T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
14. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO: 2025/133
KARAR NO: 2025/59
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: İSTANBUL ANADOLU 6. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 14.11.2024
NUMARASI: 2024/1410 D.İş- 2024/1410 K
DAVANIN KONUSU: İhtiyati tedbir
Taraflar arasındaki ihtiyati tedbir talebinin ilk derece mahkemesince yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerle talebin kısmen kabulüne- kısmen reddine dair verilen karara karşı, talep eden vekili tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine Dairemize gönderilmiş olan talep dosyası incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ Talep eden vekili, talep dilekçesinde özetle; Davalı şirkete, mal karşılığı olarak müvekkili şirkete ait; ... Çarşı Tuzla Şubesine ait 15.11.2024 keşide tarihli, ... Sanayi ve Ticaret LTD. ŞTİ. Hesabına ait ... numaralı keşidecisi müvekkil şirket olan 150.000,00 TL tutarındaki çeki, ... Bankası ... Tuzla Organize Sanayi Bölgesi Şubesine ait 30.12.2024 keşide tarihli, ... Sanayi ve Ticaret LTD. ŞTİ. Hesabına ait ... numaralı keşidecisi müvekkilİ şirket olan 530.000,00 TL tutarındaki çeki, ... Bankası ... Tuzla Organize Sanayi Bölgesi Şubesine ait 30.01.2025 keşide tarihli, ... Makina Sanayi ve Ticaret LTD. ŞTİ. Hesabına ait ... numaralı keşidecisi müvekkilİ şirket olan 400.000,00 TL tutarındaki çeki, ... Bankası ... Tuzla Organize Sanayi Bölgesi Şubesine ait 28.02.2025 keşide tarihli, ... Sanayi ve Ticaret LTD. ŞTİ. Hesabına ait ... numaralı keşidecisi müvekkil şirket olan 300.000,00 TL tutarındaki çeki, ... Bankası ... Tuzla Organize Sanayi Bölgesi Şubesine ait 30.03.2025 keşide tarihli, ... Sanayi ve Ticaret LTD. ŞTİ. Hesabına ait ... numaralı keşidecisi müvekkil şirket olan 300.000,00 TL tutarındaki çeki, ... Bankası ... Tuzla Organize Sanayi Bölgesi Şubesine ait 30.04.2025 keşide tarihli, ... Makina Sanayi ve Ticaret LTD. ŞTİ. hesabına ait ... numaralı keşidecisi müvekkilİ şirket olan 300.000,00 TL tutarındaki çeki verdiğini, söz konusu malların müvekkili şirkete teslim edilmediğini, davalı şirket tarafından malların teslim edilmemesi nedeniyle müvekkili şirketin mağdur olduğunu iddia ederek, çeklerin icra takibine konulmasını önlemek amacıyla teminatsız olarak icra takibine konulmaması ve ödenmemesi yönünde ihtiyati tedbir kararı verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI ÖZETİ İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonucunda; \"...Dosya içerisinde sadece çekin ön yüzünün fotokopisi bulunmaktadır. Çek ödeme aracı olup, çek keşidecisi borçlunun çek lehtarı ile arasındaki temel ilişkiye bağlı olarak çekin bedelsiz kaldığı, dolayısıyla çeki ciro yoluyla iktisap edecek alacaklıya karşı da bedelsiz kaldığı yönündeki iddialar, alacaklının da hasım olarak gösterilerek genel mahkemede açılacak davada tartışılabilecek iddialardır. Dosya kapsamına göre davacı, yaklaşık ispat yükümlülüğünü yerine getirmemiştir. Somut olayda, talep edilen ödeme yasağı hiç şüphesiz ki iyiniyetli üçüncü kişilerin de haklarını etkileyebilecek niteliktedir. Bu itibarla, üçüncü kişilerin zararına olacak şekilde ihtiyati tedbir kararı verilemez. Yaklaşık ispat koşulları oluşmadığından ödeme yasağına ilişkin talebin reddine dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir. İcra takibinden önce açılan menfi tesbit davasına bakan mahkeme, talep üzerine alacağın yüzde onbeşinden aşağı olmamak üzere gösterilecek teminat mukabilinde, icra takibinin durdurulması hakkında ihtiyati tedbir kararı verebilir. Somut uyuşmazlıkta kambiyo senedine dayalı olarak ilerde açılacak olan davaya dayanak teşkil etmek üzere icra takibinin durdurulması talep edilmiş olup dosya içeriğine göre talebin takipten önce olduğu görülmekle icra iflas kanunun İİK 72/2 şartları oluştuğundan talep edilen alacak miktarının %15 teminat mukabilinde takibin durdurulmasına karar vermek gerekmiş... \" talebin kısmen kabulüne; Yalnızca karşı taraf ... Sanayi İç Ve Dış Ticaret Limited Şirketi yönünden sonuç doğurmak ve icra takibine konu edilmemiş olmak şartıyla %15 teminat [297.000,00 TL] ile talebe konu; ... Çarşı Tuzla Şubesine ait 15.11.2024 keşide tarihli, ... Sanayi ve Ticaret LTD. ŞTİ. Hesabına ait ... numaralı keşidecisi müvekkil şirket olan 150.000,00 TL tutarındaki çeki, ... Bankası ... Tuzla Organize Sanayi Bölgesi Şubesine ait 30.12.2024 keşide tarihli, ... Sanayi ve Ticaret LTD. ŞTİ. Hesabına ait ... numaralı keşidecisi müvekkil şirket olan 530.000,00 TL tutarındaki çeki, ... Bankası ... Tuzla Organize Sanayi Bölgesi Şubesine ait 30.01.2025 keşide tarihli, ... Sanayi ve Ticaret LTD. ŞTİ. Hesabına ait ... numaralı keşidecisi müvekkil şirket olan 400.000,00 TL tutarındaki çeki, ... Bankası ... Tuzla Organize Sanayi Bölgesi Şubesine ait 28.02.2025 keşide tarihli, ... Sanayi ve Ticaret LTD. ŞTİ. Hesabına ait ... numaralı keşidecisi müvekkil şirket olan 300.000,00 TL tutarındaki çeki, ... Bankası ... Tuzla Organize Sanayi Bölgesi Şubesine ait 30.03.2025 keşide tarihli, ... Sanayi ve Ticaret LTD. ŞTİ. Hesabına ait ... numaralı keşidecisi müvekkil şirket olan 300.000,00 TL tutarındaki çeki, ... Bankası ... Tuzla Organize Sanayi Bölgesi Şubesine ait 30.04.2025 keşide tarihli, ... Sanayi ve Ticaret LTD. ŞTİ. Hesabına ait ... numaralı keşidecisi müvekkil şirket olan 300.000,00 TL tutarındaki çeklerin takibe konu edilmemesine, karar vermiştir. Bu değişik iş kararının redde ilişkin bölümüne karşı, ihtiyati tedbir talep eden vekilince istinaf başvurusunda bulunulmuştur.
İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ Talep eden vekili, istinaf başvuru dilekçesinde özetle; Müvekkilinin söz konusu çekleri keşide ederek ediminin ifasını gerçekleştirdiğini, sözleşme gereğince bugüne kadar yaklaşık 1.000.000,00 TL ödeme yaptığını ancak davalı tarafın söz konusu malları teslimden kaçındığını, verilen çekler sonrası müvekkilinin her zaman çeklerin bankaya sunulması gereği yerine getirilmeyen edim nedeniyle haksız yere ödeme yapmak durumu ile karşılaşacağını, nitekim 15.11.2024 keşide tarihli çek ile ilgili olarak ödeme yapmak durumunda kaldığını, haksız yere ödeme tehdidi altında kalındığını iddia ederek, henüz ödemesi gerçekleşmeyen çekler yönünden ödeme yasağı kararı verilmesini talep etmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE Talep, İİK'nın 72/2 ve HMK'nın 389 vd maddeleri uyarınca, çeklerin icra takibine konulmaması ve ibrazında muhatap bankaca ödenmemesi yönünde ihtiyati tedbir kararı verilmesine talebine ilişkindir. İlk derece mahkemesince talebin kısmen kabulne- kısmen reddine karar verilmiş; bu değişik iş kararına karşı, talep eden vekili tarafından, yasal süresi içinde istinaf kanun yoluna başvurulmuştur. İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi uyarınca, ileri sürülen istinaf başvuru nedenleriyle ve kamu düzenine aykırılık yönleriyle sınırlı olarak yapılmıştır. Talep eden vekili, taraflar arasında mal alımına ait sözleşme kapsamında talep konusu çeklerin karşı tarafa verildiğini ancak malların teslim edilmediğini iddia ederek, talep konusu 6 adet çek yönünden çeklerin icra takibine konu edilmemesi ve ödenmemesi yönünde ihtiyati tedbir kararı verilmesini talep etmiştir. Delil olarak taraflar arasında gerçekleştirilen mal alımına ait 05.09.2024 tarihli adi yazılı sözleşme örneğini ve ilgili bilgi ve belgeler ile çek örneklerini ibraz etmiştir. Talep eden şirket sözleşmede alıcı olarak yer almaktadır. Karşı taraf ise yüklenicidir. Talep konusu çekler, talep eden şirketin ... AŞ Çarşı Tuzla Şubesindeki çek hesabından karşı taraf emrine 15.11.2024 tarihinde keşide edilen 150.000,00 TL tutarında, talep eden şirketin ... Tuzlu Organize Sanayi Bölge Şubesindeki çek hesabından karşı taraf emrine 30.12.2024 tarihinde keşide edilen 530.000,00 TL, 30.01.2025 tarihinde keşide edilen 400.000,00 TL, 28.02.2025 tarihinde keşide edilen 300.000,00 TL, 30.03.2025 keşide tarihli 300.000,00 TL, 30.04.2025 tarihli 300.000,00 TL bedelli çeklerdir. Talep konusunda gerek İİK'nın 72. maddenin gerekse HMK'nın 389 vd. maddelerin değerlendirilmesi gerekecektir. İİK'nın 72. maddesi gereğince borçlu tarafından icra takibinden önce veya takip sırasında borçlu bulunmadığını ispat için menfi tespit davası açabilecektir. Maddenin 2. fıkrasında, icra takibinden önce açılan menfi tespit davasına bakan mahkemece, talep üzerine alacağın %15'den aşağı olmamak üzere gösterilecek teminat mukabilinde icra takibinin durdurulması hakkında ihtiyati tedbir kararı verebileceği düzenlemesine yer verilmiştir. Maddenin 3. fıkrasında ise icra takibinden sonra açılan menfi tespit davasında ihtiyati tedbire ilişkin düzenleme söz konusudur. Somut talepte, henüz herhangi bir icra takibinin başlatılmamış olduğu anlaşılmaktadır. Mahkeme tarafından İİK'nın 72/2 maddesi değerlendirilerek talep konusu çeklerle ilgili olacak şekilde çeklerin takibe konu edilmemesine dair karar oluşturulmuştur. Çekin ödeme aracı olması nedeni ile talep eden tarafın yaklaşık ispat yükünü yerine getirmediği ve üçüncü kişilerin zararına olacak şekilde karar verilemeyeceği gerekçeleriyle ödeme yasağına ilişkin talebin ise reddine karar verildiği anlaşılmıştır. Talep eden vekilinin ödeme yasağına ilişkin tedbir talebinin değerlendirilmesi için HMK'nın 389.maddesinde düzenlenen geçici hukuki korumalardan olan ihtiyati tedbirin irdelenmesi uygun olacaktır. HMK'nın 389. Maddesi uyarınca; \"Mevcut durumda meydana gelebilecek bir değişme sebebiyle hakkın elde edilmesinin önemli ölçüde zorlaşacağından ya da tamamen imkansız hale geleceğinden veya gecikme sebebiyle bir sakıncanın yahut ciddi bir zararın doğacağından endişe edilmesi hallerinde uyuşmazlık konusu hakkında ihtiyat tedbir kararı verilebilir \". Aynı Yasa'nın 390/3 maddesi,'' Tedbir talep eden taraf, dilekçesinde dayandığı ihtiyati tedbir sebebini ve türünü açıkca belirtmek ve davanın esası yönünden kendisinin haklılığını yaklaşık olarak ispat etmek zorundadır'' düzenlemesini içermektedir. Somut olayda, tedbir talep konusu çeklerdir. Çek, bir ödeme vasıtasıdır. Sebepten mücerrettir. Talep eden tarafça aksini ispatlayacak güçte yaklaşık ispata dair delil dosyaya ibraz edilmemiştir. Ayrıca talep konusu çeklerin iyi niyetli üçüncü kişilerce ibrazı da söz konusu olabilecektir. Bu nedenle mahkemenin vermiş olduğu kararın isabetli olduğu kanaatine varılmıştır. Açıklanan bu gerekçelerle, HMK'nın 353/1.b.1 ve 391/3 maddeleri uyarınca dosya üzerinden yapılan istinaf incelemesi sonucunda, ihtiyati tedbir talep eden vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine dair aşağıdaki karar verilmiştir.
KARAR: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere; 1-HMK'nın 353/1.b.1 ve HMK'nın 391/3 maddeleri uyarınca, ihtiyati tedbir talep eden vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine, 2-Talep eden tarafından yatırılan istinaf başvuru ve peşin harçlarının Hazineye irad kaydına, bakiye 187,80 TL istinaf karar harcının talep edenden tahsiline, Hazineye gelir kaydına, 3-Talep eden tarafından yapılan kanun yolu giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına, 4-Gerekçeli kararın ilk derece mahkemesince taraflara tebliğine, 5-Dosyanın, kararı veren ilk derece mahkemesine gönderilmesine dair; HMK'nın 353/1.b.1 ve 391/3 maddeleri uyarınca dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda, oybirliğiyle ve kesin olarak karar verildi. 28.01.2025