzerinden ödenen 32.614,36 TL'nin yetkisiz hamil olan davalıdan istirdadına, ... çek seri nolu 30/01/2019 Tarihli 13.000,00 TL Bedelli çekin yetkili hamil olmaları sebebiyle davalıdan istirdadına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.Mahkemece \"Davanın KISMEN KABULÜ ile, dava konusu 4 adet çek yönünden; ( 38.085,48 TL, 20.473,92 TL, 32.614,36 TL,42.584,17 TL olmak üzere) toplam 133.757,93 TL'nin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, dava konusu olup, takibe konu edilmeyen ...bankası ... şubesine ait ... seri nolu 30/01/2019 tarihli 13.000- TL bedelli çekin davalıdan isdirdatı ile davacıya verilmesine \" karar verildiği, dava konusu ...Bankası ... Şubesine ait, keşide tarihi 30.12.2018, seri numarası ... ve miktarı 37.000,00 TL olan çek yönünden hüküm kurulmadığı ve bu çekle ilgili davanın reddine dair bir gerekçe de oluşturulmadığı görülmektedir.Dava konusu toplam 6 adet çekten, 2 adedinin; ... ... Şubesi 15.12.2018 keşide tarihli ... seri numaralı 25.000,00 TL bedelli çek bakımından, 20.12.2018 tarihinde davacının kayıtlarına alındığı bu nedenle 24.09.2018 tarihindeki hırsızlık olayında çalınan çekler arasında olmaması gerektiği, ...Bankası ... Şubesine ait, keşide tarihi 30.12.2018, seri numarası ... ve miktarı 37.000,00 TL olan çekin 20.07.2018 tarihinde davacının kayıtlarına alındığı 25.09.2018 tarihinde çıkış kaydının bulunduğu hırsızlık olayında çalınan çekler arasında olmaması gerektiği , dava konusu diğer 4 adet çekin davacı kayıtlarında yer almadığı bilirkişi raporunda belirlenmiştir. TTK'nın 790.maddesine göre, Cirosu kabil bir çeki elinde bulunduran kişi, son ciro beyaz ciro olsa bile, kendi hakkı müteselsil ve birbirine bağlı cirolardan anlaşıldığı takdirde yetkili hamil sayılır. Çizilmiş cirolar yazılmamış hükmündedir. Bir beyaz ciroyu diğer bir ciro izlerse, bu son ciroyu imzalayan kişi çeki beyaz ciro ile iktisap etmiş sayılır. TTK'nın 791.maddesine göre,Hamiline yazılı bir çek üzerine yapılan ciro, cirantayı, başvurma hakkına dair hükümler gereğince sorumlu kılarsa da senedin niteliğini değiştirerek onu emre yazılı bir çek hâline getirmez.TTK'nın 792.maddesine göre, Çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790 ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür. 6361 sayılı yasanın 9/2 maddesine göre, kambiyo senetlerine dayalı olsa bile, bir mal veya hizmet satışından doğmuş fatura ile tevsik edilemeyen alacaklar ile tevsik edilemeyen mal veya hizmet satışına bağlı doğacak alacakları devir alınamaz veya tahsilini üstlenemez. Yasanın 9/3 maddesine göre, Bir kambiyo senedinin ciro yoluyla faktoring şirketine devri hâlinde, kambiyo senedinden dolayı kendisine başvurulan kişi, düzenleyen veya önceki hamillerden biriyle kendi arasında doğrudan doğruya var olan ilişkilere dayanan def’ileri... şirketine karşı ileri süremez; meğerki, faktoring şirketi kambiyo senedini iktisap ederken bile bile borçlunun zararına hareket etmiş olsun.Davacı çeklerin yetkili hamili olduğunu kanıtladıktan sonra çek eline geçmiş bulunan yeni hamilin çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğunu ispat etmelidir. Somut olayda mahkemece davacının kayıtlarında olmayan yada hırsızlık olayı sonrası kayıtlara alınan ve çıkışı yapılan dava konusu 6 adet çekte her bir çek yönünden ayrı ayrı yetkili hamil olduğunu ispat edip etmediği üzerinde yeterli şekilde durulmamış ve gerekçe oluşturulmamıştır. Ayrıca kısmen red kararının gerekçesi bulunmamaktadır.Dava konusu icra dosya bilgileri, takip konusu çeklerin bilgileri ile birlikte ciro silsilesinin ve hangi dosya borcunun kim tarafından ödemesinin yapıldığının karar yerinde gösterilmediği, ödemesi yapılan hamiline düzenlenen keşidecileri farklı olan çeklerde davacının cirosunun bulunmadığı, keşidecilerin davacıya teslim ettiklerine dair soruşturma dosyasında beyanda bulundukları, davacı hakkında takip olmadığı halde 3. Kişi olarak bir kısım ödeme yapıldığı bu durumda davacının 3. Kişi olarak yaptığı ödemelerin hukuki niteliği ile davalıya rücu hakkının bulunup bulunmadığının değerlendirilmediği, davalı hamilin çekleri faturaya bağlı iktisap ettiği, faturalar ile çeklerin uyumlu olduğu , fatura borçlusunun ve bir kısım ciro sahibi imzaların sahte olduğunu bilecek durumda olmadığı , şeklen ciro silsilesinde kopukluk bulunup bulunmadığını incelemek durumunda olan, davalı faktoring şirketine yüklenmiş başkaca bir araştırma yükümlülüğü bulunmadığı dikkate alınarak gerekçesi gösterilmek suretiyle bir karar verilmesi gerektiği, sırf faturaların sıralı oluşu , fatura borçlusunun cirantalar ile ticari ilişkisinin bulunmadığı beyanı ve tek bir çek üzerinden alınan ciro imzasının sahte olduğuna ilişkin soruşturma dosyasında alınan bilirkişi raporu içeriğine dayalı olarak faturaların da sahte olduğu varsayımı ile TTK 677.maddesinde düzenlenen imzaların istiklali prensibi dikkate alınmadan davalının çekleri iktisabında ağır kusurlu kabul edildiği, bu hali ile kararın yasal olmayan yetersiz gerekçeye dayalı olduğu taraf vekillerinin istinaf taleplerinin kabulü gerektiği anlaşılmıştır.Taraf vekillerinin, İstinaf başvurusunun kabulü ile HMK 353/1-a-6 maddesi gereğince, kararın kaldırılmasına ve davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren mahkemeye gönderilmesine karar verilmesi gerektiği kanaat ve sonucuna varılarak aşağıdaki hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM:Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;1-Taraf vekillerinin istinaf isteminin KABULÜ ile;2-İstanbul 15. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 20/04/2022 tarih, 2019/590 E. 2022/343 K. Sayılı Kararının 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-a-6. maddesi gereğince KALDIRILMASINA,3-Dosyanın, yukarıda gösterilen biçimde inceleme ve değerlendirme yapılmak üzere mahkemesine GÖNDERİLMESİNE, 4-İstinaf yasa yoluna başvuran davacı ve davalı tarafından peşin olarak yatırılan istinaf karar ve ilam harcının talebi halinde kendisine iadesine,5-Dosya üzerinde inceleme yapılması sebebiyle vekalet ücreti tayinine yer olmadığına,6-İstinaf yasa yoluna başvuran tarafından istinaf aşamasında yapılan giderlerin ilk derece mahkemesince verilecek nihai kararda dikkate alınmasına,6100 Sayılı HMK'nın 353/1-a-6. ve 362/1-g. maddeleri gereğince dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda ve KESİN olmak üzere, oy birliğiyle karar verildi. 30/01/2025