T.C. ANKARA BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 27. HUKUK DAİRESİ
Esas No: 2024/305 - Karar No:2025/112
T.C.
\tANKARA
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
27. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO\t: 2024/305
KARAR NO\t: 2025/112
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
K A R A R
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ\t: ANKARA 13. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ\t\t: 16/11/2023
NUMARASI\t\t: 2022/443 E-2023/765 K
DAVACI\t
VEKİLİ\t
DAVALI\t
DAVANIN KONUSU\t: Alacak (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan)
KARAR TARİHİ\t: 29/01/2025
KARAR YAZIM TARİHİ\t: 29/01/2025
\tEser sözleşmesinden kaynaklanan alacak talepli davada mahkemece davanın kabulüne dair verilen karara karşı süresi içinde davalı vekilince istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine yapılan incelemede;\t
\tGEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
\tDavacı vekili özetle; tarafların bakır kablo işleme tesisi kurulumu ve bakır kabloların granül hale dönüştürülmesine ilişkin 23.07.2013 tarihli sözleşmeyi akdettiklerini, işleme sonucu elde edilmesi gereken fiili granül miktarının belirlendiğini, davalıya 5.443.340 kilo kablo teslim edildiğini, 3.499.269,53 kilo granül teslim etmesi gerekirken eksik teslimat yapıldığını, 82.599,86 kilo granülün teslim edilmediğini, bu nedenle 19.06.2017 tarihli 1.737.330,29 TL tutarlı eksik granül faturası kesildiğini, yine birinci kalite yerine ikinci kalite granül teslimi nedeniyle sözleşme gereğince 31.05.2017 tarihli 39.472,44 TL tutarlı ikinci kalite granül cezasına ilişkin faturanın kesildiğini, davalının faturaları iade ettiğini, müvekkilinin 20.07.2017 tarihli ihtarnameyle sözleşme gereğince ürünlerin istenilen nitelik ve kalitede yerine getirilmesi aksi halde sözleşmenin feshedilmiş sayılacağının ihtar edildiğini, davalının verdiği 500.000 TL tutarlı teminat mektubunun nakde çevrildiğini, teslimatlara ilişkin miktar ve kalite durumunu içerir detaylı bir rapor hazırlanarak davalı şirkete sunulduğunu öne sürerek 1.237.330 TL'nin faiziyle birlikte tahsiline karar verilmesini dava etmiştir.
\tDavalı vekili özetle; davacıdan 5.443.340 kilo kablo teslim alındığını, dönüştürülerek 3.499.269,53 kilo bakır granül teslim edildiğini, müvekkilinin sözleşme gereğince edimlerini ifa ettiğini, sözleşme süresinin iki kez ve 4 yıl uzatılmasının bunu kanıtladığını, davacının teslim ettiği 11.960 kilo kablo için teslimat programı bildirmediğini, müvekkilinin işlemesi gereken diğer kablolarla birlikte 32.810 kilo kablonun geri alınarak müvekkilinin zarara uğratıldığını, davacının tek taraflı dayatmayla hesaplama yaptığını, kabloların sözleşmede yazılı içerdikleri bakır oranlarıyla tutanaklarla teslim alınan kabloların bakır miktarlarının farklı olduğunu, birinci kalite üretilememesinin teslim alınan camper teli ve çektlerde bakır harici diğer metallerin bulunmasından kaynaklandığını, davacı yetkililerinin de durumu bildiklerini, cezai müeyyide uygulamadıklarını, müvekkili tarafından kurulan tesisin güvenliği, kontrolü, kablo ölçümleri ve granül teslimlerinin tamamen davacının yönetiminde olduğunu, davacının sözleşeme dışı kablolarla maliyeti karşılamadığından müvekkilini zarara uğrattığını, 2015 yılı başından itibaren bakır kalitesi düşük olan havai hat, çelikli askı teli gibi kabloların verildiğini, davacının sözleşmeye aykırı olarak mutabakat yapılmadan ve tek taraflı olarak teminat mektubunu gelir kaydettiğini savunarak davanın reddini istemiştir.
\tİlk derece mahkemesince; \"Taraflar arasındaki sözleşme kapsamında davacı tarafından davalıya teslim edilen granüllerin 1. katile olması gerekirken 2. katile granül teslimi nedeniyle 39.472,44 TL ceza faturası düzenlendiği anlaşılmış olup sözleşmenin 5.11 maddesi gereğince teknik özellikleri belirtilen granüllerin 1. kalite olmak zorunda olduğu, sözleşmenin 7.4 maddesi içeriğine göre 2. kalite granül teslimi halinde ton başına 100 USD'nin yükleniciden tahsil edileceği taraflarca kararlaştırıldığı, sözleşmenin 5.12.1 maddesi gereğince davalının teslim ettiği granüllerin alıcı firma laboratuvarında 2. katile olduğu tespit edilmiş olmakla davalı yüklenici tarafından 1. kalite granül yerine 2. kalite granül teslimi nedeniyle sözleşme hükümleri kapsamında davacının 39.472.,44 TL ceza tutarını talep edebileceği anlaşılmıştır. Davacı tarafından davalı yükleniciye işlenmek üzere 5.443.340 kg kablo teslim edildiği buna karşılık davalı yüklenici tarafından davacıya 3.416.669,67 kg granül teslim edildiği hususları tarafların kabulündedir. Uyuşmazlık davacı tarafından davalıya teslim edilen kablonun işlenmesi neticesinde davalı tarafından davacıya teslim edilmesi gereken granül miktarına ilişkindir. Bilirkişi heyeti kök ve ek raporunda ifade edildiği üzere davalıya teslim edilen kabloların her metresi kapsamında ağırlıkları imal edildikleri yıla ve farklı markalarda olmasına göre değişiklik göstermekte ise de taraflarca imzalanan sözleşmenin 9. maddesinde kablo değerlerine ve en az bakır miktarına yer verilerek elde edilen granül miktarına maksimum %2 oranında firenin kabul edileceğinin kararlaştırıldığı, sözleşme hükümlerinin tüm ekleri ile birlikte her iki taraf için bağlayıcı olup davalı yüklenicinin sözleşme eki Ek-1'de yer alan listede belirtilen kablo cinslerine göre asgari granül miktarını (%2 fire dahilinde) üreterek davacıya teslim etmekle yükümlü olduğu halde davalı tarafça davacının teslim ettiği kabloları işledikten sonra davacıya teslimi gereken asgari granül miktarının altında 82.599,86 kg eksik granül teslim ettiği, eksik granül teslimi nedeniyle davacının gerçekleşen zararının 1.731.128,90 TL olduğu, davacının talebe hak kazındığı 39.472,44 TL ceza tutarı da nazara alınarak sözleşme kapsamında davacı tarafından nakde çevrilen davalının 500.000,00 TL teminatının mahsubu neticesinde davacının davalıdan 1.270.601,34 TL talep hakkının bulunduğu sonuç ve kanaatine varılmış olup dava dilekçesinde davacı talebi ile bağlı kalınarak 1.237.330,00 TL'ye ilişkin kanıtlanan davanın kabulüne, davacı tarafından davalıya keşide edilen Beşiktaş 6. Noterliğinin 28.08.2017 tarih 35002 yev nolu ihtarnamesinin davalıya 05 Eylül 2017 tarihinde tebliğ edildiği, ihtarnamede verilen 3 iş günü süresinin sonunda davalının 11.09.2017 tarihinde temerrüde düştüğü anlaşılmakla temerrüt tarihinden itibaren avans faizi işletilmesine\" karar vermek gerektiği gerekçesiyle \"1-Davanın kabulü ile 1.237.330,00 TL'nin 11.09.2017 temerrüt tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya ödenmesine,\" karar vermiştir.
\tDavalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; davacı tarafça açılan alacak davasında BAM kaldırma kararı öncesi ve sonrasında iki ayrı heyetten bilirkişi raporu alındığı, gelinen aşamada dosya kapsamında yer alan iki ayrı kök ve ek raporların birbiriyle çeliştiği ve nihayetinde hükmün de değiştiği, eksik granül tesliminin müvekkiline yükletilemeyeceği, müvekkiline teslim edilen değişik cins ve vasıfta kablolardan elde edilen granül miktarının sözleşmenin 5.9. maddesinde belirlenen verim şartlarını taşımadığının bilirkişi raporlarıyla sabit olduğu, değişik ebat, cins ve vasıftaki kablolardan sözleşme ile istenen verimin sağlanmasında fiili imkansızlık halinin sonuca etkisi değerlendirilmeyerek hükmün eksik ve hukuka aykırı tesis edildiği, davacı tarafça hesaplanan bakır granül hesabının sözleşmeye aykırı olduğu, aynı hatanın bilirkişi heyetince de yapıldığı ve hatalı hesaplama yapıldığı, uyuşmazlığın sözleşmenin kablo türlerini belirten Ek-1'de olmayan toplam 31 cins kablodan kaynaklandığı, bu kabloların farklı değerlere sahip olduğu, aşamalarda bilirkişilerce ortaya konduğu üzere farklı kablo türlerine sözleşmedeki hesaplama yönteminin uygulanmasının hatalı olduğu, davacı tarafça sözleşme Ek-1 ve Ek-3A‘da belirtilen teorik ağırlıkları ve granül verimi ile uyumlu olmayan, ağırlık ve granül miktarı da belli olmayan kabloları müvekkilinin seçim şansı dahi olmadan teslim edildiği, sözleşme dışı bu kabloların teorik ağırlıkları ve granül verimi ile ilgili müvekkiline bir bilgilendirme yapılmadığı, ulaşılabilecek bir genelleme ya da rapor da ortaya konmadığı, sözleşmede teorik ağırlıkları ve bakır granül verimi belli olmayan, hangi kalite düzeyinde bakır granül vereceği net olmayan bu kabloların toplamda 31 cins kablo olup böylesi kabloların tesliminin sözleşmenin 5.9 maddesi ve Ek-1, Ek-3A maddelerine aykırılık teşkil ettiği, davacı tarafın tam da sözleşme dışı ürün teslim yaptığını bilmekten, müvekkili tarafından yapılan granül teslimlerine konu tutanakların fazlaya ilişkin haklarını saklı tutmadığı gibi ihtirazi kayıt da oluşturulmadığı, bu hususun ayrıca irdelendiği, sözleşmede yer almayıp müvekkil şirkete teslim edilen kablo cinslerinin listelendiği, granülün işlendiği tesisin tamamen davacı kontrolünde bir tesis olup ürün giriş çıkışlarının da davacı denetiminde olduğu, davacının onayı ve takibi olmadan tesise kablo giriş çıkışı yapılamayacağı, müvekkilinin tesise alınan kablolar üzerine bir kontrolü olmadığından kamyonlarla yüklü gelen kabloların teslim anında tür, ebat, cins ayrımı yapılmasına imkan olmadığı, yine davacı tarafın gözetiminde yürütülen granül çıkarma işlemi sırasında alınan numuneler akabinde granül kalitesinin tespitinin mümkün olduğu,\tyani müvekkilinin teslim anında kablolara müdahale şansının olmadığı, davacı ne teslim etmişse onu işlemek zorunda kaldığı, seçimi olmayan granül kalitesinden müvekkilinin sorumlu olmayacağı, gerek BAM kaldırma kararı öncesi, gerekse işbu hükme esas alınan bilirkişi raporunda; teslim edilen her kablonun marka, cins, imal yılı, uzunluğu, firma ürün kataloğu olmaksızın teslim edilmesi gereken granül miktarının ve varsa eksik teslim edilen granül miktarının, net bir şekilde hesaplanması veya ortaya konmasının teknik kriterlere göre mümkün olmadığının ortaya konulduğu, BAM kararında hesaplama yapılması gerektiğinden bahisle 1. kalite granüle konu ürün teslimi yapıldığı ispatlanmadan yapılan her hesaplamanın hatalı olacağı, dosya kapsamıyla da teslim edilen 23 ayrı cins ve vasıftaki kablonun sözleşme dışı olduğu ve 1. kalite granüle uygun olmadığı, BAM bozma kararına uymak adına 23 kablo teslime ilişkin verilerin ortalamasının alınarak hesaplama yapılmasının hatalı olduğu, 1. kalite granüle uygun olmayan bu 23 cins kablonun 1. kalite granüle uygun kabloymuş gibi değerlendirme yapılarak hesaplama yapılmasının ve davanın kabulüne karar verilmesinin hukuka aykırı olduğu, 2. ve hatta 3. kalite granüle konu sözleşme dışı 23 ayrı cins kablonun da sözleşmede belirtilen kablolar gibi sözleşmede benimsenen tartı yoluyla teslim edilmesi ve bilirkişi incelemesinde de sözleşme dahilindeki kablolardaki hesaplama metoduyla kıyasen hesap yapılmasının hukuka aykırı olduğu, itirazlarının değerlendirilmediği, davacı tarafça işbu 23 ayrı cinsteki sözleşme dışı kablonun 1. kalite granüle konu olduğunun da ispatlanmadığı, dosyanın yeni bir bilirkişi heyetine tevdi edilmemesinin eksik incelemeye konu olacağı, yine hükme esas alınan bilirkişi raporunda; belirtilen hesaplama yöntemine İTÜ ve Yıldız Teknik Üniversitesinden alınan raporlardaki değerlerin dayanak gösterildiği, ancak müvekkilinin bahsi geçen işbu raporları hiçbir aşamada görmediği, incelemediği, İTÜ ve YTÜ'den alınan raporların sözleşme ekinde yer almadığı, davacı tarafça bu yönde bilgilendirme de yapılmadığı, kablo tesliminde tartı üzerinden uzunluk tespit edilmesinin ve her kablonun bakır ağırlığının çok farklı olmasının, sözleşme dışı olan 23 kablo ile ilgili ne miktarda granül elde edileceğinin hesabında aynı şekilde dikkate alınması nedeniyle raporun hükme esas alınamayacağı, bu hususların göz ardı edildiği, ihtilafın gayet açık olduğu, davacının sözleşme dışı 23 ayrı cinsteki kablonun 1. kalite granül verimine uygun teslimler olduğunu ispatlayamadığı, bilirkişi raporlarıyla işbu 23 ayrı cinsteki sözleşme dışı kablonun 2. ve hatta 3. kalite granüle uygun olduğunun ortaya konduğu, 1. kalite granüle uygunmuş gibi hesaplama yapılamayacakken hesaplama yapılmasının bu yola da davanın kabulüne karar verilmesinin,\tteslim fişlerinde sadece kablo ağırlıklarının belirtilmesi yoluyla kablo boylarının bulunması haliyle granül hesabı yapılmasının olanaklı olmadığı, en azından kablo marka, imalatçı ve imalat yılının tespit ediliyor olması gerektiği yönündeki tespitlerin dikkate alınmayarak davanın kabulüne karar verilmesinin hukuka aykırı olduğu, davacının fiili imkansızlığa sebebiyet verdiği, kendi kusurundan yararlanmaması gerektiği, müvekkil şirketin ediminin; kendisine sözleşme kapsamında teslim edilen kablolardan belirtilen oranda 1. kalite granül teslim etmek iken davacının ediminin sözleşme ile belirtilen kabloları teslim etmek olduğu, müvekkilinin ediminin, davacının edimini yerine getirmesine bağlı olduğu, davacının kendi edimini sözleşmeye aykırı, eksik ifa ettiğinde müvekkilinin kendi edimini eksiksiz ve sözleşmeye uygun olarak yerine getirmesinin beklenemeyeceği, edimlerdeki sıra ve sözleşme şartları karşısında öncelikli edim borcunda olan davacının kendi edimini sözleşmeye uygun yerine getirmediği, borçlunun sorumlu olmadığı bir nedenle borcun bir kısmının imkansızlaşmasının borç ilişkisini ne şekilde etkileyeceği hususunun TBK 137’de düzenlendiği, davacının 1. kalite granül teminine uygun kablo teslim etmediği dosya kapsamıyla sabitken müvekkilinin herhangi bir üçüncü şahsı ya da davacı tarafın bizzat kendisi de bu kabloları işlese 1. kalite granül elde edemeyeceğinden ifa imkansızlığı olduğu, bu ifa imkansızlığına da davacı tarafın sebebiyet verdiği, ayrıca karşılıklı borç yükleyen sözleşmelerde, alacaklı kısmi ifaya razı olmadığına ilişkin ihtirazı kayıt oluşturmadıysa artık sonraki ifa imkansızlığından borçluyu sorumlu tutamayacağı, somut olayda davacının granül teslimini aldıktan sonra ve hatta laboratuvarda analiz ettikten sonra dahi bu teslime ilişkin haklarını saklı tuttuğuna, ihtirazı kayıt oluşturduğuna ilişkin tek bir kayıt olmadığı, hele ki eksik ürün iddiasının teslim anında değil sözleşme feshi aşamasında yani ilgili yılda dahi ileri sürülmemişken ve üstelik imkansızlığa davacı taraf sebebiyet vermişken artık zarardan müvekkilinin sorumlu tutulamayacağı, sözleşme dışı kablo teslim ederek ve bu kablolara ilişkin elde edilecek granül miktarı ihtilafa mahal bırakmayacak şekilde belirlemeyerek, 2. ve 3. kalite granüle sebep ürün teslim ederek müvekkili yönünden taahhüt edilen granül tesliminde ifa imkansızlığı olduğu, ihtar ve dava dilekçesinde; davacı tarafın granül eksikliğini yıl yıl tariflemediği, sözleşmenin başlangıç tarihi olan 2013 tarihinden 2017 tarihine kadar teslim edilen farklı cins, kg ve vasıflara göre yapılan hesaplamada kümülatif bir granül hesabı yapıldığı ve eksik olduğu ileri sürülen granülün fesih gerekçesi yapıldığı, her teslim sonrası alınan granülün bahsi geçen maddedeki granül miktarına uyumlu olmadığından bahisle fazlaya ilişkin haklar saklı tutularak her teslim sonrasında ve nihayetinde hesap yılı sonrasında bu yönde ihtarla ihtirazi kayıt oluşturularak talep edilmesi gerekirken yapılmayıp 2017 yılında fesih gerekçesi olarak ileri sürülmesi ve müvekkilinden alacak talep edilmesinin mahkemece değerlendirilmediği, gerek sözleşmeye uygun teslim yapılmaması gerekse 2. ve 3. kalite granüle konu kablo teslimiyle ifa imkansızlığına sebebiyet verilmesi ve son olarak \"kendi kusurundan yararlanılamaz\" ilkesi uyarınca davacının alacak talebinin reddi gerektiği, 2. kalite granül teslimi iddiası nedeniyle ceza şart kapsamında 39.472,44 TL'ye hükmedilmesinin hukuka uygun olmadığı, feshe bağlı cezai şart mahiyetinde olmayan, ifaya bağlı cezai şart olarak belirlenen cezai şart talebinin sözleşmenin feshedilmiş olması karşısında reddi gerekirken kabul edilmiş olmasının hatalı olduğu, sözleşme devam etmediğinden, ifaya bağlı cezai şart talebinin mümkün olmadığı, ayrıca 2. kalite granül teslimine sebebiyet veren tarafın davacı olduğu, müvekkili yönünden ifa imkansızlığının söz konusu olduğu nedenleriyle mahkeme kararının kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
\tDava, eser sözleşmesinden kaynaklanan alacak talepli olup, mahkemece davanın kabulüne dair verilen karara karşı süresi içinde davalı vekilince istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.
\tİnceleme, Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) 355. madde uyarınca istinaf nedenleriyle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.
\tMahkemece, dosya kapsamındaki bilgi, belge ve toplanan deliller değerlendirilerek yasal düzenlemelere uygun ve isabetli gerekçeyle karar verilmiş olduğu, ileri sürülen istinaf sebepleri dikkate alındığında mahkeme kararında usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı anlaşılmakla davalı vekilinin istinaf başvurusunun HMK 353/1.b.1 madde gereğince esastan reddine karar verilmiştir.
\tHÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle;
\t1-)\tDavalı vekilinin istinaf başvurusunun HMK 353/1-b.1 maddesi gereğince esastan reddine,
\t2-)\tHarçlar Kanunu gereğine alınması gereken 84.522,01 TL istinaf karar harcından peşin alınan 21.131 TL harcın mahsubu ile bakiye 63.391,01 TL harcın davalıdan tahsili ile Hazine'ye irat kaydına,
\t3-)\tİstinaf başvurusu nedeniyle davalı tarafından yatırılan istinaf kanun yoluna başvurma harcı ile yapılan istinaf yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,
\t\t\t\t\tDosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda HMK'nın 361. maddesi gereğince kararın taraflara tebliği tarihinden itibaren 2 hafta içinde Yargıtay'da TEMYİZ yolu açık olmak üzere 29.01.2025 tarihinde oybirliği ile karar verildi.\t
\t\t\t
Başkan
e-imzalıdır
Üye
e-imzalıdır
Üye
e-imzalıdır
Katip
e-imzalıdır
\t
e-imzalıdır e-imzalıdır e-imzalıdır e-imzalıdır