T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
16. HUKUK DAİRESİ
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
DOSYA NO: 2024/1771 Esas
KARAR NO: 2025/100 Karar
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: İSTANBUL 4. FİKRÎ VE SINAÎ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ
TARİHİ: 07.10.2024
NUMARASI: 2023/174 E.sayılı ara karar
DAVANIN KONUSU: Fikir Ve Sanat Eseri (Tecavüzün Meni İstemli)
KARAR TARİHİ: 29/01/2025
İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla, HMK 353. ve 356. maddeleri gereğince dosya içeriğine göre duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinde yapılan inceleme sonucu;
G E R E Ğ İ D Ü Ş Ü N Ü L D Ü:
TALEP:Davacılar vekilleri ihtiyati tedbir talepli dava dilekçesinde; muris ...'in müvekkillerini mirasçısı olarak naspettiğini, muris ...'in manevi hatırasını korumasının müvekkili vakıfların yasal hakkı olduğunu, davalıların merhum ...'in hayatını filme çekeceği ve fragmanını 29/09/2023 tarihinde yayınlayacaklarını şifahen öğrendiklerini, davalılar tarafından konu ile ilgili müvekkili vakıflardan herhangi bir izin alınmadığını, müvekkillerinin 5846 sayılı FSEK'ten doğan haklarının ihlali tehlikesi ile karşı karşıya kaldığını belirterek, davalılar tarafından murisin hayatının anlatıldığı iddia edilen filmin, fragmanının/teaserının/tanıtımın afiş, ses ve videoların sosyal medya, dijital, görsel, basılı vb. her türlü ortamda yayınlanmasının, çoğaltılmasının, işlenmesinin, umuma iletilmesinin ve haberinin yapılmasının ihtiyati tedbiren durdurulmasına karar verilmesini talep etmiştir.
CEVAPLAR: Davalı ... Ltd. Şti vekilinin cevap dilekçesinde; ... hakkında öz yeğeni ... tarafından yazılan ve basılarak dağıtılan \"...\" isimli kitabın işleme haklarının diğer davalı ... Ltd. Şti. tarafından devir alındığını, sinema filmi haline getirilmesi için çalışmalara başlandığını, bu aşamada davacı kurumların ...'in vasiyetname ile atanmış mirasçıları olduğunu, müteveffanın fikri haklara konu olabilecek eserlerine ilişkin her türlü hakların ise ... Pazarlama ve Ticaret A.Ş.’de olduğunu, TMK'daki miras hükümlerine göre, gerçek kişilerin ölümü ile kişilik haklarının sona erdiğini, yasal mirasçıların müteveffanın kişilik haklarına karşı yapılacak saldırıları önlemek için dava açma hakkı olduğunu, ancak atanmış mirasçılara böyle bir hak tanınmadığını, müvekkilinin ...'in eserlerinin de filmde kullanılması için vakıflara başvurduğunu, müteveffanın eserleri ilgili tüm yetkinin ... A.Ş.’ye devir edilmiş olduğunun yazılı olarak bildirildiğini, bu aşamada senaryo hazırlıklarına başlandığını ve ...’in kitabının ismi ile bir teaser çekildiğini, teaserda toplam iki kadın ve bir çocuk oyuncu kullanıldığını, ...’in herhangi bir eseriniZ icra edilmediğini, ...’i andıran bir görüntünün bile yer almadığını savunarak, öncelikle ihtiyati tedbir talebinin reddine, davacıların müteveffa ... tarafından sadece menkul ve gayrimenkulleri açısından mirasçı atandığı dikkate alınarak, böyle bir dava açma hakları olmadığından davanın husumet yönünden reddine, ortada henüz bir senaryo bile yokken bir filimin yapılması, film yapılacağının duyurulmasının yasaklanması gibi hususlarda karar vermek mümkün olmadığından, davanın esas yönünden de reddine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin karşı yana yüklenmesine karar verilmesini talep etmiştir. Davalı ... San. ve Tic. Ltd. Şti. vekilinin cevap dilekçesinde; davacının huzurdaki davayı açmasında hukuki yararının olmadığını, eserin, fikir ve sanat eserleri hukukunun temelini oluşturan ve FSEK ile korunması amaçlanan esas kavram olup, manevi ve mali hakların konusunu oluşturduğunu, eser olmazsa eser üzerindeki manevi ve mali haklardan, dolayısıyla bu hakların miras yoluyla geçişinden bahsedilemeyeceğini, FSEK'in 48. maddesi hükmü uyarınca eser üzerindeki haklara ilişkin bir tasarruf muamelesi olan devrin gerçekleşmesi için eserin meydana getirilmiş olması gerektiğini, FSEK kapsamında bir eserin sahibinin onu vücuda getiren kişi olduğunu, huzurdaki dosyada ise talep konusu merhum ...'in eserleri olmadığını, yazarı ...'in kuzeni ... olan ve merhum ...'in hayatının anlatıldığı \"...\" isimli kitaptan uyarlanması planlanan sinema eseri olduğunu, sanatçı kimliği ile kamuya mal olan merhumun yazılı ve görsel basında, dijital ortamda, sosyal medyada, sayısız kaynakta hayatı, anıları, biyografisi, fotoğrafları, videolarının vs. yer aldığını, zaten kamunun bilgisinde olan ve herkesçe bilinir hale gelmiş hususların korunması yükümlülüğünün de müvekkiline yükletilmesinin mümkün olmadığını, davacı vakıfların merhum ...'in manevi hatırası ile manevi tüm haklarının korunmasının yasal hakları olduğunu iddia etmişlerse de, kişinin hayat hikayesi miras konusu olamayacağından davacı vakıfların herhangi bir hak sahibi olmadığını, davacı vakıfların vasiyet alacaklısı olduğunu gösteren İstanbul 1. SHM'nin 1996/291 vasiyet numaralı 03/08/1999 tarihli mirasçılık belgesi uyarınca, mirasçıların yalnızca menkul ve gayrimenkul mallara ilişkin tasarrufta bulunacaklarının düzenlendiğini, müvekkili ... Yapımevi'nin \"...\" isimli kitabın eser sahibi olan merhumun kuzeni ...'den bu edebi eserin mali haklarını usulüne uygun şekilde devraldığını savunarak, husumet itirazlarının kabulüne, davanın hukuki yarar yokluğu sebebiyle usulden reddine, davacıların ihtiyati tedbir talebinin reddine, mahkeme aksi kanaatte ise haksız ve hukuka aykırı davanın esastan reddine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalılara yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
İHTİYATİ TEDBİR TALEBİNİN REDDİ KARARI:İstanbul 4. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi'nin 07/10/2024 tarihli 2023/174E. sayılı kararıyla; \"...Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde, davacılar vekilince sunulan dava dilekçesinde davacıların vefat eden sanatçı ...'in mirasçısı olduklarının, davalıların vefat eden sanatçı ...'in hayatının konu edildiği film yapacaklarının, buna ilişkin film fragmanı yaptıklarının, bu fragmanı 29/09/2023 tarihinde yayınlayacaklarının davacılar tarafından şifahen öğrenildiği, davacıların vefat eden sanatçı ...'in atanmış mirasçıları olmakla, Fikri ve Sanat Eserleri Kanunu kapsamında sanatçının mali ve manevi hakları yönünden hak sahibi olduklarının, davalıların mirasçıları olarak davacılardan izin almadığının beyan edilerek Fikri ve Sanat Eserleri Kanunu kapsamında sanatçının mali ve manevi hakları yönünden tecavüzün meni talepli bu davanın açıldığı, dava dilekçesinde ihtiyati tedbir talebinde bulunulduğu, mahkememizin 28/09/2023 tarihli tensip zaptında ihtiyati tedbir talebinin yazılan müzekkere cevapları geldikten ve dilekçeler aşaması tamamlandıktan sonra değerlendirilmesine karar verildiği, davacılar vekillerince sunulan 01/10/2023 tarihli dilekçede davanın niteliğine ve ihtiyati tedbir kavramına uygun olmadığı beyan edilerek mahkememiz tensip zaptındaki tedbir talebinin yazılan müzekkere cevapları geldikten ve dilekçeler aşaması tamamlandıktan sonra değerlendirilmesine ilişkin ara karardan dönülerek ihtiyati tedbir taleplerinin değerlendirilmesinin talep edildiği, davacılar vekillerinin ihtiyati tedbir taleplerinin 04/10/2023 tarihli ara karar ile değerlendirildiği, bu tarihli ara karar ile ara kararda belirtilen nedenlerle tedbir taleplerinin reddine karar verildiği, bu red kararına karşı davacılar tarafından yasal süresi içerisinde istinaf yasa yoluna başvurulmadığı, davacılar vekillerince yeniden tedbir talebinde bulunulduğu, tedbir talebinin bilirkişi raporu alındıktan sonra değerlendirilmesine karar verildiği, davalı tarafça çekilmesi planlanan filme ilişkin senaryonun ve fragmanın sunulduğu, dosya içerisine sunulan deliller kapsamında bilirkişi heyetinden rapor alındığı, 16/09/2024 tarihli raporun dosyaya sunulduğu, raporda film senaryosu, fragman ve diğer deliller incelenerek film fragmanında vefat eden sanatçı ...'in eser sahibi veya icracı olduğu herhangi bir eser veya icraya, vefat eden sanatçı ...'in özel hayatı, şeref ve haysiyet ve kişilik haklarını zedeleyen herhangi bir duruma rastlanmadığının tespit edildiğinin belirtildiği, alınan rapor ve dosya içerisinde deliller kapsamında vefat eden sanatçının Fikri ve Sanat Eserleri Kanunu kapsamında eserleri, icraları, mali ve manevi hakları yönünden tecavüz veya ihlalin bulunduğu iddiaları yönünden bu aşamada yaklaşık ispat koşulunun sağlanamadığı...\" gerekçesiyle tedbir talebinin reddine karar verilmiştir.
İSTİNAF İSTEMLERİ: İhtiyati tedbir talep eden TSK Mehmetçik Vakfı vekilinin süresinde ibraz ettiği istinaf dilekçesinde; çekilen teaser ile müvekkilinin haklarına tecavüz edildiğini,Filmin teaserin de ...'in \"...\" isimli eserinin çaldığının ve videonun girişinde davacı vakıfların amblemlerinin yer aldığının görüleceğini, Bu durumun müvekkilinin zararına neden olacağını, İncelenen senaryoda murisin \"...\" konseri ve \"...\" filminin yer aldığını, Bunun aksine senaryoda ...'in eser sahibi veya icracı olduğu hiçbir esere rastlanmadığına dair bilirkişi raporunun hatalı olduğunu, Bu nedenle hatalı rapora dayanılarak verilen kararın da hukuka aykırı olduğunu, Yaklaşık ispat ve tedbir kararı verilmesi için gerekli şartların mevcut olduğunu, Bilirkişi raporunda kamuya mal olmuş kişilerin hayatının ,izinsiz filme alınmasının hukuka aykırı olmadığına dair tespitin de hatalı olduğunu, Murisin hayat hikayesinin kişilik hakkı niteliğinde olup, bu hakkın atanmış mirasçı olarak davacı vakıflara intikal ettiğini, Bu konuda İstanbul 2. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesinin 25/04/2019 tarihli, 2015/164 Esas, 2019/154 Karar sayılı örnek kararının mevcut olduğunu, Davalı şirketlerin ... Tic. A.Ş. İle görüşmelere devam ederken teaserin yayınlanmasının kötüniyetlerini gösterdiğini, ...'e ait kitabın filme çekileceğine dair davalı savunmalarının da doğru olmadığını, bilirkişi raporu ile kitabın uyarlanabilecek bir biyografik eser olmadığının tespit edildiğini beyan ederek, istinaf başvurularının kabulüne, İstanbul 4. Fikri ve Sınai Haklar Mahkemesi'nin 2023/174 Esas sayılı dosyasında vermiş olduğu 07/10/2023 tarihli ara kararın kaldırılmasına, davalılar tarafından murisin hayatının anlatılığı iddia edilen filmin fragmanının 29.09.2023 tarihinde yayınlanacağının beyan edilmesi nedeniyle işbu film fragmanının/teaserının/tanıtımın afiş, ses ve videoaların sosyal medya, dijital, görsel, basılı vb. her türlü ortamda yayınlanması, çoğaltılmasının, işlenmesi, umuma iletilmesinin ve haberinin yapılmasının ihtiyati tedbiren durdurulmasına, yargılama gideri ve vekalet ücretinin davalılar üzerine bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir. Davalı ... vekili dosyaya sunduğu 04/11/2024 tarihli istinaf dilekçesinde; dava dilekçesindeki beyanlarını tekrarla, ... Vakfı'nın istinaf dilekçesine ilişkin beyanlarını sunduklarını, istinaf nedenlerine bir itirazlarının olmadığını, eksik ve hatalı incelemeye haiz bilirkişi raporuna itiraz sürelerinin dolması beklenmeksizin hükme esas alınması mümkün olmayan işbu rapor dayanak alınmak suretiyle verilen 07.10.2024 tarihli ara kararının kaldırılarak ihtiyati tedbir taleplerinin kabulüne karar verilmesini, ... Vakfı'nın istinaf dilekçesi doğrultusunda ve HMK'nun 348. maddesi gereği katılma yoluyla eksik ve hatalı incelemeye haiz bilirkişi raporuna itiraz sürelerinin dolması beklenmeksizin hükme esas alınması mümkün olmayan işbu rapor dayanak alınmak suretiyle verilen 07.10.2024 tarihli ara kararının kaldırılarak ihtiyati tedbir taleplerinin kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLER: İlk derece mahkemesi'nce alınan 16/09/2024 tarihli bilirkişi raporda; \"...Davaya konu edilen film fragmanında davacıların atanmış mirasçısı oldukları ...'in eser sahibi veya icracı sanatçı olduğu herhangi bir eser veya icraya rastlanmadığı, ayrıca böyle bir kullanımın olması ihtimalinde ise bizzat davacıların kabulünde olduğu üzere ... eserleri ile ilgili olarak ... firmasına mali hak devri yaptıklarından bahsettiklerinden söz konusu sözleşmenin ibrazından sonra söz konusu mali hakların davacılarda mı yoksa ... şirketinde mi olduğunun tespit edilebileceği, davaya konu fragmanda ya da senaryoda merhum ...'in özel hayat, şeref ve haysiyet ve kişilik haklarınız zedeleyen herhangi bir duruma rastlanmamış olmakla vaki fragman ve filmde ...'in hayatının konu edilmesinin kişilik hakkı ihlali sayılamayacağı, buna mukabil davacılardan izin alınmaksızın fragmanda davacıların destek verdi; izlenimi yaratacak şekilde logolarının kullanılmasının TTK 54 vd hükümleri çerçevesinde haksız rekabete sebebiyet vereceği...\" şeklinde görüş ve kanaatlerini bildirmişlerdir.
G E R E K Ç E: Dava, FSEK’ten kaynaklanan maddi ve manevi haklara tecavüzün tespiti ve önlenmesi davası olup, dava dilekçesi ile ihtiyati tedbir talep edilmiştir.Mahkemece 04/10/2023 tarihli tensip kararı ile ihtiyati tedbir talebinin reddine karar verilmiş, bilirkişi raporu alındıktan sonra yeniden tedbir talebi değerlendirilmiş, 07/10/2024 tarihli ara kararı ile davacıların ihtiyati tedbir taleplerinin reddine karar verilmiş, karara karşı her iki davacı vekili de istinaf yargı yoluna başvurmuştur. Dosya incelendiğinde davacı ... vekiline ihtiyati tedbir talebinin reddedildiğine dair 07/10/2024 tarihli ara kararının 15/10/2024 tarihinde tebliğ edilmesine rağmen, HMK’nun 348. maddesi uyarınca diğer davacı vekilinin süresinde yaptığı istinaf talebine katılma yoluyla istinaf talebinde bulunduklarını beyanla 04/11/2024 tarihinde istinaf yargı yoluna başvurulduğu tespit edilmiştir. HMK’nun 348. maddesi uyarınca, ancak karşı tarafça kendisi aleyhine istinaf kanun yoluna başvurulması halinde davacı tarafça süresi geçirilmiş olsa bile katılma yoluyla istinaf kanun yoluna başvurulabilir. Davalı taraf 07/10/2024 tarihli ihtiyati tedbir talebinin reddine dair karara karşı istinaf talebinde bulunmadığından, davacı ... diğer davacının istinaf talebine katılma yoluyla istinaf talebinde bulunamaz. Bu nedenle davalı ... vekili iki haftalık istinaf süresinde usulüne uygun istinaf talebinde bulunmadığından, davacı ... vekilinin istinaf talebinin HMK’nun 345/1 ve 355/1. maddeleri uyarınca usulden reddine karar verilmiştir. Davacı ... Vakfı vekilinin istinaf talebiyle ilgili yapılan incelemede; alınan bilirkişi raporunda belirtilen görüşlere göre, HMK’nun 390/son maddesi uyarınca yaklaşık ispat koşulunun gerçekleşemediği, bu nedenle mahkemece bu aşamada ihtiyati tedbir talebinin reddine karar verilmesi yerinde olduğundan, davacı .. Vakfı vekilinin istinaf talebinin esastan reddine karar verilmiştir.
H Ü K Ü M: Yukarıda açıklanan gerekçe ile: 1-6100 sayılı HMK.'nın 353/1-b-1 maddesi gereğince ihtiyati tedbir talep eden Türk Silahlı Kuvvetleri Mehmetçik Vakfı vekilinin yerinde görülmeyen istinaf isteminin ESASTAN REDDİNE, 2-6100 sayılı HMK.'nın 345/1 ve 355/1. maddeleri gereğince davalı Türk Eğitim Vakfı vekilinin istinaf isteminin USULDEN REDDİNE, 3-Alınması gereken harç peşin alınmakla yeniden harç alınmasına yer olmadığına, 4-İstinaf incelemesi duruşmasız yapıldığından avukatlık ücreti takdirine yer olmadığına, 5-İstinaf yargılama giderlerinin taraflar üzerinde bırakılmasına, 6-Artan gider avanslarının karar kesinleştiğinde ve talep halinde ilk derece mahkemesince yatıran tarafa iadesine, Dair, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucu 29/01/2025 tarihinde oy birliği ile kesin olarak karar verildi.