T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
14. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO:2021/1931
KARAR NO:2025/45
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ:İSTANBUL ANADOLU 12. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ:07/07/2021
NUMARASI:2020/956 E. - 2021/640 K.
DAVANIN KONUSU:Alacak (Şirket ortaklığından kaynaklı)
Taraflar arasındaki alacak davasının ilk derece mahkemesince yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerle davanın reddine dair verilen karara karşı, davacı vekili tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine Dairemize gönderilmiş olan dava dosyası incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ:Davacı vekili, dava dilekçesinde özetle; müvekkili olan şirketin şimdiki yetkilisi ...'nın Afganistan vatandaşı olduğunu, Türkçeyi iyi derecede bidiğini, 2016 yılında Türkiye’ye gelen ...'nın Türkiye'de davalı/borçlu ... ile tanışarak ... Şti. isimli şirketi kurduğunu, şirketin % 50 hissesi ..., %40 hissesi bu ...'nın eşi ,%10 hissesi de davalı ... adına yapıldığını, davalı ...'ün, müvekkili olan şirketin ortağı ...'dan şirket işlerinde kullanmak üzere şirketin paraya ihtiyacı olduğunu belirttiğini ve şirket ortağından kendi hesabına ayrı zamanlarda toplamda 11.000 USD ödeme tahsil ettiğini, şirket ortağı...'nın şirket hesabına aktarılmak ve şirket işlerinde kullanılmak üzere göndermiş olduğu ödemelerin akıbetini davalıdan sorduğunu ancak davalıdan olumlu bir yanıt alamadığını, şirket adına şirket ortağından tahsil ettiği paraları kendi harcamalarına kullanan davalı hakkında gerek müvekkili olan şirket gerekse şirket ortağı...'nın savcılığa suç duyurusunda bulunduğunu, bununla ilgili soruşturmanın Anadolu Cumhuriyet Başsavcılığı 2020/137472 Soruşturma Numarası ile yürütülmekte olduğunu, mahkemede açılan iş bu dava konusu alacağın müvekkili olan şirket adına tahsil edilen ödemenin müvekkil şirket hesabına ödenmemesinden/ şirket işlerine kullanılmamasından kaynaklanmakta olduğunu, her ne kadar davalıdan iş bu paranın tahsili için arabulucuya başvurmuş olsalar da arabulucu aşamasında da davalı taraf ile uzlaşma sağlanamadığını iş bu sebeple davayı açma zaruretinin hasıl olduğunu iddia ederek, fazlaya ilişkin talep ve dava hakları saklı kalmak kaydı ile davanın kabulüne, şimdilik 1.000 TL alacağın davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.Davalı vekili, savunmasında özetle; davacı şirketin sözde alacağının dayanağı olarak şirketin diğer ortağı ...'nin müvekkilin şahsi hesabına yapılan ödemelere ilişkin dekontları sunduğunu, dekontlar incelendiğinde gerçekten de müvekkiline 11.000 USD ödeme yapıldığının görüleceğini, ancak bu ödemelerin davacı şirket ile herhangi bir bağlantısı bulunmamakta olduğunu, söz konusu paranın davacı şirketle ilgili olduğu hatta davacı şirkete ait olduğu hususunun ispatının davacının üzerinde olduğunu, ancak bu iddianın hukuka, akla ve mantığa aykırı olduğunu, zira parayı gönderen ortağın asıl amacının parayı şirkete göndermek ya da şirket işlerinde kullanmak olması halinde parayı doğrudan şirkete ait banka hesabına göndermesinin mümkün olduğunu, yine söz konusu paranın davacı şirketle ilgili olarak gönderildiğine dair herhangi bir delil bulunmadığını, müvekkilinin şirket adına kendi hesabına para gönderilmesine dair herhangi bir yazılı veya sözlü talebi de olmadığını, dava konusu parayla ilgili davacı şirketi ilgilendiren herhangi bir husus bulunmadığını, zira şirket ortağı ...'nın yaptığı havalelerden 6.000 USD tutarındaki havaleyi müvekkiline olan borcunu ödemek amacıyla yaptığını, söz konusu dekont incelendiğinde dekontta ödemeye ilişkin açıklama bulunmadığının görüleceğini, Yargıtay'ın yerleşik içtihatlarında da belirtildiği üzere açıklama yapılmaksızın gönderilen banka havalesihnin borç ödemesi amacıyla yapılmakta olduğunu, bu karinenin aksini iddia eden davacının bu haksız iddiasını yazılı delille ispatlaması gerektiğini, ancak davacı şirketin söz konusu ödemelerle herhangi bir ilgi ve alakası olmadığından bu hususun aksini ispat etse dahi dava konusu alacağı tahsil ve talep etme hakkı bulunmamakta olduğunu, müvekkiline yapılan diğer ödemelerin ise ticaret için şeklinde açıklama yapıldığını, bu açıklamadan da paranın davacı şirket adına tahsil edildiği anlaşılamamakta olduğunu, davacının davasını dayandırdığı temel savın paranın şirket adına tahsil edildiği olmasına rağmen bu hususta tek satır delil ve belge sunulamadığını, davacı tarafından usule uygun şekilde yapılmış bir arabuluculuk başvurusu bulunmadığını savunarak öncelikle zorunlu arabuluculuk sürecinin yürütülmemiş olması sebebiyle davanın usulden reddine, aksi kanaatte olunması halinde davanın esastan reddine, dava konusu alacağın %20'sinden aşağı olmamak üzere kötü niyet tazminatının davacıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ:İlk Derece Mahkemesince yapılan yargılama sonucunda; \"...İstanbul Ticaret Sicil Müdürlüğü'nden davacı ... Şirketi'nin kuruluşundan bu yana tüm ticari sicil kayıtları ve ... Bankası Anonim Şirketi Genel Müdürlüğü'nden ... iban numaralı hesaptan ... adına olan ... ibana aktarıma ilişkin 13/01/2020, 06/01/2020 11/12/2019 ve 09/12/2019 tarihlerine ait dekont asılları celp edilerek incelenmiş,... sayılı dosyası fiziken celp edilmiştir.Dava konusu uyuşmazlık; dava dışı şirket ortağı tarafından davalıya gönderilen havalenin davacı şirket adına şirket işleri için gönderilip gönderilmediği, davalının davacıya borcu bulunup bulunmadığı ve davacı şirketi zarara uğratıp uğramadığı hususlarına ilişkindir.
Mahkememizce celp edilen ticari sicil kayıtlarına göre dava dışı ... Şirketi'nin 19/03/2019 tarihinde üç ortaklı olarak (davacı, davalı ve dava dışı ...) kurulduğu, davalının münferiden temsile yetkili şirket müdürü olarak seçildiği, 15/05/2020 tarihli genel kurul kararı ile de davalı şirket ortağının şirketteki payını davacıya devrettiği ve bu kez davacının münferiden temsile yetkili şirket müdürü olarak seçildiği görülmüştür.Davacı her ne kadar davalı hesabına şirket işlerinde kullanmak üzere farklı zamanlarda 11.000 USD gönderdiğini, ancak bu paranın şirket için kullanılmadığını iddia ederek fazlaya ilişkin haklarını saklı tutup 1000 TL'nin tahsilini talep ettiği, davalı tarafın ise ödemelerin dava dışı şirketle ilgisi bulunmadığı, 6000 USD tutarındaki ödemenin borç ödeme amaçlı gönderildiğini savunduğu görülmektedir. Yargıtay 13. HD'nin 03/10/2013 Tarih, 2013/11284 E., 2013/24182 K. sayılı kararında ve yerleşik içtihatlarında kabul edildiği üzere havale, kural olarak bir ödeme vasıtasıdır. Bir başka deyişle havalenin, mevcut bir borcun ödenmesi amacıyla yapıldığı yolunda yasal bir karine mevcuttur. Bu karinenin aksini iddia eden taraf yazılı delil ile ispat etmek zorundadır. Davacı, havale ile davalıya para gönderirken bir kısım havale dekontuna \"ticaret için\" gönderildiğine ilişkin kayıt düşmüş ancak dava dışı şirket işlerinde kullanılmak üzere gönderildiğine dair dekontlarda herhangi bir kayda yer vermemiştir. Davacı dava dilekçesinde açıkça yemin deliline de dayanmamış ve davasını yazılı delille ispatlayamamış olduğundan açılan davanın reddine dair ...\" gerekçesiyle davanın reddine, karar verilmiştir. Bu karara karşı, davacı vekilince istinaf başvurusunda bulunulmuştur.
İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ:Davacı vekili, istinaf başvuru dilekçesinde özetle; gerekçeli kararda, banka ödeme dekontunda herhangi bir açıklamaya yer verilmemiş olması halinde yapılan ödemenin mevcut bir borcun ödenmesi amacıyla yapıldığı yolunda yasal karine olduğuna ilişkin bulunduğunu ancak dosyaya ibraz edilen banka dekontları incelendiğinde müvekkili şirket adına ödemelerin müvekkili şirket ortağı dava dışı ... tarafından yapıldığının ortada olduğunu, öncelikle kararda davacının ödemeyi yapan dava dışı şahıs olduğu ve dava dışı şirket için ödendiğine dair bir beyan olmadığının belirtildiğini, dava dosya davacısının şirket olduğunu, dava dışı şirket ortağı tarafından davacı şirket adına gönderilen ödemelerin iadesinin davanın konusu olduğunu, davalı tarafın ödemeleri ticaret için değil de borç ödemesi için yapıldığını iddia ettiğini, öncelikle dava dışı ortak ile davalı arasında başkaca bir borç ilişkisi ve ticari ilişkinin söz konusu olmadığını, herhangi bir bağlantının da bulunmadığını, davacı şirket ortağı tarafından yapılan ödemelerin ticaret için ödendiğini ,bu hususun banka ödeme dekontlarında açıklama olarak yazıldığını, mahkemenin eksik inceleme neticesinde davanın reddine karar verdiğini, HMK'nın 202.maddesi düzenlemesi kapsamında, dava dilekçesinde tanık deliline dayanmış olmaları nedeniyle tanıkların dinlenerek, bildirdikleri delillerin toplanarak karar verilmesi gerekirken eksik inceleme ile davanın reddine karar verildiğini iddia ederek, kararın kaldırılmasını ve davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:Dava, şirket ortaklığından kaynaklanan alacağın tahsili istemine ilişkindir. İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonucunda davanın reddine karar verilmiş; bu karara karşı, davacı vekilince, yasal süresi içinde istinaf başvurusunda bulunulmuştur.İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi uyarınca, ileri sürülmüş olan istinaf nedenleriyle ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır.Taraflar arasında, davalının davacı şirketin eski ortaklarından olduğu, dava dışı ... hesabından davalı adına havaleler gerçekleştirildiği konularında herhangi bir uyuşmazlık mevcut değildir. Uyuşmazlık, davacı şirketin davalıdan alacak hakkının olup olmadığı, mahkeme kararının usul ve yasaya uygun bulunup bulunmadığına ilişkindir. Dosya kapsamından ,davacı şirketin 19.03.2019 tarihinde sicile tescil edildiği, şirket ortağının ve yetkilisinin ... olduğu, müdürün ise ... olduğu, şirket kurucuları arasında davalının da yer aldığı, davalı şirket ortağının %10 adet payını diğer şirket ortağına 22.06.2020 tarihli noter belgesi ile devrettiği, devir sonrasında şirket ortaklarının ... ve ... şirket ortağı olduğu, dava dışı şirket ortağı ... tarafından davalı adına ... Bankasındaki hesabından 13.01.2020 tarihinde 1.400,00 USD para gönderildiği açıklama kısmında \"ticaret için\" ifadelerine yer verildiği, 06.01.2020 tarihli havale tutarının 600,00 USD olduğu, yine aynı açıklamaya yer verildiği, 11.12.2019 tarihli havalenin 3.000,00 USD olduğu, aynı açıklamanın yer aldığı, 09.12.2019 tarihli havale tutarının 6.000,00 USD olduğu, açıklamada \"aktarılan\" ifadesine yer verildiği, başka bir ifadenin olmadığı, dava dışı ... tarafından davalı aleyhine ... sayılı dosyasında 11.08.2020 tarihinde, toplam 11.000,00 USD asıl alacak üzerinden ilamsız icra takibi başlatıldığı, takip konusu alacak nedeninin banka ödeme dekontları olduğu, davalı tarafça icra takibine karşı itiraz edildiği, bu kez davacı şirket tarafından davalı aleyhine alacak davasının açılmış olduğu, şirketin 17.03.2021 tarihli kararında açılmış veya açılacak olan yöneticinin sorumluluğu davasına ilişkin olarak TTK'nın 553 madde ve ilgili madddeleri gereğice şirket adına kayıtlı olan ... plakalı aracı satıp bedelini kendi hesabına geçiren şirketin eski yöneticisi ... hakkında açılmış olan İstanbul Anadolu 10.ATM'nin 2020/564 Esas sayılı dosyasındaki davanın devamına, ayrıca şirket ortağı tarafından şirket işleri için kullanılmak üzere şirket müdürüne gönderilen 11.000,00 USD parayı kendi hesabına gerçilen şirketin eski yöneticisi ... hakkında sorumluluk davasının açılmasına, açılmış olan 2020/956 Esas sayılı dosyanın takibinin devamına karar verildiği, şirketin 09.03.2021 tarihli kararına istinaden gerçekleştirilen olağan üstü genel kurul toplantısında ,11.000,00 USD parayı kendi hesabına geçiren eski yönetici hakkında sorumluluk davası açılmasına, açılan davanın devamına, takiplerin devamına dair kararlar alındığı anlaşılmıştır.Mahkemece tarafların iddia ve savunmaları doğrultusunda yukarıda yer verilen gerekçelere istinaden davanın reddine karar verilmiştir. Alacak iddiasına dayanak olarak gösterilen dava dışı ...Bankasındaki hesapta davalı adına ve hesabına gerçekleştirilen banka havalelerin dava dışı şirket ortağı ve yetkilisi olduğu anlaşılan ... tarafından gerçekleştirilmiştir. Bu durumda, mahkemece öncelikle davacının işbu davada aktif dava ehliyetinin olup olmadığı üzerinde durularak tartışılması ve gerekirse taraflardan da izahat alınarak bu konunun aydınlatılması gerekirken bu husus üzerinde değerlendirme yapılmaksızın işin esasına dair karar verilmiş olması isabetli olmamıştır.Dava dilekçesinde davanın konusu, şirket adına tahsil edilen ödemenin şirket hesabına ödenmemesinden/şirket işlerinde kullanılmamasından kaynaklanan alacak olarak açıklanmıştır.Davalı eski şirket yöneticisi hakkında ayrıca sorumluluk davasının açılmış ve derdest olduğu dava dilekçesinden anlaşıldığı gibi Anadolu Cumhuriyet Başsavcılığında devam eden soruşturma dosyasının da varlığı anlaşılmaktadır. Bu durumda, davalı hakkında açılan dava dosyaları ile savcılık soruşturma dosyası incelenip değerlendirilmeksizin karar verilmiş olması da usul ve yasaya uygun düşmemiştir. Açıklanan bu gerekçelerle, HMK'nın 353/1.a.6 hükmü uyarınca dosya üzerinden yapılan istinaf incelemesi sonucunda, işin esası incelenmeksizin, ilk derece mahkemesini istinafa konu kararının kaldırılmasına dair aşağıdaki karar verilmiştir.
KARAR:Yukarıda açıklanan gerekçelerle;1-HMK'nın 353/1.a.6 maddesi uyarınca, ilk derece mahkemesinin istinafa konu kararının kaldırılmasına, 2-Yukarıdaki açıklamalar ışığında davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren ilk derece mahkemesine gönderilmesine, 3-Davacı tarafından yatırılan istinaf peşin karar harcının, talebi hâlinde, ilk derece mahkemesince davacıya iadesine,4-İİK'nın 36. maddesi uyarınca yatırılan teminatların, yatıran taraflara iadesine,5-Davacı tarafından yapılan kanun yolu giderlerinin, ilk derece mahkemesince, esas hükümle birlikte yargılama giderleri içinde değerlendirilmesine dair;HMK'nın 353/1.a maddesi uyarınca dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda, oy birliğiyle ve kesin olarak karar verildi. 26.12.2024